# علث — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D8%AB/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%84%D8%AB/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [علث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D8%AB.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: علث

باب العين والثاء واللام معهما
ع ل ث، ث ع ل مستعملان فقط
علث:
العَلْثُ: الخَلْطُ. يقال: عَلَثَ يَعْلِثُ عَلْثاً، واعتلث. ويقال للزّنْد إذا لم يُورِ واعتاص: عُلاثة، ويقال: إنّما هو علث والعُلاثُ اسمه. قال:
وإنّي غير معتلث الزناد
أي: غير صلد الزّند. أي: أنا صافي النّسب. واعْتَلَث زنداً أخذه من شجرٍ لا يدري أيُوري أم لا.
واعتلث سهماً أتّخذه بغير حذاقة.
عُلاثَةُ: اسم رجل، ويقال: بل هو الشيء الذي يَجْمع من هنا وهناك.
ثعل:
الثُّعْلُ: زيادة السّنّ أو دخول سنّ تحت سنّ في اختلاف من المّنْبِت. ثَعِلَ ثَعَلاً فهو أَثْعَلُ والأنثى ثَعْلاء، وربما كان الثُّعْل في أطباء الناقة، والبقرة، وهي زيادة في طُبْيِها فهي ثَعْلاء.
والأَثْعَلُ: السيّد الذي له فضول.
والثُّعلول: الرّجلُ الغضبانُ. قال:
وليس بثُعْلولٍ إذا سِيل واجتُـدي		ولا بَرٍماً يوماً إذا الضّيفُ أوهما
والأنثى من الثعالب ثُعالة، ويقال للذّكر أيضاً ثعالة.
قال رافع: الثعل دُوَيْبة صغيرة تكون في السّقاء إذا خبث ريحُه.
ويقال للرّجل إذا سبّ: هذا الثّعل والكعل، أي: لئيم ليس بشيء، والكعل: كسرة تمر يابس لا يكاد أحدٌ يكسره ولا يأكله وأصله تشبيه بتلك الدّوَيْبَة فاعلم.
عثل: يقال رجل عِثْوَلٌ، أي: طويل اللحية، ولِحْيةٌ عِثْوَلَّة: ضخمة.

### Türkçe

باب **العين** ve **الثاء** ve **اللام** onlarla birlikte

**ع ل ث**، **ث ع ل** yalnızca kullanılmış olan ikisidir

**علث**:
**العَلْثُ**: karıştırmadır. Denir: **عَلَثَ يَعْلِثُ عَلْثاً**, ve **اعتلث**. Ve **الزّنْد** için, eğer ateş çıkarmadı ve zorlaştıysa, denir: **عُلاثة**; ve denir: ancak o **علث**’tır ve **العُلاثُ** onun adıdır. Dedi ki:
وإنّي غير معتلث الزناد
Yani: **الزّند**’i sert olmayan. Yani: ben soyca safım. Ve **اعْتَلَث زنداً**: onu, hangi(nden) ateş çıkarır mı çıkarmaz mı bilmediği bir ağaçtan aldı.
Ve **اعتلث سهماً**: onu, ustalık olmaksızın edinir.
**عُلاثَةُ**: bir adam adıdır; ve denir: bilakis o, buradan ve oradan toplanan şeydir.

**ثعل**:
**الثُّعْلُ**: dişin artması yahut bitiş yerinde bir farklılıkla bir dişin altına bir dişin girmesidir. **ثَعِلَ ثَعَلاً**; o hâlde o **أَثْعَلُ**’dır; dişi ise **ثَعْلاء**. Ve bazen **الثُّعْل** deve ve sığırın **أطباء**’sında olur; o, onun **طُبْي**’sinde bir artmadır; o hâlde o **ثَعْلاء**’dır.
Ve **الأَثْعَلُ**: fazlalıkları olan efendidir.
Ve **الثُّعلول**: öfkeli adamdır. Dedi ki:
وليس بثُعْلولٍ إذا سِيل واجتُـدي		ولا بَرٍماً يوماً إذا الضّيفُ أوهما
Ve tilkilerden dişi: **ثُعالة**; ve erkeğe de **ثعالة** denir.
Râfi‘ dedi: **الثعل** küçük bir canlıcıktır; kokusu bozulduğunda **السّقاء**’da olur.
Ve bir adama, sövdüğünde, denir: bu **الثّعل** ve **الكعل**’dır; yani: değersiz, bir şey olmayan (kimse). Ve **الكعل**: kuru hurma kırıntısıdır; neredeyse hiç kimse onu kıramaz ve yiyemez. Aslı, o küçük canlıcığa benzetmedir; öyleyse bil.

**عثل**: denir: adam **عِثْوَلٌ**; yani: uzun sakallı. Ve **لِحْيةٌ عِثْوَلَّة**: iri.
