# عمد — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D8%AF/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%85%D8%AF/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D8%AF.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عمد

عَمَدَهُ
1 عَمَدَهُ ذ , (S, A, O, L, Msb, K,) aor. عَمِدَ , (L,) inf. n. عَمْدٌ; (L, Msb;) and ↓ اعمدهُ; (Msb, K;) He stayed it, propped it up, or supported it; (S, A, O, L, Msb, K;) namely, a wall, (A, L, Msb,) or other thing; (S, O, L;) i. q. دَعَمَهُ: (A, L, Msb:) or ↓ اعمده, [and app. sometimes عَمَدَهُ, (see مَعْمُودٌ,) and in a similar manner ↓ عمّدهُ is expl. by Golius, as on the authority of J, whom I do not find to have anywhere mentioned it, but it is probably correct, (see its pass. part. n. in this art.,)] he placed beneath it columns, pillars, or props. (S, O. [See عَمُودٌ, &c.]) ― -b2- And عَمَدَهُ, (L, K,) aor. عَمِدَ , (L,) or عَمُدَ , (TA,) inf. n. عَمْدٌ, (L,) He struck him, or beat him, with an [iron weapon such as is called] عَمُود. (O, L, K.) ― -b3- And He struck him, or beat him, upon the part called عَمُودُ البَطْن. (O, L, K.) -A2- عَمَدَ لَهُ, (S, A, O, L, Msb,) and عَمَدَ اـِلَيْهِ, (L, Msb,) and عَمَدَهُ, (L, K,) aor. عَمِدَ , [or عَمِدَ and عَمُدَ , (Har p. 299,)] inf. n. عَمْدٌ (S, O, L, Msb) and عَمَدٌ and عِمَادٌ and عُمْدَةٌ (Mtr, TA) and عُمُودٌ (Nawلdir el-Aarلb, TA) and مَعْمَدٌ; (Ibn-'Arafeh, TA;) and ↓ تعمّدهُ, (L, Msb, K,) and لَهُ ↓ تعمّد; (S, L;) and ↓ اعتمدهُ; (L, TA;) He intended it, or purposed it; did it intentionally, or purposely; the inf. n. signifying the contr. of خَطَأٌ: (Az, S, L, TA:) he directed himself, or his course or aim, to it, or towards it; made for it, or towards it; made it his object; aimed at it; sought, or endeavoured, after it; or tended, repaired, or betook himself, to it, or towards it; syn. قَصَدَهُ; (L, K;) or قَصَدَ لَهُ, (S, A, O,) or اـِلَيْهِ. (Msb.) You say, الأَمْرَ ↓ اعتمد He intended, or purposed, the affair; or aimed at it; &c.; syn. صَمَدَهُ; (A in art. صمد;) or صَمَدَ صَمْدَهُ, i. e. قَصَدَ قَصْدَهُ. (M in that art.) And ذَنْبًا ↓ تعمّد He committed a sin, or the like, intentionally. (TA in art. خطأ.) And ↓ تعمّد صَيْدًا [He aimed at an object of the chase]. (Sgh, in Msb.) And عَمَدَ لِرَأْسِهِ بِالعَصَا He aimed at his head with the staff, or stick. (M in art. صمد.) And عَمَدَهُ, [and عَمَدَ اـِلَيْهِ,] aor. عَمِدَ ; and ↓ اعتمدهُ; and ↓ تعمّدهُ; He betook himself to him, or had recourse to him, in a case of need. (A.) ― -b2- And [hence] one says, فَعَلْتُهُ عَمْدًا عَلَى عَيْنٍ, (S, O, Msb, K,) and عَمْدَ عَيْنٍ, (S, A, O, Msb, K,) I did it seriously, or in earnest, and with certain knowledge, or assurance. (S, A, O, Msb, K. [See also عَيْنٌ.]) When a man sees a bodily form and imagines it to be an object of the chase and therefore shoots at it, he cannot use this phrase, for he only aims at what is an object of the chase in his imagination: so says Sgh. (Msb.) -A3- عَمَدَهُ, (S, O, L, K,) aor. عَمِدَ , (L,) said of disease, (S, O, L,) It pressed heavily upon him, or oppressed him; (S, O, L, K;) on the authority of IAar: (TA:) and so said of straitness, or confinement, or imprisonment, and captivity; (O;) and it caused him to fall; (O, K;) in this sense in like manner said of confinement, &c.: (O:) also, (O, K,) said of a disease, (O,) it pained him. (O, K.) And عَمَدَهُ, (K, TA,) aor., in this case, عَمُدَ , (TA, [but this, I think, requires confirmation,]) It grieved him, or made him sorrowful. (K, TA.) One says, مَا عَمَدَكَ What has grieved thee, or made thee sorrowful? (TA.) -A4- عَمِدَ, (S, O, L, K,) aor. عَمَدَ , inf. n. عَمَدٌ, (S, O,) said of earth, It became moistened by rain so that when a portion of it was grasped in the hand it became compacted by reason of its moisture: (S, O, L, K:) or it became moistened by rain and compacted, layer upon layer. (L.) And عَمِدَتِ الأَرْضُ, inf. n. as above, The land became moistened by the rain's sinking into the earth so that when a portion of it was grasped in the hand it became compacted by reason of its moisture. (AZ.) ― -b2- Also, (inf. n. as above, L,) said of a camel, He had the inner part of his hump broken [or bruised] by being [much] ridden, while the outer part remained whole, or sound: (S, O, L, K:) or he had his hump swollen in consequence of the galling of the saddle and the cloth beneath it, and broken [or bruised]: whence عَمِيدٌ and مَعْمُودٌ as epithets applied to a man. (L.) And عَمِدَتْ أَلْيَتَاهُ مِنَ الرُّكُوبِ His buttocks became swollen, and quivered, or throbbed, in consequence of [long and hard] riding. (En-Nadr, O, K.) And عَمِدَ, aor. and inf. n. as above, said of a pustule, It became swollen in consequence of its having been squeezed before it had become ripe, and its egg [or white globule] did not come forth. (L, TA.) ― -b3- Also He suffered pain. (L.) ― -b4- And, (T, O, L, K,) inf. n. as above, (T, L,) He was, or became, angry: (T, O, L, K:) like عَبِدَ (T, L) [and أَمِدَ and أَبِدَ]. One says, عَمِدَ عَلَيْهِ He was angry with him. (T, L.) ― -b5- [And He wondered.] One says, أَنَا أَعْمَدُ مِنْهُ I wonder at him, or it: (S, O, L, K:) or, as some say, I am angry at him, or it: and some say that it means I lament at, or complain of, him, or it. (L.) أَعْمَدُ مِنْ سَيِّدٍ قَتَلَهُ قَوْمُهُ (S, O, L) i. e. Do I wonder at a chief whom his [own] people have slain? (L) was said by Aboo-Jahl (S, O, L) when he lay prostrated at Bedr; meaning, hath anything more happened than the slaughter of a chief by his [own] people? this is not a disgrace [to him]: he meant thereby that the destruction that befell him was a light matter to him: (A'Obeyd, L:) the saying is interrogative; (Sh, L;) أَعْمَدُ being app. contracted from أَأَعْمَدُ, by the suppression of one of the two hemzehs. (Az, L.) And أَعْمَدُ مِنْ كَيْلٍ مُحِّقَ, as related by A'Obeyd, [and thus in the O, in two copies of the S written مُحِقّ, and in a third copy omitted,] or مُحِقَ, without teshdeed, as seen by Az written in an old book, [i. e. Do I wonder at a measure incompletely filled?] is a saying of the Arabs, expl. in the book above alluded to, and, Az thinks, correctly, as meaning is it anything more than a measure incompletely filled? [and in a similar manner, but not so fully, expl. in two copies of the S and in the O:] or, accord. to IB, is it anything more than the fact of my measure's being incompletely filled? (L:) thus expl. also by ISk: and in a similar manner the saying of Aboo-Jahl. (From a marginal note in one of my copies of the S.) ― -b6- عَمِدَ بِهِ means He kept, or clave, to it; (Ibn-Buzurj, O, K;) namely, a thing. (O.)

عمّد السَّيْلَ
2 عمّد السَّيْلَ ذ , inf. n. تَعْمِيدٌ, He stopped, or obstructed, the course of the torrent, so as to make it collect in a place, by means of earth, (O, K,) or the like, (K,) or stones. (O.) ― -b2- See also 1, first sentence. ― -b3- [عمّدهُ as used by the Christians, and held to be of Syriac origin, means He baptized him: see مَعْمُودِيَةٌ.]

4 أَعْمَدَ see 1, first sentence, in two places. ― -b2- أَعْمَدَتَاهُ رِجْلَاهُ occurs in a trad. as meaning His legs rendered him عَمِيد, i. e. in such a state that he could not sit unless propped up by cushions placed at his sides: (L:) it is of the dial. of Teiyi, who say in like manner أَكَلُونِى البَرَاغِيثُ. (TA.)

5 تَعَمَّدَ see 1, former half, in five places.

انعمد
7 انعمد ذ It became stayed, propped up, or supported; (S, O, L, K;) said of a wall, (L,) or other thing. (S, O, L.)

