# عكل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%83%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%83%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%83%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عكل

عكله يعكله ويعكله من حدي ضرب ونصر، عكلا: جمعه. وعكل السائق الخيل والإبل: حازها، أي جمعها وساقها وضم قواصيها، قال الفرزدق:
  وهم على صدف الأميل تداركوا                      نعما تشل إلى الرئيس وتعكـل قال أبو عمرو: عكل البعير يعكله عكلا: شد رسغ يديه إلى عضده بحبل، ولو قال: عقله بحبل، كما هو نص أبي عمرو كان أخصر، وما ذكره المصنف أبين، وفي الصحاح: هو أن يعقل برجل، وهو أي الحبل يسمى العكال، ككتاب سمي بذلك كالعقال لما يعقل به البعير، وإبل معكولة أي معقولة. عكل في الأمر عكلا؛ قال فيه برأيه. قال الزجاج: عكل عليه الأمر أي التبس وأشكل كأعكل واعتكل، وكذلك حكل واحكل واحتكل. عكل برأيه: حدس، يقال: إنك لتعكل الآن، أي لتهرج القول. عكل فلانا يعكله عكلا: حبسه، عن يعقوب، يقال عكلوهم معكل سوء. أو عكله عكلا: صرعه، كما في الصحاح. عكل المتاع يعكله ويعكله: نضد بعضه على بعض، عن ابن دريد، واقتصر الجوهري على الضم. عكل فلان: مات. عكل في الأمر: جد، كما في الصحاح. والعكل، بالكسر والضم واقتصر ابن الأعرابي على الكسر: اللئيم من الرجال، ج: أعكال. والعوكل، كجوهر: ظهر الكثيب، وقيل: هو العظيم من الرمال إلا أنه دون العقنقل، وهي العوكلة أو المتراكم المتداخل منها، قال ذو الرمة:
  وقد قابلته عوكلات عوانـك                      ركام نفين النبت غير المآزر أيضا: ضرب من الإدام يؤتدم به، ويجعل في المرق، ومنه قولهم: مرقة عوكلية، كما في العباب. العوكل: الأرنب العقور. وقال الفراء: العوكلة: الأرنب. العوكلة: الرجل القصير الأفحج البخيل المشؤوم، قال:
  ليس براعي نعجات عوكل
  أحل يمشي مشية المحجل

  العوكل من النساء: الحمقاء. وعكل، بالضم: د كما في الصحاح. أيضا: أبو قبيلة فيهم غباوة وقلة فهم، وذلك يقال لكل من فيه غفلة ويستحمق: عكلي، اسمه عوف بن عبد مناة من الرباب حضنته أمة تدعى عكل، فلقب به، قال ابن الكلبي: ولد عوف بن وائل بن قيس بن عوف بن عبد مناة، الحارث وجشم وقيسا وسعدا وعلباء، وأمهم بنت ذي اللحية من حمير، حضنتهم عكل، أمة لهم، فغلبت عليهم. والعاكل: القصير البخيل المشؤوم، عن ابن الأعرابي، ج: عكل ككتب. عاكل: اسم. وسموا أيضا عكالا، ككتاب وزبير وشداد. والعوكلان: نجمان، كما في المحكم. وعوكلان، بضم النون: ع. أيضا أبو قبيلة من العرب. والعكلية، بالضم: ماءة لبني أبي بكر بن كلاب. قلدته قلائد عوكل أي الفضائح، عن كراع. المعكل كمنبر: مخيط الراعي، نقله الصاغاني. وعكلت المسرجة، كفرح عكرت أي اجتمع فيها الدردي. واعتكل: اعتزل. اعتكل الثوران أي تناطحا. ومما يستدرك عليه: العكل من الإبل كالعكر، لغة، والراء أحسن. والعاكل والمعكل: الذي يظن فيصيب. واعتكال الضرائر: اختلاط الأمور. وعوكل كل رملة: رأسها. والاعتكال: الاعتلاج والاصطراع، قال البولاني:
  واعتكلا وأيما اعتكال والعوكلانيون: بنو عبد الله بن موسى الكاظم، بطن، كأنهم نزلوا في عوكلان، قبيلة أو بلد. ومما يستدرك عليه:

### Türkçe

**عكله** **يعكله** ve **يعكله** ( **حدي** “vurmak” ve **نصر** “yardım etmek” bablarından), **عكلا**: onu topladı. Ve **عكل** sürücü atları ve develeri: onları zapt etti; yani onları topladı ve sürdü ve onların uzaklarını bir araya kattı; el-Ferazdak dedi ki:
  Ve onlar eğri yamacın üzerinde yetişip yetiştiler                      nimetleri reise doğru sürülür ve **تعكـل**

