# عن (ع-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: -den

- Harfler: ع - ن
- Kur'an'da: 465 geçiş · 422 ayet · 16 sîga
- 4 sözlük

_Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır._

## Sîgalar (16)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [عَنْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%92.md) | عَنْ | -den; İçin | 153 | 144 | [2:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:48.md) |
| [عَنِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%90.md) | عَنِ | -den | 70 | 70 | [2:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:189.md) |
| [عَنْهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | عَنْهُمْ | Onlardan | 67 | 63 | [3:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:10.md) |
| [عَمَّا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D8%B9%D9%8E%D9%85%D9%8E%D9%91%D8%A7.md) | عَمَّا | Şeyden; Az | 47 | 46 | [2:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:74.md) |
| [عَنْهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%87%D9%8F.md) | عَنْهُ | Ondan | 37 | 36 | [4:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:31.md) |
| [عَنْهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | عَنْهَا | Ondan | 24 | 23 | [2:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:36.md) |
| [عَنْكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | عَنْكُمْ | Sizden | 22 | 22 | [2:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:52.md) |
| [عَنَّا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%8E%D9%91%D8%A7.md) | عَنَّا | Bizden | 11 | 11 | [2:286](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:286.md) |
| [عَنْكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%83%D9%8E.md) | عَنْكَ | Senden | 8 | 8 | [2:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:120.md) |
| [عَنْهُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | عَنْهُمُ | Onlardan | 8 | 8 | [2:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:86.md) |
| [عَنِّي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%90%D9%91%D9%8A.md) | عَنِّي | Benden | 6 | 6 | [2:186](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:186.md) |
| [عَنْهُمَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8E%D8%A7.md) | عَنْهُمَا | İkisinden | 4 | 4 | [4:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:16.md) |
| [وَعَنِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%90.md) | وَعَنِ | Ve -den | 3 | 3 | [5:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:91.md) |
| [عَنْكُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | عَنْكُمُ | Sizden | 2 | 2 | [33:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/33:33.md) |
| [وَعَنْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%92.md) | وَعَنْ | Ve -den | 2 | 1 | [7:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:17.md) |
| [عَمَّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/siga/%D8%B9%D9%8E%D9%85%D9%8E%D9%91.md) | عَمَّ | Neyi | 1 | 1 | [78:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/78:1.md) |

## Mücavir kökler — 367 mücavir (752 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [صدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D8%AF.md) — 36 ortak ayet · G² 167 · Alıkoyarlar
2. [نهي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D9%8A.md) — 33 ortak ayet · G² 111 · Nihayet, son demektir
3. [غفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84.md) — 24 ortak ayet · G² 88 · Ğufl, “Ğefer” örtü demektir
4. [عرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B6.md) — 33 ortak ayet · G² 86 · Ön dişler demektir
5. [غني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A.md) — 32 ortak ayet · G² 81 · Ğaniy, Ğanem, koyun sürüsü demektir
6. [سبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%84.md) — 48 ortak ayet · G² 80 · Biribirini kesen yoldur
7. [عفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%88.md) — 21 ortak ayet · G² 76 · Affetti
8. [سأل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%84.md) — 33 ortak ayet · G² 51 · “Sehl” ova demektir
9. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 191 ortak ayet · G² 46 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
10. [ضلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) — 37 ortak ayet · G² 42 · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
11. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 130 ortak ayet · G² 41 · Kevn, tepe demektir
12. [كشف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D9%81.md) — 11 ortak ayet · G² 33 · Açık baş demektir
13. [نكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1.md) — 14 ortak ayet · G² 30 · Tanınmayan
14. [سوأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%A3.md) — 30 ortak ayet · G² 29 · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
15. [خفف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D9%81.md) — 8 ortak ayet · G² 21 · Huff : Devenin kopmuş toynağı demektir
16. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 34 ortak ayet · G² 20 · Murar acı bir ağacın adıdır
17. [صرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B1%D9%81.md) — 10 ortak ayet · G² 19 · (sad) “Sarim” toplanıp yığılmış meyve, “serm” meyve veya…
18. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 42 ortak ayet · G² 19 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
19. [ولي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) — 31 ortak ayet · G² 18 · Veli arka demektir
20. [شمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D9%84.md) — 6 ortak ayet · G² 18 · Sol
21. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 37 ortak ayet · G² 17 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
22. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 43 ortak ayet · G² 17 · Su yosunudur
23. [فري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%8A.md) — 13 ortak ayet · G² 16 · Ferv “Ferre”ye bak
24. [رود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md) — 21 ortak ayet · G² 16 · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
25. [عرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81.md) — 14 ortak ayet · G² 16 · Tanınan ile
26. [عوج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D8%AC.md) — 5 ortak ayet · G² 15 · Kıvrık yol demektir
27. [تحت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA.md) — 12 ortak ayet · G² 15 · Ayağın alt tarafı demektir
28. [هوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D9%8A.md) — 10 ortak ayet · G² 15 · Onların hevesleri
29. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 53 ortak ayet · G² 15 · Hufre, çukur demektir
30. [وصف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%81.md) — 6 ortak ayet · G² 14 · Vasıflandırırlar
31. [كسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A8.md) — 13 ortak ayet · G² 14 · Kazandı
32. [علو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%88.md) — 14 ortak ayet · G² 14 · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır
33. [سبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%AD.md) — 16 ortak ayet · G² 13 · Sebhe, omuzlara atılan, esen rüzgarda kanatlar gibi açılan…
34. [كبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%B1.md) — 23 ortak ayet · G² 13 · Yaşlı adamdır
35. [رضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A.md) — 13 ortak ayet · G² 13 · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
36. [خون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%86.md) — 5 ortak ayet · G² 13 · “Hivan(hı)” bol donatılmış sofra demektir
37. [سجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%AF.md) — 15 ortak ayet · G² 13 · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…
38. [بدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AF%D9%8A.md) — 8 ortak ayet · G² 12 · Açığa çıkarırsınız
39. [دخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) — 18 ortak ayet · G² 12 · Dahl: Kuytu yer demektir
40. [زلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%84%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 12 · Zülal yumurta akı demektir
41. [حبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%A8.md) — 15 ortak ayet · G² 12 · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)
42. [نسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md) — 9 ortak ayet · G² 11 · Çadırın kurulduğu yer demektir
43. [خيط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B7.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Hayt iplik demektir
44. [عزب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B2%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Meraya salınmış sahibinden uzak develer
45. [غطي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B7%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · غِطَاءٍ bir şeyin üzerine örtülen fanus benzeri nesneye…
46. [نزف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Çekilerek suyu bitirilmiş kuyu demektir
47. [هيمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D9%85%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Egemen
48. [يمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%85%D9%86.md) — 12 ortak ayet · G² 11 · Sağ yandır
49. [ذهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D8%A8.md) — 11 ortak ayet · G² 10 · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir
50. [شفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D8%B9.md) — 7 ortak ayet · G² 10 · “Şefeve” dudak demektir
51. [جرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%85.md) — 12 ortak ayet · G² 10 · Cürame hurma döküntüsü demektir
52. [كفف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D9%81.md) — 5 ortak ayet · G² 10 · Avuç demektir
53. [عتو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 10 · Karşı gelmek
54. [دعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md) — 24 ortak ayet · G² 10 · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
55. [حيص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D8%B5.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · Havş altı çalılık sık orman demektir
56. [شرك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83.md) — 20 ortak ayet · G² 9 · Tasma kayış demektir
57. [خلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%AF.md) — 14 ortak ayet · G² 9 · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir
58. [دنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D9%88.md) — 18 ortak ayet · G² 9 · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
59. [حرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%85.md) — 12 ortak ayet · G² 9 · Hiram keçe demektir
60. [حبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Hubr mürekkep demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%86/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عن |
| Yapı | Edat / İşlev sözü (iki harfli cer harfi) |
| Özel Durum | İki harfli asli edat, sülâsî fiil kökü türetimi yoktur |
| Bağlamsal Yakın Kökler | من, [على](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%89.md), [إلى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%89.md) |
| Zıt Kök | [إلى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%89.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyden uzaklaşma, ayrılma, bir sınırı aşma ve ötesine geçme (mücâvezet) |
| Çekirdek Özet 2 | Sorumluluğun, yükümlülüğün, sapmanın veya ilahi lütfun bir özneden diğerine aktarılması ve uzaklaştırılması |
| Çekirdek Özet 3 | Bir durumun, hükmün ya da nesnenin mevcut mahallini terk ederek bağımsızlaşması veya yerini başka bir duruma bırakması |
| Kritik Hata Riski | Edatın ayrılma ve aşma (mücâvezet) işlevinin mekanik bir çıkış bildiren من edatıyla ya da bulunma bildiren في ile karıştırılarak aktarım ve aşım nüansının kaybolması |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عن | Karşıya çıkma, belirme, bir sınır oluşturma ve bu sınırdan öteye geçip uzaklaşma | Veri bulunamadı | İki harfli asli bir cer harfi olduğundan üçüncü harf eklenmesi söz konusu değildir; bünyesindeki iki harf doğrudan mücâvezet (aşma ve uzaklaşma) işlevini kurar |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | Göz; kaynak, odak noktası, bilme, ortaya çıkma | Bir odağın, kaynağın veya görünür bir merkezin belirlenmesi |
| ن | Balık, tohum; süreklilik, hareket, akış, ayrılma | Odaktan dışarıya doğru sürekli bir yöneliş, akış ve ayrılma hareketi |
| عن | Odaktan dışarıya doğru akış ve ayrılma | Kaynak teşkil eden merkezden hareketle bir mesafenin katedilmesi, engelin veya sınırın aşılarak öteye geçilmesi |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir sınırın veya nesnenin aşılıp geride bırakılması; bir hedeften sapma, atılan okun hedefin uzağına düşmesi veya bir bineğin rotasından yana meyletmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruülkays b. Hucr bir beyitte kökün beliriş ve önleme çıkış anlamını şu şekilde kullanır: فَعَنَّ لنا سِربٌ كأنّ نعاجَه / عذارى دَُوَارٍ في مُلاءٍ مُذَيَّلِ |
| Erken Arapça kullanım | Okun hedeften sapıp öteye geçmesini anlatan رميتُ عن القوس deyimi ve kişinin bir şeyden yüz çevirip başka bir yöne kaymasını bildiren رغبتُ عنه ifadesi |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn.

### Sami etimolojik katman

Arapça عن edatı, Sami diller ailesinde yönelme, ayrılma ve konumsal ilişki bildiren edat katmanıyla yakından irtibatlıdır. İbranice ve Aramice/Süryanicede doğrudan ayn-nun dizilişiyle müstakil bir edat formu yaygın olmamakla birlikte, kök arkaik düzeyde Arapçadaki [عنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D9%86.md) (belirme, karşıya çıkma, sınır oluşturma) matrisiyle semantik temas halindedir. Erken Semitik morfolojide edatların bir kısmı bedensel ve mekânsal isimlerden gramatikleşerek edatlaşmıştır. عن edatının ilksel semantiği, bir nesnenin veya varlığın ön düzlemde belirip ardından o düzlemi aşması, arkada bırakılması ve o noktadan öteye geçilmesidir. Arapçada bu yapı, başlangıç noktası bildiren من edatından ayrılarak, odaklanan merkezden uzağa gitme ve sınırı aşma (mücâvezet) işlevine özelleşmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Brockelmann, Lipiński.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | عن harf-i cerri ve ilişkili [عنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D9%86.md) kökü | Bir şeyin öne çıkması, belirmesi ve oradan hareketle ötesine geçilip uzaklaşılması işlevinden gramatikleşmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı ve Güney Sami edat sistemleri | Mekânsal sınırlardan uzaklaşma ve konumsal aşım bildiren edatlaşma süreçleriyle yapısal paralellik taşır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik yönelme-uzaklaşma morfemleri | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Semitic Comparative Grammar (Brockelmann).

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عن | Anlamlı | Mücâvezet ve aşma | Bir şeyden uzaklaşma, ötesine geçme, yüz çevirme veya bedel olma | Hedef kök; Kur'an'da 465 kez geçer |
| نع | Anlamlı | Yumuşaklık ve inilti | Klasik sözlüklerde zayıf ve gevşek olma, inleme veya ses çıkarma anlamında kullanılmıştır | Kur'an'da geçmez; ters permütasyon (müstamel) |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عن | Merkez | Uzaklaşma ve aşma | Bir nesneden, durumdan veya özneden öteye geçerek ayrılmayı ve bağı koparmayı bildirir | Başlangıç noktasına değil, aradaki mesafenin açılmasına ve aşılmasına odaklanır |
| من | Komşu | Başlangıç ve çıkış | Bir hareketin ilk başladığı sınırı ve mekânı gösterir | Odağı ayrılmanın ötesine değil, çıkışın gerçekleştiği ilk noktaya (ibtidâ-i gâye) yöneliktir |
| [على](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%89.md) | Komşu | Üstünlük ve istilâ | Bir şeyin üzerinde bulunmayı, hâkimiyeti ve baskıyı bildirir | Bazen عن edatının yerine mecazen geçse de aslen yükseklik ve kapsama eksenindedir |
| [إلى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%89.md) | Komşu | Varış ve yöneliş | Bir sürecin veya yönelişin nihai bitiş sınırını gösterir | Yönelme ve yaklaşma hareketinin hedefini tayin eder |
| [إلى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%89.md) | Zıt | Bitiş ve ulaşma | Bir sınıra yaklaşmayı ve oraya varmayı ifade eder | عن edatının uzaklaşma ve aşma yönünün tam tersi olarak hedefe kavuşmayı bildirir |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عن | Ayrılma, ötesine geçme | Bir sınırdan veya durumdan uzaklaşarak başka bir konuma geçiş | Kesin |
| Latince | de, ab, ex | -den, hakkında, uzağında | Bir kaynaktan uzaklaşmayı ve ayrılmayı karşılar; mücâvezet nüansını kısmen taşır | Güçlü |
| İngilizce | from, away from, off, about | -den, uzağa, hakkında | Ayrılma ve konu edinme anlamlarını verir; soyut aşım dinamizmini tam yansıtmaz | Kesin |
| Almanca | von, ab, weg von, über | -den, uzağında, üzerine | Çıkış noktasını ve uzaklaşmayı ifade eder; bedel ve aktarım anlamlarını bağlama göre üstlenir | Güçlü |
| Fransızca | de, loin de, au sujet de | -den, uzağında, dair | Çıkış ve mesafe koyma anlamlarını karşılar; ontolojik kopuş tonu eksik kalabilir | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Mücâvezet (Aşma ve uzaklaşma) | Bir durumun, eylemin veya yükün özneden uzaklaşması | Sorumluluğun veya azabın bir kimseden kaldırılmasını anlatan ayetler; Bakara [2:48](https://lisan.digital/tr/ayet/2:48.md), Duhân [44:12](https://lisan.digital/tr/ayet/44:12.md) |
| İ’râz ve gaflet (Yüz çevirme) | Bir hakikatten, delilden veya ibadetten kopuş ve ilgisizlik | Kalbin veya amelin haktan yüz çevirmesini belirten bağlamlar; Enbiyâ [21:1](https://lisan.digital/tr/ayet/21:1.md), Mâûn [107:5](https://lisan.digital/tr/ayet/107:5.md) |
| İsti’lâ ([على](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%89.md) anlamında) | Cimrilik veya haksızlığın kişinin kendi aleyhine dönmesi | Kişinin işlediği olumsuz fiilin bumerang etkisiyle kendisine yönelmesi; Muhammed [47:38](https://lisan.digital/tr/ayet/47:38.md) |
| Bedel ve ivaz (Yerine geçme) | Bir canın diğer bir can yerine kefil olamaması veya karşılık verememesi | Ahiret hesaplaşmasında bir kimsenin diğeri namına ödeme yapamayacağını bildiren ayetler; Bakara [2:48](https://lisan.digital/tr/ayet/2:48.md), Bakara [2:123](https://lisan.digital/tr/ayet/2:123.md) |
| Sebep ve ta’lîl (Gerekçe olma) | Bir eylemin arkasındaki itici saik veya dayanak | Hevadan konuşmama veya delilsiz karar vermeme bağlamları; Necm [53:3](https://lisan.digital/tr/ayet/53:3.md), Hûd [11:53](https://lisan.digital/tr/ayet/11:53.md) |
| Tenzih ve tecrid (Yüceltme) | Allah Teâlâ'nın müşriklerin isnatlarından berî ve yüce tutulması | Tevhid bağlamında noksan sıfatların ve ortakların nefyedildiği ayetler; Yûnus [10:18](https://lisan.digital/tr/ayet/10:18.md), Haşr [59:23](https://lisan.digital/tr/ayet/59:23.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Tenzih, tebrie ve ilahi sıfatlar | Yüce Allah'ın yaratılmışların nitelemelerinden münezzeh kılınması bağlamındaki cümlenin tahlili | Mutlak arınma, ayrışma ve eksikliklerden beri kılınma |
| Fıkıh | İbâha, ıskat ve vekâlet | Bir kimseden yükümlülüğün düşmesi veya bir fiilin başkası adına (ivaz/bedel olarak) icra edilmesi | Sorumluluğun zimmetten ayrılması ve başkasına intikali |
| Tefsir | Harf-i cerlerin te’vîli ve tazmin | Bir fiilin عن ile kullanılarak gizli bir yüz çevirme veya uzaklaşma manası kazanması prensibi | Ayetlerdeki kelimelerin mücâvezet boyutuyla anlam genişlemesi |
| Hadis | Rivayet tariklerinin nakli | Raviler arasındaki isnad zincirinde bilginin aktarımının lafzı ile kurulması | Bilginin kaynaktan kopmadan nakledilerek sonraki kuşağa taşınması |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tenzih ve kulluk sorumluluğu | Beraat ve arınma | İnsanın günahtan, ilahi zatın ise şirkten berî tutulması | Kötülüğün ve bâtılın bünyeden uzaklaştırılıp safiyetin korunmasını sağlar | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve rivayet zinciri | İsnad ve kaynak bağı | Bilginin ilk muhataptan kesintisiz ve güvenli biçimde intikali | Bir önermenin hangi yetkin kaynaktan tevarüs edildiğini belirler | Güçlü |
| Siyasi | Mesuliyet ve temsil | Ayrışma ve yetki devri | Yöneticinin keyfi iradeden veya haksız fiilden el çekmesi | Otoritenin şahsi hevalardan sıyrılarak meşru ilkelere bağlanmasını temin eder | Muhtemel |
| İktisadi | Tazminat ve borçtan kurtulma | İbra ve bedel | Mali yükümlülüğün bir şahsın üzerinden kalkarak ifa edilmesi | Zimmetin borçtan arındırılması ve tarafların haklarının tefrik edilmesi sürecini kurar | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sapma açısı ve vektörel ıraksama (divergence) | Bir hareketlinin belirlenmiş bir eksenden veya referans noktasından mesafe katederek uzaklaşması ve ayrılması dinamiği | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Yabancılaşma ve rasyonel ayrışma | Bireyin veya grubun yerleşik normlardan, görevlerden ya da kurumsal merkezden zihnen ve amelen koparak bağımsızlaşması | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Edatın yalnızca Türkçedeki standart «-den/-dan» çıkış eki gibi algılanarak pasif bir mekân ayrılığına indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir sınırı aşma, yüz çevirme, bir şeyin yerini tutma (ivaz), tenzih etme ve sorumluluk aktarma gibi çok katmanlı ontolojik ve ahlaki ilişkileri kapsaması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Örneğin ayetlerdeki hakikatten yüz çevirme veya azabın kaldırılması ifadelerinin sadece zamansal ya da mekânsal bir kalkış zannedilmesi ve aradaki iradi kopuşun gözden kaçırılması |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem teolojik tenzih dilini hem de ahlaki tutumları (yüz çevirme, arınma, mesuliyetten kurtulma) inşa eden temel işlev sözlerinden biri olmasıdır |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Şirkten tenzih ayetlerinde, ahiretteki şefaat ve bedel kabul edilmeyeceğini bildiren uyarılarda ve münafıkların hakikatten sapmasını niteleyen bağlamlarda belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Amellerin veya cezaların şahsilik ilkesini netleştirerek kimsenin başkası yerine ceza çekemeyeceğini ve lafzi tercümelerin getirdiği mekanik ayrılma yanılgısını düzeltir |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir sınırdan veya nesneden uzağa yönelerek engeli aşmak, mesafeyi açmak ve hedefin ötesine geçmek.
- Soyut anlam: Bir öznenin mevcudiyetinden yükün, bağın veya ilginin kesilerek başka bir alana intikal etmesi; yüz çevirme, tenzih ve bedel oluşturma.
- Sistematik karşılık: Din, bilgi ve ahlak düzeninde bir odağın sınırlarını koruyarak yabancı unsurları sistem dışına iten koruyucu ve ayrıştırıcı operatör.
- LaTeX modeli: $$f(x, y) = x \xrightarrow{\Delta} y \quad \text{öyle ki} \quad d(x, y) > 0 \land x \cap y = \emptyset$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $x$ kaynak durumu veya özneyi, $y$ uzaklaşılan hedefi veya durumu, $\Delta$ mücâvezet (aşma ve öteye geçme) operatörünü temsil eder; $d(x, y) > 0$ aradaki mesafenin ve kopuşun pozitif varlığını, $x \cap y = \emptyset$ ise ayrışmanın tam olduğunu ve iki durumun birbirinin sınırını ihlal etmediğini simgeler.

## Geçtiği ayetler (422 ayet)

Mushaf sırasıyla; ilk 200 ayet metniyle, kalan 222 ayet yalnızca numarasıyla. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%86/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:36.md) — عَنْهَا

فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطَانُ عَنْهَا فَأَخْرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِيهِ وَقُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ

Meal (IK): Nihayet şeytan onları cennetten kaydırdı. Onları bulundukları yerden çıkardı. Biz de: Kiminiz kiminize düşman olarak inin. Yeryüzünde sizin için bir zamana kadar yerleşim ve faydalanma vardır, dedik.

### [Bakara 2:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:48.md) — عَنْ

وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ

Meal (IK): Ve öyle bir günden korkun ki; o günde kimse, kimse için bir şey ödeyemez. Şefaat kabul edilmez. Fidye alınmaz ve onlara yardım da edilmez.

### [Bakara 2:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:52.md) — عَنْكُمْ

ثُمَّ عَفَوْنَا عَنْكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Bundan sonra sizi, şükredersiniz diye affetmiştik.

### [Bakara 2:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:74.md) — عَمَّا

ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهَارُ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءُ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Sonra bunun ardından kalbleriniz yine katılaştı. Şimdi onlar taş gibidir. Yahut daha da katı. Zira öylesi vardır ki; ondan ırmaklar kaynar, öylesi vardır ki; yarılıp ondan su fışkırır, öylesi de vardır ki; Allah korkusundan yuvarlanır. Allah, yaptıklarınızdan asla gafil değildir.