اِعْتَمَدْتُ عَلَى الشَّىْءِ
8 اِعْتَمَدْتُ عَلَى الشَّىْءِ ذ I leaned, reclined, bore, or rested, upon the thing; stayed, propped, or supported, myself upon it. (S, O, L, Msb.) ― -b2- And [hence] اعتمدت عَلَيْهِ فِى كَذَا (assumed tropical:) I relied upon him in such a thing, or case; (S, O, L;) as also اِعْتَمَدْتُهُ. (L.) And اعتمدت عَلَى الكِتَابِ [and اعتمدت الكِتَابَ, and perhaps بِالكِتَابِ (see De Sacy's Chrest. Arabe, sec. ed., i. 315),] (tropical:) I relied upon the book, and held to it: a metaphorical phrase, from the first above. (Msb.) ― -b3- [Hence also the phrase, used by grammarians, يَعْتَمِدُ عَلَى مَا قَبْلَهُ (assumed tropical:) It is syntactically dependent upon what is before it; as, for instance, an enunciative upon its inchoative, an epithet upon the subst. which it qualifies, and an objective complement of a verb upon its verb. ― -b4- اعتمد المَطَرُ عَلَى الأَرْضِ, a phrase occurring in the K in art. نكح, app. means The rain rested upon the ground so as to soak into it: see عَمِدَ.] ― -b5- اعتمد عَلَى السَّيْرِ He went, or journeyed, gently; went a gentle pace. (L in art. هود.) And اعتمد لَيْلَتَهُ He rode on journeying during his night. (A, O, K.) -A2- See also 1, former half, in three places. ― -b2- [اعتمدهُ بِكَذَا means قَصَدَهُ بِكَذَا i. e. He brought to him such a thing; lit. he directed, or betook, himself to him with such a thing: see two exs. in the first paragraph of art. بى.]

عَمَدٌ
عَمَدٌ ذ : see عَمُودٌ (of which it is a quasi-pl. n., as it is also of عِمَادٌ), in four places: and عُمْدَةٌ. -A2- [It is also an inf. n. of عَمَدَ لَهُ, q. v.: -A3- and the inf. n. of عَمِدَ, q. v.: ― -b2- and hence it signifies] A swelling, with galls, in the back of a camel. (L.)

عَمِدٌ
عَمِدٌ ذ Earth moistened by rain so that when a portion of it is grasped in the hand it becomes compacted by reason of its moisture: (S, O, L:) or moistened by rain and compacted, layer upon layer. (L.) ― -b2- [Hence] one says, هُوَ عَمِدُ الثَّرَى ??ndant in goodness, beneficence, or bounty. (AZ, Sh, O, K.) ― -b3- عَمِدٌ is also applied to a camel, meaning Having the inner part of his hump broken [or bruised] by his being [much] ridden, while the outer part remains whole, or sound: (S, O, L:) or having his hump swollen in consequence of the galling of the saddle and of the cloth beneath it, and broken [or bruised]: fem. with ة: and, with ة, a she-camel broken, or subdued, by the weight of her burden. (L.) Lebeed says, describing rain (S, O, L) that caused the valleys to flow, (S,)
فَبَاتَ السَّيْلُ يَرْكَبُ جَانِبَيْهِ
مِنَ البَقَّارِ كَالعَمِدِ الثَّقَالِ
[And the torrent continued during the night, what resembled the heavy, or slow-paced, camel such as is termed عَمِد overlying its two sides, from the valley of El-Bakkلr]: As says, he means that a collection of clouds resembling the [camel termed] عَمِد overlay the two sides of the torrent; i. e., that clouds encompassed it with rain. (S, O, L.) ― -b4- Also, applied to a pustule, Swollen in consequence of its having been squeezed before it had become ripe, and retaining its egg [or white globule]. (L.)

عُمْدَةٌ
عُمْدَةٌ ذ A thing by which another thing is stayed, propped, or supported; a stay, prop, or support; as also ↓ عِمَادٌ; of which latter the pl. [or rather quasi-pl. n.] is ↓ عَمَدٌ; (Msb;) as it is also of عَمُودٌ: (S, Msb, &c.:) a thing upon which one leans, reclines, or bears; upon which one stays, props, or supports, himself: a thing upon which one relies: (S, * O, * L, * K, TA:) and أَمْرٍ ↓ عِمَادُ (S and K voce قِوَامٌ) and ↓ عَمُودُهُ and ↓ عَمِيدُهُ (L) signify the stay, or support, of a thing or an affair; that whereon it rests, or whereby it subsists; its efficient cause of subsistence; that without which it would not subsist: (L, and S * and K * ubi suprà:) and ↓ مُعْتَمَدٌ, applied to a man, is syn. with سَنَدٌ [meaning a person upon whom one leans, rests, stays himself, or relies; a man's stay, support, or object of reliance; like عَمْدَةٌ and ↓ عِمَادٌ]: (S and K * in art. سند:) عُمْدَةٌ is used alike as masc. and fem. and as sing. and dual and pl.: (TA:) one says, أَنْتَ عُمْدَتُنَا Thou art he to whom we betake ourselves, or have recourse, in our necessities; (A;) or عُمْدَ تُنَا فِى الشَّدَائِدِ our stay, or support, or object of reliance, (↓ مُعْتَمَدُنَا,) in difficulties: (Msb:) and أَنْتُمْ عُمْدَتُنَا Ye are they upon whom we stay ourselves, or rely: (TA:) and one says also حَيِّهِ ↓ هُوَ عَمُودُ He is the stay, or support, of his tribe: (A:) and القَوْمِ ↓ عِمَادُ means the stay, support, or object of reliance, of the people, or party; syn. سَنَدُهُمْ. (Ham p. 457.) See also عَمُودٌ, second quarter. ― -b2- [Hence, as used by grammarians,] (assumed tropical:) An indispensable member of a proposition; as, for instance, the agent; contr. of فَضْلَةٌ. (I'Ak p. 143.) ― -b3- Also An intention, a purpose, an aim, or a course: so in the phrase اِلْزَمْ عُمْدَتَكَ [Keep to thy intention, &c.]. (A.)

عِمْدَةٌ
عِمْدَةٌ ذ The place that swells, or becomes inflated, in the hump and withers of a camel. (L. [See عَمِدَ and عَمَدٌ.])

عُمْدَانٌ
عُمْدَانٌ ذ : see عَمُودٌ, second quarter.

عُمُدٌّ
عُمُدٌّ ذ and ↓ عُمُدَّانِىٌّ (O, L, K) and ↓ عُمُدَّانٌ and ↓ مُعَمَّدٌ (L) or ↓ مُعْمَدٌ (TA) A youth, or young man, full of the sap, or vigour, of youth: (O, L, K:) or bulky, or corpulent, and tall: (L:) the fem. (of every one of these, L) is with ة: (L, K:) and the pl. of the second is ↓ عُمُدَّانِيُّونَ: and ↓ عُمُدَّانِيَّةٌ signifies a corpulent, bulky, woman; (O, L;) as also ↓ عُمُدَّانَةٌ. (O.)

عُمُدَّانٌ
عُمُدَّانٌ ذ (O, K, TA, in the CK عُمَّدان) Tall; (O, K;) applied to a man; fem. with ة, applied to a woman: (O:) and ↓ مُعْمَدٌ, (A, K,) like مُكْرَمٌ [in measure], (K,) or ↓ مُعَمَّدٌ, (O,) signifies the same, (A, O, K,) applied to a man; (A;) and so ↓ طَوِيلُ العِمَادِ. (Mbr, L.) ― -b2- See also عُمُدٌّ, in two places.

عُمُدَّانِىٌّ
عُمُدَّانِىٌّ ذ , and its pl., and fem.: see عُمُدٌّ.

عِمَادٌ
عِمَادٌ ذ : see عُمْدَةٌ, in four places: ― -b2- and عَمُودٌ also, former half, in four places. ― -b3- Also Lofty buildings: (S, O, L, Msb, K:) masc. and fem.: (S, O, L, K:) [being a coll. gen. n.:] one thereof is called عِمَادَةٌ. (S, O, L, Msb, K.) ― -b4- اـِرَمُ ذَاتُ العِمَادِ [mentioned in the Kur lxxxix. 6] means Irem possessing lofty buildings supported by columns: or possessing tallness: (L:) or possessing tallness and lofty buildings: (O:) or, accord. to Fr, the possessors of tents; i. e. who dwelt in tents, and were accustomed to remove to places of pasture and then to return to their usual places of abode. (O, L.) ― -b5- طَوِيلُ العِمَادِ: see عُمُدَّانٌ. ― -b6- Also (i. e. طويل العماد) (assumed tropical:) A man whose abode is a place known for its visiters. (S, O, L, K.) ― -b7- And فُلَانٌ رَفِيعُ العِمَادِ means (assumed tropical:) [Such a one is a person of exalted nobility; lit.] such a one has a high pole of the tent of nobility. (A.)

