# عنج — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AC/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%86%D8%AC/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عنج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AC.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عنج

عَنَجَ
1 عَنَجَ ذ , aor. عَنُجَ , inf. n. عَنْجٌ, He drew, or pulled, anything; drew it, or pulled it, to him, or towards him. (L.) ― -b2- عَنَجَ رَأْسَ البَعِيرِ, aor. عَنُجَ and عَنِجَ , inf. n. as above, He (the rider) pulled up, or drew up, the camel's head by means of the [halter, or cord, called] خِطَام. (TA.) And عَنَجَ البَعِيرَ, aor. عَنُجَ , (S, O,) inf. n. عَنْجٌ as above; (S, O, K;) and ↓ اعنجهُ, (O,) inf. n. اـِعْنَاجٌ; (K;) He trained, or broke, the camel in a certain manner; (S, O;) i. e. he (the rider) pulled, or drew, the camel's خِطَام (S, O, K, TA) towards his head, (TA,) and forced him back upon his hind legs, (S, O, K, TA,) so that, sometimes, the prominent part behind his ears clave to the upright piece of wood that rises from the fore part of the saddle: (TA:) and عَنَجَ الجَمَلَ He pulled the nose-rein of the camel to make him stop: and عَنَجَ النَّاقَةَ He reined up the she-camel on an occasion of her stumbling. (TA, from trads.) ― -b3- عَنَجَ الدَّلْوَ, (IAar, S, O, L,) aor. عَنُجَ , (L,) inf. n. as above; (S, O;) and ↓ اعنجها; (IAar, O;) He put, or attached, to the leathern bucket, an appertenance called عِنَاج [q. v.]. (IAar, S, O, L.) ― -b4- And hence, عَنَجْتُ البَكْرَ, aor. عَنُجَ , inf. n. as above, I tied the young camel's [halter, or cord, called] خِطَام to his arm, and made it short: thus one does to a young camel only when he is trained, or broken. (TA.) ― -b5- عَنَجَهُ also signifies, He bent it, or inclined it; and occurs in this sense in a trad. of 'Alee, in which the pronoun relates to a sail. (TA.) And one says, عَنَجَ نَعْلَهُ He bent [app. upwards] the head [or fore part] of his sandal. (Ibn-'Abbلd, O.)

4 أَعْنَجَ see 1, in two places. ― -b2- [Hence,] اعنج signifies also اِسْتَوْثَقُ مِنْ أُمُورِهِ [i. e. (assumed tropical:) He secured himself against damage from his affairs; virtually meaning he ordered, or disposed, his affairs in a firm, solid, sound, or good, manner, agreeably with an explanation in the TK as syn. with أَحْكَمَهَا]: (O, K, TA:) and it alludes to the fulfilment of covenants. (TA.) ― -b3- And اعنجت, said of a she-camel, means She withheld herself or refrained [from going on]. (TA.) -A2- Also He had a complaint (K, TA) of his ↓ عِنَاج, i. e., (TA,) of his صُلْب [meaning back-bone, or loins,] (K, TA) and his joints. (TA.)

عَنَجٌ
عَنَجٌ ذ a subst. from عَنَجَ البَعِيرَ; (S, O, K; *) [A certain mode of training, or breaking, a camel; (see the verb;)] whence the prov., عَوْدٌ يُعَلَّمُ العَنَجَ (S, O, TA) An old camel that is trained, or broken, and forced back upon his hind legs: (TA:) [or that is taught the mode of training termed عَنَجٌ:] applied to him who takes to learning a thing after he has become old. (O, * TA.) -A2- Also An old man; a dial. var. of غَنَجٌ: (K:) or a man in the dial. of Hudheyl; (O, TA; [in the former عَنْج, app. a mistranscription;]) so says Ibn- 'Abbلd; but correctly غَنَجٌ: (O:) Az says, I have not heard it with ع from any one to whose knowledge reference is made, and I know not what is the truth thereof. (TA.) ― -b2- Also A company of men. (TA.)

عَنَجَةُ الهَوْدَجِ
عَنَجَةُ الهَوْدَجِ ذ The عِضَادَة [or post, perhaps meaning each of two side-posts,] at the door of the [women's camel-vehicle called] هودج, (O, K, TA,) by means of which the door is strengthened (يُشَدُّ بِهَا البَابُ). (TA. [In the O, تَسُدُّ البَابَ; app. a mistranscription for تَشُدُّ الباب.])