### [Bakara 2:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:85.md) — عَمَّا

ثُمَّ أَنْتُمْ هَؤُلَاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَكُمْ وَتُخْرِجُونَ فَرِيقًا مِنْكُمْ مِنْ دِيَارِهِمْ تَظَاهَرُونَ عَلَيْهِمْ بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَإِنْ يَأْتُوكُمْ أُسَارَى تُفَادُوهُمْ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْرَاجُهُمْ أَفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتَابِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ فَمَا جَزَاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذَلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَى أَشَدِّ الْعَذَابِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Sonra sizler; birbirinizi öldüren, aranızdan bir takımını yurtlarından süren, onlara karşı günah ve düşmanlıkla birleşen, onları (yurtlarından) çıkarmak haram kılınmışken esir olarak geldiklerinde fidyeleşmeye kalkan kimselersiniz. Yoksa kitabın bir kısmına inanıp bir kısmını inkar mı ediyorsunuz? Sizden böyle yapanın cezası; dünya hayatında rezil olmaktan başka birşey değildir. Kıyamet gününde ise onlar, azabın en şiddetlisine uğratılırlar. Allah, yaptıklarınızdan gafil değildir.

### [Bakara 2:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:86.md) — عَنْهُمُ

أُولَئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ

Meal (IK): İşte onlar, ahirete karşı dünya hayatını satın almış olanlardır. Bu yüzden kendilerinden azab kaldırılıp, hafifletilmeyecek, yardım da yapılmayacaktır.

### [Bakara 2:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:119.md) — عَنْ

إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَلَا تُسْأَلُ عَنْ أَصْحَابِ الْجَحِيمِ

Meal (IK): Şüphesiz ki biz seni müjdeleyici ve korkutucu olarak hak ile gönderdik. Cehennem ashabından sen mes’ul olacak değilsin.

### [Bakara 2:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:120.md) — عَنْكَ

وَلَنْ تَرْضَى عَنْكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ الَّذِي جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ

Meal (IK): Sen, dinlerine uymadıkça Yahudiler de, Hristiyanlar da, senden asla hoşnud olmazlar. Allah’ın hidayeti asıl hidayetin ta kendisidir, de. Şayet sana gelen ilimden sonra, onların heveslerine uyacak olursan; and olsun ki senin için Allah tarafından ne bir yar bulunur, ne de bir yardımcı.

### [Bakara 2:123](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:123.md) — عَنْ

وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا تَنْفَعُهَا شَفَاعَةٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ

Meal (IK): Ve öyle bir günden sakının ki, o gün kimse kimseden yana bir şey ödeyemez, kimseden bedel kabul olunmaz, şefaat fayda vermez ve yardım olunmaz.

### [Bakara 2:130](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:130.md) — عَنْ

وَمَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرَاهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَلَقَدِ اصْطَفَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Kendini bilmezden başka kim İbrahim’in dininden yüz çevirir. And olsun ki dünyada onu seçmiştik. Muhakkak ki o, ahirette de salihlerdendir.

### [Bakara 2:134](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:134.md) — عَمَّا

تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَا كَسَبْتُمْ وَلَا تُسْأَلُونَ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Onlar bir ümmetti gelip geçti. Onların kazandıkları kendilerinin, sizin kazandığınız da sizin. Ve siz, onların yapmış olduklarından sorulmazsınız.

### [Bakara 2:140](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:140.md) — عَمَّا

أَمْ تَقُولُونَ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطَ كَانُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى قُلْ أَأَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّهُ وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهَادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Yoksa siz: İbrahim, İsmail, İshak, Ya’kub ve oğulları Yahudi veya Hristiyan idiler mi, diyorsunuz? Siz mi daha iyi biliyorsunuz yoksa Allah mı? Allah tarafından yanında bulunan şehadeti gizleyenden daha zalim kim vardır? Allah sizin yaptıklarınızdan gafil değildir, de.

### [Bakara 2:141](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:141.md) — عَمَّا

تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَا كَسَبْتُمْ وَلَا تُسْأَلُونَ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Onlar bir ümmetti gelip geçti. Onların kazandıkları kendilerine, sizin kazandıklarınız da sizedir. Ve siz onların yapmış olduklarından sorulmazsınız.

### [Bakara 2:142](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:142.md) — عَنْ

سَيَقُولُ السُّفَهَاءُ مِنَ النَّاسِ مَا وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كَانُوا عَلَيْهَا قُلْ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Meal (IK): İnsanlardan bir kısım beyinsizler diyeceklerdir ki: Onları üzerinde bulundukları kıblelerinden ne çevirdi? De ki: Doğu da Batı da Allah’ındır. O, dilediği kimseyi doğru yola iletir.

### [Bakara 2:144](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:144.md) — عَمَّا

قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ وَإِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Doğrusu biz, yüzünün semaya doğru çevrilip durduğunu görüyoruz. Şimdi seni hoşnud olacağın bir kıbleye çevireceğiz. Yüzünü Mescid-i Haram tarafına çevir. Nerede bulunursanız bulunun, yüzlerinizi o tarafa çevirin. Şüphesiz ki, kendilerine kitab verilenler bunun Rablarından gelen bir gerçek olduğunu bilirler. Allah, onların yaptıklarından gafil değildir.

### [Bakara 2:149](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:149.md) — عَمَّا

وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِنَّهُ لَلْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Nereden (yola) çıkarsan yüzünü Mescid-i Haram’a doğru çevir. Şüphesiz bu, Rabbından bir haktır. Allah, yaptıklarınızdan gafil değildir.

### [Bakara 2:162](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:162.md) — عَنْهُمُ

خَالِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ

Meal (IK): Onun içinde temelli kalacaklardır. Onlardan ne azab hafifletilir, ne de yüzlerine bakılır.

### [Bakara 2:186](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:186.md) — عَنِّي

وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ

Meal (IK): Kullarım, sana Beni sorarsa; şüphesiz ki Ben, çok yakınım. Bana dua edince Ben, o dua edenin duasına icabet ederim. Öyleyse onlar da Benim da’vetime icabet etsinler. Bana iman etsinler ki, doğru yola varmış olalar.

### [Bakara 2:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:187.md) — عَنْكُمْ

أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Oruç gecesi kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. Onlar sizin için, siz de onlar için bir elbisesiniz. Sizin nefislerinize hıyanet eder olduğunuzu Allah bildi de tevbenizi kabul edip, sizi bağışladı. Artık onlara yaklaşın ve Allah’ın hakkınızda yazdığını isteyin. Sizin için şafağın beyaz ipliği, siyah ipliğinden seçilinceye kadar yeyin, için sonra geceye kadar orucu tamamlayın. Mescidlerde i’tikafta bulunduğunuz zaman, kadınlarınıza yaklaşmayın. Bu Allah’ın hudududur. Sakın onlara yaklaşmayın. İşte Allah ayetlerini insanlara, korunsunlar diye böyle açıklar.

### [Bakara 2:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:189.md) — عَنِ

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَى وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Sana yeni doğan aylardan soruyorlar. De ki: Onlar insanların faydası ve hacc için birer vakit ölçüleridir. Evlere arka taraflarından girmeniz «bir» değildir. Ancak «bir»; müttaki olanınkidir. Evlere kapılarından gelin. Allah’dan korkun ki, felaha eresiniz.

### [Bakara 2:217](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:217.md) — عَنِ · عَنْ

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Sana haram aydan ve onda savaştan soruyorlar. De ki: O ayda savaşmak; büyük bir günahtır. Fakat insanları Allah yolundan alıkoymak ve O’nu inkar etmek, Mescid-i Haram’a gitmelerine engel olmak, onun ehlini oradan çıkarmak Allah katında daha büyük günahtır. Fitne, katilden de beterdir. Kafirlerin güçleri yetse, sizi dininizden döndürünceye kadar sizinle savaşa devam ederler. Sizden her kim dininden dönerde kafir olarak ölürse; onların yaptığı ameller dünyada da, ahirette de boşa gitmiştir. Ve onlar, cehennem ehlidirler. Orada temelli kalacaklardır.

### [Bakara 2:219](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:219.md) — عَنِ

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): Sana içkiden ve kumardan soruyorlar. De ki: İkisinde de hem büyük günah, hem de insanlar için faydalar vardır. Günahları ise faydalarından daha büyüktür. Ve sana ne infak edeceklerini soruyorlar. De ki: İhtiyaçlarınızdan artanı. Düşünesiniz diye Allah size ayetlerini böyle açıklıyor.

### [Bakara 2:220](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:220.md) — عَنِ

فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلَاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَإِنْ تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَأَعْنَتَكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Dünya ve ahiret konusunda. Ve sana yetimlerden soruyorlar. De ki: Onlar için islahta bulunmak hayırlıdır. Eğer kendileriyle bir arada yaşarsanız, onlar sizin kardeşlerinizdir. Allah; bozguncularla islahçı olanları bilir. Eğer Allah dileseydi; sizi muhakkak zahmete sokardı. Şüphe yok ki Allah, Aziz’dir. Hakim’dir.

### [Bakara 2:222](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:222.md) — عَنِ

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ

Meal (IK): Sana adet halinden de soruyorlar. De ki: O, bir ezadır. Onun için adet halinde kadınlarınızdan ayrılın. Temizleninceye kadar onlara yaklaşmayın. İyice temizlendikleri vakit, Allah’ın size emrettiği yerden onlara varın. Şüphesiz ki Allah; hem çok tevbe edenleri sever, hem de çok temizlenenleri sever.

### [Bakara 2:233](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:233.md) — عَنْ

وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا لَا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَلِكَ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَنْ تَرَاضٍ مِنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا وَإِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُمْ مَا آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Anneler çocuklarını tam iki yıl emzirirler. Bu, emzirmeyi tamamlamak isteyen içindir. Onların yiyeceği, giyeceği uygun şekilde çocuk kendisinden olana aittir. Kimse gücünün üstünde bir şeyle mükellef olmaz. Ne anne çocuğu yüzünden, ne de baba çocuğu yüzünden zarara sokulmasın. Mirasçıya düşen de bunun gibidir. Eğer kendi aralarında anlaşıp, danışarak çocuğu memeden kesmek isterlerse; ikisine de bri vebal yoktur. Çocuklarınızı emzirtmek isterseniz, vereceğinizi güzelce teslim etmek şartıyla size yine bir vebal yoktur. Allah’tan korkun ve bilin ki Allah yaptığınız şeyleri görendir.

### [Bakara 2:271](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:271.md) — عَنْكُمْ

إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئَاتِكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

Meal (IK): Sadakaları açıktan verirseniz ne güzel. Eğer onları gizler de fakirlere öyle verirseniz bu, sizin için daha hayırlıdır. Ve onunla günahlarınızdan bir kısmını yarlığar. Allah, her ne yaparsanız haberdardır.

### [Bakara 2:286](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/2:286.md) — عَنَّا

لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Allah, kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez. Kazandığı lehine, yüklendiği aleyhinedir. Ey Rabbımız, unuttuk veya yanıldıysak sorumlu tutma bizi. Ey Rabbımız, bizden öncekilere yüklediğin gibi bize de ağır yük yükleme. Ey Rabbımız, bize gücümüzün yetmeyeceğini yükleme. Affet bizi, bağışla bizi. Sen Mevlamızsın. Kafirler güruhuna karşı yardım et bize.

### [Ali İmran 3:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:10.md) — عَنْهُمْ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَأُولَئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ

Meal (IK): Doğrusu küfredenlerin; malları ve çocukları Allah’a karşı onlara bir şey sağlamaz. Ve onlar ateşin yakıtıdırlar.

### [Ali İmran 3:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:88.md) — عَنْهُمُ

خَالِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ

Meal (IK): Ebediyyen onun içindedirler. Onlardan azab hafifletilmez ve onlara rahmet nazarıyla bakılmaz.

### [Ali İmran 3:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:97.md) — عَنِ

فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Orada apaçık alametlerle, İbrahim’in makamı vardır. Kim, oraya girerse emin olur. Ona yol bulabilen herkesin, Ka’be’yi haccetmesi insanlar üzerinde Allah’ın bir hakkıdır. Kim inkar ederse; bilsin ki doğrusu Allah, alemlerden müstağni’dir.

### [Ali İmran 3:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:99.md) — عَنْ · عَمَّا

قُلْ يَاأَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَهَا عِوَجًا وَأَنْتُمْ شُهَدَاءُ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): De ki: Ey Ehl-i Kitab, siz gerçeği gördüğünüz halde Allah’ın yolunu eğri göstermeye yeltenerek, iman edenleri niçin ondan çeviriyorsunuz? Allah, yaptıklarınızdan gafil değildir.

### [Ali İmran 3:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:104.md) — عَنِ

وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

Meal (IK): İçinizden hayra çağıran, iyiliği emredip kötülükten alıkoyan bir topluluk bulunsun. İşte onlar, kurtuluşa erenlerdir.

### [Ali İmran 3:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:110.md) — عَنِ

كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفَاسِقُونَ

Meal (IK): Siz; insanlar için çıkarılmış en hayırlı ümmetsiniz. İyiliği emreder, kötülükten alıkorsunuz. Ve Allah’a inanırsınız. Ehl-i Kitab’da inanmış olsaydı; kendileri için hayırlı olurdu. İçlerinde iman edenler olmakla beraber, çoğu fasıklardır.

### [Ali İmran 3:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:114.md) — عَنِ

يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَأُولَئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Onlar; Allah’a ve ahiret gününe inanırlar. İyiliği emreder, kötülükten alıkoyarlar. Hayırlara koşuşurlar, işte onlar salihlerdendir.

### [Ali İmran 3:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:116.md) — عَنْهُمْ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Küfredenlerin malları ve çocukları Allah’a karşı kendilerine hiçbir fayda sağlamayacaktır. Onlar cehennem yaranıdırlar, orada ebediyyen kalacaklardır.

### [Ali İmran 3:134](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:134.md) — عَنِ

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Onlar ki; bollukta ve darlıkta infak ederler, öfkelerini yenerler, insanların kusurlarını bağışlarlar. Allah, ihsan edenleri sever.

### [Ali İmran 3:152](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:152.md) — عَنْهُمْ · عَنْكُمْ

وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا أَرَاكُمْ مَا تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيَا وَمِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Gerçekten Allah’ın size olan vaadi doğru çıktı; O’nun izni ile kafirleri kırıp biçiyordunuz ki içinizden, dünyayı isteyenler ve ahireti isteyenler bulunduğundan sevdiğiniz zaferi size gösterdikten sonra; baş kaldırdığınız, verilen emir hakkında çekiştiğiniz ve yıldığınız zaman, imtihan etmek için Allah sizi mağlubiyete uğrattı. Bununla beraber sizi bağışladı. Allah mü’minlere lütufkardır.

### [Ali İmran 3:155](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:155.md) — عَنْهُمْ

إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطَانُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا وَلَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): İki topluluğun karşılaştığı gün; içinizden geri dönenleri, yaptıklarının bir kısmından ötürü şeytan yoldan çıkarmak istemiştir. Bununla beraber Allah onları bağışladı. Gerçekten Allah, Gafur’dur, Halim’dir.

### [Ali İmran 3:159](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:159.md) — عَنْهُمْ

فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ

Meal (IK): Allah’ın rahmeti sayesinde sen onlara karşı yumuşak davrandın. Eğer kaba ve katı kalbli olsaydın şüphesiz çevrenden dağılır giderlerdi. Öyleyse onları bağışla ve yargılanmalarını dile. İşler hakkında onlarla müşavere et. Bir kerre de azmettin mi artık Allah’a tevekkül et. Muhakkak Allah, tevekkül edenleri sever.

### [Ali İmran 3:168](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:168.md) — عَنْ

الَّذِينَ قَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ وَقَعَدُوا لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا قُلْ فَادْرَءُوا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): Kendileri oturarak kardeşleri için: Bize uysalardı öldürülmezlerdi, diyenlere, de ki: Şayet sadıklardan iseniz, kendi nefislerinizden ölümü geri çevirin.

### [Ali İmran 3:185](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:185.md) — عَنِ

كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ

Meal (IK): Her nefis, ölümü tadacaktır. Kıyamet günü ecirleriniz size eksiksiz verilecektir. O vakit, kim ateşten uzaklaştırılır, cennete sokulursa; artık o, kurtulmuştur. Zaten dünya hayatı, aldatıcı geçimlikten başka bir şey değildir.

### [Ali İmran 3:193](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:193.md) — عَنَّا

رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ

Meal (IK): Rabbımız; doğrusu biz: Rabbınıza inanın, diye imana çağıran bir davetçiyi işittik ve imana geldik. Ey Rabbımız; günahlarımızı bağışla, kusurlarımızı ört, canımızı da iyilerle birlikte al.

### [Ali İmran 3:195](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/3:195.md) — عَنْهُمْ

فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لَا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأُوذُوا فِي سَبِيلِي وَقَاتَلُوا وَقُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ثَوَابًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ

Meal (IK): Nihayet Rabbları, onlara icabet etti: Birbirinizden meydana gelen sizlerden; gerek erkek olsun gerek dişi olsun, çalışanın işini boşa çıkarmam. Hicret edenlerin, yurtlarından çıkarılanların, benim yolumda işkenceye, hakarete, ziyana uğrayanların, muharebe edenlerin ve öldürülenlerin suçlarını elbette örteceğim, Allah katından mükafat olmak üzere; onları altlarından ırmaklar akan cennetlere koyacağım. Sevabın en güzeli, Allah katındadır.

### [Nisa 4:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:4.md) — عَنْ

وَآتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِنْهُ نَفْسًا فَكُلُوهُ هَنِيئًا مَرِيئًا

Meal (IK): Kadınların mehirlerini seve seve verin. Şayet ondan bir kısmını gönül hoşluğu ile size bağışlar iseler, onu afiyetle yiyin.

### [Nisa 4:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:16.md) — عَنْهُمَا

وَاللَّذَانِ يَأْتِيَانِهَا مِنْكُمْ فَآذُوهُمَا فَإِنْ تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُوا عَنْهُمَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ تَوَّابًا رَحِيمًا

Meal (IK): Sizden fuhuş yapanların her ikisine de eziyet edin. Tevbe edip ıslah olurlarsa; artık onlardan vazgeçin. Çünkü Allah, Tevvab, Rahim olandır.

### [Nisa 4:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:28.md) — عَنْكُمْ

يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ وَخُلِقَ الْإِنْسَانُ ضَعِيفًا

Meal (IK): Allah (tekliflerini) sizden hafifletmek istiyor. Ve insan, zayıf yaratılmıştır.

### [Nisa 4:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:29.md) — عَنْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْكُمْ وَلَا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا

Meal (IK): Ey iman edenler; mallarınızı aranızda karşılıklı rıza ile gerçekleştirdiğiniz ticaret yolu hariç, batıl yollarla yemeyin. Ve kendinizi öldürmeyin. Şüphesiz ki Allah, sizin için Rahim olandır.

### [Nisa 4:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:31.md) — عَنْهُ · عَنْكُمْ

إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبَائِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيمًا

Meal (IK): Size yasaklanan büyük günahlardan kaçınırsanız; küçük günahlarınızı örter ve sizi şerefli bir mevkiye koyarız.

### [Nisa 4:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:46.md) — عَنْ

مِنَ الَّذِينَ هَادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَرَاعِنَا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِي الدِّينِ وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَكِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا

Meal (IK): Yahudilerden öyleleri var ki; kelimeleri yerlerinden değiştirir ve dillerini eğip bükerek ve dine tan ederek; işittik ve karşı geldik, duy, duymaz olası ve bizi güt (raina) derler. Eğer işittik ve itaat ettik, dinle ve bizi gözet demiş olsalardı, onlar için daha iyi olurdu. İşte Allah, inkarları yüzünden onlara la’net etmiştir. Onların ancak pek azı iman eder.

### [Nisa 4:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:55.md) — عَنْهُ

فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْهُ وَكَفَى بِجَهَنَّمَ سَعِيرًا

Meal (IK): Onlardan bir kısmı ona inandı, bir kısmı da ondan yüz çevirdi. Çılgın ateş olarak cehennem yeter.

### [Nisa 4:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:61.md) — عَنْكَ

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَى مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُودًا

Meal (IK): Onlara; Allah’ın indirdiğine ve peygambere gelin, denilince; münafıkların senden büsbütün uzaklaştıklarını görürsün.

### [Nisa 4:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:63.md) — عَنْهُمْ

أُولَئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا

Meal (IK): Onlar öyle kimsler ki; kalblerindekini Allah bilir. Sen onlara aldırma da öğüt ver. Haklarında te’sirli sözler söyle.

### [Nisa 4:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:81.md) — عَنْهُمْ

وَيَقُولُونَ طَاعَةٌ فَإِذَا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ وَاللَّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا

Meal (IK): Sana; peki, derler. Yanından ayrıldıktan sonra da içlerinden bir grup sana söylediklerini hilafına geceleyin plan kurarlar. Allah gece tasarladıklarını yazıyor. Onlara aldırış etme. Allah’a tevekkül et. Vekil olarak Allah yeter.

### [Nisa 4:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:99.md) — عَنْهُمْ

فَأُولَئِكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ وَكَانَ اللَّهُ عَفُوًّا غَفُورًا

Meal (IK): Umulur ki Allah, onları affetsin. Ve Allah; Afüvv, Gafur olandır.

### [Nisa 4:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:102.md) — عَنْ

وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كَانَ بِكُمْ أَذًى مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا

Meal (IK): Sen; içlerinde olup da namazlarını kıldırdığın zaman, bir kısmı seninle beraber namaza dursun ve silahlarını da alsınlar. Secdeye vardıklarında onlar arkanıza geçsinler, kılmayan öbür kısım gelsin, seninle beraber kılsınlar. Tedbirli olsunlar, silahlarını alsınlar. Kafirler size ansızın bir baskın vermek için silah ve eşyanızdan gafil bulunmanızı arzu ederler. Yağmurdan zarar görecekseniz veya hasta olursanız, silahlarınızı bırakmanıza bir beis yoktur. Fakat dikkatli olun. Allah; şüphesiz kafirlere horlayıcı bir azab hazırlamıştır.

### [Nisa 4:107](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:107.md) — عَنِ

وَلَا تُجَادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنْفُسَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا أَثِيمًا

Meal (IK): Nefislerine hainlik etmiş kimseleri savunma. Allah; hainlikte direnen günahkarları sevmez.

### [Nisa 4:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:109.md) — عَنْهُمْ

هَأَنْتُمْ هَؤُلَاءِ جَادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَمَنْ يُجَادِلُ اللَّهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَمْ مَنْ يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَكِيلًا

Meal (IK): İşte siz öyle kimselersiniz ki; dünya hayatında onları savunuyorsunuz. Ama kıyamet günü Allah’a karşı onları kim savunacak? Yahut onlara kim vekil olacak?

