# عنق — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D9%82/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%86%D9%82/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عنق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D9%82.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عنق

عَنِقَ
1 عَنِقَ ذ , aor. عَنَقَ , inf. n. عَنَقٌ, He (a man, TK) was, or became, long in the neck. (TA, TK. [The verb in this sense is said in the TA to be like فَرِحَ: but in two instances in the same it is written عَنُقَ, with the same inf. n., and expl. as meaning He was, or became, long and thick in the neck.]) ― -b2- [Golius has assigned to عَنَقَ (an unknown verb) two significations belonging to تعنّق.]

عنّق عَلَيْهِ
2 عنّق عَلَيْهِ ذ , inf. n. تَعْنِيقٌ, He went along and looked down upon it or came in sight of it; expl. by مَشَى وَأَشْرَفَ. (O, K.) ― -b2- عنّقت السَّحَابَةُ The cloud emerged from the main aggregate of the clouds, and was seen white by reason of the sun's shining upon it. (TA.) ― -b3- عنّقِت اسْتُهُ His posteriors, or his anus, protruded; syn. خَرَجَت. (O, K.) ― -b4- عنّقت كَوَافِيرُ النَّخْلِ The spathes of the palm-trees became long, (O, K,) but had not split open. (O.) ― -b5- عنّقت البُسْرَةُ The date that had begun to colour ripened nearly as far as the قِمَع [or base] thereof, (K, TA,) so that there remained of it around that part what was like the finger-ring. (TA.) -A2- عنّقهُ He took him by his neck, and squeezed his throat, or fauces. (O, * L, K. *) It is related in a trad., that the Prophet said to Umm-Selemeh, when a sheep, or goat, of a neighbour of her's had come in and taken a cake of bread from beneath a jar belonging to her, and she had taken it from between its jaws, مَا كَانَ يَنْبَغِى لَكِ أَنْ تُعَنِّقِيهَا i. e. [It did not behoove thee] that thou shouldst take hold of its neck and squeeze it: or the meaning is, that thou shouldst disappoint it; (O, K;) from عنّقهُ signifying he disappointed him; (K;) which is from العَنَاقُ: (O:) or, as some relate it, he said ان تُعَنِّكِيهَا, (O, K,) i. e., that thou shouldst distress it, and treat it roughly: (O:) and تُعَنِّفِيَهَا, with ف, would be approvable if agreeing with a relation. (O, K. *) And it is also related in a trad., that he said to the women of 'Othmلn Ibn-Madh'oon, when he died, الشَّيْطَانِ ↓ اِبْكِينَ وَاـِيَّاكُنَّ وَتَعَنُّقَ, if correct, [meaning Weep ye, but beware ye of the Devil's seizing by the neck, and squeezing the throat,] from عنّقهُ as first expl. above: but it is by some related otherwise, i. e. وَنَعِيقَ الشيطان. (L.)

عانقهُ
3 عانقهُ ذ , (S, TA,) and عَانَقْتُ المَرْأَةَ, (Msb,) inf. n. عِنَاقٌ (S, Msb, TA) and مُعَانَقَةٌ, He embraced him, putting his arms upon his neck, and drawing, or pressing, him to himself, (S, TA,) and I so embraced the woman, as also ↓ اعتنقتها; (Msb;) [and ↓ تعانقهُ, and ↓ تعنّقهُ: see the last of the verses cited voce بَيْنٌ, and the remarks thereon: but see also what here follows:] and ↓ تعانقنا We so embraced each other or one another: (Msb:) and ↓ تعانقا, and ↓ اعتنقا, [They so embraced each other,] both signifying the same; (S, O;) but (O) عانقا and ↓ تعانقا are said in a case of love, or affection, and ↓ اعتنقا is said in a case of war and the like; (O, * K;) or, accord. to Az, ↓ التَّعَانُقُ and ↓ الاِعْتِنَاقُ are both allowable in all cases: and [it is said that] when the act is predicated of one exclusively of the other, one says only عانقهُ, in both the cases above mentioned. (TA.) -A2- See also the next paragraph.

اعنق الكَلْبَ
4 اعنق الكَلْبَ ذ He put the collar upon the neck of the dog. (S, O, K.) -A2- اعنق, (S, Msb,) inf. n. اـِعْنَاقٌ, (Msb,) said of a horse [and the like], (S,) He went the pace termed عَنَق, (S, Msb,) i. e. a stretching pace, or a hastening and stretching pace, (S,) or a quick pace with wide steps. (Msb.) And He hastened; as also ↓ عانق. (TA.) اعنقوا اـِلَيْهِ, meaning They hastened to him, or it, is from العَنَقُ signifying the pace thus termed. (Mgh.) In the phrase أَعْنَقَ لِيَمُوتَ, (Mgh,) occurring in a trad., (O,) the ل is used causatively: [i. e., the phrase signifies He hastened that he might die:] (Mgh:) [or] the meaning is, that the decree of death made him to hasten, and drove him on, to his place of slaughter. (O.) ― -b2- اعنقت البِلَادُ The countries were, or became, distant, or remote; and so اعلقت. (TA, from the Nawلdir el-Aarلb.) ― -b3- اعنقت الثُّرَيَّا (tropical:) The ثريّا [or Pleiades] set. (O, K, TA.) And اعنقت النُّجُومُ (assumed tropical:) The stars advanced to the place of setting. (O.) ― -b4- اعنق الزَّرْعُ (assumed tropical:) The corn became tall, and put forth its ears: (O, K, TA:) as though it became such as had a neck. (TA.) ― -b5- اعنقت الرِّيحُ (tropical:) The wind raised the dust, or carried it away, and dispersed it. (O, K, TA. [See also 8.])

5 تَعَنَّقَ see 2, last sentence: ― -b2- and see also 3. ― -b3- تعنّق said of the jerboa, It entered its hole called the عَانِقَآء; (O, K;) or so تعنّق العَانِقَآءَ, and تعنّق بِهَا: (TA:) and, said of the hare, it hid, or inserted, its head and its neck in its burrow [app. meaning in the burrow of a jerboa: but see عَانِقَآءُ]. (O, K.)

6 تَعَاْنَقَ see 3, in five places.

8 اـِعْتَنَقَ see 3, in four places. ― -b2- [Hence, اِعتِنَاقُ السَّلَاسِلِ, a phrase well known as meaning The putting of chains upon one's (own) neck; occurring in the K voce رَهْبَانِيَّة. ― -b3- And] اعتنقت الأَمْرَ I took to the affair with earnestness. (Msb.) ― -b4- اعنتقت الدَّابَّةُ The beast fell in the mire, and put forth its neck. (TA.) -A2- اعتنقت الرِّيحُ بِالتُّرَابِ [app. meaning, like اعنقت, (see 4, last signification,) (assumed tropical:) The wind raised the dust, or carried it away, and dispersed it,] is from العَنَقُ, i. e. “ the pace with wide steps ” thus termed. (TA.)

عُنْقٌ
عُنْقٌ ذ : see عُنُقٌ, first sentence, in two places.

عَنَقٌ
عَنَقٌ ذ Length of the neck. (S, O, K. [See also 1.]) ― -b2- Also A stretching pace, or a hastening and stretching pace, of the horse or the like, and of camels: (S, O, K, TA:) or a pace with wide steps: (Mgh:) or a certain quick pace, with wide steps: a subst. from أَعْنَقَ: (Msb:) and ↓ عَنِيقٌ signifies the same. (O, TA.) [See also نَصَبَ السَّيْرَ, and وَسَجَ.] A rلjiz (Abu-n-Nejm, TA) says,
يَا نَاقَ سِيرِى عَنَقًا فَسِيحَا
اـِلىَ سُلَيْمَانَ فَتَسْتَرِيحَا
[O she-camel (يَا نَاقَ being for يا نَاقَةُ) go a stretching-pace, &c., with wide steps, to Suleyman, that thou mayest find rest]. (S, O.)

عُنَقٌ
عُنَقٌ ذ : see what next follows.