عِنَاجٌ
عِنَاجٌ ذ A rope, or cord, (S, A, O, K,) or girth, (S, O,) or strap, (TA,) that is tied to the lower part of the large [leathern bucket called] دَلْو, (S, O, K,) or that is put beneath the دلو, (A,) and then tied to the cross-pieces of wood (العَرَاقِى), (S, A, O, K,) or to the loops, (TA,) so that it serves as an aid to the cross-pieces of wood and to the [thongs called] وَذَم [which bind those cross-pieces to the loops of the bucket]; for when these [thongs] break, it holds fast the دلو: (S, O:) and when the دلو is light, (S, O, K,) it is a string, (S, O,) or a light string, (K,) that is tied from one of the loops to one of the cross-pieces of wood (العراقى): (S, O, K:) or, as some say, a loop in the lower part of the bucket, inside it, which is tied by a cord or the like to the upper part of the [rope called] كَرَب [q. v.], so that if the rope [meaning the كرب, not the main rope,] break, it keeps the bucket from falling in the well: this is when the bucket is light: pl. [of pauc.] أَعْنِجَةٌ and [of mult.] عُنُجٌ. (TA.) One says, لَا بُدَّ لِلدَّآءِ مِنْ عِلَاجٍ وَلِلدِّلَآءِ مِنْ عِنَاجٍ [It is absolutely necessary for the disease to have medical treatment, and for the buckets to have an عناج]. (A, TA.) ― -b2- [Hence,] El-Hotei-ah says, (S, O, TA,) praising a people, or party, who concluded a covenant with their neighbour and faithfully kept it, (TA,)
قَوْمٌ اـِذَا عَقَدُوا عَقْدًا لِجَارِهِمُ
شَدُّوا العِنَاجَ وَشَدُّوا فَوْقَهُ الكَرَبَا
(assumed tropical:) [A people who, when they conclude a covenant with their neighbour, (lit. tie a knot to their neighbour,) tie the عناج, and tie above it the كرب: i. e. make it doubly sure]. (S, O, TA.) ― -b3- [Hence also,] قَوْلٌ لَا عِنَاجَ لَهُ (tropical:) The support, or foundation, of the affair; that upon which the affair rests, or whereby it subsists. (A, O, L, TA. [In the K, وَالأَمْرُ وَمِلَاكُهُ is erroneously put for وَمِنَ الأَمْرِ مِلَاكُهُ; as is said in the TA.]) Thus in the saying, لَا أَدْرِى لِأَمْرِكَ عِنَاجًا (assumed tropical:) [I know not any foundation to thine affair]. (O.) And عِنَاجُ الأَمْرِ اـِلَى أَىِ سُفْيَانَ, occurring in a trad., means (assumed tropical:) The management of the affair pertained to Aboo-Sufyلn; he being to his companions like the عناج that bears the weight of the bucket. (TA.) ― -b4- عِنَاجٌ signifies also A thing with which one draws, or pulls. (TA.) ― -b5- And The nose-rein (زِمَام) of a she-camel; because she is drawn, or pulled, by means of it. (A, TA.) ― -b6- See also 4. ― -b7- Also Pain of the صُلْب [meaning back-bone, or loins,] (O, K) and of the joints. (O.)

عَنَاجٍ
عَنَاجٍ ذ and عَنَاجِى: see عُنْجُوجٌ.

أَعْلِ عَنِّجْ
أَعْلِ عَنِّجْ ذ occurs in a trad. as a saying of Aboo-Jahl to Ibn-Mes'ood, when the latter put his foot upon the back of the former's neck; meaning أَعْلِ عَنِّى [Rise thou from me]; the ى being changed into ج. (TA. [See art. ج.])

عُنْجُجٌ
عُنْجُجٌ ذ , (O, K,) or, accord. to AHn, عُنْجَجٌ, (O,) The ضَيْمُرَان [q. v.], (O, K,) a species of sweet-smelling plants; (O, TA;) said to be the شاه سفرم [or شَاهِسْفَرَم]: not heard by As on any other authority than that of Lth. (TA.)

