# عمه — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%87/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%85%D9%87/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عمه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%87.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: عمه

عمه
عَمِهَ - يَعْمَهُ
عَمِهَ - يَعْمَهُ + الكائن + في أمر أو فعل: يعمل بشكل متخبط بدون هدى ولا تركيز، كعمل السكران أو المجنون: وهو  قريب من معنى " العمى ": يعمل كما لو كان لا يرى
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التخلف العقلي وسوء وفساد الفهم والإدراك"، وهي:
حَابَ - يَحُوب، خَبَلَ - يَخْبُلُ، سَفِه َ - يَسْفَهُ، حَمِرَ - يَحْمَرُ، عَمِهَ - يَعْمَهُ، غَوى - يَغْوِي
يعمهون
يعمه في الطغيان	﴿الله يستهزئ بهم ويمدهم في طغيانهم يعمهون (15)﴾ البقرة
 	﴿ولو رحمناهم وكشفنا ما بهم من ضر للجوا في طغيانهم يعمهون (75)﴾ المؤمنون
 	﴿ونقلب أفئدتهم وأبصارهم كما لم يؤمنوا به أول مرة ونذرهم في طغيانهم يعمهون (110)﴾ الأنعام ﴿من يضلل الله فلا هادي له ويذرهم في طغيانهم يعمهون (186)﴾ الأعراف ﴿ولو يعجل الله للناس الشر استعجالهم بالخير لقضي إليهم أجلهم فنذر الذين لا يرجون لقاءنا في طغيانهم يعمهون (11)﴾ يونس
يعمه في سكرته	﴿لعمرك إنهم لفي سكرتهم يعمهون (72)﴾ الحجر
يعمه في تزيينه أعماله	﴿إن الذين لا يؤمنون بالآخرة زينا لهم أعمالهم فهم يعمهون(4)﴾ النمل
جاء في التفسير: يعمهون: يتحيرون ويترددون
مختار الصحاح
● [عمه] ع م ه: العَمَه التحير والتردد وقد عَمِه من باب طرب فهو عَمِهٌ و عَامِهٌ والجمع عُمَّهٌ
الراغب
عمه
- العمه: التردد في الأمر من التحير. يقال: عمه فهو عمه وعامه (قال السرقسطي: يقال: عمه فلان في الأرض، وعمه عمها وعموها وعمهانا: إذا تردد لا يدري أين يتوجه فهو عامه وعمه. انظر: الأفعال 1/293)، وجمعه عمه. قال تعالى: {في طغيانهم يعمهون﴿[الأعراف/186]،﴾في طغيانهم يعمهون﴿[البقرة/15]، وقال تعالى:﴾زينا لهم أعمالهم فهم يعمهون{ [النمل/4].
ملخص اللسان:
1.     عَمِه وعَمَه يَعْمَهُ عَمَهاً وعُمُوهاً وعُمُوهةً وعَمَهاناً إذا حادَ عن الحق؛
2.     عمه: العَمَهُ: التَّحَيُّر والتَّرَدُّد؛
3.      العَمَهُ التَّرَدُّدُ في الضلالة والتحير في مُنازعة أَو طريق؛
4.     هو ترَدِّده لا يدري أَين يتوجه.
5.     والعَمَهُ في الرأْي، والعَمَى في البصَر.
لسان العرب
● -    عمه: العَمَهُ: التَّحَيُّر والتَّرَدُّد؛ وأَنشد ابن بري:   مَتى تَعْمَهْ إلى عُثْمانَ تَعْمَه   إلى ضَخْم السُّرادِقِ والقِبابِ   أَي تُرَدِّدُ النظرَ، وقيل: العَمَهُ التَّرَدُّدُ في الضلالة والتحير   في مُنازعة أَو طريق؛ قال ثعلب: هو أَن لا يعرف الحُجَّة؛ وقال   اللحياني: هو ترَدِّده لا يدري أَين يتوجه. وفي التنزيل العزيز: ونذَرُهُم في   طُغْيانهم يَعْمَهُون؛ ومعنى يعمهون: يتحيرون. وفي حديث عليّ، كرّم الله   وجهه: فأَينَ تَذْهَبُونَ بل كيف تَعْمَهُون؟ قال ابن الأَثير: العَمَهُ في   البصيرة كالعمى في البصَر. ورجل عَمِهٌ عامِهٌ أَي يتَرَدُّدُ   مُتَحيِّراً لا يهتدي لطريقه ومَذْهَبِه، والجمع عَمِهون وعُمَّهٌ. وقد عَمِه   وعَمَه يَعْمَهُ عَمَهاً وعُمُوهاً وعُمُوهةً وعَمَهاناً إذا حادَ عن الحق؛   قال رؤبة:   ومَهْمَهٍ أَطْرافُه في مَهْمَهِ،   أَعْمَى الهُدَى بالجاهِلينَ العُمهِ   والعَمَهُ في الرأْي، والعَمَى في البصَر. قال أَبو منصور: ويكون العَمى   عَمى القلب. يقال: رجل عَمٍ إذا كان لا يُبْصِر بقلبه. وأَرض عَمْهاءُ:   لا أَعلامَ بها. وذهبت إبلُهُ العُمَّهَى إذا لم يَدْرِ أَينَ ذهبت،   والعُمَّيْهَى مثله.