عَمُودٌ
عَمُودٌ ذ a word of well-known meaning, (Msb, K,) The عَمُود of a بَيْت, (S, O,) or of a خَيْمَة; (Mgh;) [i. e.] a pole of a tent; as also ↓ عِمَادٌ: and a column, or pillar, of a house or the like: (L:) pl. (of pauc., S, O) أَعْمِدَةٌ, and (of mult., S, O) عُمُدٌ, and (quasi-pl. n., L) ↓ عَمَدٌ. (S, O, L, Msb, K.) [The former is the primary, and more common, meaning: and hence the phrase] أَهْلُ عَمُودٍ (Lth, A, Msb) and عُمُدٍ or ↓ عَمَدٍ, (Msb,) or this last is not said, (L,) and ↓ أَهْلُ عِمَادٍ, (Lth, A, Msb, K,) [The people of the tent-pole or of the tent-poles;] meaning the people of, or who dwell in, tents: (Lth, A, Msb, K:) or the last means the people of lofty tents, (K,) or of lofty structures. (TA.) تَرَوْنَهَا ↓ خَلَقَ السَّمٰوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ, in the Kur [xxxi. 9 (and see also xiii. 2)], (O, L,) accord. to Ibn-'Arafeh, (O,) or Fr, (L,) means either He created the heavens without عَمَد [or pillars] as ye see them; and with the sight ye need not information: or He created the heavens with pillars (عَمَد) that ye see not; [i. e., with invisible pillars;] (O, * L;) the pillars that are not seen being his power; or, accord. to Lth, Mount Kلf, which surrounds the world [or earth]; the sky being like a cupola, whereof the extremities rest on that mountain, which is of green chrysolite, whence, it is said, results the greenness of the sky. (L.) And ↓ عَمَدٍ and عُمُدٍ in the Kur [civ., last verse], accord. to different readings, are pls. [or rather the former is a quasipl. n.] of عَمُودٌ; (Fr, L;) or of ↓ عِمَادٌ; and mean [pillars] of fire. (Zj, L.) ― -b2- Also Any tent (خِبَآء) supported on poles: or any tent extending to a considerable length along the ground, supported on many poles. (L.) ― -b3- See also عُمْدَةٌ, in two places. ― -b4- [Hence,] A lord, master, or chief, (S, O, K,) of a people, or party; (S, O;) as also ↓ عَمِيدٌ; (S, A, O, K;) both signify a lord, master, or chief, upon whom persons stay themselves, or rely, in their affairs, or to whom they betake themselves, or have recourse; and the pl. of the latter is عُمَدَآءُ. (TA.) And (accord. to IAar, O, L, TA) The رَئِيس [or chief, or commander], (so in the L, and in the copy of the K followed in the TA,) or رَسِيل [app. meaning, if correct, the scout, or emissary, or perhaps the advanced guard], (so in the O, and in the CK, and in my MS. copy of the K,) of an army; (O, L, K;) also called the زُوَيْر [which corroborates the former explanation, being syn. with رَئِيس]; (L, TA; [in the O written زَوِير;]) as also ↓ عِمَادٌ and ↓ عُمْدَةٌ and ↓ عُمْدَانٌ. (O, L, K.) ― -b5- Also, [from the same word in the first of the senses expl. above,] A staff, or stick. (L.) ― -b6- And A weapon made of iron, with which one beats, or strikes; (Mgh;) a rod of iron; (L;) [a kind of mace; app. a rod of iron with a ball of the same metal at the head: I have heard this appellation applied to the kind of weapon which I have mentioned in an explanation of طَوَارِقُ, pl. of طَارِقَةٌ, q. v.; and it is vulgarly said, in Egypt, to have been used by the فِدَاوِيَّة, the sect called in our histories of the Crusades “ the Assassins: ”] pl. [of pauc.] أَعْمِدَةٌ. (Mgh.) ― -b7- [And A bar of iron, or of any metal. ― -b8- And A perpendicular.] ― -b9- And A slender and lofty mountain: so in the saying, العُقَابُ تَبِيضُ فِى رَأْسِ عَمُودٍ [The eagle lays her eggs in the top of a slender and lofty mountain]. (A.) ― -b10- عَمُودُ البِئْرِ [Each of] the two upright supports (قَائِمَتَانِ [or قَامَتَانِ]) upon which is [placed the horizontal cross-piece of wood whereto is suspended] the great pulley (مَحَالَة) of the well: (O, K:) [both together being termed the عَمُودَانِ:] a poet says,
اـِذَا اسْتَقَلَّتْ رَجَفَ العَمُودَانْ
[When it (the bucket, الدَّلْوُ,) rises, the two upright supports of the piece of wood to which hangs the great pulley tremble]. (O.) ― -b11- عَمُودُ الظَّلِيم [Each of] the two legs of the male ostrich: (K:) his two legs are called his عَمُودَانِ. (O, L, TA.) ― -b12- عَمُودُ الصَّلِيبِ [The upright timber of the cross] is an appellation applied by the vulgar to the star [e] upon the tail of the constellation Delphinus. (Kzw.) ― -b13- عَمُودُ المِيزَانِ The شَاهِين, (K voce شاهين,) i. e. the beam of the balance; the same as the مِنْجَم, except that it (the عَمُود) is generally of the قَبَّان, or steelyard. (MA.) ― -b14- عَمُودُ السَّيْفِ The شَطِيبَة [or شُطْبَة, generally meaning a ridge, but sometimes a channel, or depressed line,] that is in the مَتْن [or broad side, or middle of the broad side, of the blade] of the sword, (En-Nadr, O, K,) in the middle of its مَتْن, extending to its lower part: (En-Nadr, O:) [the swords of the Arabs in the earlier ages being generally straight and twoedged:] and sometimes the sword had three أَعْمِدَة [pl. of pauc. of عَمُودٌ] in its back, termed شُطُب and شَطَائِب. (En-Nadr, O.) ― -b15- And عَمُودُ السِّنَانِ The ridge (عَيْر, in the O and in copies of the K [erroneously] written غَيْر,) rising along the middle of the spear-head, between its two cutting sides. (ISh, O, L, K. *) ― -b16- عَمُودُ البَطْنِ The back; (S, A, Mgh, O, L, K;) because it supports the belly: (Mgh, O, L:) or a vein (عِرْق), (K,) or a thing resembling a vein, (O, L,) extending from the place of the رُهَابَة [or lower extremity of the sternum] to a little below the navel, (O, L, K,) in the middle whereof the belly of the sheep or goat is cut open; so says Lth: (O, L:) or, accord. to Lth, a vein extending from the رهابة to the navel. (Mgh.) They said, حمَلَهُ عَلَى عَمُودِ بَطْنِهِ, meaning He carried it on his back: (S, O, L:) or, in the opinion of A'Obeyd, (tropical:) with difficulty, or trouble, and fatigue; whether upon his back or not. (O, L.) ― -b17- عَمُودُ الكَبِدِ The rising thing (المُشْرِفُ [app. meaning the longitudinal ligament]) in the middle of the liver: (Zj in his “ Khalk el-Insلn: ”) or a certain vein that irrigates the liver: (Lth, O, L, K:) or عَمُودَا الكَبِدِ signifies two large veins, on the right and left of the navel. (ISh, O, L.) One says, اـِنَّ فُلَانًا لَخَارِجٌ عَمُودُ كَبِدِهِ مِنَ الجُوعِ [Verily such a one has his عمود of his liver coming forth in consequence of hunger]: (O:) or عَمُودُهُ مِنْ كَبِدِهِ [his عمود from his liver]; (L, TA;) and some say that by his عمود in this saying is meant what here next follows. (TA.) ― -b18- عَمُودُ السَّحْرِ The وَتِين [app. meaning the aorta, as though it were considered as the support of the lungs]. (O, K.) ― -b19- عَمُودُ الأُذُنِ The main part, and support, of the ear: (O, L, K, TA: [in the CK, قَوامُها is erroneously put for قِوَامُهَا:]) or the round part which is above the lobe. (L.) ― -b20- عَمُودُ القَلْبِ The middle of the heart, (A, L,) lengthwise: or, as some say, a certain vein that irrigates it. (L.) One says, اِجْعَلْ ذٰلِكَ فِى عَمُودِ قَلْبِكَ Put thou that in the middle of thy heart. (A.) ― -b21- عَمُودُ اللِّسَانِ The middle of the tongue, lengthwise. (L.) ― -b22- عَمُودُ الكِتَابِ The text of the book: thus in the saying, هُوَ مَذْكُورٌ فِى عَمُودِ الكِتَابِ [It is mentioned in the text of the book]. (A, TA.) ― -b23- عَمُودُ الصُّبْحِ The bright gleam of dawn; (L;) the dawn that rises and spreads, (A, L, Msb, *) filling the horizon with its whiteness: (Msb voce فَجْرٌ:) [app. thus called as being likened to a tent, or long tent:] it is the second, or true, فَجْر, and rises after the first, or false, فجر has disappeared; and with its rising, the day commences, and everything by which the fast would be broken becomes forbidden to the faster. (Msb voce فَجْرٌ.) One says, سَطَعَ عَمُودُ الصُّبْحِ, (S, O, L,) or ضَرَبَ الصُّبْحُ بِعَمُودِهِ, (A,) or ضَرَبَ الفَجْرُ بِعَمُودِهِ, i. e. [The bright gleam of dawn] rose and spread. (Msb.) ― -b24- عَمُودُ الاـِعْصَارِ That [meaning the dust] which rises into the sky, or extends along the surface of the earth, in consequence of the [wind called] اـِعْصَار [q. v.]. (O, L.) ― -b25- عَمُودُ الحُسْنِ (assumed tropical:) Tallness of stature. (TA in art. ملأ.) ― -b26- عَمُودُ النَّوَى (tropical:) The state of distance, from their friends, in which travellers continue. (L.) ― -b27- دَائِرَةُ العَمُودِ The curl of the hair [which we term a feather] on a horse's neck, in the places of the collar: it is approved by the Arabs. (L.) ― -b28- اِسْتَقَامُوا عَلَى عَمُودِ رَأْيِهِمْ means They continued in the course upon which they placed reliance. (O, K.) -A2- Also, i. e. عَمُودٌ, (accord. to the O and K,) or ↓ عَمِيدٌ, (accord. to the TA [agreeably with an explanation of the latter in the L],) Affected with vehement, or intense, grief or sorrow. (O, K, TA.)

