# عمن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%85%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: عمن

عَمَنَ يَعْمِنُ وعَمِنَ: أَقام. والعُمُنُ: المقيمون في مكان. يقال: رجل عَامِنٌ وعَمُونٌ؛ ومنه اشْتُقَّ عُمَان. أَبو عمرو: أَعْمَنَ دام على المُقامِ بعُمان؛ قال الجوهري: وأَعْمَنَ صار إلى عُمَان؛ وأَنشد ابن بري:
من مُعْرِقٍ أَو مُشْئِمٍ أَو مُعْمِنِ.
والعَمِينَة: أَرض سَهْلَة، يمانية. وعُمان: اسم كُورة، عربيةٌ. وعُمانُ، مخفف: بلد؛ وأَما الذي في الشام فهو عَمَّان، بالفتح والتشديد. وفي الحديث حديث الحَوْض: عِرَضُه من مَقامِي إلى عَمَّان؛ هي بفتح العين وتشديد الميم، مدينة قديمة بالشام من أَرض البَلْقاء، وأَما بالضم والتخفيف فهو موضع عند البحرين، وله ذكر في الحديث. وعُمَان: مدينة؛ قال الأَزهري: عُمَانُ يصرف ولا يصرف، فمن جعله بلداً صرفه في حالتي المعرفة والنكرة، ومن جعله بلدة أَلحقه بطلحة؛ وأَما عَمَّانُ بناحية الشام موضع، يجوز أَن يكون فعلان من عَمَّ يَعُمّ، لا ينصرف معرفة، وينصرف نكرة، ويجوز أَن يكون فَعَّالاً من عَمَنَ فينصرف في الحالتين إذا عُنِيَ به البلدُ؛ قال سيبويه: لم يقع في كلامهم اسماً إلا لمؤنث، وقيل: عُمَان اسم رجل، وبه سمي البلد. وأَعْمَنَ وعَمَّنَ: أَتى عُمَان؛ قال العَبْدِي:
فإن تُتْهِمُوا أُنْجِدْ خلافاً عليكُم،
وإن تُعْمِنُوا مُسْتَحْقِي الحَرْبِ أُعْرِقِ.
وقال رؤبة:
نَوَى شآمٍ بانَ أَو مُعَمِّنِ
(* قوله «وقال رؤبة نوى شآم إلخ» قبله كما في التكملة:
فهاج من وجدي حنين الحنن * وهم مهموم ضنين الأضنن
بالدار لو عاجت قناة المقتني * نوى شآم بان أو معمِّن)
القناة: عصا البين، والمقتني: المتخذ قناة). والعُمانيَّة: نخلة بالبصرة لا يزال عليها السَّنَةَ كلها طَلْعٌ جديدٌ
وكَبائسُ مُثْمرة وأُخَرُ مُرْطِبَةٌ.

### Türkçe

**عَمَنَ يَعْمِنُ** ve **عَمِنَ**: İkamet etti. Ve **العُمُنُ**: bir yerde ikamet edenler.

Denir ki: **رجل عَامِنٌ** ve **عَمُونٌ**; bundan **عُمَان** türetilmiştir. Ebû Amr: **أَعْمَنَ**; Umân’da ikamet üzere devam etti; el-Cevherî dedi ki: ve **أَعْمَنَ**; Umân’a yöneldi; ve İbn Berrî inşâd etti:
من مُعْرِقٍ أَو مُشْئِمٍ أَو مُعْمِنِ.
Ve **العَمِينَة**: düz bir arazi; Yemenî. Ve **عُمان**: bir kûrenin adı; Arapçadır.

Ve **عُمانُ** (hafifletilmiş): bir belde; Şam’daki ise **عَمَّان**’dır; fetha ile ve şeddeli. Ve hadiste, havuz hadisi: “Genişliği, makamımdan **عَمَّان**’a kadardır”; o, aynın fethası ve mîmin şeddelenmesi iledir; Şam’da, Belkâ toprağından eski bir şehirdir; amma zamme ile ve hafifletme ile olan ise Bahreyn yanında bir mevzidir; onun hadiste zikri vardır. Ve **عُمَان**: bir şehir; el-Ezherî dedi ki: **عُمَانُ** sarf olunur ve sarf olunmaz; onu bir belde yapan, marifelik ve nekrelik hâllerinde onu sarf eder; onu bir beldecik yapan ise onu Talha’ya ilhak eder; amma Şam tarafındaki **عَمَّانُ** bir mevzidir; **عَمَّ يَعُمّ**’dan **فعلان** olması caizdir; marife olarak sarf olunmaz, nekre olarak sarf olunur; ve **عَمَنَ**’dan **فَعَّالاً** olması caizdir; belde kastedildiğinde iki hâlde de sarf olunur; Sîbeveyh dedi ki: onların sözünde isim olarak ancak müennese (dişile) olmak üzere vâki olmuştur; ve denildi ki: **عُمَان** bir adamın adıdır; belde onunla adlandırılmıştır. Ve **أَعْمَنَ** ve **عَمَّنَ**: Umân’a geldi; el-‘Abdî dedi ki:
فإن تُتْهِمُوا أُنْجِدْ خلافاً عليكُم،
وإن تُعْمِنُوا مُسْتَحْقِي الحَرْبِ أُعْرِقِ.
Ve Ru’be dedi ki:
نَوَى شآمٍ بانَ أَو مُعَمِّنِ
(* “Ve Ru’be dedi ki: nava Şâm…” sözü; ondan önce, Tekmile’de olduğu üzere:
فهاج من وجدي حنين الحنن * وهم مهموم ضنين الأضنن
بالدار لو عاجت قناة المقتني * نوى شآم بان أو معمِّن)
**القناة**: ayrılık değneği; ve **المقتني**: değnek edinen). Ve **العُمانيَّة**: Basra’da bir hurma ağacı; bütün sene üzerinde daima yeni bir tomurcuk
ve meyve veren **كَبائسُ** ve başka olgunlaşanlar vardır.