### [Nisa 4:121](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:121.md) — عَنْهَا

أُولَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَلَا يَجِدُونَ عَنْهَا مَحِيصًا

Meal (IK): Onların varacağı yer, cehennemdir. Oradan kaçacak yer de bulamayacaklardır.

### [Nisa 4:149](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:149.md) — عَنْ

إِنْ تُبْدُوا خَيْرًا أَوْ تُخْفُوهُ أَوْ تَعْفُوا عَنْ سُوءٍ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ عَفُوًّا قَدِيرًا

Meal (IK): Bir iyiliği açığa vurur veya gizler, yahut bir kötülüğü affederseniz; şüphesiz ki Allah; Afüvv ve Kadir olandır.

### [Nisa 4:153](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:153.md) — عَنْ

يَسْأَلُكَ أَهْلُ الْكِتَابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتَابًا مِنَ السَّمَاءِ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسَى أَكْبَرَ مِنْ ذَلِكَ فَقَالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذَلِكَ وَآتَيْنَا مُوسَى سُلْطَانًا مُبِينًا

Meal (IK): Kitab ehli senin kendilerine gökten bir kitab indirmeni isterler. Musa’ dan da bundan daha büyüğünü istemişlerdi. Ve; bize Allah’ı apaçık göster, demişlerdi. Zulümlerinden dolayı onları yıldırım çarpmıştı. Kendilerine bunca açık ayetler ve deliller geldikten sonra da buzağıya taptılar. Nihayet Biz, bunu affettik ve Musa’ya apaçık bir hüccet verdik.

### [Nisa 4:160](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:160.md) — عَنْ

فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَاتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيرًا

Meal (IK): Yahudi olanların zulümleri ve bir çok kimseleri Allah yolundan çevirmelerinden dolayı; kendilerine, helal kılınmış şeyleri yasakladık.

### [Nisa 4:161](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:161.md) — عَنْهُ

وَأَخْذِهِمُ الرِّبَا وَقَدْ نُهُوا عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا

Meal (IK): Kendilerine yasaklanan faizi almaları ve haksız yere insanların mallarını yemelerinden ötürü. Onların küfür içinde olanlarına elem verici bir azab hazırladık.

### [Nisa 4:167](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:167.md) — عَنْ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ قَدْ ضَلُّوا ضَلَالًا بَعِيدًا

Meal (IK): Muhakkak ki küfredip insanları Allah yolundan alıkoyanlar, derin bir sapıklığa düşmüşlerdir.

### [Nisa 4:172](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/4:172.md) — عَنْ

لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْدًا لِلَّهِ وَلَا الْمَلَائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ وَمَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعًا

Meal (IK): Mesih, Allah’a kul olmaktan asla çekinmez. Gözde melekler de. Kim, O’na kulluktan çekinir ve büyüklük taslarsa; bilsin ki, O hepsini huzuruna toplayacaktır.

### [Maide 5:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:2.md) — عَنِ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحِلُّوا شَعَائِرَ اللَّهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْوَانًا وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَنْ تَعْتَدُوا وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’ın nişanelerine, haram olan aya, hediye olan kurbanlığa, gerdanlıklı hayvanlara ve Rabblarından nimet, rıza taleb ederek Beyt’ül Haram’a gelenlere hürmetsizlik etmeyin. İhramdan çıkınca avlanın. Sizi Mescid-i Haram’dan alıkoydukları için bir kavme olan kininiz, siz haddi aşmaya sürüklemesin. İyilik ve takva üzerinde yardımlaşın. Günah işlemek ve aşırı gitmek üzerinde yardımlaşmayın. Allah’tan sakının, muhakkak ki Allah’ın cezası şiddetlidir.

### [Maide 5:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:11.md) — عَنْكُمْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’ın üzerinize olan nimetini hatırlayın. Hani bir kavim, size el uzatmağa kalkmıştı da, onların ellerini üzerinizden geri çekmişti. Allah’tan sakının. Ve mü’minler, Allah’a tevekkül etsinler.

### [Maide 5:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:12.md) — عَنْكُمْ

وَلَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَبَعَثْنَا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيبًا وَقَالَ اللَّهُ إِنِّي مَعَكُمْ لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلَاةَ وَآتَيْتُمُ الزَّكَاةَ وَآمَنْتُمْ بِرُسُلِي وَعَزَّرْتُمُوهُمْ وَأَقْرَضْتُمُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَلَأُدْخِلَنَّكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ فَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ

Meal (IK): And olsun ki, Allah İsrailoğullarından söz almıştı. Biz, onlardan oniki temsilci seçtik. Allah demişti ki: Muhakkak ki Ben, sizinleyim; namaz kılar, zekat verir, peygamberlerime inanır, onlara yardım ederseniz, Allah’a güzel bir borç verirseniz; andolsun ki sizin kötülüklerinizi örterim. Ve andolsun ki sizi, altlarından ırmaklar akan cennetlere koyarım. Bundan sonra sizden her kim de küfrederse; şüphesiz doğru yoldan sapmış olur.

### [Maide 5:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:13.md) — عَنْ · عَنْهُمْ

فَبِمَا نَقْضِهِمْ مِيثَاقَهُمْ لَعَنَّاهُمْ وَجَعَلْنَا قُلُوبَهُمْ قَاسِيَةً يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ وَلَا تَزَالُ تَطَّلِعُ عَلَى خَائِنَةٍ مِنْهُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاصْفَحْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Ahidlerini bozmalarından ötürü onlara la’net ettik, kalblerini de katılaştırdık. Onlar, kelimeleri yerlerinden değiştiriyorlar. Kendilerine öğretilenlerin bir kısmını unuttular. İçlerinden pek azı müstesna daima hainliklerini görürsün. Sen; onları affet ve geç. Muhakkak Allah; ihsan edenleri sever.

### [Maide 5:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:15.md) — عَنْ

يَاأَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيرًا مِمَّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتَابِ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Ey Ehl-i Kitab; size peygamberimiz gelmiştir, kitabtan gizleyip durduğunuzun çoğunu size açıkça anlatır ve çoğundan da geçiverir. Gerçekten size Allah’tan bir nur ve apaçık bir kitab gelmiştir.

### [Maide 5:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:42.md) — عَنْهُمْ

سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَإِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئًا وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ

Meal (IK): Yalan kulak verici, haramı yiyicidirler. Sana gelirlerse; ister aralarında hükmet, ister onlardan yüz çevir. Eğer onlardan yüz çevirirsen; sana hiçbir zarar veremezler. Şayet hükmedersen de; aralarında adaletle hükmet. Çünkü Allah; adil olanları sever.

### [Maide 5:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:48.md) — عَمَّا

وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ عَمَّا جَاءَكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ

Meal (IK): Sana da; kendinden önceki kitabları doğrulayıcı ve üzerlerine şahid olarak bu kitabı hak ile indirdik. Aralarında Allah’ın indirdiği ile hükmet. Sana hak gelmişken onların heveslerine uyma. Sizden her biriniz için bir yol, bir şeriat kıldık. Şayet Allah dileseydi; sizi tek bir ümmet yapardı. Lakin sizi verdiği ile denemek istedi. Öyleyse hayırda yarışın. Hepinizin dönüşü Allah’a dır. Size ayrılığa düştüğünüz şeyleri bildirecektir.

### [Maide 5:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:49.md) — عَنْ

وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ أَنْ يَفْتِنُوكَ عَنْ بَعْضِ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ أَنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُصِيبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوبِهِمْ وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ لَفَاسِقُونَ

Meal (IK): Ve aralarında Allah’ın indirdiği ile hükmet. Onların heveslerine uyma. Seni Allah’ın sana indirdiğinden vazgeçirmelerinden sakın. Eğer yüz çevirirlerse; bil ki, bir kısım günahları yüzünden Allah onları cezalandırmak istiyor. Gerçekten insanların bir çoğu fasıklardır.

### [Maide 5:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:54.md) — عَنْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; içinizden her kim, dininden dönerse; Allah’ın sevdiği ve onların da O’nu sevdikleri, mü’minlere karşı alçak gönüllü, kafirlere karşı zorlu bir kavim getirir. Allah yolunda cihad ederler, hiç bir yerenin yermesinden korkmazlar. Bu, Allah’ın bir lütfudur. O’nu dilediğine verir. Allah; Vasi’dir, Alim’dir.

### [Maide 5:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:60.md) — عَنْ

قُلْ هَلْ أُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذَلِكَ مَثُوبَةً عِنْدَ اللَّهِ مَنْ لَعَنَهُ اللَّهُ وَغَضِبَ عَلَيْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِيرَ وَعَبَدَ الطَّاغُوتَ أُولَئِكَ شَرٌّ مَكَانًا وَأَضَلُّ عَنْ سَوَاءِ السَّبِيلِ

Meal (IK): De ki: Allah katında bundan daha kötü bir cezanın bulunduğunu size haber vereyim mi? O kimse ki; Allah ona la’net etmiş, aleyhine gazab etmiş ve onlardan maymunlar, domuzlar ve Tağut’a kullar kılmıştır. İşte onlar; yer bakımından en kötü ve doğru yoldan en çok sapmış olanlardır.

### [Maide 5:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:63.md) — عَنْ

لَوْلَا يَنْهَاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَصْنَعُونَ

Meal (IK): Rabb’a kul olanlar ve bilginler; onları günah söylemelerinden ve haram yemelerinden vazgeçirmeye çalışmalı değiller miydi? Yapmakta oldukları şey gerçekten ne kötü.

### [Maide 5:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:65.md) — عَنْهُمْ

وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَكَفَّرْنَا عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأَدْخَلْنَاهُمْ جَنَّاتِ النَّعِيمِ

Meal (IK): Eğer Ehl-i Kitab, iman edip de sakınsalardı; kötülüklerini örterdik ve onları Naim cennetlerine koyardık.

### [Maide 5:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:73.md) — عَمَّا

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ ثَالِثُ ثَلَاثَةٍ وَمَا مِنْ إِلَهٍ إِلَّا إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنْ لَمْ يَنْتَهُوا عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Allah, gerçekten üçün üçüncüsüdür, diyenler andolsun ki; kafir olmuşlardır. Halbuki hiç bri tanrı yoktur, ancak bir tek tanrı vardır. Söylediklerinden vazgeçmezlerse; onlardan kafir olanlara acıklı bir azab dokunacaktır.

### [Maide 5:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:77.md) — عَنْ

قُلْ يَاأَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعُوا أَهْوَاءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ وَأَضَلُّوا كَثِيرًا وَضَلُّوا عَنْ سَوَاءِ السَّبِيلِ

Meal (IK): De ki: Ey Ehl-i Kitab; dininizde haksız yere haddi aşmayın, daha önce hem kendi sapmış hem de birçoğunu saptırmış ve doğru yoldan ayrılmış bir kavmin heveslerine uymayın.

### [Maide 5:79](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:79.md) — عَنْ

كَانُوا لَا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ

Meal (IK): Birbirlerinin yaptıkları fenalıklara engel olmuyorlardı. Yapmakta oldukları ne kötü idi.

### [Maide 5:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:91.md) — عَنْ · وَعَنِ

إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَعَنِ الصَّلَاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ

Meal (IK): Şeytan; ancak içki ve kumar yüzünden aranıza düşmanlık ve kin sokmak ve sizi Allah’ı anmaktan ve namazdan alıkoymak ister. Artık vazgeçersiniz değil mi?

### [Maide 5:95](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:95.md) — عَمَّا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَأَنْتُمْ حُرُمٌ وَمَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّدًا فَجَزَاءٌ مِثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ يَحْكُمُ بِهِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ هَدْيًا بَالِغَ الْكَعْبَةِ أَوْ كَفَّارَةٌ طَعَامُ مَسَاكِينَ أَوْ عَدْلُ ذَلِكَ صِيَامًا لِيَذُوقَ وَبَالَ أَمْرِهِ عَفَا اللَّهُ عَمَّا سَلَفَ وَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ

Meal (IK): Ey iman edenler; siz ihramlı iken avı öldürmeyin. Sizden her kim; bile bile onu öldürürse; öldürdüğü o hayvanın benzeri bir ceza vardır ki, Ka’be’ye ulaşmış bir kurbanlık olmak üzere, buna içinizden adil iki kişi hükmedecektir. Yahut düşkünlere yemek yedirmek şeklinde keffaret veya onun dengi oruç tutmaktır. Ta ki yaptığının vebalini tatmış olsun. Allah; geçmiştekileri affetmiştir. Kim de sonradan böyle yaparsa; Allah, ondan intikamını alır. Allah, Aziz’dir, İntikam sahibidir.

### [Maide 5:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:101.md) — عَنْ · عَنْهَا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَإِنْ تَسْأَلُوا عَنْهَا حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْهَا وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; size açıklanınca hoşunuza gitmeyecek olan şeyleri sormayın. Ku’ran indirilirken onları soracak olursanız, size açıklanır. Allah, bunları affetmiştir. Allah; Gafur’dur, Halim’dir.

### [Maide 5:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:110.md) — عَنْكَ

إِذْ قَالَ اللَّهُ يَاعِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَعَلَى وَالِدَتِكَ إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا وَإِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَإِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي فَتَنْفُخُ فِيهَا فَتَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِي وَتُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ بِإِذْنِي وَإِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتَى بِإِذْنِي وَإِذْ كَفَفْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَنْكَ إِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Hani Allah; Ey Meryem oğlu İsa; senin ve ananın üzerindeki nimetimi hatırla, demişti. Hani seni, Ruh’ül-Kudüs ile desteklemiştim. Beşikte iken de, yetişkin iken de insanlar la konuşuyordun. Hani sana; kitabı, hikmeti Tevrat’ı ve İncil’i öğretmiştim. Hani sen; Benim iznimle çamurdan kuş gibi bir şey yapıyordun da içine üflüyordun ve Benim iznimle kuş oluyordu. Hani sen; anadan doğma körü ve abraşı Benim iznimle iyi ediyordun. Hani; ölüleri Benim iznimle diriltiyordun. Ve hani, İsrailoğullarını senden çekmiştim, kendilerine apaçık ayetler getirdiğin zaman içlerinden küfredenler; bu apaçık bir büyüdür, demişti.

### [Maide 5:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/5:119.md) — عَنْهُمْ · عَنْهُ

قَالَ اللَّهُ هَذَا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Allah buyurdu ki: Bu, doğru söyleyenlerin doğruluklarının fayda verdiği gündür. Onlara; altından ırmaklar akan, içinde temelli kalacakları cennetler vardır. Allah; onlardan hoşnud olmuştur, onlar da Allah’dan hoşnud olmuşlardır. Büyük kurtuluş işte budur.

### [En'am 6:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:4.md) — عَنْهَا

وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ إِلَّا كَانُوا عَنْهَا مُعْرِضِينَ

Meal (IK): Rabblarının ayetlerinden bir ayet onlara gelmez ki; ondan yüzçevirmiş olmasınlar.

### [En'am 6:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:16.md) — عَنْهُ

مَنْ يُصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمَهُ وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْمُبِينُ

Meal (IK): O gün, kim ondan döndürülürse; şüphesiz o, rahmete ermiştir. İşte apaçık kurtuluş budur.

### [En'am 6:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:24.md) — عَنْهُمْ

انْظُرْ كَيْفَ كَذَبُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Meal (IK): Bak, kendilerine nasıl yalan söylediler? Yalan yere uydurdukları kendilerinden nasıl kayboluverdi?

### [En'am 6:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:26.md) — عَنْهُ

وَهُمْ يَنْهَوْنَ عَنْهُ وَيَنْأَوْنَ عَنْهُ وَإِنْ يُهْلِكُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): Onlar, hem bundan vazgeçirmeye çalışırlar, hem de kendileri ondan uzaklaşırlar. Onlar sadece kendilerini helake sürüklerler de farkına varmazlar.

### [En'am 6:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:28.md) — عَنْهُ

بَلْ بَدَا لَهُمْ مَا كَانُوا يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ وَلَوْ رُدُّوا لَعَادُوا لِمَا نُهُوا عَنْهُ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ

Meal (IK): Hayır, öteden beri gizleyegeldikleri şeylerle karşılarına çıktık. Eğer geri döndürülselerdi yine kendilerine yasaklanan şeylere döneceklerdi. Doğrusu onlar, yalancılardır.

### [En'am 6:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:68.md) — عَنْهُمْ

وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ وَإِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطَانُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرَى مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Ayetlerimizi çekişmeye dalanları gördüğün vakit; onlar başka bir söze geçinceye kadar, kendilerinden yüzçevir. Eğer şeytan sana unutturursa; hatırladıktan sonra, artık zalimler güruhu ile oturma.

### [En'am 6:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:88.md) — عَنْهُمْ

ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): İşte bu; Allah’ın, hidayetidir ki kullarından dilediğini onunla hidayete erdirir. Eğer onlar da şirk koşsalardı yapageldikleri şeyler boşa çıkardı.

### [En'am 6:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:93.md) — عَنْ

وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ قَالَ أُوحِيَ إِلَيَّ وَلَمْ يُوحَ إِلَيْهِ شَيْءٌ وَمَنْ قَالَ سَأُنْزِلُ مِثْلَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَوْ تَرَى إِذِ الظَّالِمُونَ فِي غَمَرَاتِ الْمَوْتِ وَالْمَلَائِكَةُ بَاسِطُوا أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنْتُمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَكُنْتُمْ عَنْ آيَاتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ

Meal (IK): Allah’a karşı yalan uydurandan, yahut kendisine hiçbir şey vahyedilmemişken; bana da vahyolundu, diyenden ve; Allah’ın indirdiği gibi ben de indireceğim, diyenden daha zalim kimdir? Bir görseydin; o zalimler can çekişirlerken melekler de ellerini uzatmış: Can verip bugün Allah’a karşı haksız yere söylediklerinizden ve O’nun ayetlerine büyüklük taslamanızdan ötürü horluk azabı ile cezalandırılacaksınız, derken.

### [En'am 6:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:94.md) — عَنْكُمْ

وَلَقَدْ جِئْتُمُونَا فُرَادَى كَمَا خَلَقْنَاكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَتَرَكْتُمْ مَا خَوَّلْنَاكُمْ وَرَاءَ ظُهُورِكُمْ وَمَا نَرَى مَعَكُمْ شُفَعَاءَكُمُ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فِيكُمْ شُرَكَاءُ لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنْكُمْ مَا كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ

Meal (IK): Andolsun ki siz; ilk defa yarattığımız gibi, yapayalnız ve teker teker huzurumuza geldiniz. Ve size verdiğimiz şeyleri ardınızda bıraktınız. Hani, ortaklarınız olduğunu sandığınız şefaatçılarınızı da beraberinizde görmüyoruz. Andolsun ki; aranızdaki bağlar artık kopmuştur. Ortak sandıklarınız da sizden kaybolup gitmiştir.

### [En'am 6:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:100.md) — عَمَّا

وَجَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكَاءَ الْجِنَّ وَخَلَقَهُمْ وَخَرَقُوا لَهُ بَنِينَ وَبَنَاتٍ بِغَيْرِ عِلْمٍ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يَصِفُونَ

Meal (IK): Cinnleri, Allah’a ortak koştılar. Halbuki onları, O yaratmıştır. Bilmeden O’na oğullar ve kızlar uydurdular. Haşa O, onların vasıflandırdıklarından yüce ve münezzehtir.

### [En'am 6:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:106.md) — عَنِ

اتَّبِعْ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ

Meal (IK): Rabbından sana vahyolunana uy. O’ndan başka tanrı yoktur. Müşriklerden yüz çevir.

### [En'am 6:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:116.md) — عَنْ

وَإِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ

Meal (IK): Eğer sen, yeryüzünde bulunanların çoğunluğuna uyarsan; seni Allah’ın yolundan saptırırlar. Onlar, ancak zanna uyarlar ve yalnız yalan söyleyip dururlar.

### [En'am 6:117](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:117.md) — عَنْ

إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ مَنْ يَضِلُّ عَنْ سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki Rabbın; yolundan sapanları en iyi bilendir. Ve O; hidayete ermiş olanları da en iyi bilendir.

### [En'am 6:132](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:132.md) — عَمَّا

وَلِكُلٍّ دَرَجَاتٌ مِمَّا عَمِلُوا وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Her birinin işlediklerine karşılık dereceleri vardı. Ve Rabbın onların işlediklerinden gafil değildir.

### [En'am 6:147](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:147.md) — عَنِ

فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ رَبُّكُمْ ذُو رَحْمَةٍ وَاسِعَةٍ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُهُ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ

Meal (IK): Seni yalanlarlarsa; de ki: Rabbımız geniş rahmet sahibidir. O’nun gücü günahkarlar güruhundan döndürülemez.

### [En'am 6:153](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:153.md) — عَنْ

وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Meal (IK): Ve şüphesiz ki bu; Benim dosdoğru yolumdur. Ona hemen uyun. Başka yollara uymayın ki; sonra sizi O’nun yolundan ayırır. İşte, sakınasınız diye size bunları emretti.

### [En'am 6:156](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:156.md) — عَنْ

أَنْ تَقُولُوا إِنَّمَا أُنْزِلَ الْكِتَابُ عَلَى طَائِفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنَا وَإِنْ كُنَّا عَنْ دِرَاسَتِهِمْ لَغَافِلِينَ

Meal (IK): Demeyesiniz ki: Bizden önce kitab, yalnız iki topluluğa indi. Bizim ise onlarınkinden hiç haberimiz yok.

### [En'am 6:157](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/6:157.md) — عَنْهَا · عَنْ

أَوْ تَقُولُوا لَوْ أَنَّا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتَابُ لَكُنَّا أَهْدَى مِنْهُمْ فَقَدْ جَاءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَصَدَفَ عَنْهَا سَنَجْزِي الَّذِينَ يَصْدِفُونَ عَنْ آيَاتِنَا سُوءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوا يَصْدِفُونَ

Meal (IK): Veya demeyesiniz ki: Bize de o kitab indirilseydi; muhakkak ki onlardan daha fazla hidayete ererdik. İşte size, Rabbınızdan apaçık hüccet, hidayet ve rahmet gelmiştir. Artık Allah’ın ayetlerini yalanlayandan ve onlardan yüzçevirenden daha zalim kimdir? Biz, ayetlerimizden yüzçevirenleri bu yüzden azabın kötüsüyle cezalandıracağız.

### [Araf 7:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:17.md) — وَعَنْ

ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمَانِهِمْ وَعَنْ شَمَائِلِهِمْ وَلَا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شَاكِرِينَ

Meal (IK): Sonra andolsun ki; onların önlerinden, arkalarından, sağlarından ve sollarından geleceğim. Ve Sen, onların çoğunu şükreder bulmayacaksın.