عَمِيدٌ
عَمِيدٌ ذ : see عُمْدَةٌ ― -b2- and see also عَمُودٌ, first quarter. ― -b3- Also A man sick, (L,) or very sick, (A,) so that he cannot sit unless propped up by cushions placed at his sides. (A, * L.) ― -b4- Also, and ↓ مَعْمُودٌ, (S, O, L, K,) and ↓ معَمَّدٌ, (K,) A man broken, or enervated, by the passion of love; (S, O, K;) and in like manner all the three are applied to a heart: (O:) or the first and second signify a man whose عَمُود of his heart is severed: (A:) or a man much distressed, or afflicted, by love; likened to a camel's hump of which the interior is broken: (L. [See عَمِدَ:]) and ↓ مَعْمُودٌ signifies diseased, or sick. (L.) ― -b5- See also عَمُودٌ, last sentence. -A2- عَمِيدُ الوَجَعِ The place of pain. (L.)

عَامِدٌ
عَامِدٌ ذ applied to the latter part of the night, Causing pain. (IAar, O.) And لَيْلَةٌ عَامِدَةٌ A night causing pain. (IAar, Az, O.)

مُعْمَدٌ
مُعْمَدٌ ذ A tall [tent such as is called] طِرَافٌ. [So in a copy of the A. [Perhaps a mistranscription for مُعَمَّدٌ, q. v.]) See also عُمُدَّانٌ. ― -b2- And see عُمُدٌّ.

مُعَمَّدٌ
مُعَمَّدٌ ذ , applied to a tent, Set up with poles: (O, K:) occurring in a verse of [the Mo'allakah of] Tarafeh [p. 88 in the EM]. (O. [See also مُعْمَدٌ.]) ― -b2- وَشْىٌ مُعَمَّدٌ (O, K, TA, in some copies of the K شَىْءٌ,) A sort of وَشْى [or variegated cloth] (O, K, TA) [figured] with the form of عِمَاد [app. meaning lofty buildings]. (TA.) ― -b3- See also عَمُدَّانٌ: ― -b4- and عُمُدٌّ: and عَمِيدٌ.

مُعْمِدَانٌ
[ مُعْمِدَانٌ ذ and مُعْمِدَانِىٌّ and مَعْمُودَانِىٌّ epithets used by the Christian Arabs, meaning A baptist.]

مَعْمُودٌ
مَعْمُودٌ ذ applied to a thing that presses heavily, such as a roof, Held [up, or supported,] by columns: differing from مَدْعُومٌ [q. v.]. (TA in art. دعم.) -A2- Also A person resorted to in cases of need. (A.) -A3- See also عَمِيدٌ, in two places.

المَعْمُودِيَةُ
المَعْمُودِيَةُ ذ , thus correctly, as in the 'Inلyeh, without teshdeed to the ى, but in the copies of the K with teshdeed, [and so in the O; held by some to be of Arabic origin, but by others, of Syriac;] said by Es-Sowlee to be an arabicized word, from مَعْمُوذِيت, with the pointed ذ, signifying الطَّهَارَةُ [app. as meaning “ ablution, ” or “ purification ”]; (TA;) [Baptism: and baptismal water; expl. as signifying] a yellow water, pertaining to the Christians, (O, K, TA,) consecrated by what is recited over it from the Gospel, (TA,) in which they dip their children, believing that is is a purification to them, like circumcision to others. (O, K, TA.) [See also صِبْغَةٌ.]

مُعْتَمَدٌ
مُعْتَمَدٌ ذ : see عُمْدَةٌ, in two places. ― -b2- [Also A ground of reliance:] one says, مَا عَلَى فُلَانِ مَعْتَمَدٌ [There is not any ground of reliance upon such a one]. (S voce مَحْمِلٌ, q. v.)