عُنُقٌ
عُنُقٌ ذ and ↓ عُنْقٌ, (S, O, Msb, K, &c.,) the former of the dial. of El-Hijلz, and the latter of the dial. of Temeem, (Msb,) the latter said by Sb to be a contraction of the former, (TA,) [which is the more common,] and ↓ عَنِيقٌ and ↓ عُنَقٌ, (K, [in which it is implied that these two have all the significations assigned by its author to عُنُقٌ and عُنْقٌ,]) but [SM says] none of the leading lexicologists has mentioned these two, in what I have seen, (TA,) [adding that he had found in the O العَنِيقُ as meaning العَنَقُ, which he supposes the author of the K to have thought to be العُنُقُ,] The neck; i. e. the part that forms a connection between the head and the body; (TA;) i. q. رَقَبَةٌ; (Msb;) or i. q. جِيدٌ: (K:) [but see these two words:] masc. and fem.; (S, O, K;) generally masc., (IB, Msb, * TA,) but in the dial. of El- Hijلz fem.; (Msb;) or, as some say, ↓ عُنْقٌ is masc., and عُنُقٌ is fem.: (TA:) the pl. (i. e. of the first and second, TA) is أَعْنَاقٌ, (Sb, S, O, Msb, K,) the only pl. form. (Sb, TA.) ― -b2- [Hence,] عُنُقُ الحَيَّةِ (assumed tropical:) A star [a] in the neck of the constellation Serpens. (Kzw.) [And عُنُقُ الشُّجَاعِ (assumed tropical:) The star a in the hinder part of the neck of the constellation Hydra: also called الفرْدُ.] ― -b3- عُنُقُ الرَّحِمِ [The neck of the womb;] the slender part of the رحم, towards the فرْج. (TA.) ― -b4- عُنُقُ الكَرِشِ The lowest portion of the stomach of a ruminant; (AHلt, O, K;) also called الِقبَةُ [q. v.]. (AHلt, O.) ― -b5- أَعْنَاقُ النَّخْلِ (assumed tropical:) [The trunks of palm-trees]. (S in art. قصر.) ― -b6- مَدَّ لِلْحَبِّ أَعْنَاقَهُ, said of seedproduce [or corn], means (assumed tropical:) The internodal portions of its culms appeared. (TA voce أَحْنَقَ, q. v.) ― -b7- أَعْنَاقُ الرِّيحِ (tropical:) What have risen of the dust that is raised by the wind. (O, K, TA.) [The phrase قد رأس اعناقُ الريح, mentioned by Freytag as from the K, is a strange mistake.] ― -b8- يَخْرُجُ عُنُقٌ مِنَ النَّارِ, occurring in a trad., means (assumed tropical:) A portion will issue from the fire [of Hell]. (TA.) ― -b9- And خَرَجَ مِنَ النَّهْرِ عُنُقٌ (assumed tropical:) A current of water issued from the river, or rivulet. (ISh, TA.) ― -b10- عُنُقُ الصَّيْفِ and الشِّتَآءِ The first part [of summer and of winter]: and in like manner عُنُقُ السِّنِّ [The first part of the age of a man as counted by years]: IAar says, I said to an Arab of the desert, كَمْ أَتَى عَلَيْكَ [How many years have passed over thee?] and he answered, أَخَذْتُ بِعُنُقِ السِّتِّينَ i. e. [I have entered upon] the first part of the ستّين [or sixtieth year]: and the pl. is أَعْنَاقٌ. (L, TA.) And كَانَ ذٰلِكَ عَلَى عُنُقِ الدَّهْرِ (O, K, TA) and الاـِسْلَامِ (TA) means That was in the old [or early] period [of time] (O, K, TA) [and of El-Islلm]. (TA.) ― -b11- [And عُنُقٌ app. signifies (assumed tropical:) The upper portion of an elevated and elongated tract of sand, or the like: see the pl. أَعْنَاق in the last sentence of this art.] ― -b12- الكَلَامُ يَأْخُذُ بَعْضُهُ بِأَعْنَاقِ بَعْضٍ and بِعُنُقِ بَعْضٍ are tropical phrases [app. meaning (tropical:) The speech, or language, is coherent, or compact]. (TA.) ― -b13- هُمْ عُنُقٌ اـِلَيْكَ means (assumed tropical:) They are inclining to thee; and expecting thee: (S, O, K:) or, accord. to Az, they have advanced towards thee with their company [agreeably with what next follows]. (TA.) ― -b14- عُنُقٌ signifies also (tropical:) A company of men: (O, K, TA:) or a numerous company of men: or a preceding company of men: and is masc.: (TA:) and the heads, or chiefs, (O, K, TA,) of men; (O, TA;) and the great ones, and nobles. (TA.) فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ, in the Kur [xxvi. 3], is expl. as meaning (tropical:) And their great ones and their chiefs [shall continue submissive to it]: or their companies: the pret. is here used in the sense of the future: (O, TA:) or, as some say, the meaning is, their necks. (TA. [See also art. خضع.]) One says also, جَآءَ فِى عُنُقٍ مِنَ النَّاسِ (assumed tropical:) He came in a company of men. (O.) And جَآء القَوْمُ عُنُقًا عُنُقًا (assumed tropical:) The people came in [successive] parties; as Az says, each, or every, company of them being termed عُنُق: or, as some say, gradually, party by party. (TA.) And هُمْ عُنُقٌ عَلَيْهِ (assumed tropical:) They are a company, or party, combined against him. (TA.) And it is said in a trad., لَا يَزَالُ النَّاسُ مُخْتَلِفَةً أَعْنَاقُهُمْ فِى طَلَبِ الدُّنْيَا i. e. (assumed tropical:) [Mankind will not cease to have] their companies [or parties diverse in the seeking of worldly good]: or, as some say, their heads, or chiefs, and great ones. (TA.) ― -b15- Also (assumed tropical:) A portion of good; (IAar, O, TA;) من الخُبْزِ in the K being a mistake for من الخَيْرِ: (TA:) and of property: and of work, whether good or evil. (O.) One says, لِفُلَانٍ عُنُقٌ مِنَ الخَيْرِ (assumed tropical:) To such a one pertains a portion of good. (IAar, O, TA.) And it is said in a trad., المُؤَذِّنُونَ أَطْوَلَ النَّاسِ أَعْنَاقًا يَوْمَ القِيَامَةِ, (IAar, O, K, * TA,) meaning (assumed tropical:) [The proclaimers of the times of prayer will be] the most abundant of men in [good] works [on the day of resurrection]: (IAar, O, K, TA:) or the meaning is, chiefs; because the Arabs describe such as being long-necked: but it is also related otherwise, i. e., اـِعْنَاقًا, with kesr to the hemzeh, meaning, [the most] hasting [of men] to Paradise: (O, K, TA:) and there are other explanations: (K, TA:) one is, that they shall be preceders to Paradise; from the saying لَهُ عُنُقٌ فِى الخَيْرِ he has precedence in that which is good: so says Th: another, that they shall be forgiven to the extent of the prolonging of their voice: another, that they shall be given an addition above other men: another, that they shall be in a state of happiness and sprightliness, raising the eyes and looking in expectation; for permission will have been given to them to enter Paradise: and other explanations may be found in the Fلïk and the Nh and the Expositions of Bkh. (TA.) -A2- عُنُقٌ is also a pl. of the next word. (TA.)

عَنَاقٌ
عَنَاقٌ ذ A she-kid, (T, S, Mgh, O, Msb, K,) when a year old, (T, TA,) or not yet a year old: (IAth, Msb, TA:) and a lamb or kid, or such as is just born; syn. سَخْلَةٌ: (TA: [see مِعْنَاقٌ, last sentence:]) pl. (of pauc., TA) أَعْنُقٌ and (of mult., TA) عُنُوقٌ (S, O, Msb, K, TA) and also عُنُقٌ, with two dammehs. (TA.) العُنُوقُ بَعْدَ النُّوقِ [The she-kids after the she-camels], (T, O, K, &c.,) meaning he has become a pastor of she-kids after having been a pastor of she-camels, (T,) is a prov., (T, O, K, &c.,) applied to him who has become lowered from a high station, (T,) or to a case of straitness after ampleness. (O, K.) ― -b2- And العَنَاقُ, (S,) or عَنَاقُ الأَرْضِ, (T, Mgh, O, Msb, K, TA, &c.,) [which latter is now applied to The badger; ursus meles; if correctly, app. because it burrows in the earth; but this application does not well agree with the following descriptions;] a certain beast, (O, Msb, K, TA,) of the beasts of the earth, like the فَهْد [or lynx], (S,) about the size of the dog, an animal of prey, (Msb,) that hunts, (O, Msb, TA,) smaller than the فَهْد, long in the back, (TA,) also called التُّفَهُ, (Msb, TA,) or, by some, النُّفَّةُ, (O, * Msb,) with teshdeed to the ف and with the fem. ة, (Msb,) and الفُنْجُلُ, (O, TA,) in Pers. سِيَاه كُوش [or سِيَاه گُوش, i. e. “ black ear, ” if meaning the badger, app. because of the black mark on each ear]; (Mgh, O, K, TA;) said by IAmb to be a foul beast, that is not eaten, and that does not eat anything but flesh; (Msb;) Az says, it is above the size of the Chinese dog, hunts like as does the فَهْد, eats flesh, and is of the beasts of prey; and is said to be the only beast that conceals its footmarks when it runs, except the hare; and he says also, “ I have seen it in the desert (البَادِيَة), and it was black in the head, the rest of it being white: ” the pl. is عُنُوقٌ. (TA.) ― -b3- العَنَاقُ is also the name of (assumed tropical:) The middle star [ ζ] of [the three stars called] بَنَات نَعْش الكُبْرَى [in the tail of Ursa Major]: (O, * K, * TA:) by it is a small star called السُّهَا, by looking at which persons try their powers of sight. (Kzw. [See also القَائِدُ, in art. قود.]) ― -b4- [And the same, or عَنَاقُ الأَرْضِ, is the name of (assumed tropical:) The star g in what is figured by some as the right, and by others as the left, leg, or foot, of Andromeda.] ― -b5- And عَنَاقٌ signifies also A calamity, or misfortune: (S, O, K: [see also العَنْقَآءُ, voce أَعْنَقُ:]) and a hard affair or event or case: (K:) and one says, لَقِىَ مِنْهُ أُذُنَىْ عَنَاقٍ, (S, O, TA, *) and عَنَاقَ الأَرْضِ, (TA,) He experienced, from him, or it, calamity, or misfortune, and a hard affair &c. (S, O, TA. *) And جَآءَ بِأُذُنَىْ عَنَاقٍ means He uttered an exorbitant lie. (TA.) ― -b6- Also Disappointment; (IAar, S, O, K;) and so ↓ عَنَاقَةٌ. (O, K.) Such is the meaning in the saying of a poet, أُبْتُمْ بِالعَنَاقِ [Ye returned with disappointment;]: (S, O, TA:) or the meaning is بالمُنْكَرِ [with that which was disapproved, or abominable, &c.]; agreeably with an explanation of العَنَاقُ by 'Alee Ibn-Hamzeh. (TA.) ― -b7- And A [stony tract such as is termed] حَرَّة. (TA.) ― -b8- And The poor-rate of two years: so in the saying of Aboo-Bekr (K, TA) to 'Omar, when he contended in war with the apostates, (TA,) لَوْ مَنَعُونِى عَنَاقًا [If they refused me a poor-rate of two years]: but it is also otherwise related, i. e. عِقَالًا, meaning a poor-rate of a year. (K, TA.)

عَنِيقٌ
عَنِيقٌ ذ i. q. ↓ مُعَانِقٌ [Embracing by putting the arms around the neck of another]. (S, * O, K.) A poet says,
وَبَاتَ خَيَالُ طَيْفِكِ لِى عَنِيقًا
اـِلَى أَنْ حَيْعَلَ الدَّاعِى الفَلَاحَا
[And the fancied image of thy form coming in sleep passed the night embracing my neck until the caller to the prayer of daybreak cried, Come to security (حَىَّ عَلَى الفَلَاحِ)]. (S, O.) ― -b2- See also مِعْنَاقٌ: ― -b3- and see عَنَقٌ: ― -b4- and عُنُقٌ, first sentence.

ذوات العنيق
ذوات العنيق ذ [app. ذَوَاتُ العُنَيْقِ] A sort [app. a bad sort] of dates. (TA voce حُبَيْقٌ.)

عَنَاقَةٌ
عَنَاقَةٌ ذ : see عَنَاقٌ, last quarter.

يَوْمُ عَانِقٍ
يَوْمُ عَانِقٍ ذ One of the days [or conflicts] of the Arabs, (O, TA,) well known. (K, TA.)

عَانِقَآءُ
عَانِقَآءُ ذ One of the holes of the jerboa, (IAar, O, K,) which it fills with earth or dust, and in which, when it fears, it conceals itself to its neck: (IAar, O:) and likewise, of the hare [?]. (TA. [See 5.]) The holes of the jerboa are this and the نَاعِقَآء and the نَافِقَآء and the قَاصِعَآء and the رَاهِطَآء and the دَامَّآء. (El-Mufaddal, L.)

أَعْنَقُ
أَعْنَقُ ذ Long-necked; (S, O, K;) as also ↓ مُعْنِقٌ applied to a man, and ↓ مُعْنِقَةٌ applied to a woman: (TA:) or أَعْنَقُ signifies long and thick in the neck: (TA:) fem. عَنْقَآءُ. (S.) ― -b2- Applied to to a dog, Having a whiteness in his neck. (O, K.) ― -b3- Also A certain stallion, of the horses of the Arabs, (O, K,) well known: (O:) whence بَنَاتُ أَعْنَقَ [The progeny of Aanak], (O, K,) certain fleet, or excellent, horses, (TA in art. بنى,) so called in relation to that stallion. (O, K.) And also said to be the name of A certain wealthy دِهْقَان [or headman, or chief, of a village or town; or proprietor thereof, in Khurلsلn and El-'Irلk; &c.]: (O, K: *) whence بَنَاتُ أَعْنَقَ meaning The daughters of this Aanak: and it is said to have this or the former meaning in a verse of Ibn-Ahmar: (O, K:) accord. to As, certain women that were in the first age, described as being beautiful: accord. to Abu-l-'Abbلs, certain women that were in El-Ahwلz; and mentioned by Jereer in satirizing El-Farezdak. (O.) ― -b4- العَنْقَآءُ signifies also Calamity, or misfortune: (S, O, K: [like العَنَاقُ:]) one says, حَلَّقَتْ بِهِ عَنْقَآءُ مُغْرِبٌ [for مُغْرِبَةٌ, meaning A calamity carried him off or away; lit., soared with him]; and [in like manner] طَارَتْ بِهِ العَنْقَآءُ: (S, O:) [see also art. غرب:] and (K) originally, (S,) العَنْقَآءُ signifies a certain bird, of which the name is known, but the body is unknown: (S, O, K:) [or it is a fabulous bird:] AHلt says, in the Book of Birds, العَنْقَآءُ المُغْرِبَةُ means calamity; and not any of the birds that we know: IDrd says, عَنْقَآءُ مُغْرِبٌ is a phrase for which there is no foundation: it is said to mean a great bird that is not seen save [once] in ages; and by frequency of usage it became a name for calamity: (O:) it is also said to be called عنقآء because it has in its neck a whiteness like the neck-ring: Kr says that they assert it to be a bird that is found at the place of the setting of the sun: Zj, that it is a bird that no one has seen: some say that it is meant in the Kur cv. 3: and some, that it is the eagle: (TA:) it is called in Pers. سِيمُرْغ: (MA:) and it is mentioned also in art. غرب [q. v.]. (K.) [See also my translation of the Thousand and One Nights, chap. xx. note 22.] ― -b5- Also, i. e. العَنْقَآءُ, (K,) or عَنْقَآءُ, (O,) An [eminence of the kind called] أَكَمَة, above an overlooking mountain: (O, K:) or العَنْقَآءُ المُغْرِبُ signifies the summit of an أَكَمَة on the highest part of a tall, or long, mountain: so says Aboo-Mلlik, who denies that it means a bird. (TA in art. غرب.) And عَنْقَآءُ applied to a [hill, or mountain, such as is termed] هَضْبَة signifies High and long. (TA. [And a meaning similar to this seems to be indicated in the S and O. See, again, art. غرب.])

تُعْنُوقٌ
تُعْنُوقٌ ذ , with damm, (K,) or تَعْنُوقٌ, (so in the O,) A plain, or soft, tract of land: pl. تَعَانِيقُ. (O, K.)

مُعْنِقٌ
مُعْنِقٌ ذ ; and its fem., with ة: see أَعْنَقُ, first sentence. ― -b2- Also, the former, Hard and elevated land or ground, having around it such as is plain, or soft, (O, K, TA,) extending about a mile, and less: pl. مَعَانِيقُ: and they have imagined it to be termed ↓ مِعْنَاقٌ, [partly on account of this pl., and partly] because of the many instances like مُتْئِمٌ and مِتْآمٌ, and مُذْكِرٌ and مِذْكَارٌ. (TA.) ― -b3- And مَرْبَأَةٌ مُعْنِقَةٌ A lofty place of observation. (O, K.) ― -b4- See also مِعْنَاقٌ, in three places. ― -b5- مُعْنِقٌ also occurs in a trad., applied as an epithet to a believer, meaning (assumed tropical:) One who hastens in his obedience, and takes a wide range in his work. (TA.) ― -b6- And مُعْنِقَاتٌ, as applied by Dhu-r-Rummeh to [portions of sand such as are termed] أَدْعَاص [pl. of دِعْصٌ] means Lying in advance of others. (TA.) ― -b7- See also the next paragraph.

مَعْنَقَةٌ
مَعْنَقَةٌ ذ A curved piece of rock. (O, K.) ― -b2- And بَلَدٌ مَعْنَقَةٌ A country in which there is no abiding, by reason of the dryness and barrenness of the ground thereof: (O, K:) thus says Sgh: but in the Nawلdir el-Aarلb it is said that ↓ بِلَادٌ مُعْنِقَةٌ means countries that are distant, or remote. (TA. [See also 4.])