عُنْجُوجٌ
عُنْجُوجٌ ذ sing. of عَنَاجِيجُ, (A'Obeyd, S, O,) which signifies Fleet, or swift, and excellent, horses (A'Obeyd, S, O, K) and camels; (K;) sometimes applied to the latter: (Lth, TA:) or horses that excite the admiration and approval of the beholder: and ↓ عَنَاجٍ occurs in a verse cited by IAar, as some relate it; and ↓ عَنَاجِى as others relate it; the former for عَنَاجِج, and the latter for عَنَاجِيج: (TA:) or long-necked horses (O, TA) and camels: (TA:) or tall, or long, horses. (Ham p. 445.) [See an ex. in a verse cited voce رُبَّ.] ― -b2- اِسْتَقَامَ عُنْجُوجُ القَوْمِ means The way or course (سَنَن) [of the people, or party, was, or became, direct, or undeviating]. (O.) ― -b3- And عَنَاجِيجُ الشَّبَابِ signifies The first part of youth. (O, K.)

عَنَجْنَجٌ
عَنَجْنَجٌ ذ (in the K erroneously written عَنْجَج, TA) Great, or large. (S, O, L, TA.)

مِعْنَجٌ
مِعْنَجٌ ذ A man (O) who addresses, applies, or directs, himself, or his regard, or attention, or mind, to affairs. (O, TA.)

### Türkçe

عَنَجَ
1 **عَنَجَ** ذ , muzâri‘ı **عَنُجَ** , mastar ismi **عَنْجٌ**, O, herhangi bir şeyi çekti veya çekip aldı; onu kendine, yahut kendine doğru çekti. (L.) ― -b2- **عَنَجَ رَأْسَ البَعِيرِ**, muzâri‘ı **عَنُجَ** ve **عَنِجَ** , mastar ismi yukarıdaki gibi, O (binici) devenin başını, [**خِطَام** denilen yular yahut ip] vasıtasıyla yukarı çekti yahut yukarı kaldırdı. (TA.) Ve **عَنَجَ البَعِيرَ**, muzâri‘ı **عَنُجَ** , (S, O,) mastar ismi yukarıdaki gibi **عَنْجٌ**; (S, O, K;) ve ↓ **اعنجهُ**, (O,) mastar ismi **اـِعْنَاجٌ**; (K;) O, deveyi belli bir tarz üzere terbiye etti yahut alıştırdı; (S, O;) yani o (binici) devenin **خِطَام**’ını (S, O, K, TA) başına doğru, (TA,) çekti yahut çekip aldı ve onu arka ayakları üzerine geri zorladı, (S, O, K, TA,) öyle ki bazen kulaklarının arkasındaki çıkıntılı kısım, eyerin ön kısmından yükselen dik tahta parçasına yapışıp kaldı: (TA:) ve **عَنَجَ الجَمَلَ** O, devenin burun yularını onu durdurmak için çekti: ve **عَنَجَ النَّاقَةَ** O, dişi deveyi sendelemesi sırasında dizginleyip geri çekti. (TA, rivayetlerden.) ― -b3- **عَنَجَ الدَّلْوَ**, (IAar, S, O, L,) muzâri‘ı **عَنُجَ** , (L,) mastar ismi yukarıdaki gibi; (S, O;) ve ↓ **اعنجها**; (IAar, O;) O, deri kovaya, **عِنَاج** denilen bir eklentiyi koydu yahut bağladı. (IAar, S, O, L.) ― -b4- Ve bundan dolayı, **عَنَجْتُ البَكْرَ**, muzâri‘ı **عَنُجَ** , mastar ismi yukarıdaki gibi, Ben genç devenin [**خِطَام** denilen yularını yahut ipini] koluna bağladım ve onu kısa yaptım: böyle, genç deveye ancak o terbiye edilmiş yahut alıştırılmış olduğunda yapılır. (TA.) ― -b5- **عَنَجَهُ** ayrıca, O onu büktü yahut eğdi; ve bu mânada, ‘Alî’den bir rivayette vârid olur; onda zamir bir yelkene râcidir. (TA.) Ve denir ki, **عَنَجَ نَعْلَهُ** O, sandalının başını [yahut ön kısmını] büktü [görünüşe göre yukarı doğru]. (Ibn-‘Abbād, O.)

4 **أَعْنَجَ** 1’e bak, iki yerde. ― -b2- [Bundan dolayı,] **اعنج** ayrıca **اِسْتَوْثَقُ مِنْ أُمُورِهِ** mânasına gelir [yani (mecazen:) O, işlerinden gelecek zarara karşı kendini güvenceye aldı; TK’de **أَحْكَمَهَا** ile eşanlamlı olarak bir açıklamaya uygun biçimde, işlerini sağlam, katı, sıhhatli yahut iyi bir tarz üzere düzenledi yahut tanzim etti demektir]: (O, K, TA:) ve bu, ahidlerin yerine getirilmesine işaret eder. (TA.) ― -b3- Ve **اعنجت**, dişi deve hakkında söylendiğinde, O, kendini tuttu yahut [yürüyüp gitmekten] geri durdu demektir. (TA.) -A2- Ayrıca O, ↓ **عِنَاج**’ından bir şikâyete sahip oldu (K, TA); yani, (TA,) **صُلْب**’ünden [omurga yahut bel mânasında,] (K, TA) ve eklemlerinden. (TA.)