### [Araf 7:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:20.md) — عَنْهُمَا · عَنْ

فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطَانُ لِيُبْدِيَ لَهُمَا مَا وُورِيَ عَنْهُمَا مِنْ سَوْءَاتِهِمَا وَقَالَ مَا نَهَاكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ إِلَّا أَنْ تَكُونَا مَلَكَيْنِ أَوْ تَكُونَا مِنَ الْخَالِدِينَ

Meal (IK): Derken şeytan ayıp yerlerini kendilerine göstermek için ikinize de vesvese verdi ve dedi ki: Rabbınız, sizi başka bir şey için değil, ancak iki melek veya ebedi kalanlardan olmanızı önlemek için yasaklamıştır.

### [Araf 7:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:22.md) — عَنْ

فَدَلَّاهُمَا بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْءَاتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَنَادَاهُمَا رَبُّهُمَا أَلَمْ أَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَأَقُلْ لَكُمَا إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُبِينٌ

Meal (IK): Böylece onların ikisini de baştan çıkarıp aldattı. Ağaçtan tadınca ayıp yerleri kendilerine göründü. İkisi de kendilerini cennetin yaprağıyla örtmeye başladılar. Rabbları da onlara: Ben sizi o ağaçtan men’etmedim mi? Ve şeytan size apaçık bir düşmandır, demedim mi? diye nida etti.

### [Araf 7:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:27.md) — عَنْهُمَا

يَابَنِي آدَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطَانُ كَمَا أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ يَنْزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْءَاتِهِمَا إِنَّهُ يَرَاكُمْ هُوَ وَقَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لَا تَرَوْنَهُمْ إِنَّا جَعَلْنَا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاءَ لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Ey ademoğulları, şeytan, ana ve babanızı ayıp yerlerini kendilerine göstermek için elbiselerini soyarak nasıl cennetten çıkardıysa; sakın size de bir fitne yapmasın. O da, taraftarları da sizin onları görmediğiniz yerden sizi görürler. Biz, şeytanı; iman etmeyenlerin velileri yaptık.

### [Araf 7:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:36.md) — عَنْهَا

وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُوا عَنْهَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Ayetlerimizi yalanlayıp onlara karşı büyüklük taslayanlar; işte onlar ateşliklerdir. Onlar orada temelli kalıcıdırlar.

### [Araf 7:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:37.md) — عَنَّا

فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ أُولَئِكَ يَنَالُهُمْ نَصِيبُهُمْ مِنَ الْكِتَابِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قَالُوا أَيْنَمَا كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَشَهِدُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ

Meal (IK): Allah’a karşı yalan uyduran veya O’nun ayetlerini yalan sayanlardan daha zalim kim vardır? İşte onlara; kitabdaki payları erişecektir. Nihayet, elçilerimiz canlarını almak üzere onlara geldiklerinde; diyeceklerdir ki: Allah’tan başka tapar olduklarınız nerede? Onlar da derler ki: Onlar, bizi bırakıp kaçtılar. Ve onlar, kendi aleyhlerine gerçekten kafir olduklarına şehadet ederler.

### [Araf 7:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:40.md) — عَنْهَا

إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُوا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَلَا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki ayetlerimizi yalan sayıp onlara karşı büyüklük taslayanlara; işte onlara, göğün kapıları açılmaz ve onlar; deve iğne deliğinden geçinceye kadar cennete de giremezler. Biz, suçluları işte böyle cezalandırırız.

### [Araf 7:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:45.md) — عَنْ

الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا وَهُمْ بِالْآخِرَةِ كَافِرُونَ

Meal (IK): Onlar ki; Allah’ın yolundan alıkoyarlar ve onu eğriltmek isterler. Ve onlar; ahireti de inkar edenlerdir.

### [Araf 7:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:48.md) — عَنْكُمْ

وَنَادَى أَصْحَابُ الْأَعْرَافِ رِجَالًا يَعْرِفُونَهُمْ بِسِيمَاهُمْ قَالُوا مَا أَغْنَى عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ

Meal (IK): A’raf ashabı; simalarıyla tanıdıkları adamlara seslenirler: Topluluğunuz, topladığınız mal ve büyüklük taslamalarınız size fayda vermedi, derler.

### [Araf 7:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:53.md) — عَنْهُمْ

هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا تَأْوِيلَهُ يَوْمَ يَأْتِي تَأْوِيلُهُ يَقُولُ الَّذِينَ نَسُوهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ فَهَلْ لَنَا مِنْ شُفَعَاءَ فَيَشْفَعُوا لَنَا أَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ قَدْ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Meal (IK): Onlar, onun te’vilinden başkasını mı bekliyorlar? Onun te’vilinin geldiği gün; daha önce onu unutmuş olanlar derler ki: Gerçekten Rabbımızın elçileri, bize hakkı getirmiştir. Şimdi bize şefaat edecek var mı ki; şefaat etsin. Yahut geriye çevrilir miyiz ki, yapmış olduğumuzdan başkasını yapalım? Onlar gerçekten kendilerini hüsrana uğratmışlardır. Ve uydurageldikleri şeyler, kendilerinden uzaklaşıp kaybolmuştur.

### [Araf 7:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:77.md) — عَنْ

فَعَقَرُوا النَّاقَةَ وَعَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ وَقَالُوا يَاصَالِحُ ائْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا إِنْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ

Meal (IK): Ve dişi deveyi kesip devirdiler de Rabblarının emrine baş kaldırdılar ve dediler ki: Ey Salih; eğer sen peygamberlerden isen tehdid edip durduğun azabı getir bize.

### [Araf 7:79](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:79.md) — عَنْهُمْ

فَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَقَالَ يَاقَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّي وَنَصَحْتُ لَكُمْ وَلَكِنْ لَا تُحِبُّونَ النَّاصِحِينَ

Meal (IK): O da onlardan yüz çevirdi ve dedi ki: Ey kavmim; andolsun ki ben, size Rabbımın vahyettiğini bildirdim ve size öğüt verdim. Ne var ki siz, öğüt verenleri sevmiyorsunuz.

### [Araf 7:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:86.md) — عَنْ

وَلَا تَقْعُدُوا بِكُلِّ صِرَاطٍ تُوعِدُونَ وَتَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِهِ وَتَبْغُونَهَا عِوَجًا وَاذْكُرُوا إِذْ كُنْتُمْ قَلِيلًا فَكَثَّرَكُمْ وَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Ve siz, Allah’a iman edenleri tehdit ederek, Allah’ın yolundan alıkoyarak ve onun eğriliğini isteyerek, her yolun başını tutup oturmayın. Hem hatırlayın ki; siz, vaktiyle pek az idiniz de sizi O, çoğalttı. Ve bakın fesad çıkaranların sonu ne olmuştur.

### [Araf 7:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:93.md) — عَنْهُمْ

فَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَقَالَ يَاقَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَاتِ رَبِّي وَنَصَحْتُ لَكُمْ فَكَيْفَ آسَى عَلَى قَوْمٍ كَافِرِينَ

Meal (IK): Bunun üzerine onlardan yüz çevirdi ve dedi ki: Ey kavmim; andolsun ki ben, Rabbımın bana vahyettiklerini size bildirdim. Ve öğüt verdim. Öyleyse ben, küfredenler kavmine nasıl tasalanırım?

### [Araf 7:134](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:134.md) — عَنَّا

وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوا يَامُوسَى ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَ لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرَائِيلَ

Meal (IK): Üzerlerine azab çökünce, dediler ki: Ey Musa, sana olan ahdine göre Rabbına dua et. Eğer bu azabı bizden kaldırırsan; andolsun ki, sana inanacağız ve İsrailoğullarını seninle birlikte göndereceğiz.

### [Araf 7:135](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:135.md) — عَنْهُمُ

فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الرِّجْزَ إِلَى أَجَلٍ هُمْ بَالِغُوهُ إِذَا هُمْ يَنْكُثُونَ

Meal (IK): Onların erişecekleri bir süreye kadar azabı üzerlerinden kaldırınca; bir de bakarsın, onlar sözlerinden cayıyorlardı.

### [Araf 7:136](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:136.md) — عَنْهَا

فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَاهُمْ فِي الْيَمِّ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا غَافِلِينَ

Meal (IK): Bu yüzden; Biz de onlardan intikam aldık. Ve ayetlerimizi yalanlayıp umursamadıkları için hepsini denizde boğduk.

### [Araf 7:146](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:146.md) — عَنْ · عَنْهَا

سَأَصْرِفُ عَنْ آيَاتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَا يُؤْمِنُوا بِهَا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا غَافِلِينَ

Meal (IK): Yeryüzünde haksız yere büyüklük taslayanları ayetlerimden çevireceğim. Onlar, her ayeti görseler yine de inanmazlar. Doğru yolu görseler, onu yol edinmezler. Azgınlık yolunu görseler, hemen» onu yol edinirler. Bu, ayetlerimizi yalanlamış olmalarından ve ondan gafil bulunmalarındandır.

### [Araf 7:154](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:154.md) — عَنْ

وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الْأَلْوَاحَ وَفِي نُسْخَتِهَا هُدًى وَرَحْمَةٌ لِلَّذِينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُونَ

Meal (IK): Öfkesi dinip, sükun hasıl olunca; Musa levhaları aldı. Onlardaki nüshasında Rabblarından korkanlara hidayet ve rahmet vardı.

### [Araf 7:157](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:157.md) — عَنِ · عَنْهُمْ

الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

Meal (IK): Onlar ki; yanlarındaki Tevrat’ta ve İncil’de yazılı bulacakları; okuma, yazma bilmeyen ve nebi olan Rasule tabi olurlar. O, kendilerine ma’rufu emreder, münkerden nehyeder. Temiz şeyleri helal kılar, murdar şeyleri de haram eder. Onların ağır yüklerini ve üzerlerindeki bağları, zincirleri indirir. İşte ona iman edenler, onu ta’zim edenler, ona yardım edenler ve onunla birlikte indirilen nura tabi olanlar, işte onlar; felaha erenlerin kendileridir.

### [Araf 7:163](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:163.md) — عَنِ

وَاسْأَلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِي كَانَتْ حَاضِرَةَ الْبَحْرِ إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتَانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعًا وَيَوْمَ لَا يَسْبِتُونَ لَا تَأْتِيهِمْ كَذَلِكَ نَبْلُوهُمْ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ

Meal (IK): Onlara; denizin kıyısındaki o kasabanın durumunu sor. Hani onlar, cumartesi gününü ihlal ederek haddi aşmışlardı. Zira cumartesi günleri balıkları sürüyle geliyor, cumartesi tatili yapmayacakları gün ise gelmiyordu. İşte biz, fasıklık eder oldukları için onları böylece imtihan ediyorduk.

### [Araf 7:165](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:165.md) — عَنِ

فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ أَنْجَيْنَا الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَأَخَذْنَا الَّذِينَ ظَلَمُوا بِعَذَابٍ بَئِيسٍ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ

Meal (IK): Onlar, kendilerine verilen öğüdü unutunca; Biz, kötülükden men’edenleri kurtardık, zulmedenleri ise fasıklık eder oldukları için şiddetli bir azab ile yakaladık.

### [Araf 7:166](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:166.md) — عَنْ · عَنْهُ

فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ مَا نُهُوا عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ

Meal (IK): Böylece onlar, serkeşlik ederek yasak edileni yapmakta ısrar edince; aşağılık maymunlar olun, dedik.

### [Araf 7:172](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:172.md) — عَنْ

وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ

Meal (IK): Hani Rabbın; ademoğullarının sülbünden soyunu çıkarmış ve kendilerini nefislerine şahid tutmuş. Ben, sizin Rabbınız değil miyim? demişti. Onlar da demişlerdiki: Evet, biz buna şahidiz. Kıyamet günü: Bizim bundan haberimiz yoktu, demeyesiniz.

### [Araf 7:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:187.md) — عَنِ · عَنْهَا

يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّي لَا يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً يَسْأَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Sana kıyametin ne zaman gelip çatacağını soruyorlar. De ki: Onun bilgisi, ancak Rabbımın katındadır. Onun vaktini kendisinden başkası açıklayamaz. Onun ağırlığını gökler de, yer de kaldıramaz. O, size ansızın gelir. Sen, onu biliyormuşsun gibi sana soruyorlar. De ki: Onun bilgisi ancak Allah katındadır. Fakat insanların çoğu bilmezler.

### [Araf 7:190](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:190.md) — عَمَّا

فَلَمَّا آتَاهُمَا صَالِحًا جَعَلَا لَهُ شُرَكَاءَ فِيمَا آتَاهُمَا فَتَعَالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ

Meal (IK): Allah onlara salih bir çocuk verince; kendilerine verdiği şey hakkında Allah’a ortaklar koştular. Allah, onların ortak koştukları şeyden münezzeh tir.

### [Araf 7:199](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:199.md) — عَنِ

خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ

Meal (IK): Sen; affı tut, ma’rufu emret ve cahillerden yüz çevir.

### [Araf 7:206](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/7:206.md) — عَنْ

إِنَّ الَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ لَا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيُسَبِّحُونَهُ وَلَهُ يَسْجُدُونَ

Meal (IK): Muhakkak ki Rabbının katındakiler, O’na kulluk etmekten asla büyüklenmezler. O’na tesbih ederler ve O’na secde ederler.

### [Enfal 8:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/8:1.md) — عَنِ

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Sana ganimetlerden sorarlar. De ki: Ganimetler; Allah’ın ve Rasulünündür. Şu halde eğer mü’minler iseniz Allah’tan korkun, aranızı düzeltin, Allah’a ve peygamberlerine itaat edin.

### [Enfal 8:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/8:11.md) — عَنْكُمْ

إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعَاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَيُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطَانِ وَلِيَرْبِطَ عَلَى قُلُوبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدَامَ

Meal (IK): Hani O, size kendi katından bir emniyet olmak üzere sizi hafif bir uykuya daldırıyordu. Sizi tertemiz yapmak, sizden şeytanın pisliğini gidermek, kalblerinizi pekiştirmek ve ayaklarınıza sebat vermek için gökten üstünüze bir su indiriyordu.

### [Enfal 8:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/8:19.md) — عَنْكُمْ

إِنْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جَاءَكُمُ الْفَتْحُ وَإِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَإِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَلَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئًا وَلَوْ كَثُرَتْ وَأَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Eğer, fetih istiyor idiyseniz; işte size fetih gelmiştir. Eğer vazgeçerseniz; bu, sizin için daha hayırlıdır. Yok tekrar dönerseniz; biz de döneriz. Topluluğunuz çok da olsa hiç bir şeye yaramaz. Çünkü Allah muhakkak mÜ’minlerle beraberdir.

### [Enfal 8:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/8:20.md) — عَنْهُ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَأَنْتُمْ تَسْمَعُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’a ve Rasulüne itaat edin. Dinleyip dururken ondan yüzçevirmeyin.

### [Enfal 8:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/8:29.md) — عَنْكُمْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقَانًا وَيُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’tan korkarsanız O, size bir furkan verir. Suçlarınızı örter ve sizi bağışlar. Allah, büyük lütuf sahibidir.

### [Enfal 8:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/8:34.md) — عَنِ

وَمَا لَهُمْ أَلَّا يُعَذِّبَهُمُ اللَّهُ وَهُمْ يَصُدُّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَا كَانُوا أَوْلِيَاءَهُ إِنْ أَوْلِيَاؤُهُ إِلَّا الْمُتَّقُونَ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah onlara, niçin azab etmesin ki; onlar, kendileri ona ehil olmadıkları halde (insanları) Mescid-i Haram’dan men’edip duranlardır. Hem O’nun dostu değillerdir. O’nun dostları ancak müttakilerdir, ama onların çoğu bilmezler.

### [Enfal 8:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/8:36.md) — عَنْ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ فَسَيُنْفِقُونَهَا ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُونَ وَالَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ يُحْشَرُونَ

Meal (IK): Muhakkak ki küfredenler; mallarını, Allah yolundan alıkoymak için harcarlar. Daha harcayacaklar, sonra içleri yanacak, sonra da mağlup olacaklardır. Küfredenler, cehenneme toplanacaklardır.

### [Enfal 8:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/8:42.md) — عَنْ

إِذْ أَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنْيَا وَهُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوَى وَالرَّكْبُ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَلَوْ تَوَاعَدْتُمْ لَاخْتَلَفْتُمْ فِي الْمِيعَادِ وَلَكِنْ لِيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْرًا كَانَ مَفْعُولًا لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَيَحْيَى مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ وَإِنَّ اللَّهَ لَسَمِيعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Hani siz, o vakit vadinin yakın kenarında idiniz, onlar da öte yamacında idiler. Kervan ise sizden daha aşağıda idi. Eğer bir yerde buluşmak üzere sözleşseydiniz; muhakkak ki vaktini ta’yinde ihtilafa düşerdiniz. Fakat Allah, işlenmesi gerekli olan emri yerine getirmek için yaptı. Ta ki helak olan; apaçık bir delilden dolayı helak olsun, yaşayan da apaçık bir delilden dolayı yaşasın. Ve muhakkak ki Allah; Semi’dir, Alim’dir.

### [Enfal 8:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/8:47.md) — عَنْ

وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ بَطَرًا وَرِئَاءَ النَّاسِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَاللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ

Meal (IK): Hem yurtlarından böbürlenerek ve insanlara gösteriş yaparak çıkan ve Allah yolundan alıkoyanlar gibi olmayın. Allah, onların yaptıklarını çepeçevre kuşatandır.

### [Enfal 8:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/8:66.md) — عَنْكُمْ

الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَعَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفًا فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صَابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُوا أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Şimdi Allah yükünüzü hafifletti ve bildi ki; sizde bir zaaf vardır. O halde şayet sizden sabırlı yüz kişi olursa; ikiyüz kişiyi mağlup ederler. Şayet sizden bin kişi olursa; Allah’ın izniyle ikibin kişiyi mağlup ederler. Ve Allah; sabredenlerle beraberdir.

### [Tevbe 9:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:9.md) — عَنْ

اشْتَرَوْا بِآيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِهِ إِنَّهُمْ سَاءَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Onlar, Allah’ın ayetlerini az bir değere değişip O’nun yolundan alıkoydular. Gerçekten onların yapageldikleri şey ne kötüdür.

### [Tevbe 9:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:25.md) — عَنْكُمْ

لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئًا وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; Allah, size birçok yerlerde ve Huneyn gününde yardım etmiştir. Hani, çokluğunuz sizi böbürlendirmişti de size bir faydası olmamıştı. Yeryüzü genişliğine rağmen size dar gelmişti. Sonra gerisin geri dönüp gitmiştiniz.

### [Tevbe 9:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:29.md) — عَنْ

قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ

Meal (IK): Kitab verilmiş olanlardan; Allah’a da, ahiret gününe de inanmayan, Allah ve peygamberinin haram kıldığını haram saymayan ve hak din edinmeyenlerle -boyun eğip kendi elleriyle cizye verinceye kadarsavaşın.

### [Tevbe 9:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:31.md) — عَمَّا

اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَالْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا إِلَهًا وَاحِدًا لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ سُبْحَانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ

Meal (IK): Onlar Allah’tan ayrı hahamlarını, rahiblerini rabblar edindiler. Meryem Oğlu Mesih’i de. Halbuki tek tanrıdan başkasına ibadet etmemekle emrolunmuşlardır. O’ndan başka ilah yoktur. O; bunların şirk koştukları şeylerden münezzehtir.

### [Tevbe 9:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:34.md) — عَنْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ كَثِيرًا مِنَ الْأَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُونَ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

Meal (IK): Ey iman edenler; doğrusu hahamlar ve rahiblerin çoğu insanların malını haksızlıkla yerler. Ve Allah yolundan alıkoyarlar. Altını ve gümüşü biriktirip de onları Allah yolunda harcamayanlara; işte onlara pek acıklı bir azabı müjdele.

### [Tevbe 9:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:43.md) — عَنْكَ

عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ

Meal (IK): Allah seni affetsin. Doğrular sana besbelli olup yalancıları bilmeden önce neden onlara izin verdin?

### [Tevbe 9:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:66.md) — عَنْ

لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ إِنْ نَعْفُ عَنْ طَائِفَةٍ مِنْكُمْ نُعَذِّبْ طَائِفَةً بِأَنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ

Meal (IK): Mazeret beyan etmeyin, gerçekten siz, inanmanızdan sonra küfrettiniz. İçinizden bir topluluğu affetsek bile, mücrimler oldukları için bir topluluğa azab ederiz.

### [Tevbe 9:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:67.md) — عَنِ

الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمُنْكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ وَيَقْبِضُونَ أَيْدِيَهُمْ نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

Meal (IK): Münafık erkeklerle, münafık kadınlar birbirlerindendirler. Münkeri emreder ve ma’rufu nehyederler. Ellerini sımsıkı tutarlar. Onlar Allah’ı unuttular; O da onları unuttu. Muhakkak ki münafıklar; fasıkların kendileridir.

### [Tevbe 9:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:71.md) — عَنِ

وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Mü’min erkekler ve mü’min kadınlar; birbirlerinin velileridirler. Ma’rufu emreder, münkerden nehyederler. Namaz kılarlar, zekat verirler, Allah’a ve Rasulüne itaat ederler. İşte Allah, bunlara rahmet edecektir. Muhakkak ki Allah; Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Tevbe 9:95](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:95.md) — عَنْهُمْ

سَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ إِذَا انْقَلَبْتُمْ إِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوا عَنْهُمْ فَأَعْرِضُوا عَنْهُمْ إِنَّهُمْ رِجْسٌ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

Meal (IK): Kendilerine döndüğünüz zaman; onlardan vazgeçmeniz için Allah’a yemin edeceklerdir. Öyleyse onlardan yüz çevirin. Çünkü murdardırlar. Yaptıklarının karşılığı olarak varacakları yer, cehennemdir.

### [Tevbe 9:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:96.md) — عَنْهُمْ · عَنِ

يَحْلِفُونَ لَكُمْ لِتَرْضَوْا عَنْهُمْ فَإِنْ تَرْضَوْا عَنْهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يَرْضَى عَنِ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): Size yemin ederler ki; kendilerinden hoşnud olasınız. Siz, onlardan hoşnud olsanız da şüphesiz ki Allah, fasıklar güruhundan hoşnud olmaz.

### [Tevbe 9:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:100.md) — عَنْهُمْ · عَنْهُ

وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Muhacirlerden, ensardan en ileri ve önde gelenlerle, ihsan ile onlara uyanlardan Allah razı olmuştur. Onlar da Allah’tan hoşnuddurlar. Hem onlara altından ırmaklar akan cennetler hazırlamıştır. Orada temelli kalıcıdırlar. İşte budur en büyük kurtuluş.

### [Tevbe 9:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:104.md) — عَنْ

أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَأْخُذُ الصَّدَقَاتِ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Bilmezler mi ki; Allah, muhakkak kullarından tevbeyi kabul edecek ve sadakaları alacak olanın kendisidir. Ve muhakkak ki Allah, Tevvab ve Rahim’dir.

