# عكظ (ع-ك-ظ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%83%D8%B8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%83%D8%B8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ك - ظ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%83%D8%B8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين و الكاف والظاء معهما
) ع ك ظ، ك ع ظ مستعملان فقط( عكظ: عُكاظ اسم سوق كان العرب يجتمعون فيه كل سنة شهراً ويتناشدون ويتفاخرون ثم يفترقون، فهدمه الإسلام، وكانت فيه وقائع. يقول فيها دريد بن الصِمّة:
تغيّبت عن يومَىْ عكاظ كليهما		وإن يكُ يومٌ ثالثٌ أتـغـيّب
وهو من مكَّة على مرحلتين أو ثلاث، قيل من رُكبة والرُكْبة من السِيِّ يقال: أديمٌ عُكاظيّ، منسوب إلى عُكاظ، وسمي به لأن العرب كانت تجتمع كل سنةٍ فيعكِظُ بعضها بعضا بالمفاخرة والتناشد، أي يَدْعَكُ ويَعْرُكُ. وفلان يعكِظُ خصمه بالخصومة: يَمْعَكُهُ.
كعظ: الكعيظُ المُكَعَّظ: القصير الضَّخم من الناس

##### Türkçe

باب **العين** و **الكاف** و **الظاء** معهما
(**ع ك ظ**، **ك ع ظ** yalnızca kullanımdadır) (**عكظ**: **عُكاظ**, Arapların her yıl bir ay boyunca içinde toplandıkları, karşılıklı şiir okudukları ve övünüp sonra ayrıldıkları bir pazarın adıdır; İslâm onu yıktı; onda vakıalar vardı. Bunun hakkında Düreyd b. es-Sımme şöyle der:
“**عكاظ**’ın iki gününün ikisinden de uzak kaldım;
eğer üçüncü bir gün olursa, uzak kalacağım.”
Ve o, Mekke’den iki yahut üç merhale mesafededir; **رُكبة**’den olduğu söylenmiştir; **الرُكْبة** ise **السِيِّ**’dendir. “**أديمٌ عُكاظيّ**” denir: **عُكاظ**’a nispetlidir. Ve bununla adlandırıldı; çünkü Araplar her yıl toplanırdı da, övünme ve karşılıklı şiir okuma ile birbirlerini **يعكِظُ** ederlerdi; yani **يَدْعَكُ** ve **يَعْرُكُ** eder. Ve falan, hasmını çekişme ile **يعكِظُ** eder: onu **يَمْعَكُهُ** eder.)
**كعظ**: **الكعيظُ المُكَعَّظ**: insanlardan kısa, iri olan.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%83%D8%B8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب العين والكاف والظاء
عكظ ، كعظ
استعمل من وجوهه : عكظ ، كعظ .
عكظ : أخبرني المنذريّ عن ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : إذا اشتدَّ على الرجل السفرُ وبَعُدَ قيل : قد تنكَّظ ، فإذا التوى عليه أمره فقد تعكَّظ .
وقال إسحاق بن الفرج : سمعت بعضَ بني سليم يقولون : عكَّظه عن حاجته ونكَّظه ، إذا صرفَه عنها . وعكَّظ عليه حاجته ونكَّظها ، إذا نكَّدها .
وقال غير واحد : عُكاظ : اسم سوقٍ من أسواق العرب ، وموسمٌ من مواسمهم الجاهلية . وكانت قبائل العرب تجتمع بعكاظ كلّ سنة ويتفاخرون بها ويحضرها شعراؤهم فيتناشدون ما أحدثوا من الشعر ثم يتفرّقون .
وأديمٌ عُكاظيٌّ نُسب إلى عكاظ ، وهو
ما يُحمل إلى عكاظ فيباع به .
وقال الليث : سمِّي عكاظ عُكاظَ لأنَّ العرب كانت تجتمع بها فيعكِظ بعضُهم بعضاً بالفَخار ، أي يَدْعَك . وعكظَ فلانٌ خصمَه باللَّدد والحُجَج عَكْظاً .
وقال غيره : عكَظ الرجلُ دابّتَه يعكِظها عكظاً ، إذا حبَسَها . وتعكّظ القومُ تَعكُّظاً ، إذا تحبَّسوا ينظرون في أمورهم . قال : وبه سمِّيت عكاظ .
كعظ : قال ابن المظفّر : يقال للرجل القصير الضّخم كَعيظٌ ومكعَّظٌ .

