# علج — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D8%AC/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%84%D8%AC/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [علج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D8%AC.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: علج

عَلَجَهُ
1 عَلَجَهُ ذ : see 3. -A2- عَلَجَتْ, (TA,) inf. n. عَلَجَانٌ, (O, K, TA,) She (a camel) was, or became, in a state of commotion. (O, * K, * TA.) -A3- عَلِجَ, aor. عَلَجَ , inf. n. عَلَجٌ, He (a man) was, or became, strong, robust, or sturdy. (Msb.)

علّج الاـِبِلَ
2 علّج الاـِبِلَ ذ He fed the camels with the fodder of the [shrub called] عَلَجَان. (TA.)

عالجهُ
3 عالجهُ ذ , inf. n. عِلَاجٌ (S, A, O, K) and مُعَالَجَةٌ, (S, O, K,) He laboured, exerted himself, strove, struggled, contended, or conflicted, with it, (namely, a thing, S, O,) to prevail, overcome, or gain the mastery or possession, or to effect an object; he worked, or laboured, at it, or upon it, to do, execute, perform, effect, or accomplish, it, or to manage, or treat, it; syn. زَاوَلَهُ; (S, A, O, K;) and مَارَسَهُ. (TA.) [And He exercised his skill upon it; worked, or wrought, it; worked it together; mingled, mixed up, or compounded, it, with some degree of labour; mashed it; kneaded it; manipulated it; brewed it; treated it with some admixture; dressed it, or prepared it for use; namely, some substance, composition, food, medicine, or the like.] مِنْ كَسْبِهِ وَعِلَاجِهِ is a phrase occurring in a trad., meaning From his gain, or earning, and his work, or labour. (L.) And one says, عالج الحَدِيدَ He worked, or wrought, iron. (L in art. حد, &c.) And عالج فُرُشًا وَوَسَائِدَ [He manufactured beds, or the like, and pillows]. (K in art. نجد.) And عالج الشَّرَابَ بِالنَّارِ [He brewed, or prepared with pains, the beverage, or wine, by means of fire; or boiled it well]. (K voce مُصَعَّدٌ.) And عالج السِّحْرَ [He wrought enchantment]. (K in art. تول.) And عَالَجْنَا غَيْبَ السَّمَآءِ [We laboured, or strove, after the secrets of heaven]. (K in art. لمس.) ― -b2- Also He laboured, or strove, with him, to prevail, or overcome; syn. زَاوَلَهُ. (L.) One says, عَالَجَهُ ↓ فَعَلَجَهُ, (S, O, * L, K, *) [aor. of the latter عَلُجَ ,] inf. n. عَلْجٌ, (S,) He laboured, or strove, with him, to prevail, or overcome, (L,) and he overcame him (S, O, L, K) in so doing; (O, K;) namely, another man. (S, O.) It is said in a trad., عَالَجْتُ امْرَأَةً فَأَصَبْتُ مِنْهَا [I strove with a woman, and obtained what I desired of her]. (L.) And لَمْ يُعَالِجْ, in another trad., is said to mean He did not strive, or contend, with the confusion of intel-lect [usually] attendant upon death, which would be an expiation for [some of] his sins: or he did not strive, or contend, with the severity of longcontinued sickness, nor suffer the perturbation [usually] attending death: or, as some relate it, the phrase is لَمْ يُعَالَجْ, meaning he was not tended, or treated medically, in his sickness. (L.) In another trad. occurs the saying, اـِنِّى صَاحِبُ ظَهْرٍ أُعَالِجُهُ, meaning Verily I am the owner of a camel for riding or carriage, which I ply, or work, (أُمَارِسُهُ,) and employ to carry for hire. (L.) And it is related in another trad. that 'Alee sent two men in a certain direction, and said, اـِنَّكُمَا عِلْجَانِ فَعَالِجَا عَنْ دِينِكُمَا, meaning Verily ye are two strong, bulky men, therefore labour ye [in defence of your religion] in the affair to the performance of which I have called and incited you. (L.) ― -b3- [And He plied it; i. e. kept it at work, or in action; namely, a thing. See an ex. voce دُلْبٌ.] ― -b4- Also, (O, K,) inf. ns. as above, [but generally عِلَاجٌ,] (K,) He treated him (i. e. a person either sick or wounded, or a beast, O) medically, curatively, or therapeutically: (O, K:) he tended him, or took care of him, in his sickness: (L:) [he endeavoured to cure him (i. e. a sick person), or it (i. e. a diseased part of the body):] and عالجهُ مِنَ الدَّآءِ, inf. n. عِلَاجٌ, he treated him medically to cure him of the disease. (MA.) [And He dressed it, namely, a wound or the like.] And one says, عُولِجَتِ السِّبَاعُ بِأُخَذٍ, meaning The beasts, or birds, of prey were wrought upon, or operated on, by charms, so as to prevent their injuring cattle and the like. (L in art. عقد.)