مِعْنَقَةٌ
مِعْنَقَةٌ ذ A قِلَادَة [meaning collar], (T, S, O, K, TA,) accord. to ISd, that is put upon the neck of a dog. (TA.) ― -b2- Also A small [elongated and elevated tract such as is termed] حَبْل (ISh, O, K, TA, [الجَبَلُ in the CK being a mistake for الحَبْلُ,]) of sand, (ISh, O,) in front of, or before, the [main portion of] sands: by rule it should be مِعْنَاقَةٌ, because they said in the pl. مَعَانِيقُ الرِّمَالِ: (ISh, O, K:) or one should say مَعَانِقُ الرَّمْلِ. (ISh, O.) ― -b3- See also المُعَنَّقَةُ.

مِعْنقىّ
مِعْنقىّ ذ , with kesr to the م, [app. مِعْنَقِىٌّ,] sing. of مَعَانِقُ applied to Certain horses (خُيُول) of the Arabs. (TA.)

المُعَنَّقَةُ
المُعَنَّقَةُ ذ , (thus in the O,) or ↓ المُعَنِّقَةُ, like مُحَدِّثَة, thus in the copies of the K, but correctly with kesr to the م, [app. ↓ المِعْنَقَةُ,] pl. مَعَانِقُ, (TA,) A certain small creeping thing; (O, K, TA;) AHلt says that المَعَانِقُ signifies [the small creeping things called] مُقَرِّضَاتُ الأَسَاقِى [that gnaw holes in the skins used for water or milk], having neck-rings (أَطْوَاق), [app. white marks round the neck, for it is added,] with a whiteness in their necks. (TA.)

مُعَنِّقَاتٌ
مُعَنِّقَاتٌ ذ , applied to mountains (جِبَال) accord. to the copies of the K, [and thus in the O,] but correctly حِبَال, with the unpointed ح, (TA,) [i. e. elongated and elevated tracts of sand,] signifies Long. (O, K, TA.) ― -b2- See also المُعَنَّقَةُ. -A2- المُعَنِّقَةُ as signifying Hectic fever (حُمَّى الدِّقِّ) is post-classical. (TA.)

مِعْنَاقٌ
مِعْنَاقٌ ذ , applied to a horse, signifies جَيِّدُ العَنَقِ [i. e. Excellent, or good, in the pace called عَنَق]; (S, O, K, TA; [in the CK, erroneously, العُنُقِ;]) as also ↓ مُعْنِقٌ (TA) and ↓ عَنِيقٌ: (O, * TA:) and the first is also applied to a she-camel, as meaning that goes the pace called عَنَق: (IB, TA:) the pl. is مَعَانِيقُ. (K.) And one says also رَجُلٌ ↓ مُعْنِقٌ [and مِعنَاقٌ, meaning A man hastening]: and ↓ قَوْمٌ مُعْنِقُونَ and مَعَانِيقُ. (TA.) فَانْطَلَقْنَا مَعَانِيقَ اـِلَى النَّاسِ occurs in a trad., meaning [And we went away] hastening [to the people]: (Sh, TA:) and in another, accord. to different relaters, ↓ فَانْطَلَقُوا مُعَانِقِينَ or مَعَانِيقَ i. e. [And they went away] hastening. (TA.) And مِعْنَاقُ الوَسِيقَةِ occurs in a verse of Abu-l-Muthellem El-Hudhalee, as some relate it, meaning Hastening after, or near after, his طَرِيدَة [app. as signifying the camels driven away by him]: but as others relate it, it is مِعْتَاق, with ت, meaning as expl. in art. عتق. (O. [The former is said in the S, in art. عتق, to be not allowable.]) -A2- It is also applied to a ewe or goat (شَاةٌ مِنْ غَنَمٍ) as meaning That brings forth [app., accord. to analogy, that brings forth often] عُنُوق [meaning lambs or kids, pl. of عَنَاقٌ]. (TA.) -A3- See also مُعْنِقٌ.

مُعَانِقٌ
مُعَانِقٌ ذ : see عَنِيقٌ: ― -b2- and see also مِعْنَاقٌ.

مُعْتَنَقٌ
مُعْتَنَقٌ ذ A place where the أَعْنَاق [app. meaning upper portions] of the جِبَال [or mountains], accord. to the copies of the K, [and thus in the O,] but correctly حِبَال, with the unpointed خ, [i. e. elongated and elevated tracts of sand], (TA,) emerge from the سَرَاب [or mirage]: (O, K, TA:) used in this sense by Ru-beh. (O, TA.)

### Türkçe

**عَنِقَ**
1 **عَنِقَ** ذ , muzâri‘ **عَنَقَ** , mastar ismi **عَنَقٌ**, O (bir adam, TK) boyunda uzun idi, yahut boyunda uzun oldu. (TA, TK. [Bu mânâda fiilin TA’da **فَرِحَ** gibi olduğu söylenir: fakat aynı eserde iki yerde **عَنُقَ** yazılmıştır; aynı mastar ismiyle; ve “boyunda uzun ve kalın idi, yahut boyunda uzun ve kalın oldu” mânâsıyla açıklanmıştır.]) ― -b2- [Golius, **عَنَقَ**’a (bilinmeyen bir fiil) **تعنّق**’a ait iki anlam nisbet etmiştir.]

**عنّق عَلَيْهِ**
2 **عنّق عَلَيْهِ** ذ , mastar ismi **تَعْنِيقٌ**, O onun üzerinde yürüdü ve ona yukarıdan baktı yahut onu görür hâle geldi; **مَشَى وَأَشْرَفَ** ile açıklanır. (O, K.) ― -b2- **عنّقت السَّحَابَةُ** Bulut, bulutların ana yığınından çıktı ve güneşin onun üzerine vurması sebebiyle beyaz görülür oldu. (TA.) ― -b3- **عنّقِت اسْتُهُ** Onun kalçaları, yahut anüsü dışarı çıktı; eş anlamlısı **خَرَجَت**. (O, K.) ― -b4- **عنّقت كَوَافِيرُ النَّخْلِ** Hurma ağaçlarının salkım kılıfları uzadı, (O, K,) fakat yarılıp açılmadı. (O.) ― -b5- **عنّقت البُسْرَةُ** Renklenmeye başlamış hurma, onun **قِمَع**’ına [yahut tabanına] yakın bir yere kadar neredeyse olgunlaştı, (K, TA,) öyle ki o kısım etrafında ondan, yüzük parmağı halkası gibi olan bir şey kaldı. (TA.) -A2- **عنّقهُ** O, onu boynundan tuttu ve onun boğazını, yahut gırtlağını sıktı. (O, * L, K. *) Bir rivayette, Peygamber’in Ümmü Seleme’ye, komşusunun bir koyunu yahut keçisi içeri girip ona ait bir küpün altından bir ekmek çöreğini almış ve o da onu çeneleri arasından almışken, **مَا كَانَ يَنْبَغِى لَكِ أَنْ تُعَنِّقِيهَا** dediği nakledilmiştir; yani [sana yakışmazdı] onun boynunu tutup sıkman: yahut mânâ, onu mahrum bırakmandır; (O, K;) **عنّقهُ** “onu mahrum bıraktı” mânâsına geldiğinden; (K;) ki bu **العَنَاقُ**’tandır: (O:) yahut bazıları onu şöyle rivayet eder: **ان تُعَنِّكِيهَا**, (O, K,) yani onu sıkıntıya sokman ve ona sert davranman: (O:) ve **تُعَنِّفِيَهَا**, ف ile, bir rivayete uygun düşerse makbul olurdu. (O, K. *) Ve bir rivayette de, onun, ‘Osmân İbn-Madh‘ûn’un kadınlarına, o öldüğünde, **الشَّيْطَانِ ↓ اِبْكِينَ وَاـِيَّاكُنَّ وَتَعَنُّقَ** dediği nakledilmiştir; eğer sahih ise, [mânâsı: “Ağlayın; fakat şeytanın boyundan yakalayıp boğazı sıkmasından sakının,”] yukarıda ilk açıklanan mânâdaki **عنّقهُ**’tandır: fakat bazılarınca başka türlü rivayet edilmiştir; yani **وَنَعِيقَ الشيطان**. (L.)

**عانقهُ**
3 **عانقهُ** ذ , (S, TA,) ve **عَانَقْتُ المَرْأَةَ**, (Msb,) mastar ismi **عِنَاقٌ** (S, Msb, TA) ve **مُعَانَقَةٌ**, O, kollarını onun boynuna koyup onu kendine çekerek yahut bastırarak onu kucakladı, (S, TA,) ve ben kadını böyle kucakladım; bunun gibi ↓ **اعتنقتها**; (Msb;) [ve ↓ **تعانقهُ**, ve ↓ **تعنّقهُ**: bk. **بَيْنٌ** maddesinde zikredilen beyitlerin sonuncusu ve onun üzerine olan açıklamalar: fakat burada gelen şeye de bk.:] ve ↓ **تعانقنا** Biz birbirimizi böyle kucakladık: (Msb:) ve ↓ **تعانقا**, ve ↓ **اعتنقا**, [Onlar birbirlerini böyle kucakladılar,] ikisi de aynı mânâya gelir; (S, O;) fakat (O) **عانقا** ve ↓ **تعانقا** sevgi yahut muhabbet hâlinde söylenir; ve ↓ **اعتنقا** savaş ve benzeri hâlde söylenir; (O, * K;) yahut Ez’e göre, ↓ **التَّعَانُقُ** ve ↓ **الاِعْتِنَاقُ** her hâlde ikisi de câizdir: ve [denilmiştir ki] fiil birinin diğerinden ayrı olarak isnad edildiğinde, yukarıda zikredilen iki hâlde de yalnız **عانقهُ** denir. (TA.) -A2- Bir sonraki paragraf’a da bak.

