# عنش — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%B4/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%86%D8%B4/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عنش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%B4.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عنش

عنشه، أي العود أو القضيب، يعنشه عنشا: عطفه. وعنش فلانا: أزعجه، واستفزه، وساقه وطرده، وهذه عن ابن عباد، وروى ابن الأعرابي قول رؤبة: فقل لذاك المزعج المعنوش. أي المستفز المسوق. ويروى المحنوش، وقد تقدم. والعنشوش، بالضم: بقية المال، وقال اللحياني: ما له عنشوش، أي ما له شيء، وقد ذكره الأزهري في ترجمة ح ن ش. ويقال إن الأعنش: من له ست أصابع، نقله الصاغاني. والعنشنش، كسفرجل: الطويل، نقله الجوهري، وقال ابن دريد: هو الخفيف السريع في شبابه منا ومن الخيل. وهي بهاء، يقال: فرس عنشنشة، أي سريعة، قال:
  عنشنش تعدو به عنشنـشـه                      للدرع فوق ساعديه خشخشه

  وعنق معنوشة: طويلة، ومنه اشتقاق العنواش، بالكسر، وهي الطويلة في السماء من النوق، نقله الصاغاني عن ابن عباد. والعناش، ككتاب: من يقاتل خصمه، كما يقال: لزاز خصم، قاله ابن حبيب، وقال ساعدة بن جؤية:
  عناش عـدو لا يزال مـشـمـرا                      برجل إذا ما الحرب شب سعيرها وعانشه معانشة، وعناشا: عانقه، قاله أبو عبيدة، وقيل: المعانشة: المعانقة في الحرب، وقيل: فلان صديق العناش، أي العناق في الحرب، وأسد عناش: معانش، وصف بالمصدر، ومنه الحديث كونوا أسدا عناشا، أي ذات عناش، والمصدر يوصف به الواحد والجمع. واعتنشه: اعتنقه في القتال. وقال ابن فارس: هذا إذا لم يكن من باب الإبدال، وأن تكون الشين بدلا من القاف، فما أدري كيف هو، ونرجو أن يكون صحيحا إن شاء الله تعالى. واعتنش فلانا: ظلمه وداينه في غير حق، لغة نجدية، نقله ابن عباد، وأنشد لرجل من بني أسد:
  وما قول عبس وائل هو ثأرنا                      وقاتلنا إلا اعتناش ببـاطـل أي ظلم بباطل. ومما يستدرك عليه: عنش الناقة، إذا جذبها إليه بالزمام، كعنجها. وعنش: دخل. وعنشه. عنشا: أغضبه. والمعانشة: المفاخرة، عن ابن الأعرابي. وتعنش المال: جمعه من كل وجه. وعنيش، وعنيش، كزبير وحبيب: اسمان. والعنش: الشل، عن ابن عباد.

### Türkçe

**عنشه**, yani **العود** veya **القضيب**, onu **يعنشه** **عنشا**: onu büktü. Ve **عنش** falancayı: onu rahatsız etti, kışkırttı, sevk etti ve kovdu; bu, İbn Abbâd’dandır. Ve İbnü’l-A‘râbî, Ru’be’nin sözünü rivayet etti:
فقل لذاك المزعج المعنوش
Yani, kışkırtılmış, sevk edilmiş. Ve **المحنوش** diye rivayet edilir; ve (bu) daha önce geçti. Ve **العنشوش**, damme ile: malın kalanı. Ve el-Lihyânî dedi: “Onun için **عنشوش** yoktur”; yani onun için hiçbir şey yoktur. Ve el-Ezherî onu **ح ن ش** tercümesinde zikretti. Ve denilir ki **الأعنش**: altı parmağı olan (kimsedir); es-Sâğânî onu nakletti. Ve **العنشنش**, **سفرجل** gibi: uzun; el-Cevherî onu nakletti. Ve İbn Düreyd dedi: o, gençliğinde bizden ve atlardan hafif, hızlı olandır. Ve o, **بهاء** iledir; denilir: **فرس عنشنشة**, yani hızlı. Dedi ki:
  عنشنش تعدو به عنشنـشـه                      للدرع فوق ساعديه خشخشه

Ve **عنق معنوشة**: uzun. Ve ondan **العنواش**’ın اشتقاق’ı, kesre ile; ve o, develerden gökte uzun olandır; es-Sâğânî onu İbn Abbâd’dan nakletti. Ve **العناش**, **كتاب** gibi: hasmıyla savaşan (kimsedir); nitekim denilir: **لزاز خصم**. Bunu İbn Habîb söyledi. Ve Sâ‘ide b. Cüeyye dedi:
  عناش عـدو لا يزال مـشـمـرا                      برجل إذا ما الحرب شب سعيرها

Ve onu **عانشه** **معانشة** ile ve **عناشا**: onu kucakladı; bunu Ebû Ubeyde söyledi. Ve denildi: **المعانشة**: savaşta kucaklaşmadır. Ve denildi: falan, **صديق العناش**’tır; yani savaşta kucaklaşma(ya dair). Ve **أسد عناش**: **معانش**; masdar ile vasfedildi. Ve ondan hadis: **كونوا أسدا عناشا**; yani **ذات عناش**. Ve masdar ile tekil ve çoğul vasfedilir. Ve **اعتنشه**: çarpışmada onu kucakladı. Ve İbn Fâris dedi: bu, eğer **الإبدال** باب’ından değilse ve **الشين**’in **القاف**’tan بدل olması (durumu) ise; nasıl olduğu hakkında bilmiyorum; ve Yüce Allah dilerse sahih olmasını umarız. Ve **اعتنش** falancayı: ona zulmetti ve onu hak olmayan bir şeyde alacaklı kıldı; Necdî bir lugat; İbn Abbâd onu nakletti. Ve Benî Esed’den bir adam için inşad etti:
  وما قول عبس وائل هو ثأرنا                      وقاتلنا إلا اعتناش ببـاطـل

Yani bâtıl ile zulüm. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **عنش** dişi deveyi, eğer onu yularla kendine doğru çektiyse; **عنجها** gibi. Ve **عنش**: girdi. Ve **عنشه**. **عنشا**: onu öfkelendirdi. Ve **المعانشة**: övünüşme; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **تعنش** malı: onu her yönden topladı. Ve **عنيش**, ve **عنيش**, **زبير** ve **حبيب** gibi: iki isim. Ve **العنش**: felç; İbn Abbâd’dan.