تعلّج الرَّمْلُ
5 تعلّج الرَّمْلُ ذ , and ↓ اعتلج, The sand became collected together. (TA.) -A2- ↓ مَا تَعَلَّجْتُ بِعَلُوجٍ and ما تَأَلَّكْتُ بِأَلُوكٍ signify the same, (O, K,) i. e. [I have not occupied myself in chewing with anything that is chewed; or] I have not tasted anything; and so مَا تَعَلَّكْتُ بِعَلُوكٍ. (O.) -A3- تعلّجت الاـِبِلُ The camels obtained, or took, of the [shrub called] عَلَجَان. (TA.)

تعالجوا
6 تعالجوا ذ They laboured, exerted themselves, strove, struggled, contended, or conflicted, one with another, to prevail, overcome, or gain the mastery or possession, or to effect an object; syn. تَزَاوَلُوا. (S and K in art. زول. [See also 8.]) One says, تَعَالَجَا الشَّرَّ بَيْنَهُمَا [They two laboured, or strove, each with the other, to do evil, or mischief]. (S in art. كوح.)

اعتلجوا
8 اعتلجوا ذ They wrestled together, striving to throw one another down; and fought one another. (A, O, K.) And اعْتَلَجَتِ الوَحْشُ The wild animals contended in smiting one another, and strove, or struggled, together for the mastery. (TA.) [See also 6.] ― -b2- [Hence,] اعتلجت الأَمْواجُ (S, A, O, K) (tropical:) The waves conflicted, or dashed together. (S, O, K.) ― -b3- And اعتلج الهَمُّ فِى صَدْرِهِ (tropical:) Anxiety conflicted in his bosom. (TA.) ― -b4- And اعتلجت الأَرْضُ (assumed tropical:) The land produced, or had, tall plants, or herbage. (S, O, K.) ― -b5- See also 5.

استعلج
10 استعلج ذ is said of a man's make [as meaning It was, or became, strong, or sturdy, and big, or bulky]: (A:) [or] it was, or became, thick, big, or coarse. (Kh, O.) And said of a man, His beard grew forth, (AZ, L, Msb,) and he became thick, big, or coarse, and strong, or sturdy, and bulky in his body: and it is also said of a boy, or young man, meaning خَرَجَ وَجْهُهُ [for خَرَجَ نَبَاتُ وَجْهِهِ the hair of his face grew forth]. (L.) And said of the skin (S, O, K) of a man, (S, O,) It was, or became, thick, coarse, or rough. (S, O, K.) ― -b2- It is also said of a lock (مِغْلَاق), [app. as meaning It required labour, exertion, or effort, to open it,] from العِلَاجُ. (O. [I suppose it to be like اِسْتَكَدَّ, from الكَدُّ; &c.])

عِلْجٌ
عِلْجٌ ذ A strong, or sturdy, man: (Msb:) or a strong, or sturdy, and thick, big, or coarse, man: (L:) or any man having a beard; (AZ, L, Msb;) not applied to the beardless: (AZ, Msb:) and any [man or beast] that is hardy, strong, or sturdy: (L:) and an ass, (S, K, TA,) in an absolute sense: (TA:) and, (K,) or as some say, (TA,) a fat and strong wild ass: (K, TA:) or a fat and thick, big, or coarse, wild ass: (O:) and a man, (S, A, O, L, K,) or a big, or bulky, man, (Mgh, Msb,) or a strong and big, or bulky, man, (TA,) of the unbelievers of the عَجَم [i. e. Persians or other foreigners], (S, A, Mgh, O, L, Msb, K, TA,) and of others; (L;) so called because of the thickness, bigness, or coarseness, of his make: (O:) or a strong and big, or bulky, unbeliever: (L:) or simply an unbeliever; (L, Msb;) thus accord. to some of the Arabs, in an absolute sense: (Msb:) fem. with ة: (L:) pl. [of pauc.] أَعْلَاجٌ and [of mult.] عُلُوجٌ (S, O, Msb, K) and عِلَجَةٌ and [quasi-pl. n.] ↓ مَعْلُوجَآءُ, (S, O, K,) like مَشْيُوخَآءُ [q. v.], (TA,) and ↓ مَعْلُوجَى (O, L, CK) and ↓ مَعْلَجَةٌ. (Sb, R, TA.) El-Hasan applied the epithet عُلُوجٌ, contemptuously, to certain men who neglected the supererogatory prayers before daybreak, performing only [afterwards] the prescribed prayers. (Mgh.) ― -b2- فُلَانٌ عِلْجُ مَالٍ is like اـِزَآءُ مَالٍ [meaning Such a one is a manager, tender, or superintendent, or a good pastor, of cattle, or camels &c.]. (S, O, K.) ― -b3- And عِلْجٌ signifies also A cake of bread: (Abu-l- 'Omeythil, TA:) or a cake of bread that is thick (O, K, TA) in the edges (O) or in the edge. (K, TA.)