**اعنق الكَلْبَ**
4 **اعنق الكَلْبَ** ذ O, köpeğin boynuna tasma taktı. (S, O, K.) -A2- **اعنق**, (S, Msb,) mastar ismi **اـِعْنَاقٌ**, (Msb,) at [ve benzeri] hakkında söylenir, (S,) O, **عَنَق** denilen yürüyüşle gitti, (S, Msb,) yani gererek gidiş; yahut acele edip gererek gidiş, (S,) yahut geniş adımlarla hızlı yürüyüş. (Msb.) Ve O acele etti; bunun gibi ↓ **عانق**. (TA.) **اعنقوا اـِلَيْهِ**, “Ona, yahut ona doğru acele ettiler” mânâsında, bu şekilde adlandırılan yürüyüş mânâsındaki **العَنَقُ**’tandır. (Mgh.) Bir rivayette geçen, (O,) **أَعْنَقَ لِيَمُوتَ** ibaresinde, (Mgh,) ل sebebiyet için kullanılmıştır: [yani ibare “ölmesi için acele etti” mânâsına gelir:] (Mgh:) [yahut] mânâ, ölüm hükmünün onu acele ettirdiği ve onu boğazlanacağı yerine sevk edip sürdüğüdür. (O.) ― -b2- **اعنقت البِلَادُ** Ülkeler uzak oldu, yahut uzaklaştı; ve böylesi **اعلقت**. (TA, Nawâdir el-A‘râb’dan.) ― -b3- **اعنقت الثُّرَيَّا** (mecaz:) **الثريّا** [yahut Ülker] battı. (O, K, TA.) Ve **اعنقت النُّجُومُ** (farz edilen mecaz:) Yıldızlar batma yerine ilerledi. (O.) ― -b4- **اعنق الزَّرْعُ** (farz edilen mecaz:) Ekin boylandı ve başak çıkardı: (O, K, TA:) sanki boynu olan gibi oldu. (TA.) ― -b5- **اعنقت الرِّيحُ** (mecaz:) Rüzgâr tozu kaldırdı, yahut onu götürdü ve dağıttı. (O, K, TA. [8’e de bak.]])

5 **تَعَنَّقَ** bk. 2, son cümle: ― -b2- ve 3’e de bak. ― -b3- **تعنّق** yer faresi hakkında söylenir: **عَانِقَآء** denilen deliğine girdi; (O, K;) yahut böylesi **تعنّق العَانِقَآءَ**, ve **تعنّق بِهَا**: (TA:) ve tavşan hakkında söylenir: inine [görünüşe göre yer faresinin inine; fakat **عَانِقَآءُ**’a bak] başını ve boynunu gizledi, yahut soktu. (O, K.)

6 **تَعَاْنَقَ** bk. 3, beş yerde.

8 **اـِعْتَنَقَ**: bkz. 3, dört yerde. ― -b2- [Bundan dolayı, **اِعتِنَاقُ السَّلَاسِلِ**, kişinin (kendi) boynuna zincirler takması mânâsıyla meşhur bir ibare; K’da **رَهْبَانِيَّة** maddesinde vârid olmuştur. ― -b3- Ve] **اعتنقت الأَمْرَ**: işi ciddiyetle benimsedim. (Msb.) ― -b4- **اعنتقت الدَّابَّةُ**: hayvan çamura düştü ve boynunu uzattı. (TA.) -A2- **اعتنقت الرِّيحُ بِالتُّرَابِ** [görünüşe göre, **اعنقت** gibi (4’e, son mânâya bkz.), (mecaz kabul edilerek:) rüzgâr tozu kaldırdı yahut onu götürdü ve dağıttı] **العَنَقُ**’tan gelir; yani “geniş adımlarla yürüyüş”tür; böyle adlandırılmıştır. (TA.)

**عُنْقٌ**
**عُنْقٌ** ذ: bkz. **عُنُقٌ**, ilk cümle, iki yerde.

**عَنَقٌ**
**عَنَقٌ** ذ: boynun uzunluğu. (S, O, K. [1’e de bkz.]) ― -b2- Ayrıca atın ve benzerinin ve develerin, uzatarak yürüyüşü; yahut acele edip uzatarak yürüyüşü: (S, O, K, TA:) veya geniş adımlarla yürüyüş: (Mgh:) veya geniş adımlarla belirli bir hızlı yürüyüş: **أَعْنَقَ**’tan bir isim: (Msb:) ve ↓ **عَنِيقٌ** da aynı mânâyı ifade eder. (O, TA.) [**نَصَبَ السَّيْرَ**’e ve **وَسَجَ**’a da bkz.] Bir recezde (Ebu-n-Nejm, TA) şöyle der:
يَا نَاقَ سِيرِى عَنَقًا فَسِيحَا
اـِلىَ سُلَيْمَانَ فَتَسْتَرِيحَا
[Ey dişi deve (**يَا نَاقَ**’ın **يا نَاقَةُ** yerine olmasıyla) geniş adımlarla uzatarak yürü, vb., Süleyman’a; ki dinlenesin]. (S, O.)

