# علهض (ع-ل-ه-ض) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%87%D8%B6
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%84%D9%87%D8%B6

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ل - ه - ض
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%87%D8%B6/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الأَزهري: قال الليث عَلْهَضْتُ رأْس القارورةِ إِذا عالَجْتَ صِمامَها لِتَسْتَخْرِجَه، قال: وعَلْهَضْتُ العين عَلْهَضَةً إِذا استخرجتها من الرأْس، وعلهضتُ الرجل إِذا عالَجْتَه عِلاجاً شديداً. قال: وعلهضتُ منه شيئاً إِذا نِلْتَ منه شيئاً. قال الأَزهري: علهضت رأَيته في نسخ كثيرة من كتاب العين مقيداً بالضاد، والصواب عندي الصاد، وروي عن ابن الأَعرابي قال: العِلْهاصُ صِمامُ القارورةِ؛ قال: وفي نوادر اللحياني عَلْهَصَ القارورةَ، بالصاد أَيضاً، إِذا استخرج صمامها. وقال شجاع الكلابي فيما روى عنه عرّام وغيره: العَلْهَصَة والعَلْفَصَة والعَرْعَرَةُ في الرأْي والأَمر، وهو يُعَلْهِصُهم ويُعَنِّفُ بهم ويَقْسِرُهم. وقال ابن دريد في كتابه: رجل عُلاهِضٌ جُرافِضٌ جُرامِضٌ، وهو الثقيل الوَخِمُ؛ قال الأَزهري: قوله رجل علاهض منكر وما أَراه محفوظاً. وقال ابن سيده: عَضْهَلَ القارورة وعَلْهضَها صَمَّ رأْسَها، قال: وعَلْهَضَ الرجلَ عالَجه عِلاجاً شديداً وأَدارَه. وعَلْهَضْتُ الشيءَ إِذا عالجته لتَنزِعَه نحو الوَتِدِ وما أَشبهه.

##### Türkçe

الأَزهري: Lîs dedi ki: **عَلْهَضْتُ** şişenin başını; onun tıpasını çıkarmak için uğraştığın zaman. Dedi ki: ve **عَلْهَضْتُ** gözü **عَلْهَضَةً**; onu baştan çıkardığın zaman. Ve **علهضتُ** adamı; onu şiddetli bir muamele ile uğraştırdığın zaman. Dedi ki: ve ondan bir şeyi **علهضتُ**; ondan bir şeye nail olduğun zaman. el-Ezherî dedi ki: **علهضت**’ı, **كتاب العين**’in birçok nüshasında **الضاد** ile kayıtlı gördüm; doğrusu bence **الصاد**’dır. Ve İbnü’l-A‘râbî’den rivayet edildi; dedi ki: **العِلْهاصُ** şişenin tıpasıdır. Dedi ki: ve **نوادر اللحياني**’de: **عَلْهَصَ** şişeyi, yine **الصاد** ile; yani tıpasını çıkardığı zaman. Ve Şücâ‘ el-Kilâbî dedi—Arrâm ve başkalarının ondan rivayet ettiği üzere—: **العَلْهَصَة** ve **العَلْفَصَة** ve **العَرْعَرَةُ** görüşte ve iştedir; ve o, onları **يُعَلْهِصُ** eder, onlara karşı **يُعَنِّفُ** eder ve onları **يَقْسِرُ** eder. Ve İbn Düreyd kitabında dedi ki: adam **عُلاهِضٌ** **جُرافِضٌ** **جُرامِضٌ**; ve o, ağır, bıktırıcı olandır. el-Ezherî dedi ki: onun “adam **عُلاهِضٌ**” sözü münkerdir ve onu mahfuz görmüyorum. Ve İbn Sîde dedi ki: **عَضْهَلَ** şişeyi ve **عَلْهضَها**; onun başını tıkadı. Dedi ki: ve **عَلْهَضَ** adamı; onu şiddetli bir muamele ile uğraştırdı ve onu döndürdü. Ve **عَلْهَضْتُ** şeyi; onu sökmek için uğraştığın zaman; kazık ve benzeri gibi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%87%D8%B6/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