##### Türkçe

باب **العين** و**الكاف** و**الظاء**
**عكظ** ، **كعظ**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **عكظ** ، **كعظ** .

**عكظ** : el-Münzirî bana Sa‘leb’den, o da İbnü’l-A‘râbî’den haber verdi; dedi ki: Yolculuk adama şiddetlendiği ve uzaklaştığı zaman “**قد تنكَّظ**” denilir; işi ona dolaştığı zaman ise “**فقد تعكَّظ**” (denilir).

İshâk b. el-Ferec dedi ki: Ben Benî Süleym’den bazılarının şöyle dediklerini işittim: Onu ihtiyacından çevirdiği zaman “**عكَّظه عن حاجته**” ve “**نكَّظه**” (derler). İhtiyacını ona sıkıntılı kıldığı zaman da “**عكَّظ عليه حاجته**” ve “**نكَّظها**” (derler).

Birden fazla kimse dedi ki: **عُكاظ** Arapların pazarlarından bir pazarın adıdır ve onların câhiliye mevsimlerinden bir mevsimdir. Arap kabileleri her sene **عكاظ**’da toplanır, onunla övünürler; şairleri de ona gelir, şiirden ortaya koydukları şeyi karşılıklı okurlar; sonra da dağılırlar.

Ve **أديمٌ عُكاظيٌّ**: **عكاظ**’a nisbet edilmiştir; o,
**عكاظ**’a taşınıp onunla satılan şeydir.

el-Leys dedi ki: **عكاظ**’a **عُكاظ** adı verildi; çünkü Araplar orada toplanır, övünme ile birbirlerini **يعكِظ** ederlerdi; yani sürter. Falan kimse hasmını inatçılık ve delillerle **عَكْظاً** **عكظَ** etti.

Başkası dedi ki: Adam binitini **عكظ** eder, onu **عكظاً** **يعكِظها** (yapar); onu hapsettiği zaman. Topluluk da **تَعكُّظاً** **تعكّظ** etti; işlerinde bakınmak üzere hapsolundukları zaman. Dedi ki: Ve bununla **عكاظ** adlandırıldı.

**كعظ** : İbnü’l-Muzaffer dedi ki: Kısa, iri adama **كَعيظٌ** ve **مكعَّظٌ** denilir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%83%D8%B8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ع ك ظ
مدّه مدّ الأديم العكاظي‏.‏
وعكاظ‏:‏ متسوق للعرب كانوا يجتمعون فيه فيتناشدون ويتفاخرون وكانت فيها وقائع‏.‏
قال دريد بن الصمة‏:‏ تغيبت عن يومي عاظ كليهما وإن يك يوم ثالث أتغيب وإن يك يوم رابع لا أكن به وإن يك يوم خامس أتجنب ومنه قالوا‏:‏ تعكظوا في مكان كذا إذا اجتمعوا وازدحموا‏.‏
قال عمرو ب معد يكرب‏:‏ ولكن قومي أطاعوا الغوا - ة حتى تعكّظ أهل الدم

##### Türkçe

ع ك ظ
Onu, **الأديم العكاظي**’nin gerilmesi gibi gerdi.
Ve **عكاظ**: Araplar için bir pazar yeridir; orada toplanırlardı da karşılıklı şiir okur, övünürlerdi; onda vak‘alar da vardı.
Düreyd b. es-Sımme dedi: **يومي عاظ**’ın ikisinden de geri kaldım; eğer üçüncü bir gün olursa geri kalırım; eğer dördüncü bir gün olursa onda bulunmam; eğer beşinci bir gün olursa uzak dururum. Bundan dolayı dediler ki: Bir yerde toplandıklarında ve sıkışıp izdiham ettiklerinde “Falanca yerde **تعكظوا** ettiler.”
Amr b. Ma‘dîkerib dedi: Fakat kavmim azgınlara itaat etti; nihayet **تعكّظ أهل الدم**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%83%D8%B8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

