# عنبس (ع-ن-ب-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%A8%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%86%D8%A8%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ن - ب - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%A8%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

عنبس:
العَنْبَسُ: من أسماء الأسد إذا نَعَتَّه قلتَ عَنْبَس وعُنابِس.

##### Türkçe

عنبس:
**العَنْبَسُ**: aslanın adlarındandır; onu nitelediğinde **عَنْبَس** ve **عُنابِس** dersin.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%A8%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

العَنْبَسُ: الأسد ومنه سمِّي الرجل، وهو فَنْعَلٌ من العُبوس.

##### Türkçe

**العَنْبَسُ**: aslan; ondan dolayı adam adlandırıldı; ve o, **العُبوس**’tan **فَنْعَلٌ**’dır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%A8%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

العَنْبَس: من أَسماء الأَسد، إِذا نَعَتَّه قلت عَنْبَس
وعُنابِس، وإِذا خصصته باسم قلت عَنْبَسَة كما يقال أُسامة وسَاعدة. أَبو عبيد: العَنْبَس الأَسَد لأَنه عَبُوس. أَبو عمرو: العَنبَسُ
(* قوله «أَبو عمرو:
العنبس الأمة إلخ» عبارة شرح القاموس في هذه المادة: وأَورد صاحب اللسان هنا العنبس الأمة الرعناء عن أَبي عمرو، وكذلك تعنبس الرجل إذا ذلّ بخدمة أَو غيرها، قلت: والصواب أنهما البعنس وبعنس، بتقديم الموحدة، وقد ذكر في محله فليتنبه لذلك.) الأَمة الرَّعْناء. ابن الأَعرابي: تَعَنْبَس الرجل إِذا ذلَّ بخدمة أَو غيرها، وعَنْبَس إِذا خرَج، وسُمِّي الرجل العَنْبَس باسم الأَسَد، وهو فنعل من العُبُوس.
والعَنابِس من قُرَيْش: أَولادُ أُمَيَّة بنِ عبد شمس الأَكبر وهم ستة: حَرْبٌ وأَبو حَرْبٍ وسُفْيان وأَبو سُفيان وعَمرو وأَبو عمرو وسُمُّوا بالأَسد والباقون يقال لهم الأَعْياصُ.

##### Türkçe

**العَنْبَس**: aslanın adlarındandır; onu nitelediğinde **عَنْبَس** ve **عُنابِس** dersin; onu bir adla tahsis ettiğinde ise **عَنْبَسَة** dersin; tıpkı **أُسامة** ve **سَاعدة** denildiği gibi. Ebû Ubeyd: **العَنْبَس** aslandır; çünkü o **عَبُوس**tur. Ebû Amr: **العَنبَسُ**
(*“Ebû Amr: **العنبس** **الأمة** …” sözü, bu maddede Kāmûs’un şerhi ibaresidir: Lisân’ın sahibi burada Ebû Amr’dan **العنبس**’i, yani **الأمة الرعناء**’yı zikretti; yine “adam **تَعنبس** etti” (yani hizmet veya başkasıyla zelil oldu)yu da (zikretti). Dedim ki: doğrusu, ikisinin de **البعنس** ve **بعنس** olduğudur; **الموحدة**’yı öne almakla; kendi yerinde zikredilmiştir; buna dikkat edilsin.) **الأَمة الرَّعْناء**. İbnü’l-A‘râbî: adam **تَعَنْبَس** etti; hizmet veya başkasıyla zelil olduğunda; ve **عَنْبَس** (oldu); çıktığında; ve adama, aslanın adıyla **العَنْبَس** adı verildi; o, **العُبُوس**tan (türetilmiş) **فنعل** veznindedir.

Ve Kureyş’ten **العَنابِس**: Abd Şems el-Ekber’in oğlu Ümeyye’nin oğullarıdır; onlar altıdır: **حَرْبٌ** ve **أَبو حَرْبٍ** ve **سُفْيان** ve **أَبو سُفيان** ve **عَمرو** ve **أَبو عمرو**; ve aslanla adlandırıldılar; geri kalanlara ise **الأَعْياصُ** denir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%A8%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