عَلَجٌ
عَلَجٌ ذ The small ones, or young ones, of palmtrees. (AHn, S, O, K.) ― -b2- See also عَلَجَانٌ, in two places.

عَلِجٌ
عَلِجٌ ذ (S, O, K) and ↓ عُلَجٌ and ↓ عُلَّجٌ, (O, K,) applied to a man, Strong, or sturdy, (S, O, K.) in labouring, or striving, to prevail, (TA,) who throws down his antagonists much or often, (صِرِّيعٌ, [in the CK, erroneously, صَريعٌ,]) and who labours, or exerts himself, in performing, accomplishing, or managing, affairs: (O, K:) or ↓ عُلَّجٌ signifies a man strong, or sturdy, in fighting, and in contending like the ram. (L.) ― -b2- And عَلِجَةٌ, applied to a she-camel, Strong, or sturdy: (O:) or, so applied, having much flesh: (TA:) pl. عَلِجَاتٌ. (O, TA.)

عُلَجٌ
عُلَجٌ ذ and عُلَّجٌ: see عَلِجٌ; the latter in two places.

عَلْجَنٌ
عَلْجَنٌ ذ A she-camel compact and firm in flesh: (S, O, K:) or strong; (Az and TA in art. علجن;) as also ↓ عُلْجُونٌ: (K in that art.:) or thick, big, or coarse: (Aboo-Mلlik, TA in that art.:) [but] the ن is augmentative. (O.) ― -b2- And A woman who cares not for what she does nor for what is said to her. (T, K; and S in art. علجن.)

عُلْجَانٌ
عُلْجَانٌ ذ A collection of [thorny trees of the kind called] عِضَاه. (O, K.)

عَلَجَانٌ
عَلَجَانٌ ذ (S, O, L, K) and ↓ عَلَجٌ (L, TA) A certain sort of plant; (S, O, K;) growing in the sand: n. un. with ة: (O:) AHn says, on the authority of certain of the Arabs of the desert, that it grows in the form of slender strings, intensely green, of a greenness like that of herbs, or leguminous plants, inclining to yellowness, bare, having no leaves: (O:) he says [also] that the عَلَج [or عَلَجَان, as will be shown by what follows,] is, with the people of Nejd, a sort of trees [or shrubs] having no leaves, consisting only of bare strings, of a dusty green colour: (L, TA:) the asses eat it, and their teeth become yellow in consequence of their eating it; wherefore one says of him who has yellow teeth, كَأَنَّ فَاهُ فُو حِمَارٍ أَكَلَ عَلَجَانًا [As though his mouth were the mouth of an ass that had eaten 'alajلn; by the mouth being meant the teeth, as is often the case]: (O, L, TA:) and he says that it sometimes grows, not in the sand, but in soft, or plain, tracts; and accord. to some, (O,) the عَلَجَان is a sort of trees of a dark green colour, not having leaves, consisting only of twigs, one of such trees occupying the space of a man sitting; (O, L, TA; *) growing in plain, or soft, land, and not eaten by the camels unless of necessity: Az says that the عَلَجَان is a sort of trees resembling that called عَلَنْدًى, which he had seen in the desert: and its pl. [or rather the pl. of the n. un. (عَلَجَةٌ) of its syn. ↓ عَلَجٌ] is عَلَجَاتٌ. (L, TA.)

عَلَجَانَةٌ
عَلَجَانَةٌ ذ n. un. of عَلَجَانٌ [q. v.] -A2- Also Dust which the wind collects at the foot of a tree. (O, K.)

عُلْجُونٌ
عُلْجُونٌ ذ : see عَلْجَنٌ.

عِلَاجٌ
عِلَاجٌ ذ an inf. n. of 3 [q. v.]. (S, A, O, K.) ― -b2- And [A medicine, or remedy; often used in this sense;] a thing with which one treats a patient medically, or curatively. (TA.)

عَلُوجٌ
عَلُوجٌ ذ i. q. أَلُوكٌ (O, K) and عَلُوكٌ, meaning A thing that is eaten [or chewed]: (O:) so in the phrase هٰذَا عَلُوجُ صِدْقٍ [This is an excellent thing that is chewed]. (O, K.) See also 5.

عَالِجٌ
عَالِجٌ ذ A camel pasturing, or that pastures, upon the [shrub called] عَلَجَان. (S, O, K.) -A2- A quantity of sand that has become accumulated and intermixed: pl. عَوَالِجُ. (TA, from a trad.)

مَعْلَجَةٌ
مَعْلَجَةٌ ذ : [quasi-pl. ns.] see عِلْجٌ.

مَعْلُوجَى
مَعْلُوجَى ذ : [quasi-pl. ns.] see عِلْجٌ.

مَعْلُوجَآءُ
مَعْلُوجَآءُ ذ : [quasi-pl. ns.] see عِلْجٌ.

مُعَلْهَجٌ
مُعَلْهَجٌ ذ [mentioned in the O and K in art. علهج] One whose father is free, or an Arab, and whose mother is a slave; syn. هَجِينٌ: (S, K:) or one who claims as his father a person who is not his father; or who is claimed as a son by a person who is not his father: and one born of two different races: (Lth, O:) or one born of a slave the daughter of a female slave: (Ibn-'Abbلd, O:) or, accord. to ISd, one who is not of pure race: (TA:) a low, a vile, or an ignoble, man; foolish, or stupid, or deficient in intellect; (Lth, O, K;) a frivolous babbler. (Lth, O.) F charges J with error in asserting the ه to be augmentative; but all the authorities on inflection assert the same thing. (MF.)

مُعَالَجٌ
مُعَالَجٌ ذ A place of عِلَاج [i. e. medical, or curative, treatment]. (TA in art. ارى.)

مُعَالِجٌ
مُعَالِجٌ ذ One who treats patients, whether sick or wounded, or beasts, medically, or curatively. (TA.)

أَرْضٌ مُعْتَلِجَةٌ
أَرْضٌ مُعْتَلِجَةٌ ذ Land of which the herbage has become strong, or tall, and tangled, or luxuriant, and abundant. (TA.)

مُسْتَعْلِجُ الخَلْقِ
مُسْتَعْلِجُ الخَلْقِ ذ A man [strong, or sturdy, and big, or bulky, or] thick, big, or coarse, in make. (S, O. [See the verb.])

### Türkçe

**عَلَجَهُ**
1 **عَلَجَهُ** ذ : bkz. 3. -A2- **عَلَجَتْ**, (TA,) mastar **عَلَجَانٌ**, (O, K, TA,) O (dişi deve) çalkantı hâlinde idi, yahut çalkantı hâline girdi. (O, K, TA.) -A3- **عَلِجَ**, muzâri‘i **عَلَجَ**, mastar **عَلَجٌ**, O (bir adam) güçlü, sağlam yapılı yahut çetin oldu, yahut öyle hâle geldi. (Msb.)