Ebû Amr dedi: **عكل** deve, onu **يعكله** **عكلا**: iki elinin bileğini bir iple pazusuna bağladı; eğer “**عقله** bir iple” deseydi, Ebû Amr’ın nassı olduğu üzere, daha kısa olurdu; musannifin zikrettiği ise daha açıktır. Ve **الصحاح**’ta: o, bir ayakla bağlamaktır; ve o, yani ip, **العكال** diye adlandırılır; **كتاب** gibi; bu adlandırıldı, **العقال** gibi, deve onunla bağlandığı için; ve **إبل معكولة** yani bağlanmış. **عكل** işte **عكلا**; onda kendi görüşüyle söyledi. ez-Zeccâc dedi: **عكل** ona iş, yani karıştı ve müşkil oldu; **أعكل** ve **اعتكل** gibi; ve aynı şekilde **حكل** ve **احكل** ve **احتكل**. **عكل** kendi görüşüyle: sezdi; denir: sen şimdi mutlaka **تعكل** ediyorsun; yani sözü saçmalıyorsun. **عكل** falanı, onu **يعكله** **عكلا**: onu hapsetti; Ya‘kūb’dan; denir: onları kötü bir **معكل** ile **عكلوا** ettiler. Yahut onu **عكله** **عكلا**: onu yere serdi; **الصحاح**’ta olduğu gibi. **عكل** eşyayı, onu **يعكله** ve **يعكله**: bir kısmını bir kısmı üzerine dizdi; İbn Düreyd’den; el-Cevherî ise yalnızca birleştirmeye (ضم) hasretti. **عكل** falan: öldü. **عكل** işte: ciddiyet gösterdi; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **العكل**, kesre ve damme ile; İbnü’l-A‘râbî kesre ile yetindi: erkeklerden alçak (لئيم) olan; çoğulu: **أعكال**. Ve **العوكل**, **جوهر** gibi: kum tepeciğinin sırtı; ve denildi: o, kumlardan büyük olandır; ancak **العقنقل**’dan aşağıdır; ve o, **العوكلة** yahut ondan yığılmış iç içe geçmiş olandır; Zû’r-Rumme dedi ki:
  Ve ona karşılaştı **عوكلات** sert                      yığılmış; bitkiyi, kemerleri olmayanları, uzaklaştırdılar

Yine: kendisiyle katık edinilen bir tür **إدام**; ve çorbaya konulur; bundan onların sözü: **مرقة عوكلية**, **العباب**’da olduğu gibi. **العوكل**: saldırgan tavşan. el-Ferrâ dedi: **العوكلة**: tavşan. **العوكلة**: kısa boylu, çarpık bacaklı, cimri, uğursuz adam; dedi ki:
  **ليس براعي نعجات عوكل**
  **أحل يمشي مشية المحجل**

Kadınlardan **العوكل**: ahmak. Ve **عكل**, damme ile: **د**; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Yine: içinde ahmaklık ve anlayış azlığı bulunan bir kavmin babası; ve bu, içinde gaflet bulunan ve ahmaklaşan her kimse için söylenir: **عكلي**; onun adı **عوف بن عبد مناة**’dır, **الرباب**’dandır; onu **عكل** denilen bir cariye büyüttü; böylece onunla lakaplandı. İbnü’l-Kelbî dedi: **عوف بن وائل بن قيس بن عوف بن عبد مناة**’dan **الحارث** ve **جشم** ve **قيسا** ve **سعدا** ve **علباء** doğdu; anneleri **حمير**’den **بنت ذي اللحية** idi; onları, kendilerinin bir cariyesi olan **عكل** büyüttü; böylece onlara galip geldi (adı onlarda baskın oldu). Ve **العاكل**: kısa, cimri, uğursuz; İbnü’l-A‘râbî’den; çoğulu: **عكل** ( **كتب** gibi). **عاكل**: bir isim. Ve onları ayrıca **عكالا** diye de adlandırdılar; **كتاب** ve **زبير** ve **شداد** gibi. Ve **العوكلان**: iki yıldız; **المحكم**’da olduğu gibi. Ve **عوكلان**, **النون**’un dammesiyle: **ع**. Yine Araplardan bir kavmin babası. Ve **العكلية**, damme ile: Benî Ebî Bekr b. Kilâb’a ait bir su (mâe). Ona **قلائد عوكل** taktım; yani rezillikler; Kurâ‘dan. **المعكل** ( **منبر** gibi): çobanın iğnesi; es-Sâğânî onu nakletti. Ve **عكلت** kandil, ( **فرح** gibi) **عكرت** yani içinde tortu toplandı. Ve **اعتكل**: ayrıldı/uzlete çekildi. **اعتكل** iki boğa; yani birbirleriyle boynuzlaştılar. Ve kendisine istidrâk edilenlerdendir: develerden **العكل**, **العكر** gibidir; bir lugattır; **الراء** daha güzeldir. Ve **العاكل** ve **المعكل**: zanneden ve isabet eden. Ve **اعتكال الضرائر**: işlerin birbirine karışması. Ve her kum tepeciğinin **عوكل**’u: onun başı. Ve **الاعتكال**: çabalama ve boğuşma; el-Bûlânî dedi ki:
  Ve **اعتكلا** ettiler; ve ne de olsa bir **اعتكال**

Ve **العوكلانيون**: Benû Abdillâh b. Mûsâ el-Kâzım; bir batın; sanki onlar **عوكلان**’da indiler; bir kabile yahut bir belde. Ve kendisine istidrâk edilenlerdendir:
