# علب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%84%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [علب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: علب

عَلَبَهُ
1 عَلَبَهُ ذ , aor. عَلُبَ , (S, O, TA,) inf. n. عَلْبٌ (K, * TA) and عُلُوبٌ, (TA,) He made a mark, or an impression, upon it, (S, O, K, * TA,) accord. to Az, like the mark termed عِلَاب [q. v.]; (TA;) and he marked him, or it, with a hot iron; or scratched him, or it, so as to cause bleeding or not so: (S, O, TA;) and تَعْلِيبٌ [inf. n. of ↓ علّب] likewise signifies the doing thus [i. e. the making a mark &c.]: (S, TA: *) and, as also عَلْبٌ [inf. n. of عَلَبَ], the cutting [a thing], syn. جَزٌّ; (so in the CK and in my MS. copy of the K;) or inciding [it], or notching [it]; syn. حَزٌّ. (K accord. to the TA.) لَا تَعْلُبْ صُورَتَكَ i. e. Make not thou a mark upon thy صورة [here meaning face, as in some other instances,] occurs in a trad., as said to a man upon whose nose was seen a mark [of dust, or an impression,] made by pressing hard upon it in prostration. (O, TA.) -A2- عَلَبَ السَّيْفَ, aor. عَلُبَ (S, O, K) and عَلِبَ , (K,) inf. n. عَلْبٌ; (S, O, K;) and ↓ علّبهُ, (O,) inf. n. تَعْلِيبٌ; (O, K;) He bound round the hilt of the sword with the عِلْبَآء [q. v.] of a camel: (S, O, K:) and in like manner one says of things similar to a sword, (K, TA,) as a knife, and a spear. (TA.) ― -b2- [And عُلِبَ seems to signify sometimes It was tied with, or by, a sinew, or tendon: see a usage of its part. n. voce مَتْنٌ.] -A3- عَلِبَ, [aor. عَلَبَ ,] (TA,) inf. n. عَلَبٌ, (K, TA,) It (a sword) became broken in its edge. (K, * TA.) -A4- And عَلِبَ, [aor. عَلَبَ ,] (S, O, TA,) inf. n. عَلَبٌ, (TA,) said of a camel, He was, or became, affected by a disease in the two sides of his neck; (S, O;) by what is termed ↓ عَلَبٌ, (TA,) which is a disease attacking in the عِلْبَاآنِ, (K, TA,) dual of عِلْبَآء [q. v.], in consequence of which the neck swells, and becomes bent. (TA.) -A5- And عَلِبَ, aor. عَلَبَ , inf. n. عَلَبٌ; and عَلَبَ, aor. عَلُبَ , inf. n. عَلْبٌ; It was, or became, hard, or firm; (O, K;) and hard, tough, or coarse: (K:) each, said of flesh, or flesh-meat, and of a plant, has the former meaning: (O:) or the latter verb, said of flesh, or flesh-meat, has that meaning; and the former verb, said of a plant, has the latter meaning: (S:) or the former verb, said of flesh, or flesh-meat, means it was, or became, hard, or firm, and thick, or coarse; and the latter verb also, it was, or became, thick, or coarse, and hard, not soft, or tender. (Suh, TA.) And عَلِبَتْ يَدُهُ His hand was, or became, thick, coarse, or rough. (TA.) [See also 10.] ― -b2- And عَلِبَ, aor. عَلَبَ , inf. n. عَلَبٌ; and عَلَبَ, aor. عَلُبَ ; and ↓ استعلب; said of flesh-meat, It became altered in odour [for the worse], after having been hard, or firm. (K.)

2 عَلَّبَ see 1, former half, in two places.

استعلب
10 استعلب ذ , said of flesh, or flesh-meat, It was, or became, thick, or coarse; not soft, or tender: (O:) or it was, or became, hard, or firm, and thick, or coarse; and likewise said of skin. (L.) [And عَلِبَ and عَلَبَ are similarly explained.] ― -b2- See also, 1, last sentence. -A2- استعلب البَقْلَ He found the herbs, or leguminous plants, to be hard, tough, or coarse. (TA.) And (TA) استعلبت البَقْلَ, said of cattle, They loathed the herbs, or leguminous plants, and found them, or deemed them, thick, or coarse, (O, K, TA,) being withered. (O, TA.)

عَلْبَى
Q. Q. 1 عَلْبَى ذ , said of a man, His عَلَبِىّ [or rather عِلْبَاآنِ, the former being pl., and the latter dual, of عِلْبَآء, q. v.,] became apparent, by reason of old age: (O, K:) or accord. to the T, his عِلْبَآء became depressed. (TA.) -A2- عَلْبَاهُ He cut his عِلْبَآء [q. v.], (O, K, TA,) i. e., his slave's علباء: (K, TA:) or he perforated his (i. e. his slave's) علباء, (K, TA,) and put into it a string, or thread. (TA.)