**علّج الاـِبِلَ**
2 **علّج الاـِبِلَ** ذ Develeri, [**عَلَجَان** denilen çalımsı bitkinin] yeminden yedirdi. (TA.)

**عالجهُ**
3 **عالجهُ** ذ , mastar **عِلَاجٌ** (S, A, O, K) ve **مُعَالَجَةٌ**, (S, O, K,) Onunla (yani bir şeyle, S, O) galip gelmek, yenmek, üstünlük yahut mülkiyet elde etmek, yahut bir maksadı gerçekleştirmek için emek verdi, kendini zorladı, çabaladı, mücadele etti, çekişti yahut çatıştı; onu yapmak, icra etmek, yerine getirmek, meydana getirmek yahut tamamlamak, yahut onu idare etmek yahut tedavi etmek için onun üzerinde çalıştı yahut emek verdi; eş anlamlısı **زَاوَلَهُ**; (S, A, O, K;) ve **مَارَسَهُ**. (TA.) [Ve onun üzerinde maharetini kullandı; onu işledi yahut yaptı; onu birlikte işledi; bir derece emekle onu karıştırdı, birbirine kattı yahut bileşik hâle getirdi; onu ezdi; onu yoğurdu; onu elle işledi; onu demledi; onu bir miktar katışımla muamele etti; onu (kullanıma) hazırladı yahut kullanıma hazırladı; yani bir maddeyi, terkibi, yiyeceği, ilacı veya benzerini.] **مِنْ كَسْبِهِ وَعِلَاجِهِ** bir rivayette geçen bir ibaredir; mânası: Onun kazancından yahut kazancından ve onun işinden yahut emeğinden. (L.) Ve denir ki, **عالج الحَدِيدَ** Demiri işledi yahut dövdü. (L, md. حد, vb.) Ve **عالج فُرُشًا وَوَسَائِدَ** [Yataklar yahut benzerlerini ve yastıkları imal etti]. (K, md. نجد.) Ve **عالج الشَّرَابَ بِالنَّارِ** [İçeceği yahut şarabı ateşle, zahmetle demledi yahut hazırladı; yahut onu iyice kaynattı]. (K, **مُصَعَّدٌ** maddesinde.) Ve **عالج السِّحْرَ** [Büyü yaptı]. (K, md. تول.) Ve **عَالَجْنَا غَيْبَ السَّمَآءِ** [Göğün gaybını (gizlerini) elde etmeye çalıştık yahut uğraştık]. (K, md. لمس.) ― -b2- Keza, ona galip gelmek yahut yenmek için onunla emek verdi yahut mücadele etti; eş anlamlısı **زَاوَلَهُ**. (L.) Denir ki, **عَالَجَهُ** ↓ **فَعَلَجَهُ**, (S, O, L, K,) [ikincisinin muzâri‘i **عَلُجَ** ,] mastar **عَلْجٌ**, (S,) Onunla galip gelmek yahut yenmek için mücadele etti, (L,) ve bunu yaparken onu yendi (S, O, L, K); (O, K;) yani başka bir adamı. (S, O.) Bir rivayette şöyle denmiştir: **عَالَجْتُ امْرَأَةً فَأَصَبْتُ مِنْهَا** [Bir kadınla mücadele ettim de ondan istediğimi elde ettim]. (L.) Ve başka bir rivayette **لَمْ يُعَالِجْ** ibaresi, şu mânada denmiştir: Ölümle [genellikle] birlikte bulunan akıl karışıklığıyla mücadele etmedi; bu, günahlarının [bir kısmına] kefaret olurdu: yahut uzun süren hastalığın şiddetiyle mücadele etmedi ve ölümün [genellikle] beraberinde getirdiği sarsıntıyı çekmedi: yahut bazılarınca rivayet edildiği üzere ibare **لَمْ يُعَالَجْ**tır; mânası: hastalığında kendisine bakılmadı yahut tıbbî olarak tedavi edilmedi. (L.) Başka bir rivayette şu söz geçer: **اـِنِّى صَاحِبُ ظَهْرٍ أُعَالِجُهُ**, mânası: Şüphesiz ben, kirayla taşıma için kullandığım ( **أُمَارِسُهُ** ,) ve ücretle yük taşımada istihdam ettiğim bir binek yahut yük devesinin sahibiyim. (L.) Ve başka bir rivayette, ‘Alî’nin iki adamı bir yöne gönderdiği ve şöyle dediği rivayet edilir: **اـِنَّكُمَا عِلْجَانِ فَعَالِجَا عَنْ دِينِكُمَا**, mânası: Şüphesiz siz iki güçlü, iri yapılı adamsınız; öyleyse dininiz uğrunda, sizi çağırıp teşvik ettiğim işte emek veriniz [onu yerine getiriniz]. (L.) ― -b3- [Ve onu işletip durdu; yani bir şeyi. Bir örnek için **دُلْبٌ** maddesine bkz.] ― -b4- Keza, (O, K,) yukarıdaki mastarlarla, [fakat genellikle **عِلَاجٌ**,] (K,) Onu (yani bir kimseyi, hasta yahut yaralı bir kişiyi, yahut bir hayvanı, O) tıbbî/şifâî olarak tedavi etti: (O, K:) hastalığında ona baktı yahut onunla ilgilendi: (L:) [onu (yani hasta bir kişiyi) iyileştirmeye çalıştı; yahut onu (yani bedenin hasta bir kısmını) tedavi etmeye çalıştı:] ve **عالجهُ مِنَ الدَّآءِ**, mastar **عِلَاجٌ**, onu hastalıktan iyileştirmek için tıbbî olarak tedavi etti. (MA.) [Ve onu sardı; yani bir yarayı yahut benzerini.] Ve denir ki, **عُولِجَتِ السِّبَاعُ بِأُخَذٍ**, mânası: Yırtıcı hayvanlar yahut yırtıcı kuşlar, sığır ve benzerlerine zarar vermelerini engellemek üzere, muskalarla etkilenip işleme tâbi tutuldu. (L, md. عقد.)

**تعلّج الرَّمْلُ**
5 **تعلّج الرَّمْلُ** ذ , ve ↓ **اعتلج**, Kum bir araya toplanmış hâle geldi. (TA.) -A2- ↓ **مَا تَعَلَّجْتُ بِعَلُوجٍ** ve **ما تَأَلَّكْتُ بِأَلُوكٍ** aynı mânaya gelir, (O, K,) yani [çiğnenen bir şeyle çiğneme işiyle meşgul olmadım; yahut] hiçbir şey tatmadım; ve yine **مَا تَعَلَّكْتُ بِعَلُوكٍ**. (O.) -A3- **تعلّجت الاـِبِلُ** Develer, [**عَلَجَان** denilen çalımsı bitkiden] elde etti yahut aldı. (TA.)

