# عكظ — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%83%D8%B8/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%83%D8%B8/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عكظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%83%D8%B8.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: عكظ

باب العين والكاف والظاء
عكظ ، كعظ
استعمل من وجوهه : عكظ ، كعظ .
عكظ : أخبرني المنذريّ عن ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : إذا اشتدَّ على الرجل السفرُ وبَعُدَ قيل : قد تنكَّظ ، فإذا التوى عليه أمره فقد تعكَّظ .
وقال إسحاق بن الفرج : سمعت بعضَ بني سليم يقولون : عكَّظه عن حاجته ونكَّظه ، إذا صرفَه عنها . وعكَّظ عليه حاجته ونكَّظها ، إذا نكَّدها .
وقال غير واحد : عُكاظ : اسم سوقٍ من أسواق العرب ، وموسمٌ من مواسمهم الجاهلية . وكانت قبائل العرب تجتمع بعكاظ كلّ سنة ويتفاخرون بها ويحضرها شعراؤهم فيتناشدون ما أحدثوا من الشعر ثم يتفرّقون .
وأديمٌ عُكاظيٌّ نُسب إلى عكاظ ، وهو
ما يُحمل إلى عكاظ فيباع به .
وقال الليث : سمِّي عكاظ عُكاظَ لأنَّ العرب كانت تجتمع بها فيعكِظ بعضُهم بعضاً بالفَخار ، أي يَدْعَك . وعكظَ فلانٌ خصمَه باللَّدد والحُجَج عَكْظاً .
وقال غيره : عكَظ الرجلُ دابّتَه يعكِظها عكظاً ، إذا حبَسَها . وتعكّظ القومُ تَعكُّظاً ، إذا تحبَّسوا ينظرون في أمورهم . قال : وبه سمِّيت عكاظ .
كعظ : قال ابن المظفّر : يقال للرجل القصير الضّخم كَعيظٌ ومكعَّظٌ .

### Türkçe

باب **العين** و**الكاف** و**الظاء**
**عكظ** ، **كعظ**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **عكظ** ، **كعظ** .

**عكظ** : el-Münzirî bana Sa‘leb’den, o da İbnü’l-A‘râbî’den haber verdi; dedi ki: Yolculuk adama şiddetlendiği ve uzaklaştığı zaman “**قد تنكَّظ**” denilir; işi ona dolaştığı zaman ise “**فقد تعكَّظ**” (denilir).

İshâk b. el-Ferec dedi ki: Ben Benî Süleym’den bazılarının şöyle dediklerini işittim: Onu ihtiyacından çevirdiği zaman “**عكَّظه عن حاجته**” ve “**نكَّظه**” (derler). İhtiyacını ona sıkıntılı kıldığı zaman da “**عكَّظ عليه حاجته**” ve “**نكَّظها**” (derler).

Birden fazla kimse dedi ki: **عُكاظ** Arapların pazarlarından bir pazarın adıdır ve onların câhiliye mevsimlerinden bir mevsimdir. Arap kabileleri her sene **عكاظ**’da toplanır, onunla övünürler; şairleri de ona gelir, şiirden ortaya koydukları şeyi karşılıklı okurlar; sonra da dağılırlar.

Ve **أديمٌ عُكاظيٌّ**: **عكاظ**’a nisbet edilmiştir; o,
**عكاظ**’a taşınıp onunla satılan şeydir.

el-Leys dedi ki: **عكاظ**’a **عُكاظ** adı verildi; çünkü Araplar orada toplanır, övünme ile birbirlerini **يعكِظ** ederlerdi; yani sürter. Falan kimse hasmını inatçılık ve delillerle **عَكْظاً** **عكظَ** etti.

Başkası dedi ki: Adam binitini **عكظ** eder, onu **عكظاً** **يعكِظها** (yapar); onu hapsettiği zaman. Topluluk da **تَعكُّظاً** **تعكّظ** etti; işlerinde bakınmak üzere hapsolundukları zaman. Dedi ki: Ve bununla **عكاظ** adlandırıldı.

**كعظ** : İbnü’l-Muzaffer dedi ki: Kısa, iri adama **كَعيظٌ** ve **مكعَّظٌ** denilir.