عَكَظ دابَّتَه يَعْكِظُها عَكْظاً: حبَسها. وتعَكَّظ القومُ تَعَكُّظاً إِذا تَحَبَّسُوا لينظروا في أُمورهم، ومنه سميت عُكاظ. وعكظَ الشيءَ يَعْكِظُه: عَرَكَه. وعَكَظ خَصْمَه باللَّدَد والحُجَج يَعْكِظه عَكْظاً: عَرَكه وقَهَره. وعَكَّظَه عن حاجته ونَكَّظه إِذا صرَفَه عنها. وتَعاكَظَ القومُ: تَعارَكُوا وتَفاخَرُوا.
وعُكاظ: سُوق للعرب كانوا يتَعاكَظُون فيها؛ قال الليث: سميت عكاظاً لأَن العرب كانت تجتمع فيها فيَعْكِظ بعضُهم بعضاً بالمُفاخَرة أَي يَدْعَكُ، وقد ورد ذكرها في الحديث؛ قال الأَزهري: هي اسم سُوق من أَسْواق العرب ومَوْسمٌ من مَواسِم الجاهلية، وكانت قبائل العرب تجتمع بها كل سنة ويتفاخرون بها ويَحْضُرها الشعراء فيتناشدون ما أَحدثوا من الشعر، ثم يَتفرّقون، قال: وهي بقرب مكة كان العرب يجتمعون بها كل سنة فيُقيمون شهراً يَتبايَعُون ويتفاخرون ويتناشدون، فلما جاء الإِسلام هدَمَ ذلك؛ ومنه يَوْما عُكاظ لأَنه كانت بها وقعة بعد وقعة؛ قال دُرَيْد بن الصِّمّة: تَغَيَّبْتُ عن يَوْمَيْ عُكاظ كِلَيْهِما،
وإِن يَكُ يومٌ ثالِثٌ أَتَغَيَّبُ
قال اللحياني: أَهل الحجاز يُجرونها وتَمِيم لا تجريها؛ قال أَبو ذؤيب: إِذا بُنيَ القِبابُ على عُكاظٍ،
وقامَ البيْعُ واجْتَمعَ الأُلوفُ
أَراد بعكاظ فوضَع على موضع الباء. وأَدِيمٌ عُكاظِيٌّ: منسوب إِليها وهو مما حُمل إِلى عكاظ فبيعَ بها. وتَعَكَّظ أَمرُه: التَوَى. ابن الأَعرابي: إِذا اشتد على الرجل السفَر وبعدُ قيل تَنَكَّظ، فإِذا التوى عليه أَمرُه فقد تعكَّظ. تقول العرب: أَنت مرة تَعَكَّظُ ومرة تَنَكَّظُ؛ تَعَكَّظُ: تمنَّع، وتنكَّظُ: تعجَّل. وتعكَّظ عليه أَمرُه: تمنَّع وتحبَّس. ورجل عَكِظٌ: قصير.

##### Türkçe

**عَكَظ** binek hayvanını **يَعْكِظُها** **عَكْظاً**: onu hapsetti. Ve kavim **تَعَكَّظ** eder **تَعَكُّظاً**; işlerine bakmak için hapsoldukları vakit; bundan dolayı **عُكاظ** adlandırıldı. Ve **عكظَ** şeyi **يَعْكِظُه**: onu ovarak yoğurdu. Ve **عَكَظ** hasmını inat ve delillerle, onu **يَعْكِظه** **عَكْظاً**: onu ovarak yoğurdu ve onu kahretti. Ve onu ihtiyacından **عَكَّظَه** ve **نَكَّظه**; ondan çevirdiği vakit. Ve kavim **تَعاكَظَ** etti: birbirleriyle boğuştular ve övündüler.