**تعالجوا**
6 **تعالجوا** ذ Birbirleriyle, galip gelmek, yenmek, üstünlük yahut mülkiyet elde etmek, yahut bir maksadı gerçekleştirmek için emek verdiler, kendilerini zorladılar, çabaladılar, mücadele ettiler, çekiştiler yahut çatıştılar; eş anlamlısı **تَزَاوَلُوا**. (S ve K, md. زول. [8’e de bkz.]) Denir ki, **تَعَالَجَا الشَّرَّ بَيْنَهُمَا** [İkisi, aralarında kötülük yapmak yahut fesat çıkarmak için birbirleriyle uğraştılar yahut mücadele ettiler]. (S, md. كوح.)

**اعتلجوا**
8 **اعتلجوا** ذ Birbirleriyle güreştiler; birbirlerini yere atmaya çalışarak boğuştular; ve birbirleriyle dövüştüler. (A, O, K.) Ve **اعْتَلَجَتِ الوَحْشُ** Yaban hayvanları birbirlerini vurmakta çekişti ve üstünlük için birlikte çabaladı yahut boğuştu. (TA.) [6’ya da bkz.] ― -b2- [Bundan dolayı,] **اعتلجت الأَمْواجُ** (S, A, O, K) (mecaz:) Dalgalar çatıştı yahut birbirine çarptı. (S, O, K.) ― -b3- Ve **اعتلج الهَمُّ فِى صَدْرِهِ** (mecaz:) Kaygı onun göğsünde çatıştı. (TA.) ― -b4- Ve **اعتلجت الأَرْضُ** (varsayılan mecaz:) Yer, uzun bitkiler yahut otlar çıkardı yahut (öyle) oldu. (S, O, K.) ― -b5- 5’e de bkz.

**استعلج**
10 **استعلج** ذ bir adamın yapısı hakkında söylenir [mânası: Güçlü yahut çetin oldu, yahut öyle hâle geldi; ve iri yahut hacimli oldu]: (A:) [yahut] kalın, iri yahut kaba oldu, yahut öyle hâle geldi. (Kh, O.) Ve bir adam hakkında: Sakalı çıktı, (AZ, L, Msb,) ve bedeni kalın, iri yahut kaba, ve güçlü yahut çetin, ve hacimli oldu: ve bir oğlan yahut genç hakkında da söylenir; mânası **خَرَجَ وَجْهُهُ** [yani **خَرَجَ نَبَاتُ وَجْهِهِ**: yüzünün kılları çıktı]. (L.) Ve bir adamın derisi (S, O, K) hakkında: Kalın, kaba yahut pürüzlü oldu, yahut öyle hâle geldi. (S, O, K.) ― -b2- Bir kilit (**مِغْلَاق**) hakkında da söylenir; [görünüşe göre mânası: onu açmak emek, zorlama yahut çaba gerektirdi,] **العِلَاجُ**dan. (O. [Bunu **اِسْتَكَدَّ** gibi sayıyorum; **الكَدُّ**dan; vb.])

**عِلْجٌ**
**عِلْجٌ** ذ Güçlü yahut çetin bir adam: (Msb:) yahut güçlü yahut çetin, ve kalın, iri yahut kaba bir adam: (L:) yahut sakalı olan her adam; (AZ, L, Msb;) sakalsıza uygulanmaz: (AZ, Msb:) ve dayanıklı, güçlü yahut çetin olan her [adam yahut hayvan]: (L:) ve mutlak olarak bir eşek, (S, K, TA): (TA:) ve (K,) yahut bazılarına göre, (TA,) semiz ve güçlü bir yaban eşeği: (K, TA:) yahut semiz ve kalın, iri yahut kaba bir yaban eşeği: (O:) ve **عَجَم**ın [yani Farsların yahut diğer yabancıların] kâfirlerinden, (S, A, Mgh, O, L, Msb, K, TA,) ve başkalarından; (L;) bir adam, (S, A, O, L, K,) yahut iri yahut hacimli bir adam, (Mgh, Msb,) yahut güçlü ve iri yahut hacimli bir adam, (TA,) — yapısının kalınlığı, iriliği yahut kabalığı sebebiyle böyle adlandırılmıştır: (O:) yahut güçlü ve iri yahut hacimli bir kâfir: (L:) yahut sadece bir kâfir; (L, Msb;) bazı Araplara göre mutlak olarak böyledir: (Msb:) müennesi ة ile: (L:) cem‘ [kıllet] **أَعْلَاجٌ** ve [kesret] **عُلُوجٌ** (S, O, Msb, K) ve **عِلَجَةٌ** ve [şibh-cem‘ isim] ↓ **مَعْلُوجَآءُ**, (S, O, K,) **مَشْيُوخَآءُ** gibi [bkz.], (TA,) ve ↓ **مَعْلُوجَى** (O, L, CK) ve ↓ **مَعْلَجَةٌ**. (Sb, R, TA.) El-Hasan, seherden önceki nâfile namazları terk edip yalnız [sonradan] farz namazları kılan bazı adamlara, küçümseyerek, **عُلُوجٌ** sıfatını uyguladı. (Mgh.) ― -b2- **فُلَانٌ عِلْجُ مَالٍ** , **اـِزَآءُ مَالٍ** gibidir [mânası: Falan kimse malın (sürünün, develerin vb.) idarecisi, bakıcısı yahut gözeticisidir; yahut hayvanlara iyi çobanlık edendir]. (S, O, K.) ― -b3- Ve **عِلْجٌ** ayrıca, bir ekmek çöreği demektir: (Ebu’l-‘Omeythil, TA:) yahut kenarları (O) yahut kenarı (K, TA) kalın olan bir ekmek çöreği. (O, K, TA.)