### Türkçe

عَمَدَهُ
1 **عَمَدَهُ** ذ , (S, A, O, L, Msb, K,) muzâri‘i **عَمِدَ** , (L,) mastar ismi **عَمْدٌ**; (L, Msb;) ve ↓ **اعمدهُ**; (Msb, K;) Onu dikti, dayadı yahut destekledi; (S, A, O, L, Msb, K;) yani bir duvarı, (A, L, Msb,) yahut başka bir şeyi; (S, O, L;) **دَعَمَهُ** ile aynı: (A, L, Msb:) yahut ↓ **اعمده**, [ve görünüşe göre bazen **عَمَدَهُ**, (bk. **مَعْمُودٌ**, ) ve benzer bir tarzda ↓ **عمّدهُ** Golius tarafından, J’nin otoritesine dayanarak açıklanmıştır; ben ise onun bunu herhangi bir yerde zikrettiğini bulmuyorum; fakat muhtemelen doğrudur, (bk. bu maddede onun edilgen ism-i mef‘ûlü,)] onun altına sütunlar, direkler yahut dayanaklar koydu. (S, O. [Bk. **عَمُودٌ**, vb.]) ― -b2- Ve **عَمَدَهُ**, (L, K,) muzâri‘i **عَمِدَ** , (L,) yahut **عَمُدَ** , (TA,) mastar ismi **عَمْدٌ**, (L,) Ona, [**عَمُود** denilen türden] demir bir silâhla vurdu yahut dövdü. (O, L, K.) ― -b3- Ve Ona, **عَمُودُ البَطْن** denilen kısma vurdu yahut dövdü. (O, L, K.) -A2- **عَمَدَ لَهُ**, (S, A, O, L, Msb,) ve **عَمَدَ اـِلَيْهِ**, (L, Msb,) ve **عَمَدَهُ**, (L, K,) muzâri‘i **عَمِدَ** , [yahut **عَمِدَ** ve **عَمُدَ** , (Har s. 299,)] mastar ismi **عَمْدٌ** (S, O, L, Msb) ve **عَمَدٌ** ve **عِمَادٌ** ve **عُمْدَةٌ** (Mtr, TA) ve **عُمُودٌ** (Nawâdir el-A‘râb, TA) ve **مَعْمَدٌ**; (İbn-‘Arafeh, TA;) ve ↓ **تعمّدهُ**, (L, Msb, K,) ve لَهُ ↓ **تعمّد**; (S, L;) ve ↓ **اعتمدهُ**; (L, TA;) Ona niyet etti yahut onu kastetti; onu kasten yahut bilerek yaptı; mastar ismi **خَطَأٌ**’nın zıddını ifade eder: (Az, S, L, TA:) kendisini, yahut yönünü veya hedefini, ona yahut ona doğru yöneltti; ona yahut ona doğru yöneldi; onu hedef edindi; ona nişan aldı; onu aradı yahut onun peşine düştü; yahut ona yahut ona doğru yöneldi, gitti, sığındı; müradifi **قَصَدَهُ**; (L, K;) yahut **قَصَدَ لَهُ**, (S, A, O,) yahut اـِلَيْهِ. (Msb.) Şöyle dersin: الأَمْرَ ↓ **اعتمد** O, işi niyet etti yahut kastetti; yahut ona nişan aldı; vb.; müradifi **صَمَدَهُ**; (A, صمد maddesinde;) yahut **صَمَدَ صَمْدَهُ**, yani **قَصَدَ قَصْدَهُ**. (M, o maddede.) Ve ذَنْبًا ↓ **تعمّد** O, bir günahı yahut benzerini kasten işledi. (TA, خطأ maddesinde.) Ve ↓ **تعمّد صَيْدًا** [O, avdan bir hedefe nişan aldı]. (Sgh, Msb’de.) Ve **عَمَدَ لِرَأْسِهِ بِالعَصَا** O, değnekle yahut sopayla onun başını hedefledi. (M, صمد maddesinde.) Ve **عَمَدَهُ**, [ve **عَمَدَ اـِلَيْهِ**,] muzâri‘i **عَمِدَ** ; ve ↓ **اعتمدهُ**; ve ↓ **تعمّدهُ**; O, ihtiyaç hâlinde ona yöneldi yahut ona başvurdu. (A.) ― -b2- Ve [bundan dolayı] şöyle denir: فَعَلْتُهُ عَمْدًا عَلَى عَيْنٍ, (S, O, Msb, K,) ve **عَمْدَ عَيْنٍ**, (S, A, O, Msb, K,) Onu ciddi olarak yahut ciddiyetle, ve kesin bilgi yahut eminlikle yaptım. (S, A, O, Msb, K. [Bk. ayrıca **عَيْنٌ**.]) Bir adam bir beden sûreti görüp onu bir av nesnesi zanneder ve bu yüzden ona ok atarsa, bu ibareyi kullanamaz; çünkü o, ancak hayalinde av nesnesi olan şeye nişan alır: Sgh böyle der. (Msb.) -A3- **عَمَدَهُ**, (S, O, L, K,) muzâri‘i **عَمِدَ** , (L,) hastalık hakkında söylenir, (S, O, L,) Ona ağır bastı yahut onu ezdi; (S, O, L, K;) IAar rivayetine göre: (TA:) ve darlık, yahut hapis, yahut zindan ve esaret hakkında da böyle söylenir; (O;) ve onu düşürdü; (O, K;) bu mânada aynı şekilde hapis vb. hakkında da söylenir: (O:) ayrıca, (O, K,) bir hastalık hakkında söylenir, (O,) ona acı verdi. (O, K.) Ve **عَمَدَهُ**, (K, TA,) muzâri‘i, bu durumda, **عَمُدَ** , (TA, [fakat bu, bence, teyit gerektirir,]) Ona keder verdi yahut onu mahzun etti. (K, TA.) Şöyle denir: مَا عَمَدَكَ Sana ne keder verdi yahut seni ne mahzun etti? (TA.) -A4- **عَمِدَ**, (S, O, L, K,) muzâri‘i **عَمَدَ** , mastar ismi **عَمَدٌ**, (S, O,) yer hakkında söylenir, Yağmurla ıslandı; öyle ki ondan bir parça ele alınıp sıkıldığında, ıslaklığı sebebiyle sıkışıp katılaştı: (S, O, L, K:) yahut yağmurla ıslandı ve tabaka tabaka sıkışıp katılaştı. (L.) Ve **عَمِدَتِ الأَرْضُ**, mastar ismi yukarıdaki gibi, Arazi, yağmurun toprağa işlemesiyle ıslandı; öyle ki ondan bir parça ele alınıp sıkıldığında, ıslaklığı sebebiyle sıkışıp katılaştı. (AZ.) ― -b2- Yine, (mastar ismi yukarıdaki gibi, L,) deve hakkında söylenir, Çok binilmek sebebiyle hörgücünün iç kısmı kırıldı [yahut berelendi], dış kısmı ise sağlam yahut sıhhatli kaldı: (S, O, L, K:) yahut eyerin ve altındaki örtünün sürtmesi neticesinde hörgücü şişti ve kırıldı [yahut berelendi]: buradan **عَمِيدٌ** ve **مَعْمُودٌ**, bir adama sıfat olarak kullanılır. (L.) Ve **عَمِدَتْ أَلْيَتَاهُ مِنَ الرُّكُوبِ** Uzun ve şiddetli binme sebebiyle onun kalçaları şişti ve titredi yahut zonkladı. (En-Nadr, O, K.) Ve **عَمِدَ**, muzâri‘i ve mastar ismi yukarıdaki gibi, çıban hakkında söylenir, Olgunlaşmadan önce sıkılmış olması sebebiyle şişti ve onun yumurtası [yahut beyaz yuvarlağı] çıkmadı. (L, TA.) ― -b3- Yine O, acı çekti. (L.) ― -b4- Ve, (T, O, L, K,) mastar ismi yukarıdaki gibi, (T, L,) O, öfkelendi yahut öfkeli oldu: (T, O, L, K:) **عَبِدَ** gibi (T, L) [ve **أَمِدَ** ve **أَبِدَ**]. Şöyle denir: **عَمِدَ عَلَيْهِ** O, ona öfkelendi. (T, L.) ― -b5- [Ve O, hayret etti.] Şöyle denir: **أَنَا أَعْمَدُ مِنْهُ** Ben ona yahut ona hayret ederim: (S, O, L, K:) yahut bazılarının dediğine göre, ben ona yahut ona öfkelenirim: ve bazıları, bunun ben ona yahut ona yanarım yahut ondan şikâyet ederim mânasına geldiğini söyler. (L.) **أَعْمَدُ مِنْ سَيِّدٍ قَتَلَهُ قَوْمُهُ** (S, O, L) yani Kendi kavminin öldürdüğü bir reise mi hayret ederim? (L) Bedr’de yüzüstü yatarken Ebû Cehil tarafından söylenmiştir (S, O, L); mânası: kendi kavminin bir reisi öldürmesinden daha fazla ne olmuş olabilir? bu, onun için bir ayıp değildir: bununla, kendisine isabet eden helâkin ona göre hafif bir şey olduğunu kastetmiştir: (A‘Obeyd, L:) söz istifhamîdir; (Sh, L;) **أَعْمَدُ** görünüşe göre iki hemzeden birinin düşürülmesiyle **أَأَعْمَدُ**’dan kısaltılmıştır. (Az, L.) Ve **أَعْمَدُ مِنْ كَيْلٍ مُحِّقَ**, A‘Obeyd’in rivayet ettiği üzere, [ve böylece O’da, S’nin iki nüshasında **مُحِقّ** yazılı, üçüncü bir nüshada ise düşürülmüş,] yahut **مُحِقَ**, teşdîdsiz, Az’ın eski bir kitapta yazılı gördüğü üzere, [yani Eksik doldurulmuş bir ölçeğe mi hayret ederim?] Arapların bir sözüdür; yukarıda işaret edilen kitapta açıklanmıştır; ve Az’a göre, doğru olarak, mânası: eksik doldurulmuş bir ölçekten daha fazla bir şey midir? [ve benzer bir tarzda, fakat o kadar tafsilatlı olmaksızın, S’nin iki nüshasında ve O’da açıklanmıştır:] yahut IB’ye göre, eksik doldurulmuş olmamdan daha fazla bir şey midir? (L:) ISk tarafından da böyle açıklanmıştır: ve benzer tarzda Ebû Cehil’in sözü. (S’nin nüshalarımdan birindeki kenar notundan.) ― -b6- **عَمِدَ بِهِ** demektir: Ona tutundu yahut ona yapıştı; (İbn-Buzurj, O, K;) yani bir şeye. (O.)

**عمّد السَّيْلَ**
2 **عمّد السَّيْلَ** ذ , mastar ismi **تَعْمِيدٌ**, O, toprağın (O, K,) yahut benzerinin (K,) yahut taşların (O.) vasıtasıyla, selin akış yolunu, onu bir yerde toplanır kılmak için durdurdu yahut engelledi. ― -b2- Ayrıca 1’e, birinci cümleye bak. ― -b3- [Hıristiyanlarca kullanılan **عمّدهُ**, Süryanî asıllı sayılır, “Onu vaftiz etti” demektir: **مَعْمُودِيَةٌ**’ye bak.]

4 **أَعْمَدَ** 1’e, birinci cümleye, iki yerde bak. ― -b2- **أَعْمَدَتَاهُ رِجْلَاهُ** bir rivayette, “Bacakları onu **عَمِيد** kıldı”, yani yanlarına konulan yastıklarla dayandırılmadıkça oturamayacağı bir hâlde kıldı, mânâsında vârid olmuştur: (L:) bu, Tayy kabilesinin lehçesindendir; onlar benzer şekilde **أَكَلُونِى البَرَاغِيثُ** derler. (TA.)

5 **تَعَمَّدَ** 1’e, önceki yarıya, beş yerde bak.

**انعمد**
7 **انعمد** ذ Dayanmış, dayatılmış yahut desteklenmiş oldu; (S, O, L, K;) bir duvar hakkında söylenir, (L,) yahut başka bir şey hakkında. (S, O, L.)

**اِعْتَمَدْتُ عَلَى الشَّىْءِ**
8 **اِعْتَمَدْتُ عَلَى الشَّىْءِ** ذ Şeye yaslandım, dayanıp uzandım, üzerine yük bindirdim yahut ona dayanıp dinlendim; kendimi onun üzerine dayadım, dayatıp destekledim. (S, O, L, Msb.) ― -b2- Ve [bundan dolayı] **اعتمدت عَلَيْهِ فِى كَذَا** (mecaz kabul edilerek:) böyle bir şeyde yahut durumda ona güvendim; (S, O, L;) bunun gibi **اِعْتَمَدْتُهُ** da. (L.) Ve **اعتمدت عَلَى الكِتَابِ** [ve **اعتمدت الكِتَابَ**, ve belki **بِالكِتَابِ** (De Sacy’nin Chrest. Arabe, ikinci baskı, i. 315’e bak),] (mecaz:) kitaba güvendim ve ona tutundum: yukarıdaki birinciden alınmış mecazî bir ibaredir. (Msb.) ― -b3- [Bundan ayrıca nahivcilerce kullanılan ibare: **يَعْتَمِدُ عَلَى مَا قَبْلَهُ** (mecaz kabul edilerek:) i‘rab bakımından kendinden öncekine bağlıdır; meselâ bir mübtedâya bağlı haber, nitelediği isme bağlı sıfat, ve fiile bağlı fiilin mef‘ûlü gibi. ― -b4- **اعتمد المَطَرُ عَلَى الأَرْضِ**, K’de **نكح** maddesinde geçen bir ibare, görünüşe göre “Yağmur yere, içine işleyecek şekilde, oturdu/yerleşti” demektir: **عَمِدَ**’e bak.] ― -b5- **اعتمد عَلَى السَّيْرِ** Yumuşakça gitti yahut yolculuk etti; yumuşak bir yürüyüşle gitti. (L, **هود** maddesinde.) Ve **اعتمد لَيْلَتَهُ** Gecesi boyunca yolculuk ederek bindi. (A, O, K.) -A2- Ayrıca 1’e, önceki yarıya, üç yerde bak. ― -b2- [**اعتمدهُ بِكَذَا** demek **قَصَدَهُ بِكَذَا** demektir; yani ona böyle bir şeyi götürdü; lafzen, böyle bir şeyle ona yöneldi yahut ona varmak üzere gitti: **بى** maddesinin birinci paragrafındaki iki örneğe bak.]