Ve **عُكاظ**: Araplar için bir pazar; orada **يتَعاكَظُون** ederlerdi; Leys dedi: **عكاظاً** diye adlandırıldı; çünkü Araplar orada toplanırdı da onların bazısı bazısını övünme ile **يَعْكِظ** ederdi, yani ovar; ve onun zikri hadiste varid olmuştur; Ezherî dedi: o, Arapların pazarlarından bir pazarın adı ve cahiliye mevsimlerinden bir mevsimdir; Arap kabileleri her sene orada toplanırdı ve orada övünürlerdi ve şairler ona hazır bulunurdu da şiirden ihdas ettiklerini karşılıklı okurlardı, sonra ayrılırlardı; dedi: o, Mekke yakınındadır; Araplar her sene orada toplanırdı da bir ay ikamet ederlerdi; alışveriş yaparlar, övünürler ve karşılıklı şiir okurlardı; İslâm gelince bunu yıktı; ve ondan **يَوْما عُكاظ**; çünkü onda, vukuadan sonra vukua vardı; Düreyd b. es-Sımme dedi:

تَغَيَّبْتُ عن يَوْمَيْ عُكاظ كِلَيْهِما،
وإِن يَكُ يومٌ ثالِثٌ أَتَغَيَّبُ

Lihyânî dedi: Hicaz ehli onu i‘râb üzere yürütür, Temîm onu i‘râb üzere yürütmez; Ebû Züeyb dedi:

إِذا بُنيَ القِبابُ على عُكاظٍ،
وقامَ البيْعُ واجْتَمعَ الأُلوفُ

**عكاظ** ile murad etti de **الباء**’nın mevkii üzerine **على** koydu. Ve **أَدِيمٌ عُكاظِيٌّ**: ona nisbetli; ve o, **عكاظ**’a taşınıp da orada satılan şeylerdendir. Ve onun işi **تَعَكَّظ** etti: dolandı. İbnü’l-A‘râbî: yolculuk erkeğe şiddetli olup uzaklaştığı vakit **تَنَكَّظ** denildi; işi ona dolandığı vakit ise muhakkak **تعكَّظ** etmiştir. Araplar der: sen bir kere **تَعَكَّظُ** edersin, bir kere **تَنَكَّظُ** edersin; **تَعَكَّظُ**: çekindi/kaçındı, **تنكَّظُ**: acele etti. Ve onun işi ona karşı **تعكَّظ** etti: çekindi ve hapsoldu. Ve **رجل عَكِظٌ**: kısa.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%83%D8%B8/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ع ك ظ * * عُكَاظُ * اسم سوق للعرب بناحية مكة كانوا يجتمعون بها في كل سنة فيقيمون شهرا ويتتابعون ويتناشدون الأشعار ويتفاخرون فلما جاء الإسلام هدم ذلك

##### Türkçe

* ع ك ظ * * **عُكَاظُ** * Mekke tarafında Araplara ait bir pazarın adıdır; her sene onda toplanırlardı; bir ay ikamet ederlerdi; ardı ardına gelirlerdi; şiirleri karşılıklı okurlardı; övünürlerdi; İslâm gelince bunu yıktı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%83%D8%B8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