**عَلَجٌ**
**عَلَجٌ** ذ Hurma ağaçlarının küçükleri yahut gençleri. (AHn, S, O, K.) ― -b2- İki yerde **عَلَجَانٌ**’a da bkz.

**عَلِجٌ**
**عَلِجٌ** ذ (S, O, K) ve ↓ **عُلَجٌ** ve ↓ **عُلَّجٌ**, (O, K,) bir adama nispetle: Güçlü yahut çetin, (S, O, K.) galip gelmek için emek vermede yahut mücadelede, (TA,) hasımlarını çok yahut sık yere seren, (**صِرِّيعٌ**, [CK’de yanlışlıkla **صَريعٌ**]) ve işleri yerine getirmede, tamamlamada yahut idare etmede emek veren yahut kendini zorlayan: (O, K:) yahut ↓ **عُلَّجٌ**, koç gibi dövüşmede ve çekişmede güçlü yahut çetin bir adam demektir. (L.) ― -b2- Ve **عَلِجَةٌ**, dişi deveye nispetle: Güçlü yahut çetin: (O:) yahut, öyle nispetle, eti çok olan: (TA:) cem‘i **عَلِجَاتٌ**. (O, TA.)

**عُلَجٌ**
**عُلَجٌ** ذ ve **عُلَّجٌ**: **عَلِجٌ**’e bkz.; ikincisi iki yerde.

**عَلْجَنٌ**
**عَلْجَنٌ** ذ Eti sıkı ve sağlam bir dişi deve: (S, O, K:) yahut güçlü; (Az ve TA, md. علجن;) bunun gibi ↓ **عُلْجُونٌ**: (K, o maddede:) yahut kalın, iri yahut kaba: (Aboo-Mلlik, TA, o maddede:) [fakat] **النون** ziyadedir. (O.) ― -b2- Ve yaptığına aldırmayan ve kendisine söylenene aldırmayan bir kadın. (T, K; ve S, md. علجن.)

**عُلْجَانٌ**
**عُلْجَانٌ** ذ [**عِضَاه** denilen dikenli ağaç türünden] bir topluluk. (O, K.)

**عَلَجَانٌ**
**عَلَجَانٌ** ذ (S, O, L, K) ve ↓ **عَلَجٌ** (L, TA) Belli bir bitki türü; (S, O, K;) kumda biter: tekili ة iledir: (O:) AHn, çöl Araplarından bazılarının rivayetine dayanarak der ki: ince ipler şeklinde biter; çok yeşildir; otların yahut baklagillerin yeşilliği gibi bir yeşilliğe sahip olup sarılığa meyledicidir; çıplaktır; yaprağı yoktur: (O:) [ayrıca] der ki: Nejd halkına göre **عَلَج** [yahut, aşağıda gelecekten anlaşılacağı üzere, **عَلَجَان**], yapraksız bir ağaççık türüdür; yalnızca çıplak iplerden ibarettir; tozlu bir yeşil renktedir: (L, TA:) eşekler onu yer ve onu yemeleri sebebiyle dişleri sararır; bundan dolayı dişleri sarı olana şöyle denir: **كَأَنَّ فَاهُ فُو حِمَارٍ أَكَلَ عَلَجَانًا** [Sanki onun ağzı, **عَلَجَان** yemiş bir eşeğin ağzıdır; burada ağız ile dişler kastedilmiştir; bu sıkça olur]: (O, L, TA:) ve der ki: bazen kumda değil, yumuşak yahut düz arazilerde de biter; ve bazılarına göre, (O,) **عَلَجَان** koyu yeşil renkli, yapraksız, yalnızca dallardan ibaret bir ağaççık türüdür; bu türden bir ağaççık, oturan bir adamın kapladığı yer kadar yer kaplar; (O, L, TA; *) düz yahut yumuşak arazide biter ve develer onu ancak zaruret hâlinde yer: Az der ki: **عَلَجَان**, çölde gördüğü **عَلَنْدًى** denilene benzeyen bir ağaççık türüdür: ve onun cem‘i [daha doğrusu, eş anlamlısı ↓ **عَلَجٌ**’ün tekili (**عَلَجَةٌ**)nin cem‘i] **عَلَجَاتٌ**tur. (L, TA.)