**عَمَدٌ**
**عَمَدٌ** ذ : dört yerde, (kendisi onun bir nevi çoğul ismi olduğu gibi **عِمَادٌ**’un da olduğu) **عَمُودٌ**’a bak: ve **عُمْدَةٌ**’ye. -A2- [O, **عَمَدَ لَهُ**’nun, bk., bir mastar ismidir: -A3- ve **عَمِدَ**’in, bk., mastar ismidir: ― -b2- ve bundan dolayı şu mânâya gelir:] Bir devenin sırtında, eyer yaralarıyla birlikte, bir şişlik. (L.)

**عَمِدٌ**
**عَمِدٌ** ذ Yağmurla ıslanmış, öyle ki ondan bir parça ele alınıp avuçta sıkılınca ıslaklığından dolayı sıkışıp katılaşan toprak: (S, O, L:) yahut yağmurla ıslanmış ve kat kat sıkışıp katılaşmış. (L.) ― -b2- [Bundan dolayı] şöyle denir: **هُوَ عَمِدُ الثَّرَى** iyilikte, ihsanda yahut cömertlikte bol olan. (AZ, Sh, O, K.) ― -b3- **عَمِدٌ** deveye de uygulanır; mânâsı: çok binilmesi sebebiyle hörgücünün iç kısmı kırılmış [yahut berelenmiş] iken dış kısmı sağlam yahut sıhhatli kalan: (S, O, L:) yahut eyerin ve altındaki örtünün vurmasından dolayı hörgücü şişmiş ve kırılmış [yahut berelenmiş] olan: müennesi ة iledir: ve ة ile, yükünün ağırlığıyla kırılmış yahut boyun eğdirilmiş dişi deve. (L.) Lebîd, vadileri akıtan (S,) yağmuru tasvir ederek şöyle der (S, O, L):
فَبَاتَ السَّيْلُ يَرْكَبُ جَانِبَيْهِ
مِنَ البَقَّارِ كَالعَمِدِ الثَّقَالِ
[Ve sel geceleyin, El-Bakkār vadisinden, ağır yahut yavaş yürüyüşlü, **عَمِد** diye adlandırılan deve gibi olan şeye benzer olarak, iki yanının üzerine biner hâlde kaldı]: As der ki, onun muradı, **عَمِد** [denilen deve]ye benzeyen bir bulut yığınının selin iki yanını kaplamasıdır; yani bulutların onu yağmurla kuşatmasıdır. (S, O, L.) ― -b4- Ayrıca, bir çıbana uygulanır: olgunlaşmadan önce sıkılmış olması sebebiyle şişmiş ve yumurtasını [yahut beyaz yuvarlağını] muhafaza eden. (L.)

**عُمْدَةٌ**

**عُمْدَةٌ** ذ Başka bir şeyin onunla ayakta tutulduğu, dayandığı yahut desteklendiği şey; bir dayanak, payanda yahut destek; keza ↓ **عِمَادٌ**; bunun (yani ikincisinin) çoğulu [yahut daha doğrusu sözde-çoğul isim] ↓ **عَمَدٌ**’dir; (Msb;) nitekim **عَمُودٌ**’un da böyledir: (S, Msb, vb.:) kişinin üzerine yaslandığı, uzandığı yahut yük bindirdiği; kendisini onun üzerine dayadığı, payandaladığı yahut desteklediği şey: kişinin ona güvendiği şey: (S, * O, * L, * K, TA:) ve **أَمْرٍ** ↓ **عِمَادُ** (S ve K, **قِوَامٌ** maddesinde) ve ↓ **عَمُودُهُ** ve ↓ **عَمِيدُهُ** (L) bir şeyin yahut bir işin dayanağını yahut desteğini; onun üzerine oturduğu şeyi yahut onunla varlığını sürdürdüğü şeyi; onun varlığını sürdürmesinin etkin sebebini; onsuz varlığını sürdüremeyeceği şeyi ifade eder: (L, ve S * ve K * yukarıda geçtiği yerde:) ve ↓ **مُعْتَمَدٌ**, bir adama nispetle, **سَنَدٌ** ile eşanlamlıdır [mânâsı: kişinin üzerine yaslandığı, dayandığı, kendisini dayadığı yahut güvendiği kimse; bir adamın dayanağı, desteği yahut güven dayanağı; **عَمْدَةٌ** ve ↓ **عِمَادٌ** gibi]: (S ve K * **سند** maddesinde:) **عُمْدَةٌ** müzekker ve müennes olarak ve müfred, tesniye ve cem‘ olarak aynı şekilde kullanılır: (TA:) şöyle denir: **أَنْتَ عُمْدَتُنَا** “Sen, ihtiyaçlarımızda kendisine sığındığımız yahut başvurduğumuz kimsesin;” (A;) yahut **عُمْدَ تُنَا فِى الشَّدَائِدِ** “zorluklarda dayanağımız, desteğimiz yahut güven dayanağımızdır,” (↓ **مُعْتَمَدُنَا**,): (Msb:) ve **أَنْتُمْ عُمْدَتُنَا** “Siz, kendimize dayandığımız yahut güvendiğimiz kimselersiniz:” (TA:) ve ayrıca şöyle denir: **حَيِّهِ** ↓ **هُوَ عَمُودُ** “O, kabilesinin dayanağı yahut desteğidir:” (A:) ve **القَوْمِ** ↓ **عِمَادُ** “kavmin yahut topluluğun dayanağı, desteği yahut güven dayanağı” demektir; eşanlamlısı **سَنَدُهُمْ**. (Ham s. 457.) Ayrıca **عَمُودٌ**’a da bak, ikinci çeyrek. ― -b2- [Bundan dolayı, nahivcilerin kullanımında,] (mecazî kabul edilen:) Bir önermenin vazgeçilmez bir unsuru; meselâ fail; **فَضْلَةٌ**’nın zıddı. (I’Ak s. 143.) ― -b3- Ayrıca Bir niyet, bir maksat, bir hedef yahut bir yol: **اِلْزَمْ عُمْدَتَكَ** ibaresinde olduğu gibi [“niyetine vb. bağlı kal”]. (A.)

**عِمْدَةٌ**
**عِمْدَةٌ** ذ Devenin hörgücünde ve cidagosunda şişen yahut kabaran yer. (L. [**عَمِدَ** ve **عَمَدٌ**’a bak.])

**عُمْدَانٌ**
**عُمْدَانٌ** ذ : **عَمُودٌ**’a bak, ikinci çeyrek.

**عُمُدٌّ**
**عُمُدٌّ** ذ ve ↓ **عُمُدَّانِىٌّ** (O, L, K) ve ↓ **عُمُدَّانٌ** ve ↓ **مُعَمَّدٌ** (L) yahut ↓ **مُعْمَدٌ** (TA) Gençliğin özsuyu yahut kuvvetiyle dolu bir delikanlı yahut genç adam: (O, L, K:) yahut iri yapılı yahut şişman ve uzun boylu: (L:) bunların her birinin müennesi (L) ة iledir: (L, K:) ve ikincinin çoğulu ↓ **عُمُدَّانِيُّونَ**’dur: ve ↓ **عُمُدَّانِيَّةٌ** şişman, iri yapılı bir kadın demektir; (O, L;) keza ↓ **عُمُدَّانَةٌ**. (O.)

**عُمُدَّانٌ**
**عُمُدَّانٌ** ذ (O, K, TA, CK’de **عُمَّدان**) Uzun boylu; (O, K;) bir adama nispetle; müennesi ة iledir, bir kadına nispetle: (O:) ve ↓ **مُعْمَدٌ**, (A, K,) vezin bakımından **مُكْرَمٌ** gibi, (K,) yahut ↓ **مُعَمَّدٌ**, (O,) aynı mânâyı ifade eder, (A, O, K,) bir adama nispetle; (A;) ve keza ↓ **طَوِيلُ العِمَادِ**. (Mbr, L.) ― -b2- Ayrıca **عُمُدٌّ**’e bak, iki yerde.

**عُمُدَّانِىٌّ**
**عُمُدَّانِىٌّ** ذ , ve onun çoğulu ve müennesi: **عُمُدٌّ**’e bak.

**عِمَادٌ**
**عِمَادٌ** ذ : **عُمْدَةٌ**’ye bak, dört yerde: ― -b2- ve **عَمُودٌ**’a da, önceki yarı, dört yerde. ― -b3- Ayrıca Yüksek binalar: (S, O, L, Msb, K:) müzekker ve müennes: (S, O, L, K:) [bir cins-topluluk ismidir:] bunun bir tanesine **عِمَادَةٌ** denir. (S, O, L, Msb, K.) ― -b4- **اـِرَمُ ذَاتُ العِمَادِ** [Kur’ân lxxxix. 6’da zikredilen] “sütunlarla desteklenen yüksek binalara sahip İrem” demektir: yahut uzunluğa sahip: (L:) yahut uzunluğa ve yüksek binalara sahip: (O:) yahut, Fr’ye göre, çadır sahipleri; yani çadırlarda oturan ve otlak yerlerine göçmeye alışkın olup sonra alışılmış ikamet yerlerine dönenler. (O, L.) ― -b5- **طَوِيلُ العِمَادِ**: **عُمُدَّانٌ**’a bak. ― -b6- Ayrıca (yani **طويل العماد**) (mecazî kabul edilen:) Meskeni ziyaretçileriyle bilinen bir yer olan adam. (S, O, L, K.) ― -b7- Ve **فُلَانٌ رَفِيعُ العِمَادِ** (mecazî kabul edilen:) [Falanca yüce soyluluk sahibi bir kimsedir; lafzen:] falancanın soyluluk çadırının direği yüksektir. (A.)