مقاييس اللغة:
(عمه) العين والميم والهاء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على حَيرة وقِلّة اهتداء. قال الخليل: عَمِهَ الرّجل يَعْمَهُ عَمَهاً، وذلك إذا تردَّد لا يدرِي أين يتوجَّه. قال الله:﴿وَيَذَرُهُم فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ﴾ [الأعراف 186]. قال يعقوب: ذهبت إبله العُمَّيْهَى([2]) ، مشدّدة الميم، إذا لم يدْر أين ذهبت.
القاموس المحيط:
العَمَهُ، محركةً التَّرَدُّدُ في الضَّلال، والتَّحَيُّرُ في مُنازَعةٍ أَوْ طَريقٍ، أو أن لا يَعْرِفَ الحُجَّةَ.
عَمَهَ، كمَنَعَ وفَرِحَ، عَمَهَاً وعُموهَاً وعُموهَةً وعَمَهاناً وتَعامَهَ، فهو عَمِهٌ وعامِهٌ ج: عَمِهونَ وعُمَّهٌ، كرُكَّعٍ. وأرضٌ عَمْهاءُ: لا أعْلامَ بها، وقد عَمِهَتْ، كفَرِحَ. وذَهَبَتْ إِبِلُهُ العُمَّهَى والعُمَّيْهَى: لم يَدْرِ أيْنَ ذَهَبَتْ. وعَمَّهْتُ في ظُلْمِهِ تَعْميهاً: ظَلَمْتُهُ بغيرِ جَلِيَّةٍ.
تاج العروس:
( العمه محركة التردد ) وأنشد ابن برى متى تعمه الى عثمان تعمه * الى ضخم السرادق والقباب أي تردد النظر وقال للحيانى هو تردده لا يدرى أين يتوجه وقيل هو التردد ( في الضلال والتحير في منازعة أو طريق أو ) هو ( أن لا يعرف الحجة ) عن ثعلب ( عمه كمنع وفرح عمها ) بالتحريك ( وعموها ) بالضم ( وعموهة ) بالضم أيضا ( وعمهانا ) بالتحريك ( وتعامه ) هذه عن الزمخشري كل ذلك إذا حاد عن الحق وقيل العمه في البصيرة والعمى في البصر أو الثاني عام فيهما كما مال إليه الراغب قال الازهرى ويكون العمى عمى القلب يقال رجل عم إذا كان لا يبصر بقلبه ( فهو عمه وعمامه ) يتردد متحير الا يهتدى لطريقه ومذهبه وفى التنزيل العزيز في طغيانهم يعمهون أي يتحيرون ( ج عمهون وعمه كركع ) قال رؤبة ومهمه أطرافه في مهمه * أعمى الهدى بالجاهلين العمه ( وأرض عمهاء لا أعلام بها ) ولا أمارات ( وقد عمهت ) الارض ( كفرح ) وهو مجاز ( وذهبت ابله العمهى والعميهى )
أي ( لم يدر أين ذهبت ) وكذلك السمهى والسميهى ( و ) يقال ( عمهت في ظلمه تعميها ) إذا ( ظلمته بغير جلية ) كما في الاساس

### Türkçe

عمه
**عَمِهَ - يَعْمَهُ**
**عَمِهَ - يَعْمَهُ** + varlık + bir işte veya fiilde: hidayetsiz ve odaksız, bocalayıcı bir biçimde çalışır; sarhoşun veya delinin işi gibi: ve bu, “**العمى**” anlamına yakındır: görmüyormuş gibi çalışır.
