# عنش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%86%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عنش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: عنش

عَنَشَ العُودَ والقضيبَ والشيءَ يَعْنِشُه عَنْشاً: عطَفَه. وعنَشَ الناقة إِذا جذَبَها إِليه بالزِّمام كعَنَجَها. وعَنَشَ: دخَلَ. والمُعانَشةُ: المُعانَقةُ في الحرْب. وقال أَبو عبيد: عانَشْتُه وعانَقْتُه بمعنى واحد. ويقال: فلان صديقُ العِناشِ أَي العِناق في الحرْب. وعانَشَه مُعانَشَةً وعِناشاً واعْتَنَشَه: عانقَه وقاتَله؛ قال ساعدة بن جُؤَيّة:
عِنَاش عَدُوٍّ لا يزال مُشَمِّراً
برَجْل، إِذا ما الحَرْبُ شُبَّ سَعِيرُها
وأَسد عِنَاشٌ: مُعانِشٌ، وُصِف بالمصدر. وفي حديث عمرو بن مَعْدِي كَرِبَ قال يومَ القادِسِيّة: يا مَعشرَ المسْلِمين كونوا أُسْداً عِنَاشاً، وإِفرادُ الصفةِ والموصوفُ جمعٌ يُقَوِّي ما قلنا من أَنه وُصِف بالمصدر والمعنى: كونوا أُسْداً ذاتَ عِناشٍ؛ والمصدر يُوصف به الواحد والجمع، تقول: رجلٌ ضَيْفٌ وقومٌ ضَيْفٌ. واعْتَنَشَ الناسَ: ظَلَمَهم؛ قال رجل من بني أَسد:
وما قولُ عَبْسٍ: وائِلٌ هو ثَأْرُنا
وقاتِلُنا، إِلاَّ اعْتِناشٌ بباطِل
أَي ظُلْمٌ بباطل. وعنشه عنشاً: أَغْضَبَه.
وعُنَيْشٌ وعُنَّيْشٌ: اسمان. وما له عُنْشُوشٌ أَي شيء. وما في إِبِلِه عُنْشُوشٌ أَي شيءٌ. الأَزهري في ترجمة خنش: ما له عُنْشُوشٌ أَي شيء. والعَنَشْنَشُ: الطويلُ، وقيل: السريعُ في شَبابِه. وفرسٌ عَنَشْنَشَةٌ: سريعة؛ قال:
عَنَشْنَش تَعْدُو به عَنَشْنَشَةْ،
للدِّرْعِ فَوْقَ ساعِدَيْه خَشْخَشَهْ
وروى ابن الأَعرابي قول رؤبة:
فَقُلْ لذاكَ المُزْعَجِ المَعْنُوشِ
وفسره فقال: المَعْنُوشُ المُسْتَفَزُّ المَسُوق. يقال: عَنَشَه يَعْنِشُه إِذا ساقَه. والمُعانَشةُ: المُفاخَرَةُ.

### Türkçe

**عَنَشَ** **العُودَ** ve **القضيبَ** ve şeyi, onu **يَعْنِشُه** **عَنْشاً**: onu büktü.

Ve **عنَشَ** deveyi, onu **بالزِّمام** ile kendine çektiği zaman, onu **عَنَجَها** gibi. Ve **عَنَشَ**: girdi.

Ve **المُعانَشةُ**: savaşta **المُعانَقةُ**dır. Ebû Ubeyd dedi: **عانَشْتُه** ve **وعانَقْتُه** bir mânâdadır. Ve denilir: falan, **العِناشِ** dostudur; yani savaşta **العِناق**. Ve onunla **مُعانَشَةً** ve **عِناشاً** olarak **وعانَشَه** ve onu **واعْتَنَشَه**: onu kucakladı ve onunla savaştı; Sâide b. Cüeyye dedi ki:

**عِنَاش عَدُوٍّ لا يزال مُشَمِّراً
برَجْل، إِذا ما الحَرْبُ شُبَّ سَعِيرُها**

Ve **أَسد عِنَاشٌ**: **مُعانِشٌ**; masdar ile vasfedildi. Ve Amr b. Ma‘dî Kerib’in hadîsinde, Kâdisiyye günü dedi ki: “Ey Müslümanlar topluluğu, **أُسْداً عِنَاشاً** olun!” Sıfatın tekil getirilmesi ve mevsûfun cem‘ olması, masdar ile vasfedildiği hususunda söylediğimizi kuvvetlendirir; mânâ: **أُسْداً ذاتَ عِناشٍ** olun; masdar ile tekil ve cem‘ vasfedilir; dersin ki: **رجلٌ ضَيْفٌ** ve **قومٌ ضَيْفٌ**. Ve **اعْتَنَشَ** insanları: onlara zulmetti; Benî Esed’den bir adam dedi ki:

**وما قولُ عَبْسٍ: وائِلٌ هو ثَأْرُنا
وقاتِلُنا، إِلاَّ اعْتِناشٌ بباطِل**

Yani bâtıl ile zulümdür. Ve onu **عنشه** **عنشاً**: onu öfkelendirdi.

Ve **عُنَيْشٌ** ve **عُنَّيْشٌ**: iki isimdir. Ve onun için **عُنْشُوشٌ** yoktur; yani bir şey. Ve onun develerinde **عُنْشُوشٌ** yoktur; yani bir şey. Ezherî, **خنش** maddesinde: onun için **عُنْشُوشٌ** yoktur; yani bir şey, dedi.

Ve **العَنَشْنَشُ**: uzundur; ve denildi ki: gençliğinde süratlidir. Ve **فرسٌ عَنَشْنَشَةٌ**: süratli; dedi ki:

**عَنَشْنَش تَعْدُو به عَنَشْنَشَةْ،
للدِّرْعِ فَوْقَ ساعِدَيْه خَشْخَشَهْ**

Ve İbnü’l-A‘râbî, Ru’be’nin sözünü rivayet etti:

**فَقُلْ لذاكَ المُزْعَجِ المَعْنُوشِ**

Ve onu açıkladı, dedi ki: **المَعْنُوشُ**: tahrik edilip sevk olunan kimsedir. Denilir: onu **عَنَشَه يَعْنِشُه**; onu sevk ettiği zaman. Ve **المُعانَشةُ**: **المُفاخَرَةُ**dır.