اِعْلَنْبَى
Q. Q. 3 اِعْلَنْبَى ذ , inf. n. اِعْلِنْبَآءٌ, He (a man) raised himself; or drew, or stretched, himself up; like as is done on the occasion of altercation, (S, O, K,) and of reviling. (S, O.) ― -b2- And hence, (K,) it is said also of a cock, and of a dog, (S, O,) and other than these,. (S, O, TA,) as a cat, meaning He prepared himself for evil, or mischief, (K, TA,) and fighting: (TA:) [or ruffled his feathers,] or bristled up his hair: it is from the عِلْبَآء of the neck, and quasi-coordinate to اِفْعَنْلَلَ, with ى [for the final ل]: (S, O, TA:) and sometimes it is with ء [in the place of the ى]. (TA.) ― -b3- And one says also, اِعْلَنْبَأَ بِالحِمْلِ He rose, or raised himself, with the burden. (TA.)

عَلْبٌ
عَلْبٌ ذ A mark, an impression, or a scar, (S, O, K, TA,) of beating, and of burning with a hot iron, &c.; (TA;) or such as is mangled and bleeding: (K in art. حبط:) [an inf. n. used as a subst. properly so termed:] pl. عُلُوبٌ. (S, O.) Tufeyl El-Ghanawee has used لَعْب for عَلْب in this sense. (IAar, TA.) ― -b2- And A rugged place; (S, O, K, TA;) as also ↓ عِلْبٌ: (K, TA:) and ↓ the latter, (O,) or each, (K, TA,) a place, (K,) or a rugged (O, TA) and hard (TA) place of the earth, (O, TA,) which, if rained upon for a long time, will not give growth (O, K, TA) to any green thing: (O, TA:) and ↓ the latter signifies also any rough and hard place of the earth. (O.) ― -b3- And A hard thing; as also ↓ عَلِبٌ; (K;) each applied in this sense to flesh, or flesh-meat; the former being an inf. n. used as an epithet. (O.)

عُلْبٌ
عُلْبٌ ذ : see عَلِبٌ: ― -b2- and عُلْبَةٌ, last sentence.

عِلْبٌ
عِلْبٌ ذ : see عَلْبٌ, in three places. ― -b2- Also A place where the سِدْر [rhamnus nabeca, or rhamnus spina Christi, a species of lote-tree,] grows: pl. عُلُوبٌ. (AZ, O, K.) [Accord. to Forskهl, (Flora Aegypt. Arab., p. cvi.,) علب (thus written by him, and also “ œlb, ” app. for عِلْب,) is an appel-lation applied by some in El-Yemen to the tree which he calls Rhamnus nabeca rectus.] ― -b3- And A man such that one should not covet, or hope to get, what he has, (O, K,) whether of words or of other than words. (O.) ― -b4- And one says, اـِنَّهُ لَعِلْبُ شَرٍّ Verily he is strong to do evil, or mischief. (TA.)

عَلَبٌ
عَلَبٌ ذ A certain disease of camels, expl. above: see 1, latter half.

عَلِبٌ
عَلِبٌ ذ : see عَلْبٌ, last sentence. ― -b2- Also, applied to a he-goat, and to a [lizard of the species-called] ضَبّ, Advanced in age, and hard, tough, or coarse: (S, O:) and applied to a mountain-goat, (O, K, TA,) in this sense; (TA;) or as meaning advanced in age; (O;) or large, or bulky, (K, TA,) advanced in age; because of his strength; (TA;) and [in the same sense applied to] a ضَبّ, as also ↓ عُلْبٌ: (K:) and applied to a man, as meaning thick, coarse, rough, or rude. (TA.) And A hard, tough, or coarse, plant. (TA.) -A2- And A camel having the disease termed عَلَبٌ [q. v.]; as also ↓ أَعْلَبُ. (TA.)

عُلْبَةٌ
عُلْبَةٌ ذ A milking-vessel of skin, (S, O, TA,) or of wood, like a large قَدَح [or bowl]: (TA:) or a large قَدَح of camel's skin, or of wood, into which one milks: (K:) or a bowl into which the she-camel is milked: or a قَدَح of wood, or of skin and wood: or a vessel of skin, in the form of a bowl, with a wooden hoop: Az says, it is a piece of skin taken from the side of a camel's hide while it is fresh; it is made round, and filled with soft sand; then its edges are drawn together, and perforated with a wooden skewer, and it is bound so as to be closed, [thus] contracted, by a cord [passed through the holes made with the skewer], and left until it becomes dry and tough; then its upper part is cut off, and it stands by reason of its dryness, resembling a round bowl, as though it were carved out, or fashioned by the turner; the pastor and the rider suspend it, and milk into it, and drink out of it; and it is convenient to the man of the desert by its lightness, and its not breaking when the camel shakes it about or when it falls to the ground: (TA:) IAar says that this word and جَنْبَةٌ and دَسْمَآءُ and سَمْرَآءُ all signify the same: (O:) the pl. is عُلَبٌ (S, O, Msb, K) and عِلَابٌ. (S, Msb, K.) -A2- Also A tall palm-tree: (O, K:) [see ↓ عُلْبٌ (voce سَاجِدٌ), a coll. gen. n. used as a pl.; or a pl., and, if so, app. a contraction of عُلَبٌ, by poetic license: Sgh, however, adds,] but some say that it is ↓ عَلَبَةٌ [i. e.] بِالتَّحْرِيك. (O.)

عِلْبَةٌ
عِلْبَةٌ ذ A thick knot of wood, (IAar, O, K, TA,) otherwise expl. as a great branch of a tree, (TA,) whereof is made the مِقْطَرَة, (IAar, O, K, TA,) which is a wooden thing having in it holes adapted to the size of the legs of the persons confined [by it, i. e. a kind of stocks]: (TA:) pl. عِلَبٌ. (IAar, O, TA.) A poet says,
فِى رِجْلِهِ عِلْبَةٌ خَشْنَآءُ مِنْ قَرَظٍ
[Upon his leg was a rough kind of stocks of the wood of the tree called karadh]. (O, TA.)

عَلَبَةٌ
عَلَبَةٌ ذ : see عُلْبَةٌ, last sentence.

عِلْبَآءٌ
عِلْبَآءٌ ذ [perfectly decl., because the ء is a letter of quasi-coordination, i. e., added to render the word quasi-coordinate to the class of قِرْطَاسٌ and the like,] The عَصَب of the neck; [app. meaning the upper, cervical, tendinous portion of the trapezius muscle;] (S, O, K; [in all of which, mention is made of the علبآء of the camel, to which it seems to be most commonly applied, and also to that of a man;]) it is one of a pair, and between one علبآء and the other is the place of growth of the mane; (S, O;) Az explains it as specially applied to the thick عَصَب; and IAth, as the عَصَب in the neck, extending to the كَاهِل [or part between the two shoulder-blades]: ISd says that it is syn. with عَقَبٌ [q. v.]: (TA:) [it is also said that] it signifies the عَصَبَة [i. e. tendon, or sinew,] that extends in the neck: (Msb:) or the yellow عَصَبَة in the side (صَفْحَة) of the neck; one of a pair: (A:) and the عِلْبَاوَانِ in a man are [said to be] the two yellow tendons or sinews (العَصَبَتَانِ الصَّفْرَاوَانِ) in the مَتْن [or part next the spine, on either side,] of the neck: (Zj in his “ Khalk el-Insلn: ”) [but of all the meanings thus assigned to it, the first seems to be the most proper, or at least the most usual: see Q. Q. 1:] the Arabs used to bind therewith, in the fresh, or moist, state, the أَجْفَان [or sheaths] of their swords, and also their spears when cracked, and it dried upon them, and became strong: (IAth, TA:) the word is masc., (Lh, TA,) or [it is masc. and fem., but] the making it fem. is preferred [though this is contr. to analogy]: (Msb:) the dual is عِلْبَاوَانِ (S, A, O, Msb) and عِلْبَا آنِ; (S, O, Msb, K;) [the former app. the more common, but the latter the more proper;] for the ء [in the sing.] is a letter of quasi-coordination [and therefore properly with tenween]; but if you will, you may liken it to the fem. ء that is in حَمْرَآءُ [of which the dual is more properly حَمْرَاوَانِ], or to the radical ء [or rather the ء that is substituted for the last radical letter] in كِسَآءٌ [of which the dual is more pro- perly كِسَا آنِ]: (S, O:) and the pl. is عَلَابِىُّ. (S, O, K.) You say of a man when he has become advanced in age, تَشَنَّجَ عِلْبَآءُ الرَّجُلِ [The علبآء of the man has become contracted]. (S, O.) ― -b2- The pl. عَلَابِىُّ is expl. in the K as signifying also Lead: and in the S as signifying lead, or a kind thereof: (TA:) El-Kutabee says, “ I have been told that العَلَابِىُّ signifies lead; but I am not sure of it: ” and Az says, “ I know not any one who has said it, and it is not true; ” (O, TA;) and this is the case: (O:) MF observes that its explanation as signifying lead requires it to be a sing. of a pl. form, or a pl. that has no sing., like أَبَابِيلُ and عَبَادِيدُ: (TA:) in a trad., mention is made of swords of which the ornaments were العلابىّ and الآنُك; (O, TA;) and the coupling of these two words together has led to the supposition that the former means lead; but there is no evading the fact that it is the pl. of علبَآء meaning the عَصَب of the camel. (TA.)