Ve lafız, “aklî geri kalmışlık ve anlayış ile idrakin kötülüğü ve bozukluğu” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**حَابَ - يَحُوب**، **خَبَلَ - يَخْبُلُ**، **سَفِه َ - يَسْفَهُ**، **حَمِرَ - يَحْمَرُ**، **عَمِهَ - يَعْمَهُ**، **غَوى - يَغْوِي**
**يعمهون**
azgınlığında **يعمه**	﴿Allah onlarla alay eder ve onları azgınlıklarında uzatır; **يعمهون** (15)﴾ el-Bakara
 	﴿Ve eğer onlara merhamet etsek ve üzerlerindeki zararı açıp gidersek, azgınlıklarında mutlaka sığınırlar; **يعمهون** (75)﴾ el-Mü’minûn
 	﴿Ve kalplerini ve gözlerini, ona ilk defa iman etmedikleri gibi çeviririz; ve onları azgınlıklarında bırakırız; **يعمهون** (110)﴾ el-En‘âm ﴿Allah kimi saptırırsa, onun için hiçbir hidayet edici yoktur; ve onları azgınlıklarında bırakır; **يعمهون** (186)﴾ el-A‘râf ﴿Ve eğer Allah insanlara şerri, hayrı acele istemeleri gibi acele verseydi, elbette ecelleri kendilerine hükmedilirdi; böylece, bize kavuşmayı ummayanları azgınlıklarında bırakırız; **يعمهون** (11)﴾ Yûnus
sarhoşluğunda **يعمه**	﴿Ömrüne yemin olsun ki, onlar sarhoşluklarında elbette **يعمهون** (72)﴾ el-Hicr
amellerini süslemesinde **يعمه**	﴿Şüphesiz ahirete iman etmeyenler var ya, onlara amellerini süsledik; artık onlar **يعمهون**(4)﴾ en-Neml
Tefsirde geldi: **يعمهون**: şaşırırlar ve tereddüt ederler.
مختار الصحاح
● [**عمه**] ع م ه: **العَمَه** şaşırma ve tereddüttür; ve “طرب” بابından **عَمِهَ** olmuştur; o hâlde o **عَمِهٌ** ve **عَامِهٌ**’dir; çoğulu **عُمَّهٌ**’dir.
الراغب
عمه
- **العمه**: şaşkınlıktan dolayı işte tereddüttür. Denir: **عمه**; o hâlde o **عمه** ve **عامه**’dir. (Sarakustî dedi: “Yeryüzünde falan **عمه** etti; ve **عمه** **عمها** ve **عموها** ve **عمهانا** etti” denir: eğer tereddüt eder, nereye yöneleceğini bilmezse; o hâlde o **عامه** ve **عمه**’dir. Bak: **الأفعال** 1/293), ve çoğulu **عمه**’dir. Yüce Allah dedi: {azgınlıklarında **يعمهون**﴿[el-A‘râf/186]،﴾azgınlıklarında **يعمهون**﴿[el-Bakara/15]، ve Yüce Allah dedi:﴾onlara amellerini süsledik; artık onlar **يعمهون**{ [en-Neml/4].
ملخص اللسان:
1.     **عَمِه** ve **عَمَه** **يَعْمَهُ** **عَمَهاً** ve **عُمُوهاً** ve **عُمُوهةً** ve **عَمَهاناً**: eğer haktan saparsa;
2.     **عمه**: **العَمَهُ**: şaşırma ve tereddüt;
3.      **العَمَهُ**: sapıklıkta tereddüt ve bir çekişmede yahut bir yolda şaşırma;
4.     o, nereye yöneleceğini bilmeyen tereddüdüdür.
5.     Ve **العَمَهُ** görüştedir; **العَمَى** ise görmededir.
لسان العرب
● -    **عمه**: **العَمَهُ**: şaşırma ve tereddüt; ve İbn Berrî inşad etti:
  Ne zaman **تَعْمَهْ** Osman’a, **تَعْمَه**
  büyük çadır ve kubbelere
  yani bakışı tereddüt ettirirsin; ve denildi: **العَمَهُ** sapıklıkta tereddüt ve bir çekişmede yahut bir yolda şaşırmadır; Sa‘leb dedi: o, hücceti bilmemektir; ve el-Lihyânî dedi: o, nereye yöneleceğini bilmeyen tereddüdüdür. Ve Aziz Tenzîl’de: “ve onları azgınlıklarında bırakırız; **يَعْمَهُون**”; ve **يعمهون**’un manası: şaşırırlar. Ve Ali’nin hadîsinde, Allah yüzünü keremli kılsın: “Peki nereye gidiyorsunuz; bilakis nasıl **تَعْمَهُون** ediyorsunuz?” İbnü’l-Esîr dedi: **العَمَهُ** basirette, körlüğün görmede olduğu gibidir. Ve **عَمِهٌ** **عامِهٌ** adam: yani tereddüt eder, şaşkın olarak; yoluna ve mezhebine hidayet bulamaz; çoğulu **عَمِهون** ve **عُمَّهٌ**’dir. Ve **عَمِه** ve **عَمَه** **يَعْمَهُ** **عَمَهاً** ve **عُمُوهاً** ve **عُمُوهةً** ve **عَمَهاناً** olmuştur; eğer haktan saparsa; Rü’be dedi:
  Ve uçları bir çoraklıkta olan bir çoraklık,
  hidayeti kör eden, cahiller olan **العُمهِ** ile
  Ve **العَمَهُ** görüştedir; **العَمَى** ise görmededir. Ebû Mansûr dedi: ve **العَمى** kalbin körlüğü olur. Denir: **عَمٍ** adam; eğer kalbiyle görmüyorsa. Ve **عَمْهاءُ** yer: onda alametler yoktur. Ve develeri **العُمَّهَى** gitti: eğer nereye gittiğini bilmezse; ve **العُمَّيْهَى** da onun gibidir.
