# عمثل (ع-م-ث-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D8%AB%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%85%D8%AB%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - م - ث - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D8%AB%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

قال الأصمعيّ: العَمَيْثَلُ: الذيّال بذَنَبِهِ. وقال الخليل: العَمَيْثَلُ البطيءُ الذي يُسبل ثيابه كالوادع الذي يُكْفى العمل ولا يحتاج إلى التشمير. وقال أبو زيد في كتاب الإبل: العَمَيْثَلَةُ: الناقةُ الجسيمةُ. والعَمَيْثَلُ: الأسد.

##### Türkçe

قال الأصمعيّ: **العَمَيْثَلُ**: kuyruğuyla sürüyen (kuyruğunu yere salan). وقال الخليل: **العَمَيْثَلُ** yavaş olan, elbiselerini salıveren; işten muaf tutulan ve sıvama (etekleri toplama) ihtiyacı duymayan **الوادع** gibi. وقال أبو زيد في كتاب الإبل: **العَمَيْثَلَةُ**: iri (cüsseli) dişi deve. و**العَمَيْثَلُ**: aslan.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D8%AB%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

العَمَيْثَل من كل شيء: البطيء لعِظَمه أَو ترَهُّله، والأُنثى بالهاء. والعَمَيْثَلة من الإِبل: الجسيمة. والعَمَيْثَل: الذي يُطِيل ثيابه. وقال الخليل: العَمَيْثَل البطيء الذي يُسْبِل ثيابه كالوادِع الذي يُكْفَى العَمَل ولا يحتاج إِلى التشمير، وقيل: هو الضَّخْم الثقيل كأَن فيه بُطْأً من عِظَمه، وجمعه العَمائِل. والعَمَيْثَل: الطويل الذَّنَب من الظباء والوُعول. وقال الأَصمعي: العَمَيْثَل من الوُعول الذَّيَّال بذنبه. والعَمَيْثَل: القصير المسترخي؛ قال أَبو النجم:
يَهْدي بها كلّ نِيافٍ عَنْدَل،
رُكِّب في ضَخْم الذَّفارى قَنْدَل
(* قوله «يهدي بها» هكذا في الأصل، وسيأتي في ترجمة قندل: تهدي بنا، وكذا في الصحاح).
ليس بمُلْتاثٍ ولا عَمَيْثَل،
وليس بالفَيَّادة المُقَصْمِل
قال: وقد يكون العَمَيْثَل هنا الذي يطيل ثيابه. والعَمَيْثَل: الجَلد النَّشيط؛ عن السيرافي، وقيل: العَمَيْثَل الضخم الشديد العريض، وهو من صفة الأَسد والجمل والفرس والرجل، وحكى ابن بري عن ابن خالويه قال: ليس أَحد فَسَّر العَميْثَل أَنه الفرسُ والأَسدُ والرجلُ الضَّخْم والكبشُ الكبيرُ القرن الكثيرُ الصوف والطويلُ الذَّيل غير محمد بن زياد.

##### Türkçe

**العَمَيْثَل** her şeyden: büyüklüğünden yahut gevşekliğinden dolayı yavaş olan; dişisi **العَمَيْثَلة** (ه ile). Ve develerden **العَمَيْثَلة**: iri cüsseli olan. Ve **العَمَيْثَل**: elbiselerini uzatan kimse. Halîl dedi: **العَمَيْثَل** yavaş olan, elbiselerini salıveren; işten kâfi gelen ve sıvamaya ihtiyaç duymayan sakin kimse gibi. Ve denildi: o, iri, ağır olan; sanki onda büyüklüğünden bir yavaşlık var gibidir. Çoğulu **العَمائِل**’dir. Ve **العَمَيْثَل**: ceylanlardan ve dağ keçilerinden uzun kuyruklu olan. Asmaî dedi: dağ keçilerinden **العَمَيْثَل**, kuyruğuyla kuyruk sallayan olandır. Ve **العَمَيْثَل**: kısa, gevşek olan; Ebû’n-Necm dedi:

يَهْدي بها كلّ نِيافٍ عَنْدَل،
رُكِّب في ضَخْم الذَّفارى قَنْدَل
(* Onun “يهدي بها” sözü: asılda böyle; **قندل** tercümesinde gelecektir: تهدي بنا, ve Sıhâh’ta da böyledir).
ليس بمُلْتاثٍ ولا عَمَيْثَل،
وليس بالفَيَّادة المُقَصْمِل