**عُنَقٌ**
**عُنَقٌ** ذ: bkz. hemen ardından gelen.

**عُنُقٌ**
**عُنُقٌ** ذ ve ↓ **عُنْقٌ**, (S, O, Msb, K, vb.,) birincisi Hicaz lehçesinden, ikincisi Temîm lehçesindendir, (Msb,) ikincisinin, Sb tarafından birincinin kısaltması olduğu söylenmiştir, (TA,) [ki bu daha yaygındır,] ve ↓ **عَنِيقٌ** ve ↓ **عُنَقٌ**, (K, [onda, bu ikisinin, müellifinin **عُنُقٌ** ve **عُنْقٌ** için tayin ettiği mânâların hepsine sahip olduğu ima edilir,]) fakat [SM der ki] gördüklerim içinde önde gelen lugatçılardan hiçbiri bu ikisini zikretmemiştir, (TA,) [şunu ekleyerek: O’da **العَنِيقُ**’u **العَنَقُ** mânâsında bulduğunu; K’nın müellifinin bunu **العُنُقُ** zannetmiş olabileceğini,] Boyun; yani baş ile beden arasında bağlantı oluşturan kısım; (TA;) **رَقَبَةٌ** ile aynı; (Msb;) yahut **جِيدٌ** ile aynı: (K:) [fakat bu iki kelimeye bkz:] müzekker ve müennes; (S, O, K;) genellikle müzekker, (IB, Msb, * TA,) fakat Hicaz lehçesinde müennes; (Msb;) yahut bazılarına göre ↓ **عُنْقٌ** müzekkerdir, **عُنُقٌ** müennestir: (TA:) çoğulu (yani birinci ve ikincinin, TA) **أَعْنَاقٌ**’tır, (Sb, S, O, Msb, K,) tek çoğul kalıbıdır. (Sb, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **عُنُقُ الحَيَّةِ** (mecaz kabul edilerek:) Yılan (Serpens) burcunun boynunda bulunan bir yıldız [a]. (Kzw.) [Ve **عُنُقُ الشُّجَاعِ** (mecaz kabul edilerek:) Hydra burcunun boynunun arka kısmındaki a yıldızı: ayrıca **الفرْدُ** diye adlandırılır.] ― -b3- **عُنُقُ الرَّحِمِ** [rahmin boynu;] **رَحِم**’in **فرْج** tarafına doğru olan ince kısmı. (TA.) ― -b4- **عُنُقُ الكَرِشِ**: geviş getirenin midesinin en alt kısmı; (AHt, O, K;) ayrıca **الِقبَةُ** diye adlandırılır [bkz.]. (AHt, O.) ― -b5- **أَعْنَاقُ النَّخْلِ** (mecaz kabul edilerek:) [hurma ağaçlarının gövdeleri]. (S, **قصر** maddesinde.) ― -b6- **مَدَّ لِلْحَبِّ أَعْنَاقَهُ**, tohum mahsulü [yahut ekin] hakkında söylenir; (mecaz kabul edilerek:) saplarının boğum araları göründü, demektir. (TA, **أَحْنَقَ** maddesinde, bkz.) ― -b7- **أَعْنَاقُ الرِّيحِ** (mecaz:) rüzgârın kaldırdığı tozdan yükselmiş olan şeyler. (O, K, TA.) [Freytag’ın K’dan diye zikrettiği **قد رأس اعناقُ الريح** ibaresi garip bir hatadır.] ― -b8- Bir hadiste vârid olan **يَخْرُجُ عُنُقٌ مِنَ النَّارِ**, (mecaz kabul edilerek:) ateşten [Cehennem ateşinden] bir parça çıkacak, demektir. (TA.) ― -b9- Ve **خَرَجَ مِنَ النَّهْرِ عُنُقٌ** (mecaz kabul edilerek:) nehirden yahut dereden bir su akıntısı çıktı. (ISh, TA.) ― -b10- **عُنُقُ الصَّيْفِ** ve **الشِّتَآءِ**: [yazın ve kışın] ilk kısmı: ve aynı şekilde **عُنُقُ السِّنِّ** [bir kimsenin yaşının, yıllarla sayılan, ilk kısmı]: IAar der ki: çölde bir Arap’a **كَمْ أَتَى عَلَيْكَ** [üzerinden kaç yıl geçti?] dedim; o da **أَخَذْتُ بِعُنُقِ السِّتِّينَ** diye cevap verdi; yani [**السِّتِّينَ**’in, yahut altmışıncı yılın] ilk kısmına girdim: çoğulu **أَعْنَاقٌ**’tır. (L, TA.) Ve **كَانَ ذٰلِكَ عَلَى عُنُقِ الدَّهْرِ** (O, K, TA) ve **الاـِسْلَامِ** (TA): bu, zamanın eski [yahut erken] devrinde (O, K, TA) [ve İslâm’ın] idi, demektir. (TA.) ― -b11- [Ve **عُنُقٌ** görünüşe göre (mecaz kabul edilerek:) yükselmiş ve uzamış bir kumluk yerin yahut benzerinin üst kısmı mânâsına gelir: bu maddenin son cümlesindeki çoğul **أَعْنَاق**’a bkz.] ― -b12- **الكَلَامُ يَأْخُذُ بَعْضُهُ بِأَعْنَاقِ بَعْضٍ** ve **بِعُنُقِ بَعْضٍ** mecazî ibarelerdir [görünüşe göre (mecaz:) söz yahut dil, birbirine bağlıdır yahut sıkıdır]. (TA.) ― -b13- **هُمْ عُنُقٌ اـِلَيْكَ**: (mecaz kabul edilerek:) sana meyledicidirler; ve seni bekleyicidirler: (S, O, K:) yahut Az’a göre, cemaatleriyle sana doğru ilerlemişlerdir [hemen ardından gelenle uyumlu olarak]. (TA.) ― -b14- **عُنُقٌ** ayrıca (mecaz:) erkeklerden bir topluluk demektir: (O, K, TA:) yahut erkeklerden kalabalık bir topluluk: yahut önden giden bir topluluk: ve müzekkerdir: (TA:) ve insanların başları yahut reisleri; (O, K, TA,) (O, TA;) ve büyükler ve soylular. (TA.) Kur’ân’da [xxvi. 3] geçen **فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ**, (mecaz:) onların büyükleri ve reisleri ona boyun eğici olarak devam edecekler, diye açıklanır: yahut onların toplulukları: burada geçmiş zaman, gelecek mânâsında kullanılmıştır: (O, TA:) yahut bazılarına göre mânâ, onların boyunlarıdır. (TA. [**خضع** maddesine de bkz.]) Yine şöyle denir: **جَآءَ فِى عُنُقٍ مِنَ النَّاسِ** (mecaz kabul edilerek:) insanlardan bir topluluk içinde geldi. (O.) Ve **جَآء القَوْمُ عُنُقًا عُنُقًا** (mecaz kabul edilerek:) kavim [ardışık] gruplar hâlinde geldi; Az’ın dediği gibi, onların her bir topluluğuna **عُنُق** denilerek: yahut bazılarına göre, yavaş yavaş, grup grup. (TA.) Ve **هُمْ عُنُقٌ عَلَيْهِ** (mecaz kabul edilerek:) ona karşı birleşmiş bir topluluk yahut fırkadırlar. (TA.) Ve bir hadiste şöyle denmiştir: **لَا يَزَالُ النَّاسُ مُخْتَلِفَةً أَعْنَاقُهُمْ فِى طَلَبِ الدُّنْيَا**; yani (mecaz kabul edilerek:) insanların, dünya talebinde, toplulukları [yahut fırkaları] farklı olmaya devam edecektir: yahut bazılarına göre, onların başları yahut reisleri ve büyükleri. (TA.) ― -b15- Ayrıca (mecaz kabul edilerek:) hayırdan bir pay; (IAar, O, TA;) K’daki **من الخُبْزِ** ibaresi, **من الخَيْرِ** yerine bir hatadır: (TA:) ve maldan; ve işten, ister iyi ister kötü. (O.) Şöyle denir: **لِفُلَانٍ عُنُقٌ مِنَ الخَيْرِ** (mecaz kabul edilerek:) falana hayırdan bir pay aittir. (IAar, O, TA.) Ve bir hadiste şöyle denmiştir: **المُؤَذِّنُونَ أَطْوَلَ النَّاسِ أَعْنَاقًا يَوْمَ القِيَامَةِ**, (IAar, O, K, * TA,) mânâsı (mecaz kabul edilerek:) [namaz vakitlerini ilan edenler] kıyamet gününde [iyi] ameller bakımından insanların en bolu olacaktır: (IAar, O, K, TA:) yahut mânâ, reislerdir; çünkü Araplar böylelerini uzun boyunlu diye vasfeder: fakat başka bir rivayetle de gelmiştir; yani hemzeye kesre ile **اـِعْنَاقًا**, mânâsı, [insanların en] cennete koşanı: (O, K, TA:) ve başka açıklamalar da vardır: (K, TA:) bunlardan biri, cennete önden gidenler olacaklarıdır; **لَهُ عُنُقٌ فِى الخَيْرِ** sözünden: hayırda öne geçmiştir: Th böyle der; bir diğeri, seslerinin uzaması miktarınca bağışlanacaklarıdır; bir diğeri, diğer insanlara üstün bir ziyade verileceğidir; bir diğeri, gözleri kaldırıp bekleyerek bakar hâlde, sevinç ve canlılık içinde olacaklarıdır; çünkü onlara cennete girmeleri için izin verilmiş olacaktır: ve başka açıklamalar Fâik’te, Nh’de ve Bkh şerhlerinde bulunabilir. (TA.) -A2- **عُنُقٌ** ayrıca bir sonraki kelimenin çoğuludur. (TA.)

