# عنا — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%A7/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%86%D8%A7/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عنا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%A7.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: عنا

- ﴿وعنت الوجوه للحي القيوم﴾ [طه/111]، أي: خضعت مستأسرة بعناء، يقال: عنيته بكذا، أي: أنصبته، وعني: نصب واستأسر، ومنه العاني للأسير، وقال عليه الصلاة والسلام: (استوصوا بالنساء خيرا فإنهن عندكم عوان) (شطر حديث أخرجه ابن ماجه في كتاب النكاح، باب: حق المرأة على الزوج برقم (1851)، انظر: سنن ابن ماجه 1/594) وعني بحاجته فهو معني بها، وقيل: عني فهو عان، وقرئ: (لكل امرئ منهم يومئذ شأن يعنيه) (سورة عبس آية 37، وهي قراءة شاذة، ومعناها: يأسره ويذله) والعنية: شيء يطلى به البعير الأجرب وفي الأمثال: عنية تشفي الجرب (المثل يضرب للرجل يستشفى برأيه وعقله. انظر: مجمع الأمثال 1/18؛ والمجمل 3/630). والمعنى: إظهار ما تضمنه اللفظ، من قولهم: عنت الأرض بالنبات: أنبتته حسنا، وعنت القربة. أظهرت ماءها، ومنه: عنوان الكتاب في قول من يجعله من: عني (قال السرقسطي: وعنوت الكتاب عنوا، وعنيته عينا: كتبت عنوانه وعنيانه. انظر: الأفعال 1/315). والمعنى يقارن التفسير وإن كان بينهما فرق (الفرق: أن التفسير هو الكشف والإيضاح، والمعنى يطلق على مدلول الألفاظ، وبه يقابل اللفظ، وقد يراد به التقدير، كقوله تعالى: ﴿واسأل القرية﴾ والمعنى: أهل القرية. انظر عمدة الحفاظ: عنا).

### Türkçe

- **﴿وعنت الوجوه للحي القيوم﴾** [طه/111]؛ yani: bir **عناء** ile boyun eğmiş, esir düşmüş olarak alçaldı; denir ki: **عنيته بكذا**; yani: onu yordum. Ve **عني**: yoruldu ve esir düştü. Ondandır: esir için **العاني**. Ve -salât ve selâm onun üzerine olsun- dedi: (**استوصوا بالنساء خيرا فإنهن عندكم عوان**) (İbn Mâce’nin Nikâh kitabında, “Kadının koca üzerindeki hakkı” babında (1851) numarayla çıkardığı bir hadisin yarısı; bk. Sünen İbn Mâce 1/594). Ve **عني بحاجته**; o hâlde o, onunla **معني**dir. Ve denildi: **عني**; o hâlde o **عان**dır. Ve şöyle okunmuştur: (**لكل امرئ منهم يومئذ شأن يعنيه**) (Abese sûresi 37. âyet; bu şâz bir kıraattir; mânası: onu esir eder ve zelil kılar). Ve **العنية**: uyuz deveye sürülen bir şeydir. Ve atasözlerinde: **عنية تشفي الجرب** (atasözü, görüşü ve aklıyla şifa arayan adam hakkında darb olunur. bk. Mecmaʿu’l-emsâl 1/18; el-Mücmel 3/630). Ve **المعنى**: lafzın içerdiğini izhar etmektir; onların şu sözünden: **عنت الأرض بالنبات**: onu güzelce bitirdi. Ve **عنت القربة**: suyunu ortaya çıkardı. Ondandır: kitabın **عنوان**ı; onu **عني**’den yapan kimsenin sözünde (es-Serḳusṭî dedi ki: **وعنوت الكتاب عنوا، وعنيته عينا**: onun **عنوان**ını ve **عنيان**ını yazdım. bk. el-Efʿâl 1/315). Ve **المعنى** tefsire yaklaşır; aralarında fark olsa da (fark: **التفسير** keşfetme ve açıklamadır; **المعنى** ise lafızların delâlet ettiği şeye ıtlak olunur; onunla lafzın karşısında yer alır; ve onunla takdir de kastedilebilir; Yüce Allah’ın sözü gibi: **﴿واسأل القرية﴾**; ve **المعنى**: köyün halkı. bk. ʿUmdetu’l-ḥuffâẓ: **عنا**).