Dedi: ve burada **العَمَيْثَل** elbiselerini uzatan kimse de olabilir. Ve **العَمَيْثَل**: derisi sağlam, çevik olan; Sîrâfî’den. Ve denildi: **العَمَيْثَل** iri, şiddetli, geniş olan; bu, aslanın, devenin, atın ve erkeğin sıfatındandır. İbn Berrî, İbn Hâleveyh’ten nakletti; dedi: **العَميْثَل**’i, iri at, iri aslan, iri adam, büyük boynuzlu, çok yünlü ve uzun kuyruklu büyük koç diye tefsir eden, Muhammed b. Ziyâd’dan başka hiç kimse yoktur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D8%AB%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

العميثل من كل شيء: البطيء، لعظمه وترهله. أيضا: من يسبل ثيابه دلالا، وقال الخليل: هو البطيء الذي يسبل ثيابه كالوادع الذي يكفى العمل ولا يحتاج إلى التشمير، وأنشد لأبي النجم:
  ليس بملتاث ولا عميثل قيل: هو الجلد النشيط، عن السيرافي، ضد، وهي بهاء. أيضا: الطويل الثياب. أيضا: القصير المسترخي وبه فسر قول أبي النجم أيضا. أيضا: الطويل الذنب من الظباء والوعول، وقال الأصمعي: هو الذيال بذنبه. أيضا: الضخم الشديد العريض من الرجال كأن فيه بطئا من عظمه، والجمع العماثل، عن محمد بن زياد. أيضا: الأسد، وصف بذلك لضخمه على سائر السباع، أو لأنه لا يعطي أحدا من السباع سوى عرسه وأشباله شيئا مما يفترسه، قال:
  يمشي كمشي الأسد العميثل
  بين العرينتين وبين الأشبل أيضا: السيد الكريم، عن الصاغاني. العميثلة، بهاء: الناقة الجسيمة، نقله أبو زيد في كتاب الإبل. يقال: هو يمشي العميثلة، هي مشية في تقاعس وجر ذيول، كما في العباب. ومما يستدرك عليه: العميثل: الكبش الكبير القرن الكثير الصوف، عن محمد بن زياد. وأبو العميثل الأعرابي، معروف. والعميثل: الفرس والجمل لضخمهما. وحكى ابن بري عن ابن خالويه، قال: ليس أحد فسر العميثل أنه الفرس، والأسد، والرجل الضخم، والكبش الكبير القرن، والطويل الذيل، غير محمد بن زياد.

##### Türkçe

**العميثل** her şeyden: büyüktüğü ve gevşekliği sebebiyle yavaş olan. Yine: elbiselerini nazlanarak salıveren kimse. Halîl dedi ki: O, elbiselerini, işi kendisine kâfi gelen ve sıvanmaya ihtiyaç duymayan rahat kimse gibi salıveren yavaş olandır. Ebû’n-Necm’e ait olarak şu şiir okunmuştur:
  Ne **ملتاث**tir ne de **عميثل**.
Denildi ki: O, çevik deridir; Sîrâfî’den; zıddıdır; ve o **بهاء** iledir. Yine: elbisesi uzun olan. Yine: kısa, gevşek olan; Ebû’n-Necm’in sözü de bununla tefsir edilmiştir. Yine: ceylanlardan ve dağ keçilerinden kuyruğu uzun olan; Asma‘î dedi ki: O, kuyruğuyla kuyruk sallayandır. Yine: erkeklerden iri, şiddetli, geniş olan; sanki büyüklüğünden dolayı onda bir yavaşlık vardır; çoğulu **العماثل**dir; Muhammed b. Ziyâd’dan. Yine: aslan; diğer yırtıcılara göre iriliğinden dolayı bununla vasfedilmiştir; yahut, avladığından, eşine ve yavrularına verdiği dışında, yırtıcılardan hiçbirine bir şey vermediği için; dedi ki:
  **العميثل** aslanın yürüyüşü gibi yürür
  iki in arasında ve yavru aslan arasında.
Yine: cömert efendi; Sâğânî’den. **العميثلة**; **بهاء** ile: iri deve; Ebû Zeyd bunu **كتاب الإبل**’de nakletti. Denilir: O, **العميثلة** yürüyüşüyle yürür; o, geri kalma ve etekleri sürüme içinde bir yürüyüştür; **العباب**’da olduğu gibi. Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **العميثل**: boynuzu büyük, yünü çok olan büyük koç; Muhammed b. Ziyâd’dan. Ve **أبو العميثل الأعرابي**; bilinir. Ve **العميثل**: irilikleri sebebiyle at ve deve. İbn Berrî, İbn Hâlaveyh’ten hikâye etti; dedi ki: **العميثل**’i at, aslan, iri adam, boynuzu büyük koç ve kuyruğu uzun (olan) diye tefsir eden, Muhammed b. Ziyâd’dan başkası değildir.