عكظه يعكظه عكظا: حبسه. وعكظ الشيء يعكظه: عركه، وقال ابن دريد: قهره بحجته، ورد عليه فخره، قال: وبه سمي عكاظ كغراب: سوق بصحراء. وقال الأصمعي: عكاظ: نخل في واد بينه وبين الطائف ليلة. وبينه وبين مكة ثلاث ليال، وبه كانت تقام سوق العرب. وقال الزمخشري: قيل عكاظ: ماء بين نخلة والطائف إلى بلد يقال له: العتق، كانت موسما من مواسم الجاهلية، تقوم هلال ذي القعدة، وتستمر عشرين يوما، قال ابن دريد: وكانت تجتمع فيها قبائل العرب، فيتعاكظون، أي يتفاخرون ويتناشدون ما أحدثوا من الشعر ثم يتفرقون. زاد الزمخشري: كانت فيها وقائع وحروب. وفي الصحاح: فيقيمون شهرا يتبايعون ويتفاخرون، ويتناشدون شعرا، فلما جاء الإسلام هدم ذلك. قال اللحياني: أهل الحجاز يجرونها، وتميم لا يجرونها، وأنشد الجوهري لأبي ذؤيب:
  إذا بني القباب على عكاظ                      وقام البيع واجتمع الألوف أراد: بعكاظ.
 وقال أمية بن خلف الخزاعي يهجو حسان بن ثابت رضي الله عنه:
  ألا من مبلغ حسان عني                      مغلغلة تدب إلى عكاظ في أبيات تقدم ذكرها في شوظ فأجابه حسان رضي الله عنه:
  أتاني عـن أمـية زور قـول                      وما هو في المغيب بذي حفاظ
  سأنشر إن بقيت لكم كـلامـا                      ينشر في المجنة مع عكـاظ
  قوافي كالسلام إذا استـمـرت                      من الصم المعجرفة الغـلاظ
  تزورك إن شتوت بكـل أرض                      وترضخ في محلك بالمقـاظ
  بنيت عليك أبـياتـا صـلابـا                      كأسر الوسق قعض بالشظاظ
  مجللة تـعـمـمـه شـنـارا                      مضرمة تأجج كـالـشـواظ
  كهمزة ضيغم يحمي عـرينـا                      شديد مغارز الأضلاع خاظي
  تغض الطرف أن ألقاك دوني                      وترمي حين أدبر باللـحـاظ وقال طريف بن تميم:
  أو كلما وردت عكاظ قبيلة                      بعثوا إلي عريفهم يتوسم? ومنه الأديم العكاظي منسوب إليها، كما نقله الجوهري، وهو ما حمل إلى عكاظ فبيع بها.
 وتعكظ أمره: التوى، عن ابن الأعرابي، كما سيأتي بيانه. وقيل: تعكظ عليه أمره، أي تعسر وتشدد، وتمنع. قال عمرو بن معدي كرب:

  فلو أن قومي أطاعوا الرشا                      د لم يبعدوني ولم أظـلـم
  ولكن قومي أطاعوا الغـوا                      ة حتى تعكظ أهـل الـدم وتعكظ فلان: اشتد سفره وبعد، هكذا نقله، وهو غلط مخالف للأصول، فإن المنقول عن ابن الأعرابي إذا اشتد على الرجل السفر وبعد، قيل: تنكظ، فإذا التوى عليه أمره فقد تعكظ. قال: تقول العرب: أنت مرة تعكظ، ومرة تنكظ. تعكظ: تمنع. وتنكظ: تعجل، كما في اللسان والعباب والتكملة. وقد اشتبه على المصنف تعكظ بتنكظ، وسيأتي ذلك في ن ك ظ.
 وتعكظ القوم: تحبسوا ينظرون في أمورهم، قيل: ومنه سميت عكاظ.
 وقال إسحاق بن الفرج سمعت أعرابيا من بني سليم يقول: عكظه عن حاجته ونكظه تعكيظا وتنكيظا، إذا صرفه عنها. وعكظ عليه حاجته ونكظ، أي نكدها.
 وعكظ في الإيصاء: بالغ فيه، نقله الصاغاني.
 وعاكظه، ودالكه، وعاسره، وماعسه: لواه ومطله. والعكيظ كأمير: القصير، عن ابن دريد.
 والتعاكظ: التجادل والتحاج. ومما يستدرك عليه: رجل عكظ، ككتف، أي عسر. يقال: إنه لعكظ العطاء، أي عسره. والعكظ أيضا: القصير، كما في اللسان.
 وعكظت الأديم عكظا، أي معسته ودلكته في الدباغ.
 وتعاكظ القوم: تعاركوا ويوما عكاظ: من أيامهم، قال دريد بن الصمة:
  تغيبت عن يومي عكاظ كليهما                      وإن يك يوم ثالث أتـغـيب نقله الجوهري.
 قلت: وهما من أيام الفجار، كما تقدم في ف ج ر.
 وتعكظوا في موضع كذا: اجتمعوا وازدحموا، نقله الزمخشري. وقال: هو مأخوذ من عكاظ.