عَنَاقٌ
عَنَاقٌ ذ Bir dişi oğlak; (T, S, Mgh, O, Msb, K,) bir yaşında iken, (T, TA,) yahut henüz bir yaşında değil iken: (IAth, Msb, TA:) ve bir kuzu yahut oğlak, yahut yeni doğmuş olan gibi; eşanlamlısı **سَخْلَةٌ**: (TA: [**مِعْنَاقٌ**’a bak, son cümle:]) çoğulu (azlık için, TA) **أَعْنُقٌ** ve (çokluk için, TA) **عُنُوقٌ** (S, O, Msb, K, TA) ve ayrıca **عُنُقٌ**, iki damme ile. (TA.) **العُنُوقُ بَعْدَ النُّوقِ** [Dişi develerden sonra dişi oğlaklar], (T, O, K, vb.,) “dişi develerin çobanı olduktan sonra dişi oğlakların çobanı oldu” demektir, (T,) bir darb-ı meseldir, (T, O, K, vb.,) yüksek bir makamdan alçalmış olana uygulanır, (T,) yahut genişlikten sonra darlık hâline. (O, K.) ― -b2- Ve **العَنَاقُ**, (S,) yahut **عَنَاقُ الأَرْضِ**, (T, Mgh, O, Msb, K, TA, vb.,) belirli bir hayvan, (O, Msb, K, TA,) yer hayvanlarından, **فَهْد** gibi, (S,) köpek büyüklüğü kadar, yırtıcı bir hayvan, (Msb,) avlanan, (O, Msb, TA,) **فَهْد**’den daha küçük, sırtı uzun, (TA,) ayrıca **التُّفَهُ** diye adlandırılır, (Msb, TA,) yahut bazılarına göre **النُّفَّةُ**, (O, * Msb,) **ف** üzerine teşdîd ile ve müennes **ة** ile, (Msb,) ve **الفُنْجُلُ**, (O, TA,) Farsçada **سِيَاه كُوش**; (Mgh, O, K, TA;) IAmb tarafından “pis bir hayvan; yenmez; etten başka bir şey yemez” diye söylenmiştir; (Msb;) Az der ki: Çin köpeğinin boyundan daha büyüktür; **فَهْد**’in avladığı gibi avlar; et yer; yırtıcı hayvanlardandır; ve koştuğunda ayak izlerini gizleyen tek hayvan olduğu söylenir, tavşan hariç; ve o ayrıca der ki: “Onu çölda (**البَادِيَة**) gördüm; başı siyahtı, geri kalanı beyaz idi:” çoğulu **عُنُوقٌ**’tur. (TA.) ― -b3- **العَنَاقُ** ayrıca (farazî tropikal:) [**بَنَات نَعْش الكُبْرَى** diye adlandırılan üç yıldızın] orta yıldızının [ζ] adıdır [Büyükayı’nın kuyruğunda]: (O, * K, * TA:) onun yanında **السُّهَا** denilen küçük bir yıldız vardır; ona bakmakla insanlar görme güçlerini denerler. (Kzw. [Ayrıca **القَائِدُ**’a bak, **قود** maddesinde.]) ― -b4- [Ve bunun aynısı, yahut **عَنَاقُ الأَرْضِ**, (farazî tropikal:) Andromeda’nın, bazılarınca sağ, bazılarınca sol, bacak yahut ayağı olarak tasvir edilen yerdeki g yıldızının adıdır.] ― -b5- Ve **عَنَاقٌ** ayrıca bir musibet yahut felâket demektir: (S, O, K: [ayrıca **العَنْقَآءُ**’a bak, **أَعْنَقُ** maddesinde:]) ve çetin bir iş yahut olay yahut durum: (K:) ve şöyle denir: **لَقِىَ مِنْهُ أُذُنَىْ عَنَاقٍ**, (S, O, TA, *) ve **عَنَاقَ الأَرْضِ**, (TA,) “ondan yahut ondan (şeyden) musibet yahut felâket ve çetin bir iş vb. gördü.” (S, O, TA. *) Ve **جَآءَ بِأُذُنَىْ عَنَاقٍ** “aşırı bir yalan söyledi” demektir. (TA.) ― -b6- Ayrıca hayal kırıklığı; (IAar, S, O, K;) ve bunun gibi ↓ **عَنَاقَةٌ**. (O, K.) Bir şairin şu sözünde mânâ budur: **أُبْتُمْ بِالعَنَاقِ** [Hayal kırıklığı ile döndünüz;]: (S, O, TA:) yahut mânâ **بالمُنْكَرِ**’dir [kınanan, çirkin görülen vb. şey ile]; **العَنَاقُ**’un ‘Alee Ibn-Hamzeh tarafından yapılan bir açıklamasına uygun olarak. (TA.) ― -b7- Ve [**حَرَّة** diye adlandırılan türden] taşlık bir arazi. (TA.) ― -b8- Ve iki yılın zekâtı: Ebû Bekr’in (K, TA) mürtedlerle savaş hususunda çekiştiği sırada (TA) Ömer’e söylediği sözde böyledir: **لَوْ مَنَعُونِى عَنَاقًا** [Eğer benden iki yılın zekâtını esirgeselerdi]: fakat başka türlü de rivayet edilmiştir; yani **عِقَالًا**, bir yılın zekâtı mânâsında. (K, TA.)

عَنِيقٌ
عَنِيقٌ ذ ↓ **مُعَانِقٌ** ile aynı mânâdadır [başkasının boynuna kolları dolayarak kucaklayan]. (S, * O, K.) Bir şair der ki,
وَبَاتَ خَيَالُ طَيْفِكِ لِى عَنِيقًا
اـِلَى أَنْ حَيْعَلَ الدَّاعِى الفَلَاحَا
[Ve senin hayalî sûretinin düş görüntüsü benim için boynumu kucaklayarak geceyi geçirdi; ta ki sabah namazının çağırıcısı “Haydi kurtuluşa” (**حَىَّ عَلَى الفَلَاحِ**) diye sesleninceye kadar]. (S, O.) ― -b2- Ayrıca **مِعْنَاقٌ**’a bak: ― -b3- ve **عَنَقٌ**’a bak: ― -b4- ve **عُنُقٌ**, ilk cümle.

ذوات العنيق
ذوات العنيق ذ [görünüşe göre **ذَوَاتُ العُنَيْقِ**] bir çeşit [görünüşe göre kötü bir çeşit] hurma. (**حُبَيْقٌ** maddesinde, TA.)

عَنَاقَةٌ
عَنَاقَةٌ ذ : **عَنَاقٌ**’a bak, son çeyrek.

يَوْمُ عَانِقٍ
يَوْمُ عَانِقٍ ذ Arapların günlerinden [yahut çarpışmalarından] biri, (O, TA,) meşhur. (K, TA.)

عَانِقَآءُ
عَانِقَآءُ ذ Yer faresinin (IAar, O, K,) deliklerinden biridir; onu toprak yahut toz ile doldurur; ve korktuğunda, boynuna kadar onda gizlenir: (IAar, O:) ve aynı şekilde, tavşanın [?]. (TA. [5’e bak.]) Yer faresinin delikleri şunlardır: bu ve **نَاعِقَآء** ve **نَافِقَآء** ve **قَاصِعَآء** ve **رَاهِطَآء** ve **دَامَّآء**. (El-Mufaddal, L.)

أَعْنَقُ

**أَعْنَقُ** ذ Uzun boyunlu; (S, O, K;) bunun gibi ↓ **مُعْنِقٌ** erkeğe uygulanır, ve ↓ **مُعْنِقَةٌ** kadına uygulanır: (TA:) yahut **أَعْنَقُ** boyunda uzun ve kalın demektir: (TA:) müennesi **عَنْقَآءُ**. (S.) ― -b2- Köpeğe uygulandığında, boynunda bir beyazlık bulunan. (O, K.) ― -b3- Ayrıca Arapların atlarından, iyi bilinen, belirli bir aygır: (O, K,) (O:) buradan **بَنَاتُ أَعْنَقَ** [A‘nak’ın yavruları], (O, K,) belirli hızlı, yahut seçkin, atlar, (TA, **بنى** maddesinde,) o aygıra nispetle böyle adlandırılmıştır. (O, K.) Ve ayrıca belirli bir zengin **دِهْقَان**’ın [yahut bir köy veya kasabanın kethüdası/başkanı; yahut onun sahibi; Horasan’da ve Irak’ta; vb.] adı olduğu da söylenmiştir: (O, K: *) buradan **بَنَاتُ أَعْنَقَ** bu A‘nak’ın kızları demektir: ve İbn-Ahmar’ın bir beytinde bunun yahut öncekinin kastedildiği söylenmiştir: (O, K:) As’a göre, ilk devirde olup güzel olmakla vasfedilen belirli kadınlar: Ebu’l-‘Abbâs’a göre, Ahvâz’da bulunan belirli kadınlar; ve Cerîr’in el-Ferezdak’ı hicvederken andığı. (O.) ― -b4- **العَنْقَآءُ** ayrıca musibet, yahut felâket demektir: (S, O, K: [**العَنَاقُ** gibi:]) şöyle denir: **حَلَّقَتْ بِهِ عَنْقَآءُ مُغْرِبٌ** [**مُغْرِبَةٌ** yerine, “bir musibet onu alıp götürdü”; lafzen “onunla yükselip uçtu” demek]; ve [aynı şekilde] **طَارَتْ بِهِ العَنْقَآءُ**: (S, O:) [bk. **غرب** maddesi:] ve (K) aslında, (S,) **العَنْقَآءُ** adı bilinen fakat bedeni bilinmeyen belirli bir kuş demektir: (S, O, K:) [yahut o, efsanevî bir kuştur:] AHât, Kuşlar Kitabı’nda, **العَنْقَآءُ المُغْرِبَةُ** musibet demektir; bildiğimiz kuşlardan herhangi biri değildir, der: IDrd der ki: **عَنْقَآءُ مُغْرِبٌ** aslı olmayan bir ibaredir: çok büyük, çağlar boyunca [bir kez] dışında görülmeyen bir kuş demek olduğu söylenmiştir; kullanımın çokluğu ile musibetin adı olmuştur: (O:) ayrıca, boynunda gerdanlık gibi bir beyazlık bulunduğu için **عنقآء** diye adlandırıldığı da söylenmiştir: Kr, onun güneşin battığı yerde bulunan bir kuş olduğunu iddia ettiklerini söyler: Zj, onu kimsenin görmediği bir kuş olarak [söyler]: bazıları, Kur’ân’da c. 3’te bunun kastedildiğini söyler: bazıları da onun kartal olduğunu: (TA:) Farsçada ona **سِيمُرْغ** denir: (MA:) ve ayrıca **غرب** maddesinde de anılmıştır [bk.]. (K.) [Bk. Binbir Gece tercümem, bölüm xx, not 22.] ― -b5- Ayrıca, yani **العَنْقَآءُ**, (K,) yahut **عَنْقَآءُ**, (O,) bir gözetleyen dağın üstünde bulunan bir **أَكَمَة** [türünden bir yükselti]. (O, K:) yahut **العَنْقَآءُ المُغْرِبُ** uzun, yahut yüksek, bir dağın en yüksek kısmındaki bir **أَكَمَة**’nin zirvesi demektir: bunu, kuş manasını reddeden Ebû-Mâlik söyler. (TA, **غرب** maddesinde.) Ve **عَنْقَآءُ**, **هَضْبَة** denilen bir [tepe yahut dağ]a uygulandığında, yüksek ve uzun demektir. (TA. [Ve buna benzer bir mana S ve O’da da işaret edilmiş görünür. Yine, **غرب** maddesine bak.])

