# عنق — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D9%82/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%86%D9%82/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عنق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D9%82.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: عنق

العُنْقُ والعُنُقُ يذكَّر ويؤنَّث. والجمع الأعْناقُ. وقولهم: هُم عُنُقٌ إليك، أي ماثلون إليك ومنتظروك. والأعْنَقُ: الطويلَ العُنُقِ، والأنثى عَنْقاءُ بيِّنة العَنَقِ. وأما قول ابن أحمر:
في رأسِ خَلْفاءَ من عَنْقاءَ مُشْرِفَةٍلا يُبْتَغى دونها سَهْلٌ ولا جَـبـلُ
فإنه يصف جبلاً. يقول: لا ينبغي أن يكون فوقها سهلٌ ولا جبلٌ أحصن منها. والعَنَقُ: ضربٌ من سير الدابة والإبل، وهو سيرٌ مُسْبَطِرٌّ. وقد أعْنَقَ الفرس. وفرسٌ مِعْناقٌ، أي جيد العَنَق. والعِناقُ: المُعانَقَةُ. وقد عانَقَهُ، إذا جعل يديه على عنقه وضمّه إلى نفسه. وتَعانَقا واعْتَنَقا، فهو عَنيقُهُ. وقال:
وباتَ خيالُ طَيْفِكِ لي عَنيقـاًإلى أن حَيْعَلَ الداعي الفَلاحا
والعَناقُ: الأنثى من ولد المعز، والجمع أعْنُقٌ وعُنوقٌ. والعَناقُ: الداهيةُ؛ يقال: لَقِيَ منه أُذُنَيْ عَناقٍ، أي داهيةٍ وأمراً شديداً. والعَناق: الخيبة، في قول الشاعر:
أمِنْ تَرْجيع قارِيَةٍ تَرَكْتُمْسَباياكُمْ وأُبْتُمْ بالعَنـاقِ
قال ابن الأعرابي: يقول: أفَزِعْتُمْ لما سمعتم ترجيعَ هذا الطائر فتركتم سباياكم وأبتم بالخيبة. والعَنْقاءُ: الداهيةُ. يقال حَلّقَتْ به عَنْقاء مُغْرِبٍ، وطارت به العَنْقاء. وأصل العَنْقاءِ طائرٌ عظيمٌ معروف الاسم مجهول الجسم. والمِعْنَقَةُ: القلادةُ. وقد أعْنَقْتُ الكلبَ، أي جعلتُ في عنقه القلادة.

### Türkçe

**العُنْقُ** ve **العُنُقُ** müzekker de yapılır müennes de. Çoğulu **الأعْناقُ**’tur. Onların sözü: “**هُم عُنُقٌ إليك**”, yani sana doğru duranlar ve seni bekleyenlerdir. **الأعْنَقُ**: boynu uzun olan; dişisi **عَنْقاءُ**dur, **العَنَقِ**i (boynu) apaçık (uzun) olan. İbn Ahmer’in sözüne gelince:
في رأسِ خَلْفاءَ من عَنْقاءَ مُشْرِفَةٍلا يُبْتَغى دونها سَهْلٌ ولا جَـبـلُ
o, bir dağı vasfeder. Der ki: onun üstünde bir ova yahut ondan daha sağlam bir dağ bulunması uygun değildir. **العَنَقُ**: binek hayvanının ve develerin yürüyüşünden bir türdür; o, yayılıp uzayan bir yürüyüştür. At **أعْنَقَ** etti. Ve **فرسٌ مِعْناقٌ**, yani **العَنَق**ı (boynu) iyi olan. **العِناقُ**: **المُعانَقَةُ** (kucaklaşma). Ve ona **عانَقَهُ** etti; ellerini onun boynuna koyup onu kendine sıkıca çektiği zaman. Ve **تَعانَقا** ve **اعْتَنَقا**; o da onun **عَنيقُهُ**dur. Ve dedi ki:
وباتَ خيالُ طَيْفِكِ لي عَنيقـاًإلى أن حَيْعَلَ الداعي الفَلاحا
**العَناقُ**: keçi yavrusundan dişi olan; çoğulu **أعْنُقٌ** ve **عُنوقٌ**tur. **العَناقُ**: musibet; denir ki: “**لَقِيَ منه أُذُنَيْ عَناقٍ**”, yani bir musibet ve şiddetli bir iş. **العَناق**: hüsran; şairin sözünde:
أمِنْ تَرْجيع قارِيَةٍ تَرَكْتُمْسَباياكُمْ وأُبْتُمْ بالعَنـاقِ
İbnü’l-A‘râbî dedi: der ki: Bu kuşun ötüşünü işittiğinizde mi korktunuz da esirlerinizi bırakıp hüsranla döndünüz? **العَنْقاءُ**: musibet. Denir ki: “**حَلّقَتْ به عَنْقاء مُغْرِبٍ**”, ve “Onu **العَنْقاء** uçurdu.” **العَنْقاءِ**’nın aslı, adı bilinen, cismi meçhul, büyük bir kuştur. **المِعْنَقَةُ**: gerdanlık. Ve köpeğe **أعْنَقْتُ** ettim; yani boynuna gerdanlığı koydum.
