# عند — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AF/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%86%D8%AF/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AF.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: عند

عَنَدَ عن الطريق يَعْنُدُ بالضم عُنوداً، أي عدل، فهو عَنودٌ. والعَنودُ أيضاً من النوق: التي ترعى ناحيةً، والجمع عُنُدٌ. وعَنَدَ العرقُ أيضاً: سال ولم يرْقأ، وهو عِرقٌ عانِدٌ. وأعْنَدَ في قيئِهِ، أي اتَّبع بعضه بعضاً. والعَنَدُ بالتحريك: الجانبُ. يقال: هو يمشي وَسَطاً، لا عَنَدا. وعَنَدَ يَعْنِدُ بالكسر عُنُوداً، أي خالفَ وردّ الحقَّ وهو يعرفه، فهو عَنيدٌ وعانِدٌ، والجمع عُنُدٌ وعُنَّدٌ. والعانِدُ: البعير الذي يجور عن الطريق ويعدِل عن القصد، والجمع عُنَّدٌ. وجمع العَنيدِ عُنُدٌ. وعانَدَهُ معانَدَةً وعِناداً. وعانَدَهُ، أي عارضه. قال أبو ذؤيب:
وعانَدَهُ طَريقٌ مَهْيَعُ
وطعنٌ عَنِدٌ بالكسر، إذا كان يمنةً ويسرةً. قال أبو عمرو: أخفُّ الطعن الوَلْقُ، والعانِدُ مثله. وأما عِنْدَ فحضور الشيء ودنوُّه. وفيها ثلاث لغات: عِنْدَ، وعَنْدَ، وعُنْدَ، وهي ظرفٌ في الزمان والمكان. تقول: عِنْدَ الليل، وعِنْدَ الحائط، إلا أنَّها ظرفٌ غير متمكِّن، ولا تقول عِنْدُكَ واسع بالرفع. وقد أدخلوا عليه من حروف الجر مِنْ وحدها، كما أدخلوا على لَدُنْ. قال الله تعالى: "رحمةً من عِنْدِنا" وقال: "من لَدُنَّا". وقد يُغرى بها، وتقول: عِنْدَكَ زيداً، أي خذه. أبو زيد: ما لي منه عُنْدَدٌ ومُعْلَنْدَدٌ، أي بُدٌّ.

### Türkçe

**عَنَدَ** yoldan **يَعْنُدُ** (ضم ile) **عُنوداً**: yani saptı; o hâlde o **عَنودٌ**dur. Ve **العَنودُ** ayrıca develerden: bir tarafı otlayan; çoğulu **عُنُدٌ**dur. Ve **عَنَدَ** damar da: aktı ve durmadı; o, **عانِدٌ** bir damardır. Ve **أعْنَدَ** kusmuğunda: yani onun bir kısmı bir kısmını izledi. Ve **العَنَدُ** (hareke ile): yan/taraftır. Denir: o orta yürür, **عَنَدا** değil.

Ve **عَنَدَ يَعْنِدُ** (kesre ile) **عُنوداً**: yani muhalefet etti ve hakkı reddetti, onu bildiği hâlde; o hâlde o **عَنيدٌ** ve **عانِدٌ**dir; çoğul **عُنُدٌ** ve **عُنَّدٌ**dür. Ve **العانِدُ**: yoldan sapıp maksat/doğru istikametten ayrılan deve; çoğulu **عُنَّدٌ**dür. Ve **العَنيدِ**in çoğulu **عُنُدٌ**dur. Ve ona **معانَدَةً** ve **عِناداً** ile **عانَدَهُ**. Ve **عانَدَهُ**: yani ona karşı çıktı. Ebû Züeyb dedi ki:
وعانَدَهُ طَريقٌ مَهْيَعُ

Ve **طعنٌ عَنِدٌ** (kesre ile): eğer sağa ve sola olursa. Ebû Amr dedi: en hafif **الطعن** **الوَلْقُ**tur; **العانِدُ** onun gibidir.

أما **عِنْدَ** ise, şeyin hazır bulunması ve yakın olmasıdır. Ve onda üç lugat vardır: **عِنْدَ** ve **عَنْدَ** ve **عُنْدَ**; o, zaman ve mekânda bir zarftır. Dersin: **عِنْدَ** gece, ve **عِنْدَ** duvar; ancak o, yerleşik olmayan bir zarftır; ve رفع ile “**عِنْدُكَ** geniştir” demezsin. Ve ona cer harflerinden yalnız **مِنْ**’i dâhil ettiler; tıpkı **لَدُنْ** üzerine dâhil ettikleri gibi. Allah Teâlâ dedi ki: “رحمةً من **عِنْدِنا**” ve dedi ki: “من **لَدُنَّا**”. Ve onunla tahrik/teşvik edilebilir; ve dersin: **عِنْدَكَ** Zeyd’i, yani onu al. Ebû Zeyd: bende ondan **عُنْدَدٌ** ve **مُعْلَنْدَدٌ** yoktur; yani kaçınılmazlık/çare (yoktur).