العنبس، كجعفر وعلابط: الأسد إذا نعته، وإذا خصصته باسم قلت: عنبسة، غير مجرى، كما تقول: أسامة وساعدة. وقال أبو عبيدة: وإنما سمي الأسد العنبس، لأنه عبوس، أي يشير إلى أنه فنعل، من العبوس،فالأولى ذكره في ع ب س كما فعله الصاغاني. وعنبس بن ثعلبة البلوي، شهد فتح مصر، وذكره ابن يونس وابنه خالد دخل مصر، صحابيان، الأخير: نقله محمد ابن الربيع الجيزي. وعنبسة بن ربيعة الجهني: صحابي، أورده المستغفري، أو تابعي. وفاته عنبسة بن عدي أبو الوليد البلوي، قال ابن يونس: بايع تحت الشجرة، وشهد فتح مصر. والعنابس من قريش: أولاد أمية ابن عبد شمس الأكبر، الستة: وهو حرب، وأبو حرب، وسفيان وأبو سفيان، وعمرو، وأبو عمرو. سموا بالأسد، والباقون يقال لهم: أعياص،كذا نقله الجوهري في ع ب س والذي صرح به ابن الكلبي أن الأعياص أربعة، والعنابس أربعة، فأما الأعياص فهم: العاص وأبو العاص، والعيص وأبو العيص، وأما العنابس فهم: حرب وأبو حرب، وسفيان وأبو سفيان واسمه عنبسة، وكلهم من ولد أمية الأكبر بن عبد شمس، وذكر عمرا وأبا عمرو، لكنه ما عدهما من العنابس، وكأنهما ألحقا بهم. قال: ومن بني حرب بن أمية عنبسة بن حرب، أمه عاتكة بنت أزهر الدوسي، وكان ولاه معاوية الطائف ثم عزله، وولاها عتبة. ومما يستدرك عليه: عنبس الرجل: إذا خرج. هكذا في اللسان وتهذيب الأرموي، قال الأخير: كذا وجدته. وعنبس بن عقبة، عن ابن مسعود. وعنبس بن إسماعيل، جد والد ابن شمعون، روى عن شعيب بن حرب، وأبو العنبس حجر بن عنبس، عن علي. وأبو العنبس: شيخ لأبي نعيم، وبشير بن عنبس بن زيد الأنصاري: أحدي. وخلف بن عنبس، ويوسف ابن عنبس البصري، ومحمد بن عنبس القزاز: محدثون. وعنبسة بن عيينة بن حصن الفزاري، من ولده جماعة. وإبراهيم بن عبد الله العنبسي: محدث. وعنبوس، كحلزون: قرية من أعمال نابلس. وأورد صاحب اللسان هنا: العنبس: الأمة الرعناء، عن أبي عمرو. وكذا: تعنبس الرجل، إذا ذل بخدمة أو غيرها. قلت: والصواب أنهما: البعنس، وبعنس، بتقديم الموحدة، وقد ذكر في محله، فليتنبه لذلك.

##### Türkçe

**العنبس**; **جعفر** ve **علابط** gibi: Aslan; onu nitelediğinde (böyle denir). Onu bir adla tahsis ettiğinde ise: **عنبسة** dersin; gayr-i mecrî (munsarif olmayan), tıpkı **أسامة** ve **ساعدة** dediğin gibi. Ebû Ubeyde dedi ki: Aslana ancak **العنبس** adı verildi; çünkü o **عبوس**tur; yani onun **فعل** vezninde olduğuna işaret eder; **العبوس**tan. Şu hâlde onu **ع ب س**’de zikretmek evlâdır; Sâğânî’nin yaptığı gibi.

**وعنبس بن ثعلبة البلوي**: Mısır’ın fethine şahit oldu; onu İbn Yûnus zikretti; oğlu Hâlid Mısır’a girdi; ikisi de sahâbîdir; sonuncusu: bunu Muhammed b. er-Rabî‘ el-Cîzî nakletti.

**وعنبسة بن ربيعة الجهني**: Sahâbî; onu el-Mustagfirî kaydetti; yahut tâbiî.

Onun fevt ettiği: **عنبسة بن عدي أبو الوليد البلوي**; İbn Yûnus dedi ki: Ağaç altında biat etti ve Mısır’ın fethine şahit oldu.

Kureyş’ten **العنابس**: Abdüşems’in en büyüğü Ümeyye b. Abdüşems’in oğullarıdır; altısı: o da **حرب** ve **أبو حرب** ve **سفيان** ve **أبو سفيان** ve **عمرو** ve **أبو عمرو**dur. Aslan ile adlandırıldılar; geri kalanlara ise **أعياص** denir. Bunu Cevherî **ع ب س**’de böyle nakletti. İbnü’l-Kelbî’nin açıkça belirttiği ise: **الأعياص** dörttür, **العنابس** dörttür. **الأعياص** ise şunlardır: **العاص** ve **أبو العاص**; **العيص** ve **أبو العيص**. **العنابس** ise şunlardır: **حرب** ve **أبو حرب**; **سفيان** ve **أبو سفيان**—adı **عنبسة**dir—; hepsi Abdüşems’in en büyüğü Ümeyye’nin evladındandır. **عمرا** ve **أبا عمرو**’yu da zikretti; fakat onları **العنابس**’ten saymadı; sanki ikisi onlara ilhak edildi. Dedi ki: Ümeyye b. Harb oğullarından: **عنبسة بن حرب**; annesi Devsî **عاتكة بنت أزهر**’dir. Muâviye onu Tâif’e vali tayin etmişti, sonra onu azletti; ve oraya Utbe’yi vali tayin etti.