**عَمُودٌ**

**عَمُودٌ**: iyi bilinen mânâya sahip bir kelime; (Msb, K;) bir **بَيْت**’in (S, O,) yahut bir **خَيْمَة**’nin **عَمُود**’u; (Mgh;) [yani] bir çadırın direği; bunun gibi ↓ **عِمَادٌ** da: ve bir evin yahut benzerinin sütunu, yahut payandası: (L:) çoğulu (azlık için, S, O) **أَعْمِدَةٌ**, ve (çokluk için, S, O) **عُمُدٌ**, ve (yarı-çoğul isim, L) ↓ **عَمَدٌ**. (S, O, L, Msb, K.) [Birincisi asıl ve daha yaygın mânâdır: ve bundan dolayı ibare] **أَهْلُ عَمُودٍ** (Lth, A, Msb) ve **عُمُدٍ** yahut ↓ **عَمَدٍ**, (Msb,) yahut bu sonuncusu söylenmez, (L,) ve ↓ **أَهْلُ عِمَادٍ**, (Lth, A, Msb, K,) [çadır direğinin yahut çadır direklerinin halkı;] çadırlarda bulunan, yahut çadırlarda oturan kimseler mânâsınadır: (Lth, A, Msb, K:) yahut sonuncusu yüksek çadırların halkı mânâsınadır, (K,) yahut yüksek yapılar(ın halkı). (TA.) Kur’ân’da [xxxi. 9 (ve ayrıca xiii. 2’ye de bak)], (O, L,) İbn-’Arafeh’e göre, (O,) yahut Fr’ye göre, (L,) **خَلَقَ السَّمٰوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا**: ya “gökleri, onları gördüğünüz üzere, **عَمَد** [yahut direkler] olmaksızın yarattı; ve görme ile bilgiye ihtiyaç duymazsınız” mânâsınadır: yahut “gökleri, görmediğiniz direklerle (**عَمَد**) yarattı; [yani görünmez direklerle;]” (O, * L;) görülmeyen direkler onun kudreti olmak üzere; yahut Lth’ye göre, dünyayı [yahut yeri] kuşatan Kلf dağı; gök bir kubbe gibi olup uçları o dağın üzerine dayanır; o dağ yeşil krizolitten olup bundan dolayı, denilir ki, göğün yeşilliği meydana gelir. (L.) Ve Kur’ân’da [civ., son âyet], farklı kıraatlere göre, ↓ **عَمَدٍ** ve **عُمُدٍ**, **عَمُودٌ**’un çoğullarıdır; (Fr, L;) [yahut daha doğrusu birincisi yarı-çoğul isimdir;] yahut ↓ **عِمَادٌ**’ın: ve ateş [direkleri] mânâsınadır. (Zj, L.) ― -b2- Keza direkler üzerine dayandırılmış herhangi bir çadır (**خِبَآء**): yahut yer boyunca epeyce uzunluğa uzanan, birçok direkle desteklenmiş herhangi bir çadır. (L.) ― -b3- Ayrıca iki yerde **عُمْدَةٌ**’ye bak. ― -b4- [Bundan dolayı,] bir kavmin yahut bir fırkanın efendisi, sahibi, yahut reisi; (S, O, K,) (S, O;) bunun gibi ↓ **عَمِيدٌ** de; (S, A, O, K;) ikisi de, insanların işlerinde kendilerine dayandıkları yahut güvendikleri, yahut kendisine yöneldikleri yahut başvurdukları efendi, sahip, yahut reis mânâsınadır; ve ikincisinin çoğulu **عُمَدَآءُ**’dur. (TA.) Ve (IAar’a göre, O, L, TA) bir ordunun **رَئِيس**’i [yahut reisi, yahut kumandanı], (L’de ve TA’da izlenen K nüshasında böyle,) yahut **رَسِيل** [doğru ise görünüşe göre keşifçi, yahut elçi, yahut belki öncü birliği], (O’da ve CK’de ve benim K yazma nüshamda böyle,) (O, L, K;) ayrıca **زُوَيْر** diye de adlandırılır [ki bu, önceki açıklamayı teyit eder; zira **رَئِيس** ile eşanlamlıdır]; (L, TA; [O’da **زَوِير** yazılmıştır;]) bunun gibi ↓ **عِمَادٌ** ve ↓ **عُمْدَةٌ** ve ↓ **عُمْدَانٌ** da. (O, L, K.) ― -b5- Keza, [yukarıda açıklanan mânâların birincisindeki aynı kelimeden,] bir asa, yahut değnek. (L.) ― -b6- Ve demirden yapılmış, onunla dövülen yahut vurulan bir silâh; (Mgh;) demir bir çubuk; (L;) [bir tür topuz; görünüşe göre başında aynı metalden bir top bulunan demir çubuk: ben bu adlandırmanın, **طَوَارِقُ**, **طَارِقَةٌ**’nin çoğulu, bk. onun açıklamasında zikrettiğim silâh türüne uygulandığını işittim; ve Mısır’da halk arasında, Haçlı seferleri tarihlerimizde “Assassins” diye anılan fırka olan **فِدَاوِيَّة** tarafından kullanılmış olduğu söylenir:] çoğulu [azlık için] **أَعْمِدَةٌ**. (Mgh.) ― -b7- [Ve demirden yahut herhangi bir metalden bir çubuk. ― -b8- Ve bir dikey.] ― -b9- Ve ince ve yüksek bir dağ: şu sözde olduğu gibi, **العُقَابُ تَبِيضُ فِى رَأْسِ عَمُودٍ** [Kartal, ince ve yüksek bir dağın tepesinde yumurtlar]. (A.) ― -b10- **عَمُودُ البِئْرِ**: kuyunun büyük makarasının (**مَحَالَة**) üzerine [konulduğu, kendisine yatay ahşap çapraz parçanın yerleştirildiği] iki dik desteğin (**قَائِمَتَانِ** [yahut **قَامَتَانِ**]) her biri: (O, K:) [ikisi birlikte **عَمُودَانِ** diye adlandırılır:] bir şair der ki,
اـِذَا اسْتَقَلَّتْ رَجَفَ العَمُودَانْ