عُلْبُوبَةُ القَوْمِ
عُلْبُوبَةُ القَوْمِ ذ The best persons of the people, or party. (Sh, O, K.)

عِلَابٌ
عِلَابٌ ذ A mark made with a hot iron along the length of the neck [of a camel], (S, O, K,) upon, or over, the عِلْبَآء. (TA.)

عَلَابِىُّ
عَلَابِىُّ ذ pl. of عِلْبَآءٌ [q. v.].

أَعْلَبُ
أَعْلَبُ ذ : see عَلِبٌ, last sentence.

مُعْلِبَةٌ
مُعْلِبَةٌ ذ : see the next paragraph.

مُعَلَّبٌ
مُعَلَّبٌ ذ A sword having its hilt bound (A, O) with the عِلْبَآء of a camel; (O;) as also ↓ مَعْلُوبٌ. (A.) ― -b2- And مُعَلَّبَةٌ A she-camel (S, K) marked with the mark called عِلَاب; (S, O, K;) as also ↓ مُعْلِبَةٌ. (K.)

مُعَلِّبٌ
مُعَلِّبٌ ذ One who makes the kind of vessel called عُلْبَةٌ. (S, O.)

مُعَلْبَاةٌ
مُعَلْبَاةٌ ذ One who has a perforation made in her عِلْبَاوَانِ [dual of عِلْبَآءٌ] with the instrument called مِدْرًى [q. v.]. (O.)

مَعْلُوبٌ
مَعْلُوبٌ ذ A conspicuous road (S, O, K, TA) that is marked in its two sides; or marked with the traces of travellers. (TA.) ― -b2- And A sword broken in its edge. (O.) ― -b3- See also مُعَلَّبٌ.

### Türkçe

**عَلَبَهُ**
1 **عَلَبَهُ** ذ , muzâri‘i **عَلُبَ** , (S, O, TA,) mastarı **عَلْبٌ** (K, * TA) ve **عُلُوبٌ**, (TA,) Ona bir iz, yahut bir etki yaptı, (S, O, K, * TA,) Ez’e göre, **عِلَاب** diye adlandırılan izin benzeri olarak [bk.]; (TA;) ve onu, yahut onu, kızgın demirle dağlayarak işaretledi; yahut onu, yahut onu, kanatacak şekilde veya öyle olmayacak şekilde çizdi: (S, O, TA;) ve **تَعْلِيبٌ** [↓ **علّب**’in mastarı] da aynı şekilde bunu yapmayı [yani iz yapmayı vb.] ifade eder: (S, TA: *) ve yine, **عَلْبٌ** [**عَلَبَ**’ın mastarı] olarak da, [bir şeyi] kesmek; eş anlamlısı **جَزٌّ**; (CK’de ve K’nın bende bulunan yazma nüshasında böyle;) yahut onu yarmak, yahut kertmek; eş anlamlısı **حَزٌّ**. (TA’ya göre K.) **لَا تَعْلُبْ صُورَتَكَ** yani, Kendi **صُورَتَكَ**’nın [burada bazı başka örneklerde olduğu gibi yüz anlamında] üzerine iz yapma; burnunda secdede ona şiddetle bastırmakla yapılmış bir iz [toz izi yahut bir bası izi] görülen bir adama söylenmiş olarak bir rivayette geçer. (O, TA.) -A2- **عَلَبَ السَّيْفَ**, muzâri‘i **عَلُبَ** (S, O, K) ve **عَلِبَ** , (K,) mastarı **عَلْبٌ**; (S, O, K;) ve ↓ **علّبهُ**, (O,) mastarı **تَعْلِيبٌ**; (O, K;) Kılıcın kabzasını devenin **عِلْبَآء**’ı [bk.] ile sardı: (S, O, K:) ve aynı şekilde kılıca benzer şeyler hakkında da söylenir, (K, TA,) bıçak ve mızrak gibi. (TA.) ― -b2- [Ve **عُلِبَ** bazen, Bir sinirle yahut kirişle bağlandı anlamına geliyor görünür: **مَتْنٌ** maddesinde onun ism-i mef‘ûlünün bir kullanımına bak.] -A3- **عَلِبَ**, [muzâri‘i **عَلَبَ** ,] (TA,) mastarı **عَلَبٌ**, (K, TA,) O (kılıç) ağzında kırık hâle geldi. (K, * TA.) -A4- Ve **عَلِبَ**, [muzâri‘i **عَلَبَ** ,] (S, O, TA,) mastarı **عَلَبٌ**, (TA,) deve hakkında söylenir: Boynunun iki yanında bir hastalıktan etkilendi yahut etkilendi; (S, O;) ↓ **عَلَبٌ** diye adlandırılan şeyden dolayı, (TA,) ki o, **عِلْبَاآنِ**’de (K, TA,) **عِلْبَآء**’ın [bk.] tesniyesinde, saldıran bir hastalıktır; bunun sonucunda boyun şişer ve eğrilir. (TA.) -A5- Ve **عَلِبَ**, muzâri‘i **عَلَبَ** , mastarı **عَلَبٌ**; ve **عَلَبَ**, muzâri‘i **عَلُبَ** , mastarı **عَلْبٌ**; Sert oldu yahut sertleşti; (O, K;) ve sert, dayanıklı yahut kaba: (K:) her biri, et yahut et yemeği ve bir bitki hakkında söylendiğinde, önceki anlamı taşır: (O:) yahut ikinci fiil, et yahut et yemeği hakkında söylendiğinde o anlamı taşır; ve birinci fiil, bir bitki hakkında söylendiğinde ikinci anlamı taşır: (S:) yahut birinci fiil, et yahut et yemeği hakkında söylendiğinde, sert oldu yahut sertleşti ve kalınlaştı yahut kabalaştı demektir; ve ikinci fiil de, kalınlaştı yahut kabalaştı ve sert oldu, yumuşak yahut nazik olmadı. (Suh, TA.) Ve **عَلِبَتْ يَدُهُ** Eli kalın, kaba yahut pürüzlü oldu. (TA.) [Bk. ayrıca 10.] ― -b2- Ve **عَلِبَ**, muzâri‘i **عَلَبَ** , mastarı **عَلَبٌ**; ve **عَلَبَ**, muzâri‘i **عَلُبَ** ; ve ↓ **استعلب**; et yemeği hakkında söylenir: Sert yahut sağlam olduktan sonra kokusu [kötüye doğru] değişti. (K.)