**عَلَجَانَةٌ**
**عَلَجَانَةٌ** ذ **عَلَجَانٌ**’ın tekilidir [bkz.] -A2- Keza, rüzgârın bir ağacın dibinde topladığı toz. (O, K.)

**عُلْجُونٌ**
**عُلْجُونٌ** ذ : **عَلْجَنٌ**’e bkz.

**عِلَاجٌ**
**عِلَاجٌ** ذ 3’ün mastarıdır [bkz.]. (S, A, O, K.) ― -b2- Ve [ilaç yahut deva; bu mânada çok kullanılır;] hastayı tıbbî yahut şifâî olarak tedavi etmekte kullanılan şey. (TA.)

**عَلُوجٌ**
**عَلُوجٌ** ذ **أَلُوكٌ** ile aynı (O, K) ve **عَلُوكٌ**; mânası: yenilen [yahut çiğnenen] bir şey: (O:) **هٰذَا عَلُوجُ صِدْقٍ** ibaresinde böyledir [Bu, çiğnenen mükemmel bir şeydir]. (O, K.) 5’e de bkz.

**عَالِجٌ**
**عَالِجٌ** ذ [**عَلَجَان** denilen çalımsı bitki] üzerinde otlayan yahut otlayan bir deve. (S, O, K.) -A2- Birikmiş ve birbirine karışmış bir kum miktarı: cem‘i **عَوَالِجُ**. (TA, bir rivayetten.)

**مَعْلَجَةٌ**
**مَعْلَجَةٌ** ذ : [şibh-cem‘ isimler] **عِلْجٌ**’e bkz.

**مَعْلُوجَى**
**مَعْلُوجَى** ذ : [şibh-cem‘ isimler] **عِلْجٌ**’e bkz.

**مَعْلُوجَآءُ**
**مَعْلُوجَآءُ** ذ : [şibh-cem‘ isimler] **عِلْجٌ**’e bkz.

**مُعَلْهَجٌ**
**مُعَلْهَجٌ** ذ [O ve K’de md. علهج’de zikredilmiştir] Babası hür yahut Arap, annesi cariye olan kimse; eş anlamlısı **هَجِينٌ**: (S, K:) yahut babası olmayan bir kimseyi baba diye iddia eden; yahut babası olmayan bir kimse tarafından oğul diye iddia edilen: ve iki farklı soydan doğan: (Lth, O:) yahut cariye olan bir kadının cariye kızı olan bir cariyeden doğan: (Ibn-‘Abbلd, O:) yahut ISd’ye göre, saf soydan olmayan: (TA:) aşağı, bayağı yahut soysuz bir adam; ahmak yahut aptal, yahut aklı noksan; (Lth, O, K;) geveze bir boşboğaz. (Lth, O.) F, **الهاء**’yı ziyade saymada hata ettiğini ileri sürerek J’yi suçlar; fakat sarf âlimlerinin bütün otoriteleri aynı şeyi söyler. (MF.)

**مُعَالَجٌ**
**مُعَالَجٌ** ذ **عِلَاج**ın yeri [yani tıbbî yahut şifâî tedavinin yeri]. (TA, md. ارى.)

**مُعَالِجٌ**
**مُعَالِجٌ** ذ Hastaları, ister hasta ister yaralı olsunlar, yahut hayvanları, tıbbî yahut şifâî olarak tedavi eden kimse. (TA.)

**أَرْضٌ مُعْتَلِجَةٌ**
**أَرْضٌ مُعْتَلِجَةٌ** ذ Otu güçlü yahut uzun, ve dolaşık yahut gür, ve bol olmuş arazi. (TA.)

**مُسْتَعْلِجُ الخَلْقِ**
**مُسْتَعْلِجُ الخَلْقِ** ذ Yapı bakımından güçlü yahut çetin ve iri yahut hacimli, yahut kalın, iri yahut kaba bir adam. (S, O. [Fiile bkz.])