### [Tevbe 9:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:112.md) — عَنِ

التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدُونَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّاهُونَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Tevbe edenler, ibadet edenler, hamd edenler, seyahat edenler, rüku’ edenler, secde edenler, ma’rufu emredenler, münkeri nehyedenler, Allah’ın hududunu koruyanlardır. Mü’minleri müjdele.

### [Tevbe 9:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:114.md) — عَنْ

وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَأَوَّاهٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): İbrahim’in babası için mağfiret dilemesi; sadece ona verdiği bir vaadden dolayı idi. Ama onun Allah’ın düşmanı olduğu kendisine belli olunca; ondan uzaklaştı. Muhakkak ki İbrahim, çok içli ve halim idi.

### [Tevbe 9:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/9:120.md) — عَنْ

مَا كَانَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ وَلَا يَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ عَنْ نَفْسِهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ لَا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَلَا نَصَبٌ وَلَا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَطَئُونَ مَوْطِئًا يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ إِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Gerek Medine’liler için, gerekse onların çevresinde bulunan Bedeviler için; Allah’ın peygamberinden geri kalmak, kendilerini ona tercih etmek yaraşmaz. Çünkü Allah yolunda susuzluk, yorgunluk, açlık, kafirleri kızdıracak bir yere ayak basmak ve düşmana karşı başarı kazanmak karşılığında; onlara mutlaka bir salih amel yazılır. Muhakkak ki Allah, ihsan edenlerin mükafatını zayi etmez.

### [Yunus 10:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/10:7.md) — عَنْ

إِنَّ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا وَرَضُوا بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَاطْمَأَنُّوا بِهَا وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ آيَاتِنَا غَافِلُونَ

Meal (IK): Muhakkak ki Bize kavuşmayı ummayanlar, dünya hayatından hoşnud olup ona bağlananlar ve ayetlerimizden habersiz bulunanlar;

### [Yunus 10:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/10:12.md) — عَنْهُ

وَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ الضُّرُّ دَعَانَا لِجَنْبِهِ أَوْ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنَا إِلَى ضُرٍّ مَسَّهُ كَذَلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): İnsan bir sıkıntıya düşünce; yan gelip yattığı veya ayakta bulunduğu anlarda Bize yalvarıp yakarır. Biz, sıkıntısını giderince de; karşılaştığı sıkıntıdan ötürü Bize hiç yalvarmamışa döner. Böylece aşırı gidenlere işledikleri hoş görünür.

### [Yunus 10:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/10:18.md) — عَمَّا

وَيَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ وَيَقُولُونَ هَؤُلَاءِ شُفَعَاؤُنَا عِنْدَ اللَّهِ قُلْ أَتُنَبِّئُونَ اللَّهَ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِي السَّمَوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ

Meal (IK): Onlar Allah’ı bırakarak; kendilerine fayda da, zarar da vermeyen şeylere taparlar. Bunlar, Allah katında bizim şefaatçılarımızdır, derler. De ki: Siz, Allah’a göklerde ve yerde bilmediği bir şey mi bildiriyorsunuz? Allah, onların ortak koşmalarından münezzeh ve yücedir.

### [Yunus 10:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/10:29.md) — عَنْ

فَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ إِنْ كُنَّا عَنْ عِبَادَتِكُمْ لَغَافِلِينَ

Meal (IK): Allah, sizinle bizim aramızda şahid olarak yeter. Sizin tapınmanızdan haberimiz yoktur.

### [Yunus 10:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/10:30.md) — عَنْهُمْ

هُنَالِكَ تَبْلُو كُلُّ نَفْسٍ مَا أَسْلَفَتْ وَرُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Meal (IK): İşte orada herkes önceden yapmış olduğunu bilir. Gerçek mevlaları olan Allah’a döndürülürler. Uydurdukları şeyler ise kendilerinden kaybolup gider.

### [Yunus 10:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/10:61.md) — عَنْ

وَمَا تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَمَا تَتْلُو مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ وَلَا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُودًا إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ وَمَا يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقَالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي السَّمَاءِ وَلَا أَصْغَرَ مِنْ ذَلِكَ وَلَا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Ne işte bulunsan, Kur’an’dan ne okusan ve siz ne iş yaparsanız; yaptıklarınıza daldığınızda mutlaka Biz üzerinizde şahidiz. Yerde ve gökte hiç bir zerre Rabbından gizli değildir. Bundan daha küçüğü de, daha büyüğü de şüphesiz apaçık kitabdadır.

### [Yunus 10:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/10:78.md) — عَمَّا

قَالُوا أَجِئْتَنَا لِتَلْفِتَنَا عَمَّا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا وَتَكُونَ لَكُمَا الْكِبْرِيَاءُ فِي الْأَرْضِ وَمَا نَحْنُ لَكُمَا بِمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Dediler ki: Siz ikiniz; bizi, babalarımızı üzerinde bulduğumuz yoldan çevirmek ve yeryüzünün büyükleri olmak için mi geldiniz? Biz, size inanmıyoruz.

### [Yunus 10:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/10:88.md) — عَنْ

وَقَالَ مُوسَى رَبَّنَا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلَأَهُ زِينَةً وَأَمْوَالًا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِكَ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوا حَتَّى يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ

Meal (IK): Musa dedi ki: Rabbımız, doğrusu sen Firavun’a ve erkanına bu dünyada hayatında süsler ve mallar verdin. Rabbımız; Senin yolundan insanları saptırsınlar diye mi? Rabbımız; mallarını yok et, onların kalblerini sık. Çünkü onlar, elim azabı görmedikçe iman etmezler.

### [Yunus 10:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/10:92.md) — عَنْ

فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ عَنْ آيَاتِنَا لَغَافِلُونَ

Meal (IK): Senden sonrakilere ayet olman için bu gün senin cesedini kurtaracağız, dedik. Doğrusu insanların çoğu ayetlerimizden gafildirler.

### [Yunus 10:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/10:98.md) — عَنْهُمْ

فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَى حِينٍ

Meal (IK): İman edip imanı kendisine fayda sağlayan bir kasaba olsaydı ya? Yunus’un kavmi müstesna. Onlar, iman ettikleri zaman üzerlerinden bu dünya hayatında rüsvaylık azabını kaldırdık, bir zamana kadar da kendilerini faydalandırdık.

### [Yunus 10:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/10:101.md) — عَنْ

قُلِ انْظُرُوا مَاذَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا تُغْنِي الْآيَاتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): De ki: Göklerde ve yerde neler var, bir bakın. Fakat bunca ayetler ve uyarılar inanmayanlar güruhuna fayda vermez.

### [Hud 11:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/11:8.md) — عَنْهُمُ · عَنْهُمْ

وَلَئِنْ أَخَّرْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ إِلَى أُمَّةٍ مَعْدُودَةٍ لَيَقُولُنَّ مَا يَحْبِسُهُ أَلَا يَوْمَ يَأْتِيهِمْ لَيْسَ مَصْرُوفًا عَنْهُمْ وَحَاقَ بِهِمْ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ

Meal (IK): Sayılı bir müddete kadar üzerlerinden azabı erteleyecek olsak mutlaka: Bunu alıkoyan da ne? derler. Dikkat edin, o geldiği gün, onlardan asla dönmeyecek, alaya aldıkları şey onları mahvedecektir.

### [Hud 11:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/11:10.md) — عَنِّي

وَلَئِنْ أَذَقْنَاهُ نَعْمَاءَ بَعْدَ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّيِّئَاتُ عَنِّي إِنَّهُ لَفَرِحٌ فَخُورٌ

Meal (IK): Şayet başına gelen bir sıkıntıdan sonra ona bir nimet tattırırsak; kötülükler başımdan gitti der, şımarır ve öğünür.

### [Hud 11:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/11:19.md) — عَنْ

الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كَافِرُونَ

Meal (IK): Onlar ki Allah yolundan alıkorlar. Ve o yolu eğriltmeye çalışırlar. Ve ahireti inkar edenler de onlardır.

### [Hud 11:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/11:21.md) — عَنْهُمْ

أُولَئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Meal (IK): Kendilerini kayba uğratanlar, işte bunlardır. Uydurdukları şeyler de kendilerinden kaybolup gitmiştir.

### [Hud 11:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/11:53.md) — عَنْ

قَالُوا يَاهُودُ مَا جِئْتَنَا بِبَيِّنَةٍ وَمَا نَحْنُ بِتَارِكِي آلِهَتِنَا عَنْ قَوْلِكَ وَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Dediler ki: Ey Hud; sen bize apaçık bir burhanla gelmedin, senin sözünden dolayı ilahlarımızı terkedemeyiz ve sana inanmayız.

### [Hud 11:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/11:74.md) — عَنْ

فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ الرَّوْعُ وَجَاءَتْهُ الْبُشْرَى يُجَادِلُنَا فِي قَوْمِ لُوطٍ

Meal (IK): İbrahim’in korkusu geçipte müjde kendisine ulaşınca; Lut kavmi hakkında bizimle tartışmaya girişti.

### [Hud 11:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/11:76.md) — عَنْ

يَاإِبْرَاهِيمُ أَعْرِضْ عَنْ هَذَا إِنَّهُ قَدْ جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَإِنَّهُمْ آتِيهِمْ عَذَابٌ غَيْرُ مَرْدُودٍ

Meal (IK): Ey İbrahim; bundan vazgeç, zira Rabbının fermanı gelmiştir. Onlara muhakkak geri çevirilmeyecek bir azab gelmektedir.

### [Hud 11:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/11:88.md) — عَنْهُ

قَالَ يَاقَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَرَزَقَنِي مِنْهُ رِزْقًا حَسَنًا وَمَا أُرِيدُ أَنْ أُخَالِفَكُمْ إِلَى مَا أَنْهَاكُمْ عَنْهُ إِنْ أُرِيدُ إِلَّا الْإِصْلَاحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ

Meal (IK): Dedi ki: Ey kavmim; ben Rabbımdan apaçık bir delil üzere iken O, bana kendisinden güzel bir rızık ihsan etmişse; ne dersiniz? Size yasakladığım şeylere aykırı hareket etmek istemem. Gücümün yettiği kadar islah etmekten başka bir isteğim yoktur. Başarım; ancak Allah’tadır. O’na tevekkül ettim ve O’na yöneliyorum.

### [Hud 11:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/11:101.md) — عَنْهُمْ

وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَمَا أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتِي يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ لَمَّا جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ

Meal (IK): Onlara, Biz zulmetmedik, fakat onlar kendilerine zulmettiler. Rabbının emri gelince de Allah’ı bırakıp taptıkları ilahları kendilerine bir fayda vermedi. Kayıplarını artırmaktan başka bir şeye yaramadı.

### [Hud 11:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/11:116.md) — عَنِ

فَلَوْلَا كَانَ مِنَ الْقُرُونِ مِنْ قَبْلِكُمْ أُولُو بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسَادِ فِي الْأَرْضِ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّنْ أَنْجَيْنَا مِنْهُمْ وَاتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا مَا أُتْرِفُوا فِيهِ وَكَانُوا مُجْرِمِينَ

Meal (IK): Sizden önceki nesillerin ileri gelenleri yeryüzünde bozgunculuğa engel olmalı değil miydiler? Onlardan kurtardıklarımız pek azdır. Zalim olanlar ise yalnız kendilerine verilen refahın ardına düştüler. Suçlu kimselerdi onlar.

### [Hud 11:123](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/11:123.md) — عَمَّا

وَلِلَّهِ غَيْبُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِلَيْهِ يُرْجَعُ الْأَمْرُ كُلُّهُ فَاعْبُدْهُ وَتَوَكَّلْ عَلَيْهِ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Göklerin ve yerin gaybı Allah’ındır. Bütün işler O’na döndürülür. Öyleyse O’na ibadet et ve O’na tevekkül et. Rabbın; yaptıklarınızdan gafil değildir.

### [Yusuf 12:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:13.md) — عَنْهُ

قَالَ إِنِّي لَيَحْزُنُنِي أَنْ تَذْهَبُوا بِهِ وَأَخَافُ أَنْ يَأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَأَنْتُمْ عَنْهُ غَافِلُونَ

Meal (IK): Dedi ki: Onu götürmeniz doğrusu beni tasaya düşürüyor. Siz, ondan habersizken onu kurdun yemesinden korkuyorum.

### [Yusuf 12:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:23.md) — عَنْ

وَرَاوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا عَنْ نَفْسِهِ وَغَلَّقَتِ الْأَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ إِنَّهُ رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوَايَ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ

Meal (IK): Evinde bulunduğu kadın onu kendine ram etmek istedi. Kapıları sımsıkı kapadı. Ve: Sana söylüyorum gelsene, dedi. O da: Allah’a sığınırım, doğrusu o, benim efendimdir, bana iyi bakmıştır. Muhakkak ki zalimler asla felah bulmaz, dedi.

### [Yusuf 12:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:24.md) — عَنْهُ

وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَهَمَّ بِهَا لَوْلَا أَنْ رَأَى بُرْهَانَ رَبِّهِ كَذَلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِينَ

Meal (IK): Andolsun ki o, istekli idi. Eğer Rabbının burhanını görmemiş olsaydı; o da onu arzu etmiş gitmişti. İşte Biz, böylece ondan fenalığı ve fuhşu bertaraf ettik. Çünkü o, ihlasa erdirilmiş kullarımızdandı.

### [Yusuf 12:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:26.md) — عَنْ

قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِي عَنْ نَفْسِي وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِنْ أَهْلِهَا إِنْ كَانَ قَمِيصُهُ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكَاذِبِينَ

Meal (IK): Dedi ki: O, beni kendisine ram etmek istedi. Kadının ailesinden biri de şehadet etti: Eğer gömleği önden yırtılmışsa; o (kadın) doğru söylemiştir. Bu (Yusuf) ise yalancılardandır.

### [Yusuf 12:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:29.md) — عَنْ

يُوسُفُ أَعْرِضْ عَنْ هَذَا وَاسْتَغْفِرِي لِذَنْبِكِ إِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخَاطِئِينَ

Meal (IK): Yusuf; sen bundan vazgeç. Ey kadın; sen de günahının bağışlanmasını dile. Çünkü sen, gerçekten suçlulardan oldun.

### [Yusuf 12:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:30.md) — عَنْ

وَقَالَ نِسْوَةٌ فِي الْمَدِينَةِ امْرَأَةُ الْعَزِيزِ تُرَاوِدُ فَتَاهَا عَنْ نَفْسِهِ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا إِنَّا لَنَرَاهَا فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Şehirde bir takım kadınlar dediler ki: Aziz’in karısı delikanlısını kendine ram etmek istiyormuş, sevgisi bağrını yakmış. Görüyoruz ki; o, apaçık bir sapıklıktadır.

### [Yusuf 12:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:32.md) — عَنْ

قَالَتْ فَذَلِكُنَّ الَّذِي لُمْتُنَّنِي فِيهِ وَلَقَدْ رَاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ فَاسْتَعْصَمَ وَلَئِنْ لَمْ يَفْعَلْ مَا آمُرُهُ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُونًا مِنَ الصَّاغِرِينَ

Meal (IK): Kadın dedi ki: İşte beni, onun için ayıpladığınız budur. Onu kendime ram etmek istedim, ama o iffetinden çekindi. Eğer istediğimi yapmazsa; andolsun ki, zindana atılacak ve zillete uğrayanlardan olacaktır.

### [Yusuf 12:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:33.md) — عَنِّي

قَالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا يَدْعُونَنِي إِلَيْهِ وَإِلَّا تَصْرِفْ عَنِّي كَيْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَيْهِنَّ وَأَكُنْ مِنَ الْجَاهِلِينَ

Meal (IK): Dedi ki: Rabbım, zindan bana bunların beni davet ettiklerinden daha iyidir. Eğer Sen, bunların tuzaklarını benden uzaklaştırmazsan; onlara meyleder, cahillerden olurum.

### [Yusuf 12:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:34.md) — عَنْهُ

فَاسْتَجَابَ لَهُ رَبُّهُ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Meal (IK): Rabbı onun duasını kabul etti de onların tuzaklarını kendisinden savdı. Muhakkak ki O’dur, Semi, Alim.

### [Yusuf 12:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:51.md) — عَنْ

قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ إِذْ رَاوَدْتُنَّ يُوسُفَ عَنْ نَفْسِهِ قُلْنَ حَاشَ لِلَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ قَالَتِ امْرَأَةُ الْعَزِيزِ الْآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا رَاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ وَإِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ

Meal (IK): Dedi ki: Yusuf’tan kam almak istediğiniz zaman ne halde idiniz? Onlar dediler ki: Haşa, Allah için biz onun bir kötülüğünü görmedik. Aziz’in karısı da şöyle dedi: Şimdi hak ortaya çıktı. Onu kendime ben ram etmek istedim. Ve o, gerçekten sadıklardandır.

### [Yusuf 12:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:61.md) — عَنْهُ

قَالُوا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ أَبَاهُ وَإِنَّا لَفَاعِلُونَ

Meal (IK): Dediler ki: Onu babasından istemeye çalışırız ve herhalde bunu yaparız.

### [Yusuf 12:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:67.md) — عَنْكُمْ

وَقَالَ يَابَنِيَّ لَا تَدْخُلُوا مِنْ بَابٍ وَاحِدٍ وَادْخُلُوا مِنْ أَبْوَابٍ مُتَفَرِّقَةٍ وَمَا أُغْنِي عَنْكُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ

Meal (IK): Ve dedi ki: Oğullarım, hepiniz bir kapıdan girmeyin, ayrı ayrı kapılardan girin. Bununla beraber, Allah katında size bir faydam olmaz. Hüküm ancak Allah’ındır. Ben, O’na tevekkül ettim. Tevekkül edenler de yalnız O’na tevekkül etsinler.

### [Yusuf 12:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:68.md) — عَنْهُمْ

وَلَمَّا دَخَلُوا مِنْ حَيْثُ أَمَرَهُمْ أَبُوهُمْ مَا كَانَ يُغْنِي عَنْهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا حَاجَةً فِي نَفْسِ يَعْقُوبَ قَضَاهَا وَإِنَّهُ لَذُو عِلْمٍ لِمَا عَلَّمْنَاهُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Babalarının kendilerine emrettiği yerden girdiler. Bu, Allah katında onlara bir fayda sağlamazdı. Ancak Ya’kub içindeki dileği meydana çıkarmış oldu. O, şüphe yok ki kendisine öğrettiğimiz için ilim sahibi idi, ama insanların çoğu bilmezler.

### [Yusuf 12:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:84.md) — عَنْهُمْ

وَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَقَالَ يَاأَسَفَى عَلَى يُوسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنَاهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيمٌ

Meal (IK): Ve onlardan yüz çevirdi de: Vah, yazık oldu Yusuf’a, dedi ve üzüntüsünden gözleri ağardı. Artık üzüntüsünü içinde saklıyordu.

### [Yusuf 12:105](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:105.md) — عَنْهَا

وَكَأَيِّنْ مِنْ آيَةٍ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُونَ

Meal (IK): Göklerde ve yerde nice ayetler vardır ki; yüzlerini çevirerek onları görüp geçerler.

### [Yusuf 12:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/12:110.md) — عَنِ

حَتَّى إِذَا اسْتَيْئَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جَاءَهُمْ نَصْرُنَا فَنُجِّيَ مَنْ نَشَاءُ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ

Meal (IK): Nihayet o Peygamber ümitsizliğe düşüp kesinlikle yalanladıklarını sandıkları sırada, onlara yardımımız gelmiştir. Böylece dilediğimiz kurtarılmıştır. Suçlular güruhundan ise baskınımız asla geri çevrilmeyecektir.

### [Rad 13:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/13:33.md) — عَنِ

أَفَمَنْ هُوَ قَائِمٌ عَلَى كُلِّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ وَجَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكَاءَ قُلْ سَمُّوهُمْ أَمْ تُنَبِّئُونَهُ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِي الْأَرْضِ أَمْ بِظَاهِرٍ مِنَ الْقَوْلِ بَلْ زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مَكْرُهُمْ وَصُدُّوا عَنِ السَّبِيلِ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ

Meal (IK): Herkesin yaptığını gözeten Allah; böyle olmayanla bir olur mu hiç? Oysa onlar Allah’a ortak koştular. De ki: Onlara bir ad bulun bakalım. Yeryüzünde bilmediği bir şeyi mi Allah’a haber veriyorsunuz? Yoksa kuru sözlere mi aldanıyorsunuz? Küfredenlere kurdukları düzenler güzel gösterildi. Ve doğru yoldan alıkonuldular. Allah kimi saptırırsa, ona doğru yolu gösteren bulunmaz.

### [İbrahim 14:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/14:3.md) — عَنْ

الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الْآخِرَةِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا أُولَئِكَ فِي ضَلَالٍ بَعِيدٍ

Meal (IK): Onlar ki; dünya hayatını ahiret tercih ederler. Allah yolundan alıkoyarlar ve onda eğrilik ararlar. İşte onlar, derin bir sapıklık içindedirler.

### [İbrahim 14:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/14:10.md) — عَمَّا

قَالَتْ رُسُلُهُمْ أَفِي اللَّهِ شَكٌّ فَاطِرِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ يَدْعُوكُمْ لِيَغْفِرَ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَيُؤَخِّرَكُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى قَالُوا إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنَا تُرِيدُونَ أَنْ تَصُدُّونَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا فَأْتُونَا بِسُلْطَانٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Peygamberleri onlara: Gökleri ve yeri yaratan, günahlarınızı bağışlamak için çağıran ve sizi belirli bir süreye kadar tehir eden Allah’tan mı şüphe ediyorsunuz? demişlerdi. Onlar da: Siz de bizim gibi sadece birer insansınız. Siz; bizi, atalarımızın tapındığı şeylerden döndürmek istiyorsunuz. Öyleyse, bize açık bir delil getirin, demişlerdi.

### [İbrahim 14:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/14:21.md) — عَنَّا

وَبَرَزُوا لِلَّهِ جَمِيعًا فَقَالَ الضُّعَفَاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذَابِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ قَالُوا لَوْ هَدَانَا اللَّهُ لَهَدَيْنَاكُمْ سَوَاءٌ عَلَيْنَا أَجَزِعْنَا أَمْ صَبَرْنَا مَا لَنَا مِنْ مَحِيصٍ

Meal (IK): Onların hepsi; Allah’ın huzuruna toplanıp çıkarlar. Zayıflar büyüklük taslayanlara: Doğrusu biz; size uymuştuk. Allah’ın azabından bizi koruyabilecek misiniz? derler. Onlar da: Allah, bizi doğru yola eriştirseydi; biz de sizi eriştirirdik. Şu halde artık sızlansak da katlansak da birdir. Bizim için kaçıp sığınacak bir yer yoktur, derler.