2 **عَلَّبَ**: 1’e bak, ilk yarı, iki yerde.

**استعلب**
10 **استعلب** ذ , et yahut et yemeği hakkında söylenir: Kalınlaştı yahut kabalaştı; yumuşak yahut nazik olmadı: (O:) yahut sert oldu yahut sertleşti ve kalınlaştı yahut kabalaştı; ve aynı şekilde deri hakkında da söylenir. (L.) [Ve **عَلِبَ** ve **عَلَبَ** da benzer biçimde açıklanır.] ― -b2- Ayrıca 1’in son cümlesine de bak. -A2- **استعلب البَقْلَ** Otları yahut baklagil bitkilerini sert, dayanıklı yahut kaba buldu. (TA.) Ve (TA) **استعلبت البَقْلَ**, sığırlar hakkında söylenir: Otları yahut baklagil bitkilerini tiksindiler ve onları, (O, K, TA,) solmuş olduklarından, (O, TA,) kalın yahut kaba buldular yahut öyle saydılar.

**عَلْبَى**
Q. Q. 1 **عَلْبَى** ذ , bir adam hakkında söylenir: Onun **عَلَبِىّ**’si [yahut daha doğrusu **عِلْبَاآنِ**, zira birincisi çoğul, ikincisi ise **عِلْبَآء**’ın [bk.] tesniyesidir] yaşlılık sebebiyle belirginleşti: (O, K:) yahut T’ye göre, onun **عِلْبَآء**’ı çöktü. (TA.) -A2- **عَلْبَاهُ** Onun **عِلْبَآء**’ını [bk.] kesti, (O, K, TA,) yani kölesinin **علباء**’ını: (K, TA:) yahut onun (yani kölesinin) **علباء**’ını deldi, (K, TA,) ve içine bir ip yahut iplik koydu. (TA.)

**اِعْلَنْبَى**
Q. Q. 3 **اِعْلَنْبَى** ذ , mastarı **اِعْلِنْبَآءٌ**, O (bir adam) kendini yükseltti; yahut kendini yukarı çekti yahut doğrulttu; çekişme sırasında yapıldığı gibi, (S, O, K,) ve sövme sırasında. (S, O.) ― -b2- Ve bundan dolayı, (K,) horoz ve köpek hakkında da söylenir, (S, O,) ve bunlardan başkası hakkında da, (S, O, TA,) kedi gibi, şu anlamda: Kötülüğe yahut fesada, (K, TA,) ve dövüşmeye hazırlandı: (TA:) [yahut tüylerini kabarttı,] yahut kıllarını dikleştirdi: boynun **عِلْبَآء**’ından olup, **اِفْعَنْلَلَ**’e kıyasî-uyumlu kılınmış, son **ل** yerine ى ile: (S, O, TA:) ve bazen ى yerine ء iledir. (TA.) ― -b3- Ve ayrıca şöyle denir: **اِعْلَنْبَأَ بِالحِمْلِ** Yükle birlikte kalktı yahut kendini kaldırdı. (TA.)

