# علل — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%84/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%84%D9%84/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [علل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%84.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: علل

* ع ل ل * بنو * العَلاَّتُ * أولاد الرجل من نسوة شتى سُميت بذلك لأن الذي تزوج أخرى على أولى قد كانت قبلها ناهل ثم * عَلَّ * من هذه و * العَلَلُ * الشرب الثاني يُقال عَلَلٌ بعد نَهَل و * عَلَّهُ * أي سقاه السُقية الثانية و * عَلَّ * هو بنفسه فهو مُتعد ولازم تقول فيهما علَّ يعُل بضم العين وكسرها علاً فيهما و * العِلَةُ * المرض وحدث يشغل صاحبه عن وجهه كأن تلك العِلة صارت شُغلا ثانيا منعه عن شُغله الأول و * اعْتَلَّ * أي مرض فهو * عَلِيلٌ * ولا * أعَلَّك * الله أي لا أصابك _بعِلَّةٍ * و * اعْتَلَّ * عليه بعِلة و * اعْتَلَّهُ * اعتاقه عن أمر واعتله تجنى عليه و * عَلَلَّهُ * بالشيء * تَعْلِيلا * أي لهاه به كما يُعلل الصبي بشيء من الطعام يتجزأ به عن اللبن يقال فلان يُعلل نفسه * بتَعِلَّةٍ * و * تَعَلَّلَ * به أي تلهى به وتجزأ و * المُعَلِّلُ * يوم من أيام العجوز لأنه يُعلل الناس بشيء من تخفيف البرد و * العُلاَلةُ * بالضم ما تعللت به و * العِلِّيَّةُ * بالكسر الغرفة والجمع * العَلالِيّ * وقد ذُكر أيضا في المُعتل و * عَلَّ * و * لَعَلَّ * لغتان بمعنى يقال علَّك تفعل وعلي أفعل ولعلي أفعل وربما قالوا علَّني ولعلَّني ويُقال أصله علَّ وإنما زيدت اللام توكيدا ومعناه التوقع لمرجو أو مخوف وفيه طمع وإشفاق وهو حرف مثل إن وأخواتها وبعضهم يخفض ما بعدها فيقول لعل زيد قائم وعلَّ زيد قائم و * اليَعَالِيلُ * نُفاخات تكون فوق الماء

### Türkçe

* ع ل ل * Benû * **العَلاَّتُ**: erkeğin çeşitli kadınlardan olan çocuklarıdır; bununla adlandırıldı; çünkü birincinin üzerine başka bir kadınla evlenen kimse, ondan önce (birinciden) kanmış idi; sonra bundan * **عَلَّ** * etti; ve * **العَلَلُ** * ikinci içiştir; “**نَهَل**”den sonra **عَلَلٌ** denilir. Ve * **عَلَّهُ** * yani ona ikinci içirimi içirdi. Ve * **عَلَّ** * o, kendi nefsiyle (bizzat) olur; böylece geçişli ve geçişsizdir; ikisinde de “علَّ يعُل” (aynı şekilde) **العين**’in dammesiyle ve kesresiyle, ikisinde de “عَلاً” (olarak) dersin. Ve * **العِلَةُ** * hastalıktır; ve sahibini kendi yönünden meşgul eden bir hâdisedir; sanki o **العِلَة** ikinci bir meşguliyet olmuş da onu birinci meşguliyetinden alıkoymuştur. Ve * **اعْتَلَّ** * yani hastalandı; böylece o * **عَلِيلٌ** *’dir. Ve “* **أعَلَّك** * الله” yoktur; yani “Allah seni bir **عِلَّةٍ** ile isabetlendirmesin.” Ve * **اعْتَلَّ** * ona bir **عِلة** ile (bahane ederek). Ve * **اعْتَلَّهُ** *: onu bir işten alıkoydu; ve “اعتله”: ona karşı suç işledi. Ve * **عَلَلَّهُ** * bir şey ile * **تَعْلِيلا** *: yani onu onunla oyaladı; tıpkı çocuğun, süt yerine geçecek bir yiyecek parçasıyla oyalanması gibi; “falanca, kendisini * **بتَعِلَّةٍ** * ile oyalar” denilir. Ve * **تَعَلَّلَ** * onunla: yani onunla oyalanır ve onunla yetinir. Ve * **المُعَلِّلُ** *: acûzun günlerinden bir gündür; çünkü insanları soğuğun hafiflemesinden bir şey ile oyalandırır. Ve * **العُلاَلةُ** * (damme ile): kendisiyle oyalanıp avunduğun şeydir. Ve * **العِلِّيَّةُ** * (kesre ile): odadır; çoğulu * **العَلالِيّ** *’dir; ve bu, **المُعتل**’de de zikredilmiştir. Ve * **عَلَّ** * ve * **لَعَلَّ** *: “denilir” mânasında iki lehçedir; “علَّك تفعل” ve “علي أفعل” ve “لعلي أفعل” denilir; bazen “علَّني” ve “لعلَّني” de derler. Ve “aslının **علَّ** olduğu, ancak **اللام**’ın te’kîd için artırıldığı” söylenir. Mânası: umulan veya korkulan için beklentidir; onda tamah ve ürkme vardır; ve o, “إن” ve kardeşleri gibi bir harftir. Ve bazısı, ondan sonrakini mecrûr yapar da “لعل زيد قائم” ve “علَّ زيد قائم” der. Ve * **اليَعَالِيلُ** *: suyun üstünde bulunan kabarcıklardır.