### [İbrahim 14:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/14:30.md) — عَنْ

وَجَعَلُوا لِلَّهِ أَنْدَادًا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِهِ قُلْ تَمَتَّعُوا فَإِنَّ مَصِيرَكُمْ إِلَى النَّارِ

Meal (IK): Onlar; Allah’ın yolundan saptırmak için O’na eşler koşmuşlardı. Yaşayın bakalım, varacağınız yer şüphesiz ateş olacaktır, de.

### [İbrahim 14:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/ayet/14:42.md) — عَمَّا

وَلَا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غَافِلًا عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ إِنَّمَا يُؤَخِّرُهُمْ لِيَوْمٍ تَشْخَصُ فِيهِ الْأَبْصَارُ

Meal (IK): Zalimlerin yaptıklarından Allah’ı gafil sanma. Onları sadece gözlerin dehşetle belireceği bir güne kadar tehir etmektedir.

### Diğer ayetler (222)

- Hicr: 15:51 · 15:70 · 15:81 · 15:84 · 15:93 · 15:94
- Nahl: 16:1 · 16:3 · 16:48 · 16:54 · 16:56 · 16:85 · 16:87 · 16:88 · 16:90 · 16:93 · 16:94 · 16:111 · 16:125
- İsra: 17:28 · 17:36 · 17:43 · 17:56 · 17:73 · 17:85
- Kehf: 18:17 · 18:28 · 18:50 · 18:53 · 18:57 · 18:70 · 18:76 · 18:82 · 18:83 · 18:101 · 18:108
- Meryem: 19:42 · 19:46
- Taha: 20:16 · 20:83 · 20:100 · 20:105 · 20:124
- Enbiya: 21:19 · 21:22 · 21:23 · 21:32 · 21:39 · 21:42 · 21:101
- Hac: 22:2 · 22:9 · 22:25 · 22:38 · 22:41
- Müminun: 23:3 · 23:17 · 23:40 · 23:71 · 23:74 · 23:91 · 23:92
- Nur: 24:8 · 24:37 · 24:43 · 24:63
- Furkan: 25:29 · 25:42 · 25:65
- Şuara: 26:5 · 26:207 · 26:212
- Neml: 27:24 · 27:28 · 27:44 · 27:63 · 27:81 · 27:93
- Kasas: 28:11 · 28:55 · 28:68 · 28:75 · 28:78 · 28:87
- Ankebut: 29:6 · 29:7 · 29:13 · 29:38 · 29:45
- Rum: 30:7 · 30:40 · 30:53
- Lokman: 31:6 · 31:17 · 31:33
- Secde: 32:16 · 32:22 · 32:30
- Ahzab: 33:8 · 33:20 · 33:33 · 33:63
- Sebe: 34:3 · 34:12 · 34:15 · 34:23 · 34:25 · 34:30 · 34:32 · 34:43
- Fatır: 35:34 · 35:36
- Yasin: 36:23 · 36:46
- Saffat: 37:28 · 37:47 · 37:90 · 37:159 · 37:174 · 37:178 · 37:180
- Sad: 38:26 · 38:32 · 38:63 · 38:68
- Zümer: 39:7 · 39:8 · 39:35 · 39:50 · 39:67
- Mü'min: 40:37 · 40:47 · 40:49 · 40:60 · 40:74 · 40:82
- Fussilet: 41:48
- Şura: 42:25 · 42:30 · 42:34
- Zuhruf: 43:5 · 43:36 · 43:37 · 43:50 · 43:75 · 43:82 · 43:89
- Duhan: 44:12 · 44:14 · 44:41
- Casiye: 45:10 · 45:19
- Ahkaf: 46:3 · 46:5 · 46:16 · 46:22 · 46:26 · 46:28
- Muhammed: 47:1 · 47:2 · 47:32 · 47:34 · 47:38
- Fetih: 48:5 · 48:18 · 48:20 · 48:24 · 48:25
- Kaf: 50:17 · 50:22 · 50:44
- Zariyat: 51:9 · 51:44 · 51:54
- Tur: 52:43 · 52:46
- Necm: 53:3 · 53:29 · 53:30
- Kamer: 54:6 · 54:37
- Rahman: 55:39
- Vakıa: 56:19
- Mücadele: 58:8 · 58:16 · 58:17 · 58:22
- Haşr: 59:7 · 59:23
- Mümtehine: 60:8 · 60:9
- Münafikun: 63:2 · 63:9
- Tegabün: 64:9
- Talak: 65:5 · 65:8
- Tahrim: 66:3 · 66:8 · 66:10
- Kalem: 68:7 · 68:42
- Hakka: 69:28 · 69:29 · 69:47
- Mearic: 70:37
- Cin: 72:17
- Müddessir: 74:41 · 74:49
- Nebe: 78:1 · 78:2
- Naziat: 79:40 · 79:42
- Abese: 80:10
- İnfitar: 82:16
- Mutaffifun: 83:15
- İnşikak: 84:19
- Leyl: 92:11
- İnşirah: 94:2
- Beyyine: 98:8
- Tekasür: 102:8
- Maun: 107:5
- Tebbet: 111:2

## Sözlükler (4)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب العين والنون
عن ، نع : مستعملان
عن : أخبرني المنذري عن أبي العباس عن سلمة عن الفراء أنه قال : العَنّة والعُنّة : الاعتراض بالفضول . قال : وشاركه شِركة عنان ، أي في شيءٍ عنّ لهما ، أي عرض .
الحرانيّ عن ابن السكيت : يقال شاركه شِركة عنان ، وذلك إذا اشتركا في مالٍ معلوم وبانَ كلُّ واحدٍ منهما بسائر ماله دونَ صاحبه ، وكأنّ أصله أنَّه عنّ لهما شيءٌ فاشتركا فيه ، أي عَرَض .
قال : وشاركه شِركة مفاوضة ، وذلك أن يكون مالُهما جميعاً من كلّ شيءٍ يملكانه بينهما .
وقال غيره : سمِّيت شركة العنان عناناً لمعارضة كل واحدٍ منهما صاحبه بمالٍ مثل مال صاحبه ، وعَملٍ فيه مثلِ عمله بيعاً وشراء . يقال عانّه عِناناً ومُعانّةً ، كما يقال عارضه يعارضه عِراضاً ومعارضة .
والعَنن : الاعتراض ، اسمٌ من عَنّ . قال ابن حلِّزة :
عَنناً باطلاً وظلماً كما تُع
تر عن حَجرة الربيض الظباءُ
وسمِّي عِنانُ اللجام عناناً لاعتراض سَيْرَيه على صفحتي عنق الدّابة عن يمينه وشماله .
قلت : والشِّركة شركتان : شركة العنان وشركة المفاوضة . فأمّا شِركة العِنَان فهو أن يُحضر كلُّ واحدٍ من الشريكين دنانير أو دراهم مثل ما يُخرج الآخر وَيخلطانها ويأذن كلُّ واحدٍ منهما لصاحبه بأنْ يتّجر فيه ، ولم يختلف الفقهاء في جواز هذه الشركة وأنهما إنْ ربحا فيما تجَرا فيه
فالربح بينهما ، وإن وُضِعا فعلى رؤوس أموالهما . وأما شركة المفاوضة فأن يشتركا في كل شيءٍ يملكانه أو يستفيدانه من بعد . وهذه الشركة عند الشافعية باطلة .
أبو عبيد عن الكسائي : أعننت اللجامَ ، إذا علمتَ له عِناناً .
وقال يعقوب بن السكيت : قال الأصمعي : أعننت الفرس وعَنَنته ، بالألف وغير الألف ، إذا عمِلت له عناناً ، وأهل العراق يقولون : أعَنَّ الفارسُ ، إذا شدَّ عنانَ دابّته إليه ليَثنِيَه عن السير ، فهو مُعِنَّ وعَنَّ دابّته عَنًّا : جعل لها عِنانا . وجمع العِنان أعِنّة .
والعَنُون من الدوابّ : التي تُباري في سيرها الدوابَّ فتقدُمها . قال النابغة
كأنّ الرحلَ شُدَّ به خَذوفٌ
من الجَونات هاديةٌ عَنونُ
والخَذوف : السَّمينة من حُمر الوحش .
وفي حديث عبد الله بن مسعود أنه قال : ( وكان رجلٌ في أرضٍ له إذْ مرّت به عَنَانةٌ تَرَهْيَأُ ) . قال أبو عبيد : العَنانة : السحابة ، وجمعها عَنانٌ . قال : وفي بعض الحديث : ( لو بلغَتْ خطيئتُه عَنَان السَّحاب ) . ورواه بعضهم : ( أعنانَ السماء ) . فإن كان المحفوظ أعنانَ السماء فهي النَّواحي . وأعنان كلّ شيءٍ : نواحيه ، قاله يونس النحويّ ، الواحدُ عَنٌّ ومنه يقال : أخذَ في كلِّ عَنّ وسَنَ وفَنَ .
وقال الليث : عَنان السماء : ما عنَّ لك منها إذا نظرتَ إليها ، أي ما بدا لك منها . وأما قوله :
جَرَى في عَنانِ الشِّعريينِ الأماعزُ
فمعناه جرى في عِراضها سَرابُ الأماعز حين يشتدُّ الحرُّ .
وأخبرني المنذريّ عن أبي الهيثم أنه قال : يقال عَنَّ الرجلُ يعِنُّ عَنًّا وعنناً ، إذا اعترضَ لك من أحد جانبيك من عنْ يمينك أو من عن شمالك بمكروه .
قال : والعَنّ المصدَر ، والعَنَن اسم ، وهو الموضع الذي يَعِنّ فيه العانّ .
قال : وسمِّي العِنان من اللجام عِناناً لأنه يعترضُه من ناحيتيه ولا يدخل فمَه منه شيء .
قال : وسمِّي عُنوان الكتاب عنواناً لأنه يعِنُّ له من ناحيتيه . قال : وأصله عُنَّان ، فلما كثرت النونات قلبت إحداها واواً . قال : ومن قال عُلوان جعل النونَ لاماً ؛ لأنّها أخفّ وأظهر من النون .
قال : ويقال للرجل الذي لا يصرِّح بالشيء بل يعرِّض : قد جعل كذا وكذا عنواناً لحاجته . ومنه قول الشاعر :
وتعرف في عنوانها بعضَ لحنها
وفي جوفها صمعاء تحكي الدَّواهيا
قال : وكلَّما استدللت بشيء تُظْهِره على غيره فهو عنوانٌ له . وقال حسان بن ثابت يرثي عثمان ح :
ضحَّوا بأشمطَ عُنوانُ السُّجودِ به
يقطِّع الليل تسبيحاً وقرآنا
قال : ويقال للحظيرة من الشجر يحظَّر بها على الغنم والإبل في الشتاء للتتذرى بها
من برد الشَّمَال عُنّة . وجمعها عُنَنٌ وعِنان ، مثل قُبّة وقباب .
قال : وسمِّي العِنِّينُ عِنّيناً لأنه يعنّ ذكرهُ لقبل المرأةِ من عن يمينه وعن شماله فلا يقصده .
قال : وعَنَنتُ الكتابَ ، وعَنَّنته ، وعلونتُه بمعنًى واحد .
أبو عبيد عن الأمويّ : امرأة عِنّينة ، وهي التي لا تريد الرجال . قال أبو عبيد : وقال الأحمر : عنونت الكتاب وعنّنته .
وقال اللِّحياني : عنّنت الكتاب تعنيناً ، وعنَّيتُه تعنيةً ، إذا عنونته .
وقال غيره : فلانٌ عَنّانٌ على آنف القوم ، إذا كان سباقاً لهم . وفلانٌ عنّانٌ عن الخير وخَنَّاسٌ وكزَّام ، أي بطيءٌ عنه .
وعنعنة بني تميم : إبدالهم الهمزة عيناً ، كما قال ذو الرمَّة :
أعَنْ توسَّمتَ مِن خَرقاء منزِلةً
ماءُ الصبابة من عينيكَ مسجُومُ
وقال جرانُ العود :
فما أُبن حتّى قُلْنَ يا ليت عَنَّنا
ترابٌ وعَنَّ الأرضَ بالناس تخْسَفُ
وقال الفراء : لغة قريش ومن جاورهم أنَّ ، وتميم وقيس وأسدٌ ومن جاورَهم يجعلون ألف أنَّ إذا كانت مفتوحة عيناً ، يقولون : أشهد عَنَّك رسولُ الله ، فإذا كسروا رجَعوا إلى الألف . قال : العرب تقول : لأَنَّك تقول ذاك ، ولَعَنَّك تقول ذاك ، معناهما لعلَّك .
ويقال ملأ فلانٌ عِنَان دابّته ، إذا أعداه وحَمَله على الحُضْر الشديد . وأنشد ابن السكيت :
حرف بعيد من الحادي إذا ملأت
شمسُ النهار عِنانَ الأبْرَقِ الصَّخِبِ
قال : أراد بالأبرق الصَّخِب الجندب . وعِنانه : جَهده . يقول : يَرمَضُ فيستغيث بالطيران فتقع رجلُه في جناحيه فتسمع لهما صوتاً . وليس صوته من فيه ؛ ولذلك يقال صرَّ الجندب .
وللعرب في العِنان أمثال سائرة . يقال : ذَلّ عنانُ فلان ، إذا انقاد . وفلانٌ أبيُّ العِنان ، إذا كان ممتنِعا . ويقال أَرْخِ من عِنانه ، أي رفِّه عنه . وهما يجريان في عِنانٍ إذا استَويا في فضلٍ أو غيره . وقال الطرمَّاح :
سيعلم كلُّهم أني مُسِنٌّ
إذا رفَعوا عناناً عن عِنانِ
المعنى سيعلم الشعراء كلُّهم أني قارِح .
وجرى الفرسُ عِناناً ، إذا جرى شوطاً . ويقال : اثنِ عليَّ عنانَه ، أي رُدَّه عليّ وثنيت على الفرس عِنانَه ، إذا ألجمتَه . وقال ابن مُقبل يذكر فرساً :
وحاوطني حتَّى ثنيتُ عنانَه
على مُدبر العِلْباء ريانَ كاهلُه
حاوَطني ، أي داورني وعالجني . ومدبِر عِلبائه : عنقه . أراد أنّه طويل العنق ، في علبائه إدبار .
ويقال للرجل الشريف العظيم السُّودَد : إنه لطويل العنان . وفرسٌ طويل العنان ، إذا ذُمَّ بقصر عنقه . فإذا قالوا قصير العِذار فهو
مدحٌ ، لأنه وصف حينئذٍ بسعة جَحفلته .
ويقال امرأة معنَّنة ، إذا كانت مجدولةً جدلَ العنان ، غيرَ مسترخية البطن .
ورجل مِعَنٌّ ، إذا كان عِرِّيضاً مِتْيَحا . وامرأة مِعَنّة : تعتَنُّ وتعترض في كل شيء . وروي عن بعض العرب أنه قال :
إنَّ لنا لكَنَّهْ
مِعَنَّةً مِفَنَّهْ
سِمعنَّةً نِظرَنَّه
أي تعتنُّ وتفتنُّ في كل شيء .
ويقال : إنّه ليأخذ في كل عَنَ وفنَ ، بمعنًى واحد .
وسمِعتُ العربَ تقول : كُنَّا في عُنَّةٍ من الكلأ وفُنّة ، وثُنة ، وعانكة من الكلأ ، بمعنًى واحد ، أي كنا في كلأ كثير وخِصب .
ابن شميل : العانُّ ، من صفة الجبال : الذي يعتَنُّ لك في صَوبِك ويقطع عليك طريقك . يقال : بموضِع كذا عانٌّ يعتنُّ للسالك .
ثعلبٌ عن ابن الأعرابي قال : العُنُن : المعترضون بالفضول ، الواحد عانٌّ وعَنُون . قال : والعُنُن جمع العِنِّين وجمع المعنون أيضاً . ويقال عُنَّ الرجل وعُنِّن وعُنِنَ وأُعْنِنَ ، فهو عَنِين مَعنونٌ مُعَنٌّ مُعَنّن .
قال والتعنين : الحبس في المطبق الطويل .
عمرو عن أبيه : يقال للمجنون : معنون ومهروع ، ومخفوع ، ومعتوه ، وممتوه ، ومُمَتّهٌ ، إذا كان مجنوناً .
قال ابن الأعرابي : لعنّك لبني تميم . قال : وبنو تيم الله بن ثعلبة يقولون : رَعَنَّك تقول ذاكَ ولغَنَّك ، بمعنى لعلَّك ، بالغين .
وقال الليث : العُلوان لغة في العنوان غير جيّدة . قال : ويقال عننت الكتابَ عنّاً . قال : وعَنْونته . قال : وهو فيما ذُكر مشتقٌ من المعنى . قال : وعَنّيتُه تعنيةً ، كلُّها لغات .
وقال النحويون : ( عن ) حرفُ صفةٍ ، وهو اسم . و ( مِن ) من الحروف الخافضة . والدليل على ذلك أنك تقول أتيته من عن يمينه ومن عن شماله ، ولا تقدم ( عَنْ ) على ( مِن ) . وقال الشاعر :
من عن يمين الحُبَيَّا نظرةٌ عَجَل
وتقول : أخذت الشيء منه ، وحدّثني فلان عن فلان . ويقال تنحَّ عني وانصرفْ عنّي ، وخذ منه كذا وكذا .
وقال أبو زيد : العرب تزيد عنك في كلامها ، يقال : خذ ذا عنك ، المعنى خذ ذا ، و ( عنك ) زيادة . وقال الجعديّ يخاطب ليلى :
دَعي عنكِ تَشتامَ الرجال وأقبلي
علَى أذلغيّ يملأ استكِ فيشلا
أراد يملأ استَك فيشلةً ، فخرج فيشلاً نصباً على التفسير .
نع : ثعلب عن ابن الأعرابي قال : النَّعْ : الضَّعْف .
سلمة عن الفراء قال : النَّعَّة ضَعفُ الغُرمول بعد قوّته .
عمرو عن أبيه قال : النُّعنع : الفرج الدقيق الطويل . وأنشد :
سَلُوا نساءٍ أشجع
أيُّ الأيُور أنفَعْ
أالطويل النُّعْنُعْ
أم القصير القَرصَع
قال : والقرصَع : القصير المعجَّر .
أبو عبيد عن الأصمعيّ : يقال للطويل من الرجال نُعنُع .
وقال غيره : تنعنعت الدارُ ، إذا نأت وبعُدت .
أبو عبيد عن الأصمعي : النُّعاعة : بقلة ناعمة . وقال شِمْر : لم أسمع نُعاعة إلاّ للأصمعي . قال : ونُعاعة : موضع . وأنشد :
لا عيش إلاّ إبلٌ جُمّاعه
موردها الجَيْأة أو نُعاعه
ويقال لبَظر المرأة إذا طال نُعنُع ونُغنُعُ .
وقال المغيرة بن حبناء :
وإلاّ جُبتُ نُعنُعَها بقولٍ
يُصيّره ثمانٍ في ثمانِ
قوله ثمان في موضع النصب ، وهو على لغة من يقول : رأيت قاضٍ وهذا قاضٍ ومررت بقاض .