مقاييس اللغة:
(**عمه**) **العين** ve **الميم** ve **الهاء** tek bir sahih asıldır; şaşkınlığa ve az hidayet bulmaya delalet eder. Halîl dedi: adam **عَمِهَ** eder; **يَعْمَهُ** **عَمَهاً**; ve bu, eğer tereddüt eder, nereye yöneleceğini bilmezse. Allah dedi: ﴿ve onları azgınlıklarında bırakır; **يَعْمَهُونَ**﴾ [el-A‘râf 186]. Ya‘kûb dedi: develeri **العُمَّيْهَى**([2]) gitti; **الميم** şeddeli olarak; eğer nereye gittiğini bilmezse.
القاموس المحيط:
**العَمَهُ**, harekeli olarak: sapıklıkta tereddüt, ve bir çekişmede yahut bir yolda şaşırma; yahut hücceti bilmemek.
**عَمَهَ**, “منع” ve “فرح” gibi; **عَمَهَاً** ve **عُموهَاً** ve **عُموهَةً** ve **عَمَهاناً** ve **تَعامَهَ**; o hâlde o **عَمِهٌ** ve **عامِهٌ**’dir; çoğulu: **عَمِهونَ** ve **عُمَّهٌ**, **رُكَّعٍ** gibi. Ve **عَمْهاءُ** yer: onda alametler yoktur; ve (yer) **عَمِهَتْ** olmuştur, “فرح” gibi. Ve develeri **العُمَّهَى** ve **العُمَّيْهَى** gitti: nereye gittiğini bilmedi. Ve zulmünde **عَمَّهْتُ** ona **تَعْميهاً**: onu açıklık olmaksızın zulmettim.
تاج العروس:
(**العمه** harekeli olarak tereddüttür) ve İbn Berrî inşad etti: “Ne zaman **تعمه** Osman’a **تعمه** * büyük çadır ve kubbelere” yani bakışı tereddüt ettirirsin. Ve el-Lihyânî dedi: o, nereye yöneleceğini bilmeyen tereddüdüdür. Ve denildi: o, sapıklıkta tereddüt ve bir çekişmede yahut bir yolda şaşırmadır; yahut o, hücceti bilmemektir; Sa‘leb’den. (**عمه** “منع” ve “فرح” gibi; **عمها**) harekeli olarak (**وعموها**) zamme ile (**وعموهة**) zamme ile de (**وعمهانا**) harekeli olarak (**وتعامه**) bu, Zemahşerî’dendir; bunların hepsi, eğer haktan saparsa. Ve denildi: **العمه** basirettedir; **العمى** görmededir; yahut ikincisi ikisinde de geneldir; Râgıb’ın meylettiği gibi. Ezherî dedi: ve **العمى** kalbin körlüğü olur; denir: **عم** adam; eğer kalbiyle görmüyorsa. (**فهو عمه وعمامه**) şaşkın olarak tereddüt eder; yoluna ve mezhebine hidayet bulamaz. Ve Aziz Tenzîl’de: “azgınlıklarında **يعمهون**” yani şaşırırlar. (**ج عمهون وعمه كركع**) Rü’be dedi: “Ve uçları bir çoraklıkta olan bir çoraklık * hidayeti kör eden, cahiller olan **العمه** ile”. (**وأرض عمهاء لا أعلام بها**) ve işaretler yoktur. (**وقد عمهت**) yer (**كفرح**) ve bu mecazdır. (**وذهبت ابله العمهى والعميهى**) yani (**لم يدر أين ذهبت**) ve كذلك **السمهى** ve **السميهى**. Ve denir: (**عمهت في ظلمه تعميها**) eğer (**ظلمته بغير جلية**) “**الاساس**”ta olduğu gibi.