**تُعْنُوقٌ**
**تُعْنُوقٌ** ذ, damme ile, (K,) yahut **تَعْنُوقٌ**, (O’da böyledir,) bir ova, yahut yumuşak bir arazi parçası: çoğulu **تَعَانِيقُ**. (O, K.)

**مُعْنِقٌ**
**مُعْنِقٌ** ذ; ve onun müennesi, ة ile: bk. **أَعْنَقُ**, ilk cümle. ― -b2- Ayrıca, birincisi, çevresinde ova yahut yumuşak olan bulunan, sert ve yüksek arazi yahut yer, (O, K, TA,) yaklaşık bir mil, yahut daha az, uzanır: çoğulu **مَعَانِيقُ**: ve onu ↓ **مِعْنَاقٌ** diye adlandırıldığını hayal etmişlerdir; [kısmen bu çoğul sebebiyle, kısmen de] **مُتْئِمٌ** ve **مِتْآمٌ**, ve **مُذْكِرٌ** ve **مِذْكَارٌ** gibi çok örnek bulunduğu için. (TA.) ― -b3- Ve **مَرْبَأَةٌ مُعْنِقَةٌ**: yüksek bir gözetleme yeri. (O, K.) ― -b4- Ayrıca **مِعْنَاقٌ**’a, üç yerde, bak. ― -b5- **مُعْنِقٌ** bir rivayette de geçer; mümine sıfat olarak uygulanır; (mecazî varsayılan:) itaate koşan ve amelinde genişçe dolaşan kimse demektir. (TA.) ― -b6- Ve **مُعْنِقَاتٌ**, Zû’r-Rumme’nin **أَدْعَاص** [**دِعْصٌ**’un çoğulu] denilen [kum parçaları]na uyguladığı üzere, başkalarının önünde bulunan demektir. (TA.) ― -b7- Ayrıca bir sonraki paragrafa bak.

**مَعْنَقَةٌ**
**مَعْنَقَةٌ** ذ Eğri bir kaya parçası. (O, K.) ― -b2- Ve **بَلَدٌ مَعْنَقَةٌ**: toprağının kuruluğu ve çoraklığı sebebiyle içinde ikamet olmayan bir ülke: (O, K:) Sgh böyle söyler: fakat **نوادر الأعراب**’da ↓ **بِلَادٌ مُعْنِقَةٌ**’nin uzak, yahut ırak, ülkeler demek olduğu söylenmiştir. (TA. [Ayrıca 4’e bak.])

**مِعْنَقَةٌ**
**مِعْنَقَةٌ** ذ Bir **قِلَادَة** [yani tasma], (T, S, O, K, TA,) ISd’ye göre, köpeğin boynuna takılan. (TA.) ― -b2- Ayrıca, kumdan, (ISh, O, K, TA, [CK’deki **الجَبَلُ**’ün **الحَبْلُ** yerine bir hata olmasıyla,]) kumların [ana kısmının] önünde, yahut ön tarafında bulunan küçük bir **حَبْل** (ISh, O,); kaideye göre **مِعْنَاقَةٌ** olmalıydı; çünkü çoğulda **مَعَانِيقُ الرِّمَالِ** dediler: (ISh, O, K:) yahut **مَعَانِقُ الرَّمْلِ** denmelidir. (ISh, O.) ― -b3- Ayrıca **المُعَنَّقَةُ**’ye bak.

**مِعْنقىّ**
**مِعْنقىّ** ذ, **م**’ye kesre ile, [görünüşe göre **مِعْنَقِىٌّ**,] Arapların belirli atlarına (**خُيُول**) uygulanan **مَعَانِقُ**’un tekilidir. (TA.)

**المُعَنَّقَةُ**
**المُعَنَّقَةُ** ذ, (O’da böyledir,) yahut ↓ **المُعَنِّقَةُ**, **مُحَدِّثَة** gibi, K nüshalarında böyledir; fakat doğru olan **م**’ye kesre iledir, [görünüşe göre ↓ **المِعْنَقَةُ**,] çoğulu **مَعَانِقُ**, (TA,) belirli küçük bir sürüngen şey; (O, K, TA;) AHât der ki **المَعَانِقُ**, boyun halkaları (**أَطْوَاق**) bulunan, [görünüşe göre boyun çevresinde beyaz izler, çünkü eklenmiştir ki,] boyunlarında bir beyazlık olan, **مُقَرِّضَاتُ الأَسَاقِى** [su yahut süt için kullanılan derileri kemirip delik açan küçük sürüngenler] demektir. (TA.)

**مُعَنِّقَاتٌ**

**مُعَنِّقَاتٌ** ذ , dağlara (**جِبَال**) nispetle: K’nın nüshalarına göre, [ve böylece O’da,] fakat doğrusu noktasız **ح** ile **حِبَال**’dır, (TA,) [yani uzatılmış ve yükseltilmiş kum şeritleri,] Uzun demektir. (O, K, TA.) ― -b2- Ayrıca **المُعَنَّقَةُ**’ye bak. -A2- **المُعَنِّقَةُ**’nin, Hektik hummayı (**حُمَّى الدِّقِّ**) ifade etmesi, klasik-sonrasıdır. (TA.)

**مِعْنَاقٌ**

**مِعْنَاقٌ** ذ , bir ata nispetle, **جَيِّدُ العَنَقِ** [yani **عَنَق** denilen yürüyüşte mükemmel, yahut iyi] demektir; (S, O, K, TA; [CK’da yanlış olarak **العُنُقِ**;]) bunun gibi ↓ **مُعْنِقٌ** (TA) ve ↓ **عَنِيقٌ**: (O, * TA:) ve birincisi, **عَنَق** denilen yürüyüşle giden anlamıyla, bir dişi deveye de nispet edilir: (IB, TA:) çoğulu **مَعَانِيقُ**’tur. (K.) Ve ayrıca ↓ **مُعْنِقٌ** رَجُلٌ [ve **مِعنَاقٌ**, yani acele eden bir adam] da denir: ve ↓ **مُعْنِقُونَ** قَوْمٌ ve **مَعَانِيقُ**. (TA.) Bir rivayette **فَانْطَلَقْنَا مَعَانِيقَ اـِلَى النَّاسِ** vârid olmuştur; [ve biz gittik] insanlara doğru acele ederek demektir: (Sh, TA:) ve başka birinde, râvilerin farklılığına göre, ↓ **فَانْطَلَقُوا مُعَانِقِينَ** veya **مَعَانِيقَ**; yani [ve onlar gittiler] acele ederek. (TA.) Ve Ebû’l-Muthellem el-Huzelî’nin bir beytinde, bazıları onu böyle rivayet ederek, **مِعْنَاقُ الوَسِيقَةِ** vârid olmuştur; **طَرِيدَة**’sinin [görünüşe göre onun tarafından sürülüp götürülen develer anlamında] ardından, yahut hemen ardından, acele eden demektir: fakat başkaları onu **مِعْتَاق** diye, **ت** ile rivayet eder; **عتق** maddesinde açıklandığı üzere demektir. (O. [Birincisinin, S’de, **عتق** maddesinde, câiz olmadığı söylenmiştir.]) -A2- Ayrıca bir koyun veya keçiye (**شَاةٌ مِنْ غَنَمٍ**) nispetle, **عُنُوق** [yani kuzular yahut oğlaklar; **عَنَاقٌ**’ın çoğulu] doğuran [görünüşe göre kıyasa göre: sık doğuran] demektir. (TA.) -A3- Ayrıca **مُعْنِقٌ**’a bak.

**مُعَانِقٌ**

**مُعَانِقٌ** ذ : **عَنِيقٌ**’e bak: ― -b2- ve ayrıca **مِعْنَاقٌ**’a da bak.

**مُعْتَنَقٌ**

**مُعْتَنَقٌ** ذ Dağların (**جِبَال**) **أَعْنَاق**’ının [görünüşe göre üst kısımlarının], K’nın nüshalarına göre, [ve böylece O’da,] fakat doğrusu noktasız **خ** ile **حِبَال**’dır, [yani uzatılmış ve yükseltilmiş kum şeritleri], (TA,) **سَرَاب**’dan [yahut seraptan] çıktığı yer: (O, K, TA:) Ru-beh bunu bu anlamda kullanmıştır. (O, TA.)