##### Türkçe

**عكظه** **يعكظه** **عكظا**: onu hapsetti. Ve **عكظ** şeyi **يعكظه**: onu ovaladı; İbn Düreyd dedi ki: deliliyle onu kahretti ve ona karşı övünmesini geri çevirdi. Dedi ki: ve bununla **عكاظ** (karga gibi): çölde bir pazar diye adlandırıldı. Asmaî dedi ki: **عكاظ**: bir vâdide, onunla Tâif arasında bir gece (mesafe) bulunan hurmalıklardır. Onunla Mekke arasında üç gece (mesafe) vardır; ve onunla Arapların pazarı kurulurdu. Zemahşerî dedi ki: **عكاظ** denildi: Nahle ile Tâif arasında, **العتق** denilen bir beldeye kadar (uzanan) bir su; câhiliye mevsimlerinden bir mevsimdi; Zilkade hilâlinde kurulur ve yirmi gün sürerdi. İbn Düreyd dedi ki: Arap kabileleri orada toplanırdı; sonra **يتعاكظون**; yani övünürler ve yeni ortaya koydukları şiiri karşılıklı okurlardı; sonra ayrılırlardı. Zemahşerî ekledi: orada vakalar ve savaşlar vardı. Ve **الصحاح**’ta: bir ay ikamet ederler; alışveriş yaparlar ve övünürler; şiir karşılıklı okurlardı; İslâm gelince bunu yıktı. Lihyânî dedi ki: Hicaz ehli onu cerreder (i‘rabla çeker), Temîm onu cerretmez; Cevherî, Ebû Züeyb’den şu beyti rivayet etti:
  إذا بني القباب على عكاظ                      وقام البيع واجتمع الألوف
Muradı: **بعكاظ** (yani “Ukâz’da”).
Ve Ümeyye b. Halef el-Huzâî, Hassân b. Sâbit’i (Allah ondan razı olsun) hicvederek dedi ki:
  ألا من مبلغ حسان عني                      مغلغلة تدب إلى عكاظ
Daha önce **شوظ** maddesinde zikri geçen beyitler içinde; buna Hassân (Allah ondan razı olsun) şöyle cevap verdi:
  أتاني عـن أمـية زور قـول                      وما هو في المغيب بذي حفاظ
  سأنشر إن بقيت لكم كـلامـا                      ينشر في المجنة مع عكـاظ
  قوافي كالسلام إذا استـمـرت                      من الصم المعجرفة الغـلاظ
  تزورك إن شتوت بكـل أرض                      وترضخ في محلك بالمقـاظ
  بنيت عليك أبـياتـا صـلابـا                      كأسر الوسق قعض بالشظاظ
  مجللة تـعـمـمـه شـنـارا                      مضرمة تأجج كـالـشـواظ
  كهمزة ضيغم يحمي عـرينـا                      شديد مغارز الأضلاع خاظي
  تغض الطرف أن ألقاك دوني                      وترمي حين أدبر باللـحـاظ
Ve Tarîf b. Temîm dedi ki:
  أو كلما وردت عكاظ قبيلة                      بعثوا إلي عريفهم يتوسم?
Bundan: **الأديم العكاظي** ona nispetlidir; Cevherî’nin naklettiği üzere; o, **عكاظ**’a taşınıp orada satılan şeydir.

Ve **تعكظ** emri: büküldü/dolandı; İbnü’l-A‘râbî’den; ileride beyanı geleceği üzere. Ve denildi ki: **تعكظ عليه أمره**; yani zorlaştı ve şiddetlendi ve engellendi. Amr b. Ma‘dîkerib dedi ki:

  فلو أن قومي أطاعوا الرشا                      د لم يبعدوني ولم أظـلـم
  ولكن قومي أطاعوا الغـوا                      ة حتى تعكظ أهـل الـدم
Ve **تعكظ** falan: yolculuğu şiddetlendi ve uzaklaştı; böylece nakletti; o ise asıllara aykırı bir yanlıştır. Çünkü İbnü’l-A‘râbî’den nakledilen şudur: yolculuk adama şiddetlenip uzak olunca **تنكظ** denir; işi ona dolanınca ise **تعكظ** etmiştir. Dedi ki: Araplar der ki: sen bir kere **تعكظ**, bir kere **تنكظ**. **تعكظ**: engellenir. **تنكظ**: acele eder; **اللسان** ve **العباب** ve **التكملة**’de olduğu gibi. Müellife **تعكظ** ile **تنكظ** karışmış; bu **ن ك ظ**’da gelecektir.