**عَلْبٌ**
**عَلْبٌ** ذ Dövmeden ve kızgın demirle dağlamadan vb. meydana gelen bir iz, bir bası izi yahut bir yara izi, (S, O, K, TA,) (TA;) yahut parçalanmış ve kanayan türden olan: (K, حبط maddesinde:) [aslen böyle adlandırılan bir isim olarak kullanılan mastar:] çoğulu **عُلُوبٌ**. (S, O.) Tufeyl el-Ganavî bu anlamda **لَعْب**’ı **عَلْب** yerine kullanmıştır. (IAar, TA.) ― -b2- Ve engebeli bir yer; (S, O, K, TA;) ve ayrıca ↓ **عِلْبٌ**: (K, TA:) ve ↓ ikincisi, (O,) yahut her biri, (K, TA,) bir yer, (K,) yahut yeryüzünün engebeli (O, TA) ve sert (TA) bir yeri, (O, TA,) ki uzun süre yağmur yağsa, (O, K, TA) hiçbir yeşil şey bitirmez: (O, TA:) ve ↓ ikincisi ayrıca yeryüzünün her türlü pürüzlü ve sert yerini de ifade eder. (O.) ― -b3- Ve sert bir şey; ayrıca ↓ **عَلِبٌ**; (K;) her biri bu anlamda et yahut et yemeğine uygulanır; birincisi, sıfat olarak kullanılan bir mastardır. (O.)

**عُلْبٌ**
**عُلْبٌ** ذ : **عَلِبٌ**’e bak: ― -b2- ve **عُلْبَةٌ**, son cümle.

**عِلْبٌ**
**عِلْبٌ** ذ : **عَلْبٌ**’a bak, üç yerde. ― -b2- Ayrıca **سِدْر**’in yetiştiği bir yer: çoğulu **عُلُوبٌ**. (AZ, O, K.) [Forskål’a göre (Flora Aegypt. Arab., s. cvi.,) علب (onun yazdığı şekliyle, ve ayrıca “ œlb, ” görünüşe göre **عِلْب** için) Yemen’de bazılarınca onun Rhamnus nabeca rectus dediği ağaca verilen bir addır.] ― -b3- Ve sözden yahut söz dışındaki şeylerden, onda olanı arzulamamak yahut elde etmeyi ummamak gereken türden bir adam. (O, K,) (O.) ― -b4- Ve şöyle denir: **اـِنَّهُ لَعِلْبُ شَرٍّ** Şüphesiz o, kötülük yahut fesat yapmada güçlüdür. (TA.)

**عَلَبٌ**
**عَلَبٌ** ذ Develerin belirli bir hastalığı; yukarıda açıklanmıştır: 1’in ikinci yarısına bak.

**عَلِبٌ**
**عَلِبٌ** ذ : **عَلْبٌ**’a bak, son cümle. ― -b2- Ayrıca, bir teke ve [tür adıyla anılan] **ضَبّ**’a uygulanarak: Yaşta ilerlemiş, ve sert, dayanıklı yahut kaba: (S, O:) ve bir dağ keçisine, (O, K, TA,) bu anlamda uygulanır; (TA;) yahut yaşta ilerlemiş anlamında; (O;) yahut iri yahut hacimli, (K, TA,) yaşta ilerlemiş; gücünden dolayı; (TA;) ve [aynı anlamda] bir **ضَبّ**’a, ayrıca ↓ **عُلْبٌ**: (K:) ve bir adama uygulanarak: kalın, kaba, pürüzlü yahut kaba-saba anlamında. (TA.) Ve sert, dayanıklı yahut kaba bir bitki. (TA.) -A2- Ve **عَلَبٌ** [bk.] diye adlandırılan hastalığı olan bir deve; ayrıca ↓ **أَعْلَبُ**. (TA.)