Ona istidrâk olunacak şeylerdendir: **عنبس الرجل**: çıktığı zaman (böyledir). Bu, Lisân’da ve el-Ermevî’nin Tehzîb’inde böyledir. Sonuncu dedi ki: onu böyle buldum.

**وعنبس بن عقبة**: İbn Mes‘ûd’dan.

**وعنبس بن إسماعيل**: İbn Şem‘ûn’un babasının babasının dedesi; Şuayb b. Harb’den rivayet etti.

**وأبو العنبس حجر بن عنبس**: Ali’den.

**وأبو العنبس**: Ebû Nuaym için bir şeyh.

**وبشير بن عنبس بن زيد الأنصاري**: Uhudî.

**وخلف بن عنبس** ve **ويوسف ابن عنبس البصري** ve **ومحمد بن عنبس القزاز**: muhaddislerdir.

**وعنبسة بن عيينة بن حصن الفزاري**: onun soyundan bir cemaat (vardır).

**وإبراهيم بن عبد الله العنبسي**: muhaddis.

**وعنبوس**; **حلزون** gibi: Nablus amellerinden bir köy.

Lisân sahibi burada şunu da kaydetti: **العنبس**: akılsız cariye; Ebû Amr’dan. Ve yine: **تعنبس الرجل**: hizmet veya başkası sebebiyle zelil olduğu zaman. Dedim ki: doğrusu ikisi de şudur: **البعنس** ve **بعنس**; **الموحدة**’yı öne almakla. O, yerinde zikredilmiştir; buna dikkat edilsin.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%A8%D8%B3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

عَنْبَسٌ
عَنْبَسٌ ذ The lion; (O, K;) as also ↓ عُنَابِسٌ: (K: but in the O it is said, when you designate the lion, you say عَنْبَسٌ and عَنَابِسُ: [as though, by the latter, the pl. were meant: but it is probably a mistranscription for عُنَابِسٌ:]) or the lion from whom other lions flee: (TA in art. عبس:) when you particularize him by a [proper] name, you say ↓ عَنْبَسَةُ, [i. e. The lion,] making it imperfectly decl.; like as you say أُسَامَةُ. (O, K.) It is mentioned by Lth and Az among quadriliteral-radical words: Hishلm says, I know not whether it be a subst. or an epithet: and A'Obeyd says, it is from العُبُوسُ; and if so, it is of the measure فَنْعَلٌ: (O:) but 'Ikrimeh is related to have said that the lion is called ↓ عَنْبَسَة in the Abyssinian language. (TA voce قَسْوَرَةٌ.)

عَنْبَسَةُ
عَنْبَسَةُ ذ : see above; the former in two places.

عُنَابِسٌ
عُنَابِسٌ ذ : see above; the former in two places.

##### Türkçe

عَنْبَسٌ
**عَنْبَسٌ** ذ Aslan; (O, K;) ve yine ↓ **عُنَابِسٌ**: (K: fakat O’da denilir ki, aslanı adlandırdığında **عَنْبَسٌ** ve **عَنَابِسُ** dersin: [sanki ikincisiyle çoğul kastedilmiş gibi: fakat muhtemelen **عُنَابِسٌ** için bir yanlış yazımdır:]) yahut diğer aslanların kendisinden kaçtığı aslan: (TA, **عبس** maddesinde:) onu bir [özel] ad ile tahsis ettiğinde, ↓ **عَنْبَسَةُ** dersin, [yani Aslan,] onu eksik çekimli kılarak; tıpkı **أُسَامَةُ** dediğin gibi. (O, K.) Lth ve Az tarafından dörtlü-kök harfli kelimeler arasında zikredilmiştir: Hishلm der ki, onun bir isim mi yoksa bir sıfat mı olduğunu bilmem: ve A'Obeyd der ki, o **العُبُوسُ**’tandır; ve eğer öyleyse, **فَنْعَلٌ** veznindendir: (O:) fakat 'Ikrimeh’in, aslana Habeş dilinde ↓ **عَنْبَسَة** denildiğini söylemiş olduğu rivayet edilmiştir. (TA, **قَسْوَرَةٌ** lafzında.)

عَنْبَسَةُ
**عَنْبَسَةُ** ذ : yukarıya bak; birincisi iki yerde.

عُنَابِسٌ
**عُنَابِسٌ** ذ : yukarıya bak; birincisi iki yerde.