عَنَجٌ
**عَنَجٌ** ذ **عَنَجَ البَعِيرَ**’den bir isimdir; (S, O, K; *) [Deveyi terbiye etmenin yahut alıştırmanın belli bir tarzı; (fiile bak;)] buradan darbımesel, **عَوْدٌ يُعَلَّمُ العَنَجَ** (S, O, TA) Arka ayakları üzerine geri zorlanarak terbiye edilmiş yahut alıştırılmış yaşlı bir deve: (TA:) [yahut **عَنَجٌ** denilen terbiye tarzı kendisine öğretilen:] yaşlandıktan sonra bir şeyi öğrenmeye yönelen kimseye uygulanır. (O, * TA.) -A2- Ayrıca Yaşlı bir adam; **غَنَجٌ**’ün bir lehçe varyantı: (K:) yahut Huzeyl lehçesinde bir adam; (O, TA; [öncekinde **عَنْج**, görünüşe göre bir yanlış yazımdır;]) bunu İbn-‘Abbād söyler; fakat doğrusu **غَنَجٌ**’dür: (O:) Ez der ki, kendisine müracaat edilen bilgi sahiplerinden hiç kimseden bunu ع ile işitmedim ve bunun hakikati nedir bilmem. (TA.) ― -b2- Ayrıca Erkeklerden bir topluluk. (TA.)

عَنَجَةُ الهَوْدَجِ
**عَنَجَةُ الهَوْدَجِ** ذ [**هودج** denilen kadın deve-seyahat aracının] kapısındaki **عِضَادَة** [yahut direk; muhtemelen iki yan direkten her biri], (O, K, TA,) onunla kapının sağlamlaştırıldığı (يُشَدُّ بِهَا البَابُ). (TA. [O’da, تَسُدُّ البَابَ; görünüşe göre تَشُدُّ الباب için bir yanlış yazımdır.])

عِنَاجٌ
**عِنَاجٌ** ذ Büyük [**دَلْو** denilen] deri kovanın alt kısmına bağlanan bir ip yahut kordon, (S, A, O, K,) yahut kuşak, (S, O,) yahut kayış, (TA,) yahut **دلو**’nun altına konan, (A,) sonra da tahta enine parçalarına (العَرَاقِى), (S, A, O, K,) yahut halkalara, (TA,) bağlanan; böylece tahta enine parçalara ve [o enine parçaları kovanın halkalarına bağlayan] **وَذَم** denilen kayışlara bir yardımcı olur; çünkü bunlar kırıldığında, o **دلو**’yu sıkıca tutar: (S, O:) ve **دلو** hafif olduğunda, (S, O, K,) o, bir iptir, (S, O,) yahut hafif bir iptir, (K,) halkalardan birinden tahta enine parçalardan birine (العراقى) bağlanır: (S, O, K:) yahut bazılarına göre, kovanın alt kısmında, içinde bulunan bir halkadır; bir ip yahut benzeriyle [**كَرَب** denilen ipin] üst kısmına bağlanır; böylece ip [ana ip değil, **كرب** mânasında olan] koparsa, kovayı kuyuya düşmekten alıkoyar: bu, kova hafif olduğundadır: cem‘ [kıllet] **أَعْنِجَةٌ** ve [kesret] **عُنُجٌ**. (TA.) Denir ki, **لَا بُدَّ لِلدَّآءِ مِنْ عِلَاجٍ وَلِلدِّلَآءِ مِنْ عِنَاجٍ** [Hastalık için tedavi mutlaka gereklidir; kovalar için de **عناج** mutlaka gereklidir]. (A, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] el-Hutay’e der ki, (S, O, TA,) komşusuyla bir ahid yapan ve onu sadakatle yerine getiren bir kavmi yahut grubu överek, (TA,)
قَوْمٌ اـِذَا عَقَدُوا عَقْدًا لِجَارِهِمُ
شَدُّوا العِنَاجَ وَشَدُّوا فَوْقَهُ الكَرَبَا
(mecazen:) [Bir kavim ki, komşuları için bir ahid bağladıklarında (lafzen komşularına bir düğüm bağladıklarında), **عناج**’ı bağlarlar ve onun üstüne **كرب**’ı bağlarlar: yani onu iki kat sağlam yaparlar]. (S, O, TA.) ― -b3- [Bundan dolayı ayrıca,] **قَوْلٌ لَا عِنَاجَ لَهُ** (mecazen:) İşin dayanağı yahut temeli; işin üzerine oturduğu yahut onunla ayakta durduğu şey. (A, O, L, TA. [K’da, وَالأَمْرُ وَمِلَاكُهُ yanlışlıkla وَمِنَ الأَمْرِ مِلَاكُهُ yerine konmuştur; TA’da söylendiği üzere.]) Şu sözde böyledir: **لَا أَدْرِى لِأَمْرِكَ عِنَاجًا** (mecazen:) [Senin işin için herhangi bir temel bilmiyorum]. (O.) Ve bir rivayette geçen **عِنَاجُ الأَمْرِ اـِلَى أَىِ سُفْيَانَ**, (mecazen:) İşin idaresi Ebû-Süfyân’a aitti demektir; o, arkadaşlarına, kovanın ağırlığını taşıyan **عناج** gibi idi. (TA.) ― -b4- **عِنَاجٌ** ayrıca, kendisiyle çekilen yahut çekip alınan bir şey demektir. (TA.) ― -b5- Ve dişi devenin burun dizgini (**زِمَام**); çünkü onunla çekilir yahut çekip alınır. (A, TA.) ― -b6- 4’e de bak. ― -b7- Ayrıca **صُلْب**’ün [omurga yahut bel mânasında] (O, K) ve eklemlerin ağrısı. (O.)