علهض  ، أهمله الجوهري، وقد وجد في بعض النسخ على الهامش وعليه علامة الزيادة. قال الليث: علهض  رأس القارورة  علهضة:  عالج صمامها، ليستخرجه. و  علهض  العين: استخرجها من الرأس. و  علهض  الرجل: عالجه علاجا شديدا  ن زاد في المحكم: وأداره. وقال ابن القطاع: وعضلهت مثله، وهو قول الخليل. وقال أبو حاتم: هذا بناء مستنكر. علهض  منه شيئا: ناله  ، هذه عبارة الليث كلها، كما نقله المصنف، ونقلها الصاغاني هكذا في العباب. وفي كتاب ابن القطاع: علهضت من المرأة، إذا تناولت منها شيئا، وزاد الأزهري بعد أن نقل ما قاله الليث: هكذا رأيته في نسخ كثيرة من كتاب العين مقيدا بالضاد، والصواب عندي الصاد. وروي عن ابن الأعرابي: العلهاص: صمام القارورة. قال: وفي نوادر اللحياني: علهص القارورة، بالصاد أيضا، إذا استخرج صمامها. وقال شجاع الكلابي فيما روى عنه عرام وغيره: العلهصة والعلفصة والعرعرة في الرأي والأمر. وهو يعلهصهم، ويعنف بهم، ويقسرهم. وقال ابن دريد في كتابه: رجل علاهض جرافض جرامض، وهو الثقيل الوخم. قال الأزهري: رجل علاهض: منكر، وما أراه محفوظا. وقال ابن سيده: عضهل القارورة وعلهضها: صم رأسها. وعلهضت الشيء، إذا عالجته لتنزعه نحو الوتد وما أشبهه. وفي التكملة: ولحم معلهض: غير نضيج، وقد سبق أيضا في الصاد المهملة.

##### Türkçe

علهض, el-Cevherî onu ihmal etti; bazı nüshalarda kenarda bulunmuştur ve üzerinde ziyade alâmeti vardır. Leys dedi: **علهض**: şişenin başı; **علهضة**: tıpasını çıkarmak için onu tedavi etti (uğraştı). Ve **علهض** gözü: onu baştan çıkardı. Ve **علهض** adamı: onu şiddetli bir tedavi ile tedavi etti. **ن**: el-Muḥkem’de ziyade etti: “Ve onu döndürdü.” İbnü’l-Kattâ‘ dedi: **وعضلهت** de onun gibidir; bu, el-Halîl’in sözüdür. Ebû Hâtim dedi: Bu, yadırganan bir yapıdır. **علهض** ondan bir şey: ona erişti; bu, Leys’in ibaresinin tamamıdır; musannifin naklettiği gibi; es-Sağânî de onu el-‘Ubâb’da böyle nakletti. İbnü’l-Kattâ‘ın kitabında: **علهضت** kadından, ondan bir şey aldığın zaman. el-Ezherî, Leys’in dediğini naklettikten sonra ziyade etti: “Onu, Kitâbü’l-‘Ayn’ın birçok nüshasında **بالضاد** ile kayıtlı olarak böyle gördüm; doğrusu bence **الصاد**’dır.” İbnü’l-A‘râbî’den rivayet edildi: **العلهاص**: şişenin tıpası. Dedi: Ve el-Lihyânî’nin Nevâdir’inde: **علهص** şişeyi, yine **بالصاد** ile; tıpasını çıkardığı zaman. Şücâ‘ el-Kilâbî, Arrâm ve başkalarının ondan rivayet ettiğine göre dedi: **العلهصة** ve **العلفصة** ve **العرعرة** görüşte ve işte (vardır). Ve o, onları **يعلهصهم**; ve onlara sert davranır; ve onları zorlar. İbn Düreyd kitabında dedi: Adam **علاهض** **جرافض** **جرامض**; o, ağır, hazmı güç olandır. el-Ezherî dedi: Adam **علاهض**: münkerdir; onu mahfuz görmüyorum. İbn Sîde dedi: **عضهل** şişeyi ve **علهضها**: başını tıpaladı. Ve **علهضت** şeyi; kazık ve benzeri gibi onu sökmek için onunla uğraştığın zaman. Ve et-Tekmile’de: **ولحم معلهض**: pişmemiş; ve bu, daha önce de **الصاد المهملة**’de geçti.