Ve **تعكظ** kavim: işlerinde bakınarak hapsedildiler/bekletildiler; denildi ki: ve bundan dolayı **عكاظ** adlandırıldı.

İshak b. el-Ferec dedi: Ben Benî Süleym’den bir bedevîyi işittim, diyordu ki: **عكظه** onu ihtiyacından ve **نكظه** **تعكيظا** ve **تنكيظا**; ondan çevirdiği zaman. Ve **عكظ عليه حاجته** ve **نكظ**; yani onu sıkıntılı/kederli kıldı.

Ve **عكظ** vasiyet etmede: onda aşırıya vardı; Sâgânî nakletti.

Ve **عاكظه** ve **دالكه** ve **عاسره** ve **ماعسه**: onu büktü ve oyaladı. Ve **العكيظ** (emîr gibi): kısa boylu; İbn Düreyd’den.

Ve **التعاكظ**: cedelleşme ve delilleşme. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **رجل عكظ** (omuz gibi); yani zor. Denir ki: o, **لعكظ العطاء**; yani vermesi zordur. Ve **العكظ** ayrıca: kısa boylu; **اللسان**’da olduğu gibi.

Ve **عكظت الأديم عكظا**: yani onu tabaklamada yoğurdum ve ovaladım.

Ve **تعاكظ** kavim: birbirleriyle boğuştular; ve **يوما عكاظ**: onların günlerinden bir gündür. Düreyd b. es-Sımme dedi ki:
  تغيبت عن يومي عكاظ كليهما                      وإن يك يوم ثالث أتـغـيب
Cevherî onu nakletti.

Dedim ki: ikisi de **أيام الفجار**’dandır; **ف ج ر**’de geçtiği üzere.

Ve **تعكظوا** falanca yerde: toplandılar ve sıkıştılar/izdiham ettiler; Zemahşerî nakletti. Ve dedi ki: o, **عكاظ**’dan alınmıştır.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%83%D8%B8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

عَكَظَ
عَكَظَ I ( n. ac. عَكْظ 1 ),
a.  Hindered, hampered, trammeled.

b.  [ Bi ], Was proud of.

عَكَّظَ
عَكَّظَ II
a.  [ acc. &  'An ], Hindered, prevented from.

عَاْكَظَ
عَاْكَظَ III ,
a.  Delayed payment.

تَعَكَّظَ
تَعَكَّظَ V ,
a.  Was difficult, arduous, painful; was complicated, intricate, tiresome ( affair ).

تَعَاْكَظَ
تَعَاْكَظَ VI ,
a.  Strove, contended together.

عَكِيْظ
عَكِيْظ 25 ,
a.  Small; short, dwarfish.

##### Türkçe

عَكَظَ
عَكَظَ I ( i. ac. **عَكْظ** 1 ),
a. Engellenmiş, kösteklenmiş, bağlanmış.

b. [ **بِ** ile ], ile övündü.

عَكَّظَ
عَكَّظَ II
a. [ mef‘ûl ve **عَنْ** ile ], -den engelledi, -den alıkoydu.

عَاْكَظَ
عَاْكَظَ III ,
a. Ödemeyi geciktirdi.

تَعَكَّظَ
تَعَكَّظَ V ,
a. Zor oldu, çetin oldu, acılı oldu; karmaşık oldu, girift oldu, yorucu oldu (iş).

تَعَاْكَظَ
تَعَاْكَظَ VI ,
a. Birlikte çabaladı, birlikte çekişti.

عَكِيْظ
عَكِيْظ 25 ,
a. Küçük; kısa, cüce.
