# عنجد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AC%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%86%D8%AC%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عنجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AC%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عنجد

العنجد، كجعفر، وقنفذ، وجندب، ذكر اللغات الثلاثة الإمام أبو زيد، وهو: الزبيب واقتصر أبو حنيفة على الأخيرتين، وزعم، عن ابن الأعرابي: أنه حب الزبيب أو ضرب منه. أو العنجد كقنفذ: الأسود منه كذا نقل عن بعض الرواة في قول الشاعر:
  غدا كالعملس في خـدلة                      رؤوس العظاري كالعنجد قال الازهري: وقال غيره: هو العنجد، كجعفر، قال الخليل:
  روؤس العناظب كالعنجد شبه رؤوس الجراد بالزبيب. أو العنجد كجعفر، وقنفذ: الرديء منه، وقيل: نواه، وقيل: حب العنب. وعنجد العنب صار عنجدا. حاكم أعرابي رجلا إلى القاضي، فقال: بعت به عنجدا مذ جهر، فغاب عني. قال ابن الأعرابي: الجهر: قطعة من الدهر. والمعنجد، وفي التكملة: المنعجد: الغضوب الحديد الطبع وهذا قد مر له في عجد. وقال ابن دريد ليس له اشتقاق يوضح زيادة النون، لأنه ليس في كلام العرب: عجد ولا عجد، إلا أن يكون فعلا مماتا، ووهم الجوهري فذكره لا في الثلاثي ولا في الرباعي. قال شيخنا: هو كلام لا معنى له، فإن الجوهري ذكره في الرباعي ترجمة: عجلد وفسره بأنه ضرب من الزبيب، واستدل به بما أنشده الخليل. قلت: وقد ذكره المصنف في المحلين، أما في الثلاثي فلا حتمال زيادة النون. و أما في الرباعي فنظرا إلى قولهم إن النون لا تزاد ثانية إلا بثبت. وعنجد، كجعفر، وعنجدة، بزيادة الهاء: اسمان، قال الشاعر:
  يا قوم ما لي لا أحب عنجده
  وكل إنسان يحب ولده
  حب الحبارى ويذب عنده وسيأتي. ورافع بن عنجدة، صحابي بدري وعنجدة أمه، وأبوه عبد الحارث.

### Türkçe

**العنجد**; **جعفر** gibi, ve **قنفذ** ve **جندب** gibi: üç lugatı imam Ebû Zeyd zikretti; o da: **الزبيب**’dir. Ebû Hanîfe ise son ikisiyle yetindi ve İbnü’l-A‘râbî’den olarak: onun **حب الزبيب** yahut ondan bir tür olduğunu iddia etti. Yahut **العنجد** **قنفذ** gibi: onun siyahı; bazı râvilerden şairin sözü hakkında böyle nakledildi:
  Yarın, **العملس** gibi bir **خـدلة** içinde gitti;
  **العظاري** başları **العنجد** gibi.

Ezherî dedi: Ve başkası dedi: o **العنجد**’dir, **جعفر** gibi. Halîl dedi:
  **العناظب** başları **العنجد** gibi; çekirge başlarını **الزبيب**’e benzetti.

Yahut **العنجد** **جعفر** gibi ve **قنفذ**: onun kötüsü; ve denildi: onun çekirdeği; ve denildi: **حب العنب**. Ve **عنجد**’i **العنب**: **عنجدا** oldu. Bir a‘râbî bir adamı kadıya muhakeme etti; dedi ki: “Ona, **عنجدا** olarak, **جهر**’den beri sattım; sonra benden kayboldu.” İbnü’l-A‘râbî dedi: **الجهر**: dehrden bir parçadır.

Ve **المعنجد**; ve **التكملة**’de: **المنعجد**: öfkeli, tabiatı sert; ve bu, onun için **عجد**’de geçmişti.

İbn Düreyd dedi: nûn’un ziyadesini açıklayan bir اشتقاق yoktur; çünkü Arapların كلامında: **عجد** de yoktur, **عجد** de; ancak ölü bir fiil olursa. Cevherî yanıldı da onu ne ثلاثي’de ne de رباعي’de zikretti. Şeyhimiz dedi: bu, mânâsı olmayan bir sözdür; çünkü Cevherî onu رباعي’de, **عجلد** tercemesi olarak zikretti ve onu **الزبيب**’den bir tür diye tefsir etti; Halîl’in inşâd ettiğiyle onunla istidlâl etti. Dedim: musannif onu iki mahalde zikretti; أما ثلاثي’de ise nûn’un ziyadesi ihtimali yoktur. Ve أما رباعي’de ise, onların “nûn ikinci olarak ancak sabit ile ziyade edilir” sözlerine nazaran.

Ve **عنجد** **جعفر** gibi, ve **عنجدة**, hâ’nın ziyadesiyle: iki isimdir. Şair dedi:
  Ey kavim, bana ne oluyor ki **عنجده**’yi sevmiyorum,
  Halbuki her insan kendi çocuğunu sever.
  **الحبارى** sevgisi; ve onun yanında savunur; ve gelecektir.

Ve Râfi‘ b. **عنجدة**: Bedrî sahâbîdir; **عنجدة** onun annesidir; babası ise Abdülhâris’tir.