##### Türkçe

باب **العين** ve **النون**
**عن** ، **نع** : kullanılan ikisidir
**عن** : **المنذري** bana haber verdi, **أبي العباس**’tan, **سلمة**’den, **الفراء**’dan: onun dediğine göre: **العَنّة** ve **العُنّة**: fazlalıkla (lüzumsuz şeyle) araya girme/itirazdır. Dedi: Ve onunla **شِركة عنان** ortak oldu; yani ikisine de **عنّ** olan bir şeyde; yani ortaya çıktı.
**الحرانيّ** **ابن السكيت**’ten: denir: onunla **شِركة عنان** ortak oldu; bu, bilinen bir malda ortak oldukları ve her birinin, diğerinin dışında, malının geri kalanıyla ayrıldığı zamandır; sanki aslı, ikisine bir şeyin **عنّ** olmasıdır da onda ortak olmuşlardır; yani ortaya çıktı.
Dedi: Ve onunla **شِركة مفاوضة** ortak oldu; bu da, ikisinin malının, sahip oldukları her şeyden, aralarında bütünüyle olmasıdır.
Başkası dedi: **شركة العنان**’a **عناناً** adı verildi; her birinin, sahibini, sahibinin malı gibi bir malla ve onda, onun ameli gibi bir amelle, alış ve satışla karşılaması (muaraza etmesi) sebebiyle. Denir: ona **عِناناً** ve **مُعانّةً** yaptı; nasıl ki denir: ona karşı çıktı, ona karşı çıkar: **عِراضاً** ve **معارضة**.
Ve **العَنن**: itiraz/karşı çıkmadır; **عَنّ**’dan bir isimdir. **ابن حلِّزة** dedi:
عَنناً باطلاً وظلماً كما تُع
تر عن حَجرة الربيض الظباءُ
Ve gemin **عِنانُ**’ı **عناناً** diye adlandırıldı; binek hayvanın boynunun iki yan yüzü üzerinde, sağından ve solundan, iki kayışının gidişine itiraz etmesi (enlemesine gelmesi) sebebiyle.
Dedim: ve **الشِّركة** iki ortaklıktır: **شركة العنان** ve **شركة المفاوضة**. **شِركة العِنَان** ise, iki ortaktan her birinin, diğerinin çıkardığı kadar dinar veya dirhem getirmesi, onları karıştırmaları ve her birinin, onunla ticaret etmesi için arkadaşına izin vermesidir. Fakihler bu ortaklığın caiz oluşunda ihtilaf etmemişlerdir; ve ikisi, ticaret ettikleri şeyde kâr ederlerse kâr aralarındadır; zarar ederlerse (eksilirse) sermayelerinin başları üzerinedir. **شركة المفاوضة** ise, sahip oldukları veya sonradan elde edecekleri her şeyde ortak olmalarıdır. Bu ortaklık Şafiîlere göre bâtıldır.
**أبو عبيد** **الكسائي**’den: **أعننت اللجامَ** (dedim), ona **عِناناً** yaptığın zaman.
Ve **يعقوب بن السكيت** dedi: **الأصمعي** dedi: **أعننت الفرس** ve **عَنَنته**; elif ile ve elifsiz; ona **عناناً** yaptığın zaman. Irak ehli der ki: **أعَنَّ الفارسُ**; binek hayvanının **عنان**’ını kendine doğru bağladığı zaman, onu yürüyüşten çevirmek için; o hâlde o **مُعِنّ**’dir. Ve **عَنَّ دابّته عَنًّا**: ona **عِناناً** yaptı. **العِنان**’ın çoğulu **أعِنّة**’dir.
Ve binek hayvanlardan **العَنُون**: yürüyüşünde binek hayvanlarla yarışan da onları geçen (öne geçen)dir. **النابغة** dedi:
كأنّ الرحلَ شُدَّ به خَذوفٌ
من الجَونات هاديةٌ عَنونُ
Ve **الخَذوف**: yaban eşeklerinin semizi.
Ve **عبد الله بن مسعود** hadîsinde: dedi ki: (Ve bir adam, kendisine ait bir arazide idi; derken yanından, **تَرَهْيَأُ** eden bir **عَنَانةٌ** geçti). **أبو عبيد** dedi: **العَنانة**: buluttur; çoğulu **عَنان**’dır. Dedi: Ve hadisin bazısında: (Eğer onun günahı **عَنَان السَّحاب**’a ulaşsa). Bazıları onu şöyle rivayet etti: (**أعنانَ السماء**). Eğer korunmuş olan **أعنانَ السماء** ise, o, yönlerdir. Ve her şeyin **أعنان**’ı: onun yönleridir; bunu **يونس النحويّ** söyledi. Tekili **عَنّ**’dır; bundan denir: her **عَنّ** ve **سَنَ** ve **فَنَ**’da aldı (her yöne ve her tarza daldı).
Ve **الليث** dedi: **عَنان السماء**: ona baktığında ondan sana **عنّ** olan şeydir; yani ondan sana görünen şeydir. Ama onun sözü:
جَرَى في عَنانِ الشِّعريينِ الأماعزُ
Bunun manası: sıcak şiddetlendiğinde keçilerin serabı, onun enlemlerinde (genişliklerinde) aktı.
Ve **المنذريّ** bana haber verdi, **أبي الهيثم**’den: dedi ki: denir: **عَنَّ الرجلُ يعِنُّ عَنًّا وعنناً**; sağından veya solundan, sağından **عن** veya solundan **عن**, sana bir kötülükle karşı çıktığı (araya girdiği) zaman.
Dedi: ve **العَنّ** masdardır; **العَنَن** isimdir; o, **العانّ**’ın **يعِنّ** ettiği yerdir.
Dedi: ve gemden olan **العِنان** **عِناناً** diye adlandırıldı; çünkü iki yanından ona itiraz eder ve ondan ağzına hiçbir şey girmez.
Dedi: ve kitabın **عُنوان**’ı **عنواناً** diye adlandırıldı; çünkü iki yanından ona **يعِنُّ** eder. Dedi: ve aslı **عُنَّان**’dır; nunlar çoğalınca onlardan birini vav’a çevirdi. Dedi: ve kim **عُلوان** derse, nunu lam yapmıştır; çünkü o, nun’dan daha hafif ve daha belirgindir.
Dedi: ve bir şeyi açıkça söylemeyip ima eden (ta‘rîz yapan) adama denir: ihtiyacı için falan falanı bir **عنواناً** yaptı. Ondan şairin sözü:
وتعرف في عنوانها بعضَ لحنها
وفي جوفها صمعاء تحكي الدَّواهيا
Dedi: ve her ne zaman bir şeyi, başkası üzerine onu göstererek delil edinsen, o, onun için bir **عنوانٌ**’dır. Ve **حسان بن ثابت** **عثمان**’ı mersiye söylerken dedi:
ضحَّوا بأشمطَ عُنوانُ السُّجودِ به
يقطِّع الليل تسبيحاً وقرآنا
Dedi: ve kışın koyun ve develer üzerine, kuzeyin soğuğundan onunla sığınsınlar diye, ağaçtan yapılan çitli barınağa **عُنّة** denir. Çoğulu **عُنَنٌ** ve **عِنان**’dır; **قُبّة** ve **قباب** gibi.
Dedi: ve **العِنِّينُ** **عِنّيناً** diye adlandırıldı; çünkü onun zekeri, kadının ferci için, sağından **عن** ve solundan **عن** **يعنّ** eder de ona yönelmez.
Dedi: **عَنَنتُ الكتابَ** ve **عَنَّنته** ve **علونتُه** bir manadadır.
**أبو عبيد** **الأمويّ**’den: **امرأة عِنّينة**: o, erkekleri istemeyen kadındır. **أبو عبيد** dedi: ve **الأحمر** dedi: **عنونت الكتاب** ve **عنّنته**.
Ve **اللِّحياني** dedi: **عنّنت الكتاب تعنيناً** ve **عنَّيتُه تعنيةً**; onu **عنونته** ettiğin zaman.
Başkası dedi: falan, kavmin burnu üzerinde **عَنّانٌ**’dır; onlara karşı önde giden (yarışta önde) olduğu zaman. Ve falan, hayırdan **عنّانٌ** ve **خَنَّاسٌ** ve **كزَّام**’dır; yani ondan yavaştır.
Ve **عنعنة بني تميم**: onların hemzeyi ayn’a çevirmeleridir; **ذو الرمَّة**’nin dediği gibi:
أعَنْ توسَّمتَ مِن خَرقاء منزِلةً
ماءُ الصبابة من عينيكَ مسجُومُ
Ve **جرانُ العود** dedi:
فما أُبن حتّى قُلْنَ يا ليت عَنَّنا
ترابٌ وعَنَّ الأرضَ بالناس تخْسَفُ
Ve **الفراء** dedi: Kureyş’in ve onlara komşu olanların dili **أنَّ**’dir; Temîm ve Kays ve Esed ve onlara komşu olanlar, **أنَّ**’nın elifi açık olduğu zaman onu ayn yaparlar; derler: **أشهد عَنَّك رسولُ الله**. Onu kesreli yaptıkları zaman elife dönerler. Dedi: Arap der: **لأَنَّك** bunu söylüyorsun ve **ولَعَنَّك** bunu söylüyorsun; ikisinin manası **لعلَّك**’tır.
Ve denir: falan, binek hayvanının **عِنَان**’ını doldurdu; onu koşturduğu ve onu şiddetli hızlı yürüyüşe yüklediği zaman. **ابن السكيت** inşad etti:
حرف بعيد من الحادي إذا ملأت
شمسُ النهار عِنانَ الأبْرَقِ الصَّخِبِ
Dedi: **الأبرق الصَّخِب** ile çekirgeyi kastetti. Ve onun **عِنانه**’ı: onun gayretidir (son sınırıdır). Diyor ki: kızışır da uçuşla imdat ister; ayağı kanatlarına düşer de ikisine bir ses işitilir. Sesi ağzından değildir; bunun için çekirge için **صرَّ** denir.
Arapların **العِنان** hakkında dolaşan darbımeselleri vardır. Denir: falanın **عنانُ**’ı zelil oldu; boyun eğdiği zaman. Ve falan **أبيُّ العِنان**’dır; engel tanımaz (kaçınır) olduğu zaman. Ve denir: onun **عِنانه**’ından gevşet; yani ona ferahlık ver. Ve ikisi, bir fazilette veya başka bir şeyde eşit oldukları zaman, bir **عِنانٍ** içinde koşarlar. **الطرمَّاح** dedi:
سيعلم كلُّهم أني مُسِنٌّ
إذا رفَعوا عناناً عن عِنانِ
Mana: şairlerin hepsi, benim **قارِح** olduğumu (olgun at gibi) bilecek.
Ve at **عِناناً** koştu; bir koşu (şavt) koştuğu zaman. Ve denir: onun **عنان**’ını bana çevir; yani onu bana geri döndür. Ve ata **عنانَه** üzerine kıvırdım; onu gemlediğin zaman. **ابن مُقبل** bir atı anarak dedi:
وحاوطني حتَّى ثنيتُ عنانَه
على مُدبر العِلْباء ريانَ كاهلُه
**حاوَطني**: yani etrafımda döndü ve beni uğraştırdı. Onun **مدبِر عِلبائه**: boynudur. Onun uzun boyunlu olduğunu kastetti; onun **علباء**’sında bir geri taraf (eğilim) vardır.
Ve şerefli, büyük seyyidlik sahibi adama denir: o, elbette **طويل العنان**’dır. Ve **فرسٌ طويل العنان**: boynunun kısalığıyla yerildiği zaman. **قصير العِذار** dedikleri zaman ise o övgüdür; çünkü o vakit, geniş çeneliğiyle vasfedilmiştir.
Ve denir: **امرأة معنَّنة**; **العنان** örgüsü gibi örülmüş olduğu, karnı sarkık olmadığı zaman.
Ve **رجل مِعَنٌّ**: geniş, yayvan olduğu zaman. Ve **امرأة مِعَنّة**: her şeyde **تعتَنُّ** eder ve itiraz eder. Bazı Araplardan rivayet edildi ki dedi:
إنَّ لنا لكَنَّهْ
مِعَنَّةً مِفَنَّهْ
سِمعنَّةً نِظرَنَّه
Yani her şeyde **تعتنُّ** eder ve **تفتنُّ** eder.
Ve denir: o, her **عَنَ** ve **فنَ**’da alır; bir manadadır.
Ve Arapları işittim, derler: biz otlaktan bir **عُنَّةٍ** ve **فُنّة** ve **ثُنة** ve otlaktan bir **عانكة** içinde idik; bir manadadır; yani çok ve verimli otlak içinde idik.
**ابن شميل**: **العانُّ**, dağların sıfatından: senin yönelişinde sana **يعتَنُّ** eden ve yolunu kesendir. Denir: falan yerde, yolcuya **يعتنُّ** eden bir **عانٌّ** vardır.
**ثعلبٌ** **ابن الأعرابي**’den dedi: **العُنُن**: fazlalıkla itiraz edenlerdir; tekili **عانٌّ** ve **عَنُون**. Dedi: ve **العُنُن**, **العِنِّين**’in çoğuludur ve **المعنون**’un da çoğuludur. Ve denir: **عُنَّ الرجل** ve **عُنِّن** ve **عُنِنَ** ve **أُعْنِنَ**; o hâlde o **عَنِين** **مَعنونٌ** **مُعَنٌّ** **مُعَنّن**’dir.
Dedi: ve **التعنين**: uzun, kapalı (mıtbak) hapiste hapsetmektir.
**عمرو** babasından: deliye denir: **معنون** ve **مهروع** ve **مخفوع** ve **معتوه** ve **ممتوه** ve **مُمَتّهٌ**; deli olduğu zaman.
**ابن الأعرابي** dedi: **لعنّك** Temîm oğullarınındır. Dedi: ve **بنو تيم الله بن ثعلبة** derler: **رَعَنَّك** bunu söylüyorsun ve **لغَنَّك**; **لعلَّك** manasında; ğayn ile.
Ve **الليث** dedi: **العُلوان** **العنوان**’da iyi olmayan bir dildir. Dedi: ve denir: **عننت الكتابَ عنّاً**. Dedi: ve **عَنْونته**. Dedi: ve o, zikredilene göre, manadan türemiştir. Dedi: ve **عَنّيتُه تعنيةً**; hepsi dillerdir.
Ve nahivciler dedi: (**عن**) bir sıfat harfidir; ve o bir isimdir. Ve (**مِن**) cer harflerindendir. Bunun delili şudur: sen dersin: ona, sağından **عن** ve solundan **عن**, **مِن** ile geldim; ve (**عَنْ**)’ı (**مِن**)’in önüne geçirmezsin. Şair dedi:
من عن يمين الحُبَيَّا نظرةٌ عَجَل
Ve dersin: şeyi ondan aldım; ve falan bana falandan **عن** haber verdi. Ve denir: benden uzaklaş ve benden dön; ve ondan falan falanı al.
Ve **أبو زيد** dedi: Arap, sözünde **عنك**’ı ziyade eder; denir: **خذ ذا عنك**; mana: **خذ ذا**; ve (**عنك**) ziyadedir. **الجعديّ** Leylâ’ya hitap ederek dedi:
دَعي عنكِ تَشتامَ الرجال وأقبلي
علَى أذلغيّ يملأ استكِ فيشلا
**فيشلا**’yı, **فيشلةً**’yı doldurur, kastetti; böylece **فيشلاً** tefsir üzere nasb olarak çıktı.

**نع** : **ثعلب** **ابن الأعرابي**’den dedi: **النَّعْ**: zayıflıktır.
**سلمة** **الفراء**’dan dedi: **النَّعَّة**: kuvvetinden sonra **الغُرمول**’un zayıflığıdır.
**عمرو** babasından dedi: **النُّعنع**: ince uzun ferctir. Ve inşad etti:
سَلُوا نساءٍ أشجع
أيُّ الأيُور أنفَعْ
أالطويل النُّعْنُعْ
أم القصير القَرصَع
Dedi: ve **القرصَع**: kısa, **المعجَّر** olandır.
**أبو عبيد** **الأصمعيّ**’den: denir: uzun erkek için **نُعنُع**.
Başkası dedi: **تنعنعت الدارُ**; uzaklaştığı ve uzak olduğu zaman.
**أبو عبيد** **الأصمعي**’den: **النُّعاعة**: yumuşak bir ot. Ve **شِمْر** dedi: **نُعاعة**’ı, **الأصمعي**’den başkası için işitmedim. Dedi: ve **نُعاعة**: bir yerdir. Ve inşad etti:
لا عيش إلاّ إبلٌ جُمّاعه
موردها الجَيْأة أو نُعاعه
Ve kadının **بَظر**’ına, uzadığı zaman **نُعنُع** ve **نُغنُعُ** denir.
Ve **المغيرة بن حبناء** dedi:
وإلاّ جُبتُ نُعنُعَها بقولٍ
يُصيّره ثمانٍ في ثمانِ
Onun sözü **ثمان** nasb yerindedir; ve o, “**رأيت قاضٍ** ve **هذا قاضٍ** ve **مررت بقاض**” diyenin dili üzerinedir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب العين وما بعدها في المضاعف والمطابق والأصم)
(عن) العين والنون أصلان، أحدهما يدلُّ على ظهورِ الشيء وإعراضه، والآخر يدلُّ على الحَبْس.
 فالأوّل قول العرب: عَنَّ لنا كذا يَعِنّ عُنُونا، إذا ظهر أمامك. قال:
فَعَنَّ لنا سِربٌ كأنّ نعاجَه*** عذارى دَُوَارٍ في مُلاءٍ مُذَيَّلِ([1])
 قال ابن الأعرابيّ: العَنان: ما عَنَّ لك من شيء. قال الخليل: عَنان السَّماء: ما عَنَّ لك منها إذا نظرتَ إليها. فأمّا قولُ الشمّاخ:
طوى ظِمْأها في بَيضة القيظ بعدما *** جرت في عَنانِ الشِّعريَينِ الأماعزُ([2])
فرواه قوم كذا بالفتح: "عَنان"، ورواه أبو عمرو: "في عِنان الشِّعر بَين"، يريد أوّل بارحِ الشّعريَين.
قال أبو عبيدة: وفي المثل: "معترضٌ لعَنَن لم يَعْنِه([3]) ".
وقال الخليل: العَنُون من الدَّوابّ وغيرِها: المتقدّم في السَّيْر. قال:
كأنَّ الرّحْلَ شُدَّ به خَنوفٌ  *** من الجَوْنات هاديةٌ عَنونُ([4])