**عُلْبَةٌ**
**عُلْبَةٌ** ذ Deriden, (S, O, TA,) yahut ağaçtan, büyük bir **قَدَح** [yahut kâse] gibi, sağım kabı: (TA:) yahut deve derisinden yahut ağaçtan büyük bir **قَدَح**, içine sağılır: (K:) yahut dişi devenin içine sağıldığı bir kâse: yahut ağaçtan bir **قَدَح**, yahut deri ve ağaçtan: yahut kâse biçiminde, tahta bir çemberi olan bir deri kap: Ez der ki: O, deve derisinin yanından, tazeyken alınmış bir deri parçasıdır; yuvarlak yapılır ve yumuşak kumla doldurulur; sonra kenarları bir araya çekilir ve tahta bir şişle delinir; ve [böylece] kapalı olacak şekilde bağlanır, [bu şekilde] büzülmüş olarak, bir kordonla [şişle açılan deliklerden geçirilerek], ve kuruyup sertleşinceye kadar bırakılır; sonra üst kısmı kesilir ve kuruluğundan dolayı ayakta durur, yuvarlak bir kâseye benzer, sanki oyulmuş yahut tornacı tarafından yapılmış gibi; çoban ve binici onu asar, içine sağıp ondan içer; hafifliği ve deve onu salladığında yahut yere düştüğünde kırılmaması sebebiyle çöl adamına elverişlidir: (TA:) IAar der ki bu kelime ve **جَنْبَةٌ** ve **دَسْمَآءُ** ve **سَمْرَآءُ** hepsi aynı şeyi ifade eder: (O:) çoğulu **عُلَبٌ** (S, O, Msb, K) ve **عِلَابٌ**. (S, Msb, K.) -A2- Ayrıca uzun bir hurma ağacı: (O, K:) [bk. ↓ **عُلْبٌ** (**سَاجِدٌ** maddesinde), çoğul gibi kullanılan bir cins ismi; yahut bir çoğul; ve eğer öyleyse, görünüşe göre şiir zaruretiyle **عُلَبٌ**’un kısaltmasıdır: ancak Sgh şunu ekler,] fakat bazıları onun ↓ **عَلَبَةٌ** olduğunu söyler [yani] **بِالتَّحْرِيك**. (O.)

**عِلْبَةٌ**
**عِلْبَةٌ** ذ Kalın bir ağaç budağı, (IAar, O, K, TA,) başka bir açıklamayla bir ağacın büyük bir dalı, (TA,) ondan **مِقْطَرَة** yapılır, (IAar, O, K, TA,) ki o, içine, (TA:) [onunla, yani bir tür pranga/ayaklıkla] hapsedilen kişilerin bacaklarının ölçüsüne uygun delikler bulunan tahta bir şeydir: (TA:) çoğulu **عِلَبٌ**. (IAar, O, TA.) Bir şair der ki,
فِى رِجْلِهِ **عِلْبَةٌ** خَشْنَآءُ مِنْ قَرَظٍ
[Onun bacağında, karadh denilen ağacın odunundan pürüzlü bir tür ayaklık vardı]. (O, TA.)