عَنَاجٍ
**عَنَاجٍ** ذ ve **عَنَاجِى**: **عُنْجُوجٌ**’a bak.

أَعْلِ عَنِّجْ
**أَعْلِ عَنِّجْ** ذ bir rivayette, İbn-Mes‘ûd ayağını Ebû-Cehl’in boynunun arkasına koyduğunda, Ebû-Cehl’in sözü olarak vârid olur; mânası **أَعْلِ عَنِّى**’dir [Benden kalk]; buradaki ى, ج’ye çevrilmiştir. (TA. [ج maddesine bak.])

عُنْجُجٌ
**عُنْجُجٌ** ذ , (O, K,) yahut AHn’a göre **عُنْجَجٌ**, (O,) **ضَيْمُرَان**’dır [bk.]; güzel kokulu bitkilerden bir tür; (O, TA;) **شاه سفرم** [yahut **شَاهِسْفَرَم**] olduğu söylenir: As tarafından, Lth’nin rivayetinden başka bir otoriteye dayanarak işitilmemiştir. (TA.)

عُنْجُوجٌ
**عُنْجُوجٌ** ذ **عَنَاجِيجُ**’in müfredidir, (A‘Obeyd, S, O,) ki bu, çevik yahut süratli ve mükemmel atlar (A‘Obeyd, S, O, K) ve develer demektir; (K;) bazen ikincisine uygulanır: (Lth, TA:) yahut bakanın hayranlığını ve beğenisini uyandıran atlar: ve ↓ **عَنَاجٍ** IAar tarafından nakledilen bir beyitte, bazıları onu böyle rivayet eder; ve ↓ **عَنَاجِى** başkaları onu böyle rivayet eder; birincisi **عَنَاجِج** yerine, ikincisi **عَنَاجِيج** yerine: (TA:) yahut uzun boyunlu atlar (O, TA) ve develer: (TA:) yahut uzun boylu yahut uzun atlar. (Ham s. 445.) [رُبَّ maddesinde zikredilen bir beyitte bir örneğe bak.] ― -b2- **اِسْتَقَامَ عُنْجُوجُ القَوْمِ** demektir ki: Kavmin yol veya gidişatı (**سَنَن**) [doğru oldu yahut doğru hâle geldi]. (O.) ― -b3- Ve **عَنَاجِيجُ الشَّبَابِ** Gençliğin ilk kısmı demektir. (O, K.)

عَنَجْنَجٌ
**عَنَجْنَجٌ** ذ (K’da yanlışlıkla **عَنْجَج** yazılmıştır, TA) Büyük yahut iri. (S, O, L, TA.)

مِعْنَجٌ
**مِعْنَجٌ** ذ İşlere yönelen, kendini yahut bakışını yahut dikkatini yahut zihnini işlere veren bir adam. (O, TA.)