[O (.)] [O.] ― -b11- **عَمُودُ الظَّلِيم** [Erkek devekuşunun] iki bacağından her biri: (K:) onun iki bacağına **عَمُودَانِ** denir. (O, L, TA.) ― -b12- **عَمُودُ الصَّلِيبِ** [Haçın dik kerestesi], avamın, Delphinus takımyıldızının kuyruğu üzerindeki [e] yıldıza verdiği addır. (Kzw.) ― -b13- **عَمُودُ المِيزَانِ** **شَاهِين**’dir, (K, **شاهين** maddesinde,) yani terazinin kirişi; **مِنْجَم** ile aynıdır; ancak o (**عَمُود**) genellikle **قَبَّان**ın, yani kantarınkidir. (MA.) ― -b14- **عَمُودُ السَّيْفِ** Kılıcın **مَتْن**’inde [yahut ağzın geniş yüzünde, yahut geniş yüzün ortasında] bulunan **شَطِيبَة**’dir [veya **شُطْبَة**, genellikle bir sırt, fakat bazen bir kanal yahut çökük çizgi anlamına gelir], (En-Nadr, O, K,) onun **مَتْن**’inin ortasında, alt kısmına kadar uzanır: (En-Nadr, O:) [Arapların önceki çağlarda kılıçları genellikle düz ve iki ağızlı idi:] ve bazen kılıcın sırtında, **شُطُب** ve **شَطَائِب** diye adlandırılan üç **أَعْمِدَة** [**عَمُودٌ**’un azlık çoğulu] bulunurdu. (En-Nadr, O.) ― -b15- Ve **عَمُودُ السِّنَانِ** Mızrak ucunun ortası boyunca, iki kesici yanı arasında yükselen sırt (O’da ve K nüshalarında [yanlışlıkla] **غَيْر** yazılmış olan **عَيْر**). (ISh, O, L, K. *) ― -b16- **عَمُودُ البَطْنِ** Sırt; (S, A, Mgh, O, L, K;) çünkü karnı taşır: (Mgh, O, L:) yahut bir damar (**عِرْق**), (K,) yahut damara benzeyen bir şey, (O, L,) **رُهَابَة**’nin [yahut göğüs kemiğinin alt ucu] yerinden göbeğin biraz aşağısına kadar uzanır, (O, L, K,) koyun yahut keçinin karnının ortasından yarıldığı yerin ortasındadır; Lth böyle söyler: (O, L:) yahut Lth’ye göre, **رهابة**’den göbeğe uzanan bir damar. (Mgh.) Onlar, **حمَلَهُ عَلَى عَمُودِ بَطْنِهِ** dediler; bununla, Onu sırtında taşıdı, demek isterler: (S, O, L:) yahut A’Obeyd’in görüşüne göre, (mecaz:) zorlukla yahut meşakkat ve yorgunlukla; sırtında olsun olmasın. (O, L.) ― -b17- **عَمُودُ الكَبِدِ** Karaciğerin ortasındaki yükselen şey (**المُشْرِفُ** [görünüşe göre boyuna bağ anlamında]): (Zj, “ Khalk el-Insلn ”ında:) yahut karaciğeri sulayan belirli bir damar: (Lth, O, L, K:) yahut **عَمُودَا الكَبِدِ**, göbeğin sağında ve solunda bulunan iki büyük damar demektir. (ISh, O, L.) Şöyle denir: **اـِنَّ فُلَانًا لَخَارِجٌ عَمُودُ كَبِدِهِ مِنَ الجُوعِ** [Şüphesiz falanın açlıktan karaciğerinin **عمود**u dışarı çıkmıştır]: (O:) yahut **عَمُودُهُ مِنْ كَبِدِهِ** [onun **عمود**u karaciğerindendir]; (L, TA;) ve bazıları, bu sözde onun **عمود**u ile, burada hemen sonra gelen şeyin kastedildiğini söyler. (TA.) ― -b18- **عَمُودُ السَّحْرِ** **وَتِين**’dir [görünüşe göre aort anlamında; sanki akciğerlerin dayanağı sayılmış gibi]. (O, K.) ― -b19- **عَمُودُ الأُذُنِ** Kulağın ana kısmı ve dayanağı: (O, L, K, TA: [CK’de, **قَوامُها** yanlışlıkla **قِوَامُهَا** yerine konmuştur:]) yahut lobun üstünde bulunan yuvarlak kısım. (L.) ― -b20- **عَمُودُ القَلْبِ** Kalbin ortası, (A, L,) boylamasına: yahut bazılarına göre, onu sulayan belirli bir damar. (L.) Şöyle denir: **اِجْعَلْ ذٰلِكَ فِى عَمُودِ قَلْبِكَ** Bunu kalbinin ortasına koy. (A.) ― -b21- **عَمُودُ اللِّسَانِ** Dilin ortası, boylamasına. (L.) ― -b22- **عَمُودُ الكِتَابِ** Kitabın metni: şu sözde olduğu gibi, **هُوَ مَذْكُورٌ فِى عَمُودِ الكِتَابِ** [O, kitabın metninde zikredilmiştir]. (A, TA.) ― -b23- **عَمُودُ الصُّبْحِ** Sabahın parlak parıltısı; (L;) yükselip yayılan sabah, (A, L, Msb, *) ufku beyazlığıyla doldurur: (Msb, **فَجْرٌ** maddesinde:) [görünüşe göre, uzun bir çadıra benzetildiği için böyle adlandırılmıştır:] o, ikinci, yahut gerçek, **فَجْر**’dür; birinci, yahut yalancı, **فجر** kaybolduktan sonra doğar; ve onun doğmasıyla gün başlar, oruçluya orucu bozduracak her şey haram olur. (Msb, **فَجْرٌ** maddesinde.) Şöyle denir: **سَطَعَ عَمُودُ الصُّبْحِ**, (S, O, L,) yahut **ضَرَبَ الصُّبْحُ بِعَمُودِهِ**, (A,) yahut **ضَرَبَ الفَجْرُ بِعَمُودِهِ**, yani [sabahın parlak parıltısı] yükseldi ve yayıldı. (Msb.) ― -b24- **عَمُودُ الاـِعْصَارِ** [Bkz.] **اـِعْصَار** denilen [rüzgâr] sebebiyle göğe yükselen, yahut yer yüzeyi boyunca uzanan şey [toz anlamında]. (O, L.) ― -b25- **عَمُودُ الحُسْنِ** (varsayılan mecaz:) Boyun uzunluğu. (TA, **ملأ** maddesinde.) ― -b26- **عَمُودُ النَّوَى** (mecaz:) Yolcuların, dostlarından uzaklık hâlinde sürdürdükleri durum. (L.) ― -b27- **دَائِرَةُ العَمُودِ** Atın boynunda, yular yerlerinde bulunan kıl kıvrımı [bizim “tüy” dediğimiz]: Araplarca beğenilir. (L.) ― -b28- **اِسْتَقَامُوا عَلَى عَمُودِ رَأْيِهِمْ** demektir: Güvendikleri yol üzere devam ettiler. (O, K.) -A2- Ayrıca, yani **عَمُودٌ**, (O ve K’ye göre,) yahut ↓ **عَمِيدٌ**, (TA’ya göre [L’de ikincisinin bir açıklamasına uygun olarak],) şiddetli yahut yoğun keder veya hüzünle etkilenmiş. (O, K, TA.)

**عَمِيدٌ**

**عَمِيدٌ** ذ: bkz. **عُمْدَةٌ** ― -b2- ve ayrıca bkz. **عَمُودٌ**, birinci çeyrek. ― -b3- Ayrıca: Bir adam hasta, (L,) yahut çok hasta, (A,) öyle ki yanlarına konulan yastıklarla desteklenmedikçe oturamaz. (A, * L.) ― -b4- Ayrıca, ve ↓ **مَعْمُودٌ**, (S, O, L, K,) ve ↓ **معَمَّدٌ**, (K,) Aşk tutkusuyla kırılmış, yahut bitkin düşmüş bir adam; (S, O, K;) ve aynı şekilde bu üçünün hepsi bir kalbe de uygulanır: (O:) yahut birinci ve ikinci, kalbinin **عَمُود**’u kesilmiş bir adamı ifade eder: (A:) yahut aşkla çok sıkıntıya düşmüş, yahut musibete uğramış bir adam; içi kırılmış bir devenin hörgücüne benzetilmiş: (L. [Bkz. **عَمِدَ**:]) ve ↓ **مَعْمُودٌ** hasta, yahut hastalanmış, anlamına gelir. (L.) ― -b5- Ayrıca bkz. **عَمُودٌ**, son cümle. -A2- **عَمِيدُ الوَجَعِ** Ağrının yeri. (L.)

**عَامِدٌ**
**عَامِدٌ** ذ gecenin son kısmına uygulanır: Acı veren. (IAar, O.) Ve **لَيْلَةٌ عَامِدَةٌ** Acı veren bir gece. (IAar, Az, O.)

**مُعْمَدٌ**
**مُعْمَدٌ** ذ uzun bir **طِرَافٌ** [denilen türden çadır]. [A’nın bir nüshasında böyledir. [Belki **مُعَمَّدٌ** için bir yanlış yazımdır, bkz. o.]] Ayrıca bkz. **عُمُدَّانٌ**. ― -b2- Ve bkz. **عُمُدٌّ**.

**مُعَمَّدٌ**
**مُعَمَّدٌ** ذ, bir çadıra uygulanır: Direklerle kurulmuş: (O, K:) [**Tarafeh**’in (Mu‘allakah’ının) bir beytinde vârid olmuştur [EM’de s. 88].] (O. [Ayrıca bkz. **مُعْمَدٌ**.]) ― -b2- **وَشْىٌ مُعَمَّدٌ** (O, K, TA, K’nın bazı nüshalarında **شَىْءٌ**, ) bir tür **وَشْى** [yahut alacalı kumaş] (O, K, TA) **عِمَاد** sûretiyle [şekillendirilmiş] [görünüşe göre yüksek binalar anlamında]. (TA.) ― -b3- Ayrıca bkz. **عَمُدَّانٌ**: ― -b4- ve **عُمُدٌّ**: ve **عَمِيدٌ**.

**مُعْمِدَانٌ**
[ **مُعْمِدَانٌ** ذ ve **مُعْمِدَانِىٌّ** ve **مَعْمُودَانِىٌّ** Hristiyan Arapların kullandığı sıfatlar; “vaftizci” anlamında.]

**مَعْمُودٌ**
**مَعْمُودٌ** ذ ağır basan bir şeye, meselâ bir çatıya, uygulanır: Sütunlarla tutulmuş [yukarı kaldırılmış yahut desteklenmiş]; **مَدْعُومٌ**’dan farklıdır [bkz. o.]. (TA, دعم maddesinde.) -A2- Ayrıca: İhtiyaç hâllerinde kendisine başvurulan bir kimse. (A.) -A3- Ayrıca bkz. **عَمِيدٌ**, iki yerde.

**المَعْمُودِيَةُ**
**المَعْمُودِيَةُ** ذ, doğru olarak böyledir; ‘Inلyeh’de olduğu gibi, ى üzerine teşdîd olmaksızın; fakat K’nın nüshalarında teşdîd ile, [ve O’da da böyledir; kimilerince Arapça asıllı sayılmış, kimilerince ise Süryânî;] Es-Sowlee tarafından, noktalı ذ ile **مَعْمُوذِيت**’ten, Arapçalaştırılmış bir kelime olduğu söylenmiştir; **الطَّهَارَةُ**’yı ifade eder [görünüşe göre “abdest” yahut “arınma” anlamında]; (TA;) [Vaftiz: ve vaftiz suyu; “Hristiyanlara ait” sarı bir su diye açıklanır,] (O, K, TA,) İncil’den onun üzerine okunan şeyle takdis edilmiş, (TA,) içine çocuklarını daldırdıkları; bunun kendileri için bir arınma olduğuna, başkaları için sünnet gibi olduğuna inanarak. (O, K, TA.) [Ayrıca bkz. **صِبْغَةٌ**.]

**مُعْتَمَدٌ**
**مُعْتَمَدٌ** ذ: bkz. **عُمْدَةٌ**, iki yerde. ― -b2- [Ayrıca bir dayanma zemini:] şöyle denir: **مَا عَلَى فُلَانِ مَعْتَمَدٌ** [Falanca üzerine hiçbir dayanma zemini yoktur]. (S, **مَحْمِلٌ** maddesinde, bkz. o.)