**عَلَبَةٌ**
**عَلَبَةٌ** ذ : **عُلْبَةٌ**’ye bak, son cümle.

**عِلْبَآءٌ**
**عِلْبَآءٌ** ذ [tam i‘râblıdır; çünkü ء, kıyasî-uyum harfidir; yani kelimeyi **قِرْطَاسٌ** ve benzerleri sınıfına kıyasî-uyumlu kılmak için eklenmiştir,] Boynun **عَصَب**’ı; [görünüşe göre trapez kasının üst, boyunsal, kirişimsi kısmı kastedilir;] (S, O, K; [bunların hepsinde devenin **علبآء**’ından söz edilir; en çok ona, ve ayrıca bir insana uygulanıyor görünür;]) o, bir çiftten biridir; bir **علبآء** ile öteki arasında yelenin bittiği yer vardır; (S, O;) Ez onu özellikle kalın **عَصَب**’a uygulanır diye açıklar; IAth ise, boyunda olup **كَاهِل**’e [yahut iki kürek kemiği arasındaki kısma] uzanan **عَصَب** diye açıklar: ISd onun **عَقَبٌ** [bk.] ile eş anlamlı olduğunu söyler: (TA:) [ayrıca denilmiştir ki] boyunda uzanan **عَصَبَة**’yi [yani tendon yahut sinir] ifade eder: (Msb:) yahut boynun yanındaki ( **صَفْحَة** ) sarı **عَصَبَة**; bir çiftten biri: (A:) ve bir insanda **عِلْبَاوَانِ**, boynun **مَتْن**’inde [yahut omurgaya yakın kısımda, iki yanda] bulunan iki sarı tendon yahut sinirdir ( **العَصَبَتَانِ الصَّفْرَاوَانِ** ): (Zj, “Khalk el-Insân”ında:) [fakat böyle verilen anlamların hepsinden, birincisi en uygun, yahut en azından en yaygın görünür: Q. Q. 1’e bak:] Araplar onunla, taze yahut nemli hâlindeyken, kılıçlarının **أَجْفَان**’ını [yahut kınlarını] ve ayrıca çatladığında mızraklarını bağlarlardı; sonra onların üzerinde kurur ve güçlü olurdu: (IAth, TA:) kelime müzekkerdir, (Lh, TA,) yahut [müzekker ve müennestir, fakat] onu müennes yapmak tercih edilir [gerçi bu kıyasa aykırıdır]: (Msb:) tesniyesi **عِلْبَاوَانِ** (S, A, O, Msb) ve **عِلْبَا آنِ**; (S, O, Msb, K;) [birincisi görünüşe göre daha yaygın, fakat ikincisi daha doğru;] çünkü ء [müfredde] kıyasî-uyum harfidir [dolayısıyla aslında tenvinli olur]; fakat istersen onu, **حَمْرَآءُ**’daki müennes ء’ye (tesniyesi daha doğru olarak **حَمْرَاوَانِ**’dır) yahut **كِسَآءٌ**’daki aslî ء’ye [yahut daha doğrusu son aslî harfin yerine geçen ء’ye] (tesniyesi daha doğru olarak **كِسَا آنِ**’dır) benzetebilirsin: (S, O:) ve çoğulu **عَلَابِىُّ**’dir. (S, O, K.) Bir adam yaşta ilerlediğinde onun hakkında şöyle dersin: **تَشَنَّجَ عِلْبَآءُ الرَّجُلِ** [Adamın **علبآء**’ı büzüldü]. (S, O.) ― -b2- Çoğul **عَلَابِىُّ**, K’da ayrıca Kurşun anlamında diye açıklanmıştır: ve S’de kurşun yahut onun bir türü anlamında diye: (TA:) el-Kutabî der ki: “Bana **العَلَابِىُّ**’nin kurşun anlamına geldiği söylendi; fakat ondan emin değilim:” ve Ez der ki: “Bunu söyleyen hiç kimseyi bilmem; ve doğru değildir;” (O, TA;) ve durum böyledir: (O:) MF, onun kurşun anlamında açıklanmasının, onu ya çoğul kalıbında bir tekil yapmayı, yahut **أَبَابِيلُ** ve **عَبَادِيدُ** gibi tekili olmayan bir çoğul yapmayı gerektirdiğini belirtir: (TA:) bir rivayette, süsleri **العلابىّ** ve **الآنُك** olan kılıçlardan söz edilir; (O, TA;) ve bu iki kelimenin birlikte zikredilmesi, birincisinin kurşun olduğu zannına yol açmıştır; fakat onun, devenin **عَصَب**’ı anlamındaki **علبَآء**’ın çoğulu olduğu gerçeğinden kaçış yoktur. (TA.)

**عُلْبُوبَةُ القَوْمِ**
**عُلْبُوبَةُ القَوْمِ** ذ Kavmin yahut topluluğun en iyi kişileri. (Sh, O, K.)

**عِلَابٌ**
**عِلَابٌ** ذ Boynun uzunluğu boyunca [devede] kızgın demirle yapılan bir iz, (S, O, K,) **عِلْبَآء**’ın üzerine yahut üstüne. (TA.)

**عَلَابِىُّ**
**عَلَابِىُّ** ذ **عِلْبَآءٌ**’ın [bk.] çoğuludur.

**أَعْلَبُ**
**أَعْلَبُ** ذ : **عَلِبٌ**’e bak, son cümle.

**مُعْلِبَةٌ**
**مُعْلِبَةٌ** ذ : sonraki paragrafa bak.

**مُعَلَّبٌ**
**مُعَلَّبٌ** ذ Kabzası (A, O) devenin **عِلْبَآء**’ı ile sarılmış bir kılıç; (O;) ve ayrıca ↓ **مَعْلُوبٌ**. (A.) ― -b2- Ve **مُعَلَّبَةٌ**: **عِلَاب** denilen işaretle işaretlenmiş bir dişi deve; (S, O, K;) ve ayrıca ↓ **مُعْلِبَةٌ**. (K.)

**مُعَلِّبٌ**
**مُعَلِّبٌ** ذ **عُلْبَةٌ** denilen kap türünü yapan kimse. (S, O.)

**مُعَلْبَاةٌ**
**مُعَلْبَاةٌ** ذ **مِدْرًى** [bk.] denilen aletle **عِلْبَاوَانِ**’ında [**عِلْبَآءٌ**’ın tesniyesi] delik açılmış olan (dişi). (O.)

**مَعْلُوبٌ**
**مَعْلُوبٌ** ذ İki yanında işaretli olan; yahut yolcuların izleriyle işaretlenmiş olan belirgin bir yol. (TA.) ― -b2- Ve ağzı kırık bir kılıç. (O.) ― -b3- Ayrıca **مُعَلَّبٌ**’a da bak.
