# عقر — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%B1/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%82%D8%B1/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%B1.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: عقر

- عقر الحوض والدار وغيرهما: أصلها ويقال: له: عقر، وقيل: (ما غزي قوم في عقر دارهم قط إلا ذلوا) (هذا القيل لعلي بن أبي طالب من خطبة له في الجهاد، انظر: نهج البلاغة ص 122)، وقيل: للقصر: عقرة. وعقرته أصبت: عقرة، أي: أصله، نحو، رأسته، ومنه: عقرت النخل: قطعته من أصله، وعقرت البعير: نحرته، وعقرت ظهر البعير فانعقر، قال: ﴿فعقروها فقال تمتعوا في داركم﴾ [هود/65]، وقال تعالى: ﴿فتعاطى فعقر﴾ [القمر/29]، ومنه استعير: سرج معقر، وكلب عقور، ورجل عاقر، وامرأة عاقر: لا تلد، كأنها تعقر ماء الفحل. قال: ﴿وكانت امرأتي عاقرا﴾ [مريم/5]، ﴿وامرأتي عاقر﴾ [آل عمران/40]، وقد عقرت، والعقر: آخر الولد. وبيضة العقر كذلك، والعقار: الخمر لكونه كالعاقر للعقل، والمعاقرة: إدمان شربه، وقولهم للقطعة من الغنم: عقر فتشبيه بالقصر، فقولهم: رفع فلان عقيرته، أي: صوته فذلك لما روي أن رجلا عقر رجله فرفع صوته (انظر: الخصائص 1/66؛ والمجمل 3/622؛ والجمهرة 2/383)، فصار ذلك مستعارا للصوت، والعقاقير: أخلاط الأدوية، الواحد: عقار.

### Türkçe

- **عقر**: havuzun, evin ve başkalarının: aslıdır; ve denilir: ona: **عقر**. Ve denildi: “Bir kavim kendi evlerinin **عقر**’ında asla gazâ edilmedi ki ancak zelil oldular.” (Bu söz, Ali b. Ebî Tâlib’indir; cihâd hakkında bir hutbesindendir; bak: Nehcü’l-belâğa s. 122). Ve denildi: köşk için: **عقرة**. Ve **عقرته**: vurdum: **عقرة**; yani: onun aslı; şu gibi: **رأسته**. Ve ondan: **عقرت النخل**: onu aslından kestim. Ve **عقرت البعير**: onu boğazladım. Ve **عقرت ظهر البعير فانعقر**: devenin sırtını vurdum da o yüzden yere çöküp kaldı. Dedi ki: ﴿**فعقروها فقال تمتعوا في داركم**﴾ [Hûd/65]. Ve Yüce Allah dedi: ﴿**فتعاطى فعقر**﴾ [Kamer/29]. Ve ondan ödünçlenmiştir: **سرج معقر** (yaralanmış/eziyet görmüş eyer), ve **كلب عقور** (ısırıcı köpek), ve **رجل عاقر** (kısır erkek), ve **امرأة عاقر**: doğurmaz; sanki o, erkeğin suyunu **تعقر** eder. Dedi ki: ﴿**وكانت امرأتي عاقرا**﴾ [Meryem/5], ﴿**وامرأتي عاقر**﴾ [Âl-i İmrân/40]. Ve **عقرت** olmuştur. Ve **العقر**: çocuğun sonuncusu. Ve **بيضة العقر** da böyledir. Ve **العقار**: şarap; akla, kısır gibi olduğundan dolayı. Ve **المعاقرة**: onu içmeye müdavim olmak. Ve onların koyundan parçaya demeleri: **عقر**; köşke benzetme olarak. Şu hâlde onların sözleri: “Falan **عقيرته**’ni yükseltti”; yani: sesini; bu da, bir adamın ayağını **عقر** ettiği, sonra sesini yükselttiği rivayet edilenden dolayıdır (bak: el-Hasâis 1/66; el-Mücmel 3/622; el-Cemhere 2/383). Böylece bu, ses için ödünçlenmiş oldu. Ve **العقاقير**: ilaçların karışımları; teki: **عقار**.