قال الفرّاء: العِنان: المُعَانّة، وهي المعارَضة والمعانَدة. وأنشد:
ستَعلم إنْ دارت رحى الحربِ بيننا  *** عِنانَ الشِّمالِ من يكونَنَّ أضْرعا
قال ابنُ الأعرابيّ: شارك فلانٌ فلاناً شِركةَ عِنان، وهو أن يَعِنَّ لبعضِ ما في يده فيشاركه فيه، أي يعرِض. وأنشد:
مابدَلٌ من أُمِّ عثمانَ سَلْفَعٌ  *** من السُّود ورهاءُ العِنان عَرُوبُ([5])
قال: عَروب، أي فاسدة. من قولهم عَرِبَتْ معدته، أي فسدت. قال أبو عبيدة: المِعَنُّ من الخيل: الذي لا يرى شيئاً إلاَّ عارَضَه. قال: والمِعنُّ: الخطيب الذي يشتدُّ نظرُه ويبتلُّ ريقه ويبعُد صوتُه ولا يُعْييه فنٌّ من الكلام. قال:
* مِعَنٌّ بخطبَته مِجْهرُ([6]) *
ومن الباب: عُنوان الكتاب؛ لأنه أبرز ما فيه وأظهَرُه. يقال عَنَنْت الكتابَ أعُنُّه عَنّاً، وعَنْوَنْتُه، وعنَّنته أعنِّنُه تعنينا. وإذا أَمرت قلتَ عَنِّنْه.
قال ابن السِّكِّيت: يقال لقيته عينَ عُنَّةٍ([7]) ، أي فجأة، كأنّه عرَضَ لي من غير طَلَب. قال طُفيل:
* إذا انصرفت من عُنَّةٍ بعد عُنَّةٍ([8]) *
 ويقال إنّ الجبلَ الذاهبَ في السّماء يقال [له] عان، وجمعها عَوَانّ.
 وأمّا الأصل الآخر، وهو الحبس، فالعُنَّة، وهي الحظيرة، والجمع عُنَن. قال أبو زياد: العُنَّة: بناء تبْنيه من حجارة، والجمع عُنَن. قال الأعشى:
ترى اللّحمَ من ذابِلٍ قد ذوَى  *** ورَطْبٍ يُرفَّع فوقَ العُنَنْ([9])
يقال: عَنَّنْت البعير: حبسته في العُنَّة. وربَّما استثقلوا اجتماعَ النُّونات فقلبوا الآخرة ياء، كما يقولون:
* تَقضِّيَ البازِي إذا البازِي كَسَرْ([10]) *
فيقولون عَنَّيْت. قال:
قطعتَ الدّهرَ كالسَّدِم المُعَنَّى  *** تُهدِّر في دِمشقَ ولا تَريمُ([11])
يراد به المعنّن. قال بعضهم: الفحل ليس بالرِّضا عندهم يعرّض على ثَِيلهِ عود، فإذا تَنوّخَ النّاقةَ ليطرُقها منعه العُود. وذلك العُود النِّجَاف. فإذا أرادوا ذلك نحَّوه وجاؤوا بفحلٍ أكرمَ منه فأضربوه إيّاها، فسمَّوا الأوّلَ المُعَنَّى. وأنشد:
* تَعَنّيتُ للموتِ الذي هو نازِل *
 يريد: حبست نفسي عن الشّهوات كما صُنِعَ بالمعَنّى*. وفي المثل: "هو كالمُهَدِّر في العُنَّة([12]) ". قال: والرواية المشهورة: تَعَنَّنتُ، وهو من العِنِّين الذي لا يأتي النِّساء .
 ومن الباب: عِنَانُ الفَرَس، لأنّه يَحتبِس، وجمْعه أعِنَّة وعُنُنٌ. الكسائيّ: أعْنَنْتُ الفَرسَ: جعلتُ له عِناناً. وعنَّنْتُه: حبسته بعِنانه. فأمّا المرأة المعنَّنَة فذلك على طريقة التشبيه، وإنما هي اللطيفة البطن، المهفهفة، التي جُدِلت جَدل العِنان. وأنشد: وفي الحيّ بيضاتُ دارّية  *** دَهَاس معنَّنَة المرتدَى([13])
قال أبو حاتم: عِنان المتن حَبْلاه([14]) . وهذا أيضاً على طريقة التشبيه. قال رؤبة:
* إلى عِنانَيْ ضامرٍ لطيفِ([15]) *
 والأصل في العِنان ما ذكرناه في الحبْس.
وللعرب في العِنان أمثال، يقولون: "ذلّ لي عنانُه"، إذا انقاد. و"هو شديد العِنان"، إذا كان لا ينقاد. و"أَرْخِ من عِنانه" أي رفِّهْ عنه. و"ملأتُ عِنان الفرس"، أي بلغت مجهودَه في الحُضْر. قال:
حرف بعيد من الحادي إذا ملأت *** شمسُ النهارِ عِنان الأبرَق الصَّخبِ([16])
يريد إذا بلغت الشَّمسُ مجهود الجندب، وهو الأبرق. ويقولون: "هما يجريانِ في عِنانٍ واحد" إذا كانا مستويين في عملٍ أو فضْل. و"جرى فلانٌ عِناناً أو عنانين"، أي شوطاً أو شَوطين. قال الطِّرِمّاح:
سيعلمُ كلهم أنّي مُسِنٌّ  *** إذا رفعوا عناناً عن عِنانِ([17])
قال ابن السِّكّيت: "فلان طَرِبُ العِنان" يراد به الخفّة والرّشاقة. و "فلانٌ طويل العِنان"، أي لا يُذَاد([18]) عما يريد، لشرفه أو لماله. قال الحطيئة:
* مجدٌ تليدٌ وعِنانٌ طويل([19]) *
 وقال بعضهم: ثنيت على الفرس عِنانَه، أي ألجمته. واثْنِ على فرسك عِنانَه، أي ألجِمْه. قال ابنُ مقبل:
وحاوَطَنِي حتَّى ثنيتُ عِنانَه  *** على مُدبِرِ العِلْباء ريَّانَ كاهِلُهْ([20])
وأمَّا قولُ الشّاعر:
ستعلم إن دارت رحَى الحرب بيننا  *** عِنانَ الشِّمال من يكونَنَّ أَضْرَعا
فإنَّ أبا عبيدة قال: أراد بقوله: عِنان الشِّمال، يعني السَّير الذي يعلَّق به في شِمال الشَّاة، ولقَّبه به. وقال غيره: الدّابّة لا تُعطف إلاَّ من شِمالها. فالمعنى: إنْ دارت مدارَها على جهتها. وقال بعضهم: عِنان الشمال أمر مشؤوم كما يقال لها:
* زجَرْتُ لها طَير الشِّمال([21]) *
ويقولون لمن أنجَحَ في حاجته: جاء ثانياً عِنَانَه.
(عب) العين والباء أصل صحيح واحد يدلُّ على كثرة ومعظمٍ في ماءٍ وغيره. من ذلك العَبُّ، وهو شُرب الماء من غير مصّ. يقال عَبَّ في الإناء يَعُبُّ عَبّاً، إذا شرب شُرباً عنيفاً. وفي الحديث: "اشربوا الماء مصّاً ولا تَعُبُّوه عَبّاً؛ فإنّ الكُبادَ من العَبِّ". قال:
* إذا يعُبُّ في الطَّوِيِّ هَرهَرا([22]) *
ويقال عَبَّ الغَرْب يَعُبّ عَبّاً، إذا صوَّتَ عند غَرف الماء. والعُباب في السَّير: السُّرعة([23]) . قال الفرّاء: العُباب: معظَم السَّيل. ومن الباب اليَعبوبُ: الفرس الجواد الكثير الجري، وقيل: الطَّويل، وقيل: هو البعيد القَدْر في الجري، وأنشد:
 بأجشِّ الصَّوتِ يعبوبٍ إذا  *** طُرِقَ الحيُّ من الغَزو صَهَلْ
واليعبوب: النّهر الكثير الماء الشّديد الجِرية. قال:
تخطُو على بَرديَّتينِ غذاهما  *** غَدِقٌ بساحة حائرٍ يعبوبِ([24])
ويقولون: إنّ العَبْعَب من الرِّجال: الذي يُعَبْعِب في كلامه ويتكلَّم في حَلْقه. ويقال ثوبٌ عَبْعَبٌ وعَبعاب، أي واسِعٌ. قال: والعبعاب من الرِّجال: الطويل. والعَبعَب: كساء من أكسية الصوف ناعم دقيق. وأنشد:
ولُبْسِكِ العَبعبَ بعد العبعبِ ***
بُدِّلتِ بعد العُرْيِ والتّذعلُبِ
مطارفَ الخَزّ فجرِّي واسحبي([25])
ومما شذّ عن هذا الباب العُبَب([26]) : شجرة تشبه الحَرمل إلاّ أنّها أطوَلُ في السَّماء، تخرج خيطاناً، ولها سِنَفَة مثل سِنَفَة الحرمل، وورقها كثيف. قال ابنُ مَيّادة:
كأنَّ بَرديَّةً جاشت بها خُلُجٌ  *** خُضْرُ الشَّرائع في حافاتها العُبَبُ
ومما يقارب الباب الأوَّلَ ولا يبعد عن قياسه، ما حكاه الخليل أن العبعب: نَعْمة الشَّباب. والعَبعَب من الشُّبان: التامّ.
(عت) * العين والتاء أصلان: أحدهما صحيح يدلُّ على مراجعةِ كلامٍ وخصام، والآخر شيءٌ قد قيل من صفات الشُّبّان، ولعلّهُ أن يكون صحيحاً.
فالأوّل ما حكاه الخليل عتّ يعُتّ عتَّاً، وذلك إذا ردَّدَ القولَ مرَّة بعد مرة. وعَتَتُّ على فلانٍ قولَه، إذا ردّدتَ عليه القولَ مرَّةً بعد مرَّة. ومنه التَّعتُّت في الكلام، يقال تَعَتَّتَ يتعتَّت تعتُّتاً، إذا لم يستمرّ فيه. وأنشد:
خليليَّ عُتَّا لي سُهَيْلة فانظرا  *** أجازعةٌ بعدي كما أنا جازعُ
يقول: رادَّاها الكلامَ. يقال منه عاتَتّه أُعاتُّه معاتّةً. قال أبو عبيد: مازِلت أُعاتُّ فلاناً وأُصاتُّه، عِتَاتاً وصِتاتاً، وهما الخصومة. وأصل الصَّت الصّدْم.
وأمَّا الأصل الذي لَعلّه أن يكون صحيحاً فيقولون: إن العُتْعُت: الشَّابّ.
قال:
لما رأته مُودَناً عِظْيرّا  *** قالت أريد العُتعت الذِّفِرَّا([27])
الذّفِرّ: الطّويل. المُودَن والعِظْيَرّ: القصير. ويقولون: إنّ العُتعُت: الجدي.
(عث) العين والثاء أصلان صحيحان: أحدهما يدلُّ على دويْبَّة معروفة، ثم يشبَّه بها غيرها، والآخر يدلُّ على نَعمةٍ في شيء.
 فأمَّا النَّعمة فقال الخليل: العَثعَث: الكثيب السَّهل. قال:
كأنَّه بالبحر من دون هَجَرْ  *** بالعَثْعَث الأقصى مع الصُّبْح بَقَرْ
 قال بعضهم: العَثْعَث من العَدَاب([28]) واللَّبَب، وهما مُسترَقّ الرَّمل([29]) ومكتنَزُه. والعَثْعَث من مكارم النَّبات([30]) . قال:
كأنّها بيضةٌ غَرّاء خُطّ لها في *** عَثْعَث يُنبِت الحَوْذان والعَذَما([31])
ومن الباب أو قريبٍ منه، تسميتُهم الغِناء عِثَاثاً، وذلك لحُسْنه ودَماثة اللفظ به([32]) . قال كثيِّر:
هَتُوفاً إذا ذاقها النّازعونَ  *** سمعتَ لها بعد حَبْضٍ عثاثا([33])
وعَثْعَثُ الوَرِك: ما لان منه. قال ذو الرُّمَّة:
تريكَ وذا غدائرَ وارداتٍ  *** يُصبْن عَثاعِث الحَجَبات سُودِ([34])
والأصل الآخر العُثَّة، وهي السُّوسة التي تلحس الصُّوف. يقال عَثَّتِ الصُّوفَ وهي تَعُثُّه، إذا أكلَتْه. وتقول العرب:
* عثَيثة تقرُمُ جِلداً أملسا([35]) *
يضرب مثلاً للضَّعيف يَجهَد أن يؤثِّر في الشّيء فلا يقدِر عليه.
ومما شُبِّه بذلك قولُ أبي زيدٍ: إنَّ العُثّة من النِّساء الخاملة([36]) ، ضاويّةً كانت أو غير ضاويّة، وجمعها عثائث. وقال غيره: هي العجوز. وأنشد:
فلا تحسبَنِّي مثلَ مَن هو قاعدٌ  *** على عُثَّةٍ أو واثقٌ بكسادِ
ومما يُحمَل على هذا قولُهم: فلان عُثُّ مالٍ، أي إزاؤُه، أي كأنَّه يلزمه كما تلزم العُثَّة الصُّوف. ومنه عَثْعَث بالمكان: أقام به. وعثعثت إلى فلانٍ، أي ركنتُ إليه.
(عج) العين والجيم أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على ارتفاعٍ في شيء، من صوتٍ أو غبارٍ وما أشبه ذلك. من ذلك العجُّ: رفْع الصَّوت. يقال: عجّ القومُ يَعِجُّون عَجّاً وعجيجاً وعجُّوا بالدُّعاء، إذا رفعوا أصواتَهم. وفي الحديث: "أفضل الحجّ العَجّ والثَّجّ"، فالعجّ ما ذكرنا. والثَّجُّ. صبُّ الدّم. قال وَرَقة:
وُلوجاً في الذي كَرِهت مَعدٌّ  *** ولو عَجَّت بمكَّتها عجيجا([37])
أراد: دخولاً في الدِّين. وعجيج الماء: صوته؛ ومنه النهر العَجَّاج. ويقال عَجَّ البعير في هديره يَعَِجّ عجيجاً. قال:
* أنعَتُ قَرماً بالهَدير عاجِجَا *
فإن كرّرَ هديره قيل عَجْعج. ويقولون عَجَّت القَوس، إذا صوّتت. قال:
تَعُجُّ بالكفِّ إذا الرّامي اعتزم  *** ترنُّمَ الشّارف في أُخرَى النعَمْ
قال أبو زيد: عَجَّت الرِّيح وأعَجَّت، إذا اشتدت وساقَت التُّراب. ويوم مِعَجٌّ أي ذو عَجَاج. والعَجاج: الغبار تَثُور به الرِّيحُ، الواحدة عَجَاجة. ويقال عجَّجت الرِّيح تعجيجاً. وعَجَّجْتُ البيتَ دخاناً حتَّى تَعَجَّج.
ومن الباب: فرس عجعاج، أي عَدَّاء. قال: وإنَّما سمِّي بذلك لأنه يثير العَجَاج. وأنشد:
وكأنَّه والرِّيح تضرب بُرْدَه  *** في القوم فوق مخيَّسٍ عجعاجِ
 والعَجَاجة: الكثيرة([38]) من الغَنم والإبل.
ومما يجري مَجرى المثلِ والتَّشبيه: فلانٌ يلفّ عجاجَتَه([39]) على فلان، إذا أغار عليه* وكأنَّ ذلك من عجاجة الحرب وغيرها. قال الشَّنفَرى:
وإني لأهوى أنْ أَلُفّ عَجاجتي *** على ذِي كِساءٍ من سَلامانَ أو بُرْدِ([40])
وحكى اللِّحياني: رجل عَجعاجٌ، أي صَيَّاح. وقد مرّ قياسُ الباب مستقيماً. فأمّا قولهم: إنّ العجعجة أن تجعل الياء المشدّدة جيماً، وإنشادُهم:
* يا ربِّ إِنْ كنتَ قبِلتَ حِجَّتِجْ *
فهذا مما [لا] وجْهَ للشُّغل به، ومما لا يدرى ما هو.
(عد) العين والدال أصلٌ صحيح واحد لا يخلو من العَدّ الذي هو الإحصاء. ومن الإعداد الذي هو تهيئة الشَّيء. وإلى هذين المعنيين ترجع فروعُ الباب كلها. فالعَدُّ: إحصاء الشيء. تقول: عددت الشيءَ أعُدُّه عَدّاً فأنا عادٌّ، والشيء معدود. والعَديد: الكثرة. وفلانٌ في عِداد الصَّالحين، أي يُعَدُّ معهم. والعَدَد: مقدار ما يُعَدُّ، ويقال: ما أكثَرَ عديدَ بني فلان وعَدَدهم. وإنّهم ليتعادُّون ويتعدَّدُون على عشرة آلاف، أي يزيدون عليها. ومن الوجه الآخر العُدَّة. ما أُعِدَّ لأمرٍ يحدث. يقال أعددت الشيء أعِدُّه إعداداً. واستعددت للشيء وتعدَّدت له.
قال الأصمعيّ: وفي الأمثال:
* كلُّ امرئٍ يَعْدُو بما استعدَّا([41]) *
ومن الباب العِدَّة من العَدّ. ومن الباب: العِدّ: مجتَمع الماء، وجمعه أعداد. وإنما قلنا إنَّه من الباب لأنَّ الماء الذي لا ينقطع كأنَّه الشيء الذي أُعِدَّ دائماً. قال:
وقد أجَزْتُ على عَنْس مذكَّرة  *** ديمومةً ما بها عِدٌّ ولا ثَمَدُ([42])
قال أبو عُبيدة: العِدَّ: القديمة من الرَّكايا الغزيرة، ولذلك يقال: حَسَبٌ عِدٌّ أي قديم، والجمع أعداد. قال: وقد يجعلون كلَّ رَكيّةٍ عِدّاً. ويقولون: ماءٌ عِدٌّ، يجعلونه صِفَةً، وذلك إذا كان من ماءِ الرَّكايا. قال:
لو كنتَ ماءً عِدّاً جَمَمْتُ إذا  *** ما أوْرَدَ القوم لم يكُنْ وَشَلاَ([43])
قال أبو حاتم: العِدُّ: ماءُ الأرض، كما أنَّ الكَرَع ماءُ السَّماء. قال ذو الرّمّة:
بها العِينُ والآرامُ لا عِدَّ عندها *** ولا كَرَعٌ، إلاَّ المغاراتُ والرَّبْلُ([44])
فأمّا العِدَاد فاهتياج وجَع اللّديغ. واشتقاقه وقياسه صحيح؛ لأنَّ ذلك لوقتٍ بعينه، فكأنّ ذلك الوقتَ يُعَدُّ عَدَّاً. قال الخليل: العِداد اهتياج وجَع اللّديغ، وذلك أنْ رُبَّ حيَّةٍ إذا بَلَّ سليمُها عادت. ولو قيل عادَّته، كان صواباً، وذلك إذا تمّت لـه سنةٌ مذْ يومَ لُدِغ اهتاج به الألم. وهو مُعادٌّ، وكأنَّ اشتقاقَه من الحساب من قِبَل عدَد الشَّهور والأيام، يعني أنّ الوجع كان يعدّ ما يمضي من السنة، فإذا تمّت عاوَدَ الملدوغ. قال الشّيباني: عِدَاد الملدوغ: أن يجد الوجَعَ ساعةً بعد ساعة. قال ابن السِّكيت: عِدَاد السَّليم: أن يُعَدَّ لـه سبعةُ أيام، فإِذا مضت رجَوْا له البُرْء وإذا لم تمضِ سبعة، فهو في عداد. قال ابن الأعرابي: العِداد يوم العطاء وكذلك كلُّ شيءٍ كان في السّنة وقتاً مؤقتاً. ومنه قوله عليه السلام:"ما زالت أُكْلةُ خَيبرَ تعادُّني فهذا أوَانَ قطعَتْ أبهَري"، أي تأتيني كلَّ سنةٍ لوقت. قال:
أصبح باقي الوصلِ من سُعادا  *** عَلاقةً وسَقَماً عِدادا
ومن الباب العِدَّانُ: الزمان، وسمِّي عِدّاناً لأنَّ كلَّ زمانٍ فهو محدود معدود. وقال الفرزدق:
بكيتَ امرأً فَظَّاً غليظاً ملعَّنا  *** ككِسرى على عِدَّانه أو كقيصرَا([45])
قال الخليل: يقال: كانَ ذلك في عِدَّان شبابه وعِدّان مُلْكه، هو أكثره وأفضله وأوّله. قال:
* والملك مخْبوٌّ على عِدّانه *
المعنى أنّ ذلك كان مهيّأ لـه مُعَدّاً. هذا قول الخليل. وذكر عن الشيباني أن العِداد أن يجتمع القومُ فيُخرجَ كلُّ واحدٍ منهم نفقةً. فأمّا عِداد القوس فناسٌ([46]) يقولون إنّه صوتُها، هكذا يقولون مطلقاً. وأصحُّ [من] ذلك ما قاله ابن الأعرابيّ، أنّ عداد القوس أن تنبِض بها ساعةً بعد ساعة. وهذا أقْيَس. قال الهذليُّ([47]) في عِدادها:
وصفراءَ* من نبعٍ كأنَّ عِدادَها  *** مُزَعْزِعةٌ تُلقِي الثِّيابَ حُطومُ
فأمّا قول كُثَيِّر:
فدَع عنك سُعْدى إنّما تُسْعِفُ النَّوى *** عِدَادَ الثُّرَيَّا مرَّةً ثم تأفُِلُ([48])
فقال ابنُ السّكّيت: يقال: لقيتُ [فلاناً] عِداد الثُّرَيَّا القمر، أي مرّةً في الشّهر. وزعموا أنّ القمر ينزل بالثُّرَيَّا مرّةً في الشّهر.
وأمّا مَعدٌّ فقد ذكره ناسٌ في هذا الباب، كأنّهم يجعلون الميم زائدة، ويزنونه بِمَفْعَل، وليس هذا عندنا كذا، لأنَّ القياس لا يوجبه، وهو عندنا فَعَلٌّ من الميم والعين والدال، وقد ذكرناه في موضعه من كتاب الميم.
(عر) العين والراء أصول صحيحة أربعة.
فالأول يدلُّ على لَطْخِ شيءٍ بغير طيّب، وما أشبه ذلك، والثاني يدلُّ على صوت، والثالث يدلُّ على سموٍّ وارتفاع، والرابع يدلُّ على معالجةِ شيء. وذلك بشرط أنّا لا نعدُّ النّباتَ ولا الأماكن فيما ينقاس من كلام العرب.
فالأوّل العَرُّ والعُرّ. قال الخليل: هما لغتان، يقال الجَرَب. وكذلك العُرَّة. وإنما سُمِّيَ بذلك لأنّه كأنَّه لطْخٌ بالجسَد. ويقال العُرَّة القَذَر بعينه. وفي الحديث: "لعن الله بائع العُرّة ومشتريها".
قال ابنُ الأعرابيّ: العَرُّ الجَرَب. والعُرّ: تسلّخ جلد البعير. وإنما يُكوَى من العَرّ لا من العُرّ. قال محمد بن حبيب: جمل أعَرُّ، أي أجرب. وناقة عَرّاء. قال النَّضر: جَمَلٌ عارٌّ وناقة عارّة، ولا يقال مَعرور في الجَرب، لأن المعرورة([49]) التي يُصيبها عَيْنٌ في لبنها وطَرْقها. وفي مثلٍ: "نَحِّ الجَرباء عن العارَّة". قال: والجرباء: التي عَمَّها الجربُ، والعارّة: التي قد بدأ فيها ذلك، فكأنّ رجلاً أراد أن يبعُد بإبله الجرباء([50]) عن العارّة، فقال صاحبُه مبكّتاً له بذلك، أي لِمَ يُنَحِّيها وكلُّها أجرب. ويقال: ناقةٌ معرورة قد مَسَّتْ ضرعَها نجاسةٌ فيفسُد لبنُها([51]) . ورجلٌ عارورة، أي قاذورة، قال أبو ذؤيب:
* فكلاًّ أراه قد أصابَ عُرورُها([52]) *
قال الأصمعيّ: العَرُّ: القَرْح، مثل القُوَباء يخرج في أعناق الإبل، وأكثرُ ما يُصيب الفُِصلان:
قال أبو زيد: يقال: أعَرَّ فلانٌ، إذا أصاب إبلَه العُرّ.
قال الخليل: العُرَّة: القَذَر، يقال هو عُرّة من العُرَر، أي مَن دنا منه لَطَّخه بشرّ. قال: وقد يُستعمَل العُرَّة في الذي للطَّير أيضاً. قال الطِّرِمّاح:
في شَنَاظِي أُقَن بينَها *** عُرَّةُ الطَّير كصَومِ النَّعامْ([53])

الشَّناظِي: أطراف الجبل، الواحد شُنْظُوَة. ولم تُسمَع إلا في هذا البيت.
ويقال: استعرَّهم الشّرُّ، إذا فشا فيهم. ويقال عَرّهُ بشرّ يُعرُّه عَرَّا، إذا رماه به. قال الخليل: المَعَرَّة: ما يصيب الإنسانَ من إثم. قال الله سبحانه:﴿فَتُصِيبَكُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ بِغَيْرِ عِلْمٍ﴾ [الفتح 25].
ولعل من هذا الباب ما رواه أبو عبيدٍ: رجلٌ فيه عَرَارةٌ، أي سُوء خُلُق.
فأمّا المعْتَرُّ الذي هو الفقير والذي يَعْتَرُّكَ ويتعرَّض لك، فعندنا أنّه من هذا، كأنَّه إنسان يُلاَزُّ ويلازم. والعَرَارة التي ذكرها أبو عبيدٍ من سوء الخُلُق، ففيه لغةٌ أخرى، قال الشيبانيّ: العُرْعُر: سوء الخُلُق. قال مالك الدُّبيريّ([54]) :
وركبَتْ صَوْمَها وعُرْعُرَها  *** فلم أُصْلِحْ لها ولم أَكَِدِ([55])
يقول: لم أُصْلِح لهم ما صَنَعُوا([56]) . والصَّوم: القذر. يريد ارتكبَتْ سوءَ أفعالها ومذمومَ خُلُقها.
 ومن الباب المِعْرَار، من النَّخْل([57]) . قال أبو حاتم: المعرار: المِحْشاف. ويقال: بل المِعْرَار التي يُصِيبُها [مثل العَرّ، وهو([58]) ] الجرب.
--------------ــــ
([1]) لامرئ القيس في معلقته. ودوار: صنم، يقال بضم الدال وفتحها مع شدها وتخفيفها.
([2]) في الأصل: "في بيضة القيض" تحريف، صوابه في اللسان (بيض). وفي الديوان 44: "في بيضة الصيف".
([3]) في اللسان (عنن 163): "مُعْرِض".
([4]) البيت للنابغة في اللسان (عنن 176 خذف 408). والخذوف: الأنان تخذف من سرعتها الحصى، أي ترميه. وفي الأصل: "خذروف" تحريف. ويروى أيضاً: "خنوف".
([5]) وكذا ورد إنشاده في اللسان (عنن 164) وذكر بعده قوله: "معنى قوله ورهاء العنان أنها تعتن في كل كلام وتعترض". وأنشده في (عرب 81): "فما خلف من أم عمران".
([6]) الشعر لطحلاء يمدح معاوية بالجهارة، كما في البيان والتبيين (1: 127) بتحقيقنا. وصدر البيت: * ركوب المنابر وثابـها *
([7]) كذا ورد ضبطه في الأصل والمجمل.
([8]) كذا ضبط في الأصل، وهو ما يقتضيه الاستشهاد. وقد أنشده صاحب اللسان في (عنن) شاهداً لقوله: "والعنة، بالفتح: العطفة". وعجز البيت كما في اللسان وديوان طفيل 10: * وجرس على آثارها كالملوب *
([9]) ديوان الأعشى 19 واللسان (عنن 166).
([10]) العجاج في ديوانه 17 واللسان (قضض).
([11]) للوليد بن عقبة، كما في اللسان (سدم، عنا). وهو من أبيات يحض فيها معاوية على قتال علي، رواها صاحب اللسان في (حلم 36-37).
([12]) قال في اللسان (عنن 116): "يضرب مثلاً لمن يتهدد ولا ينفذ".
([13]) في الأصل: "دهالس"، تحريف. والدهاس: كل لين جداً من الرمال شبههن بالكثيب اللين.
([14]) في الأصل: "جلاه"، صوابه في المجمل واللسان.
([15]) ديوان رؤبة 102 واللسان (عنن 165) .
([16]) أنشده في اللسان (عنن) .
([17]) ديوان الطرماح 175 واللسان (عنن) وفي شرح الديوان:" المعنى سيعلم الشعراء أني قارح".
([18]) في الأصل: "لا يراد".
([19]) صدره في ديوانه 84: * بلغه صالح سعي الفتى *
([20]) البيت في اللسان (عنن).
([21]) لأبي ذؤيب الهذلي في ديوانه 70 واللسان (شمل). والبيت بتمامه:
زجرت لها طير الشمال فإن تكن  *** هواك الذي تهوى يصبك اجتنابها
([22]) في اللسان (هرر) والمخصص: (17: 26):
سلم ترى الدالي منه أزورا  *** إذا يعب في السري هرهرا
([23]) هذه الكلمة لم ترد في المتداولة، ولم تذكر في المجمل.
([24]) البيت لقيس بن الخطيم في ديوانه 6. وروي عجزه في اللسان (2: 63) محرفاً، وقد سبق في (2: 123) .
([25]) الرجز في اللسان (عبب).
([26]) لم ترد الكلمة في اللسان. وفي القاموس أنه "الردن"، وهو أصل الكم.
([27]) الرجز في اللسان (عتت).
([28]) العداب، بالدال المهملة: المستدق من الرمل. وفي الأصل: "العذاب" تحريف.
([29]) يقال مسترق ومستدق أيضاً بالدال. وهو ما رق ودق، وفي اللسان (دقق): "ومستدق كل شيء ما دق منه واسترق". وفي (رقق): "ومسترق الشيء: ما رق منه".
([30]) أي من المواضع التي يجود فيها النبات، جمع مكرمة، بفتح الميم والراء.
([31]) البيت للقطامي في ديوانه 69 واللسان (عثث، عذم).
([32]) يقال منه عاثَّ يعاثّ معاثّة وعثاثاً.
([33]) البيت في المجمل واللسان (عثث).
([34]) ديوان ذي الرمة 151 والمجمل (عث). وبعده في الديوان:
مقلد حرة أدماء ترمي  *** بحدتها بقاترة صيود
([35])من أقدم من ضرب هذا المثل، الأحنف بن قيس، حين عابه حارثة بن بدر الغدافي، عند زياد، اللسان (عثث) والميداني (2: 424).
([36]) الخاملة، بالخاء المعجمة، وفي اللسان: "المحقورة الخاملة" وفي الأصل: "الحاملة".
([37])  البيت من أبيات له في سيرة ابن هشام 121 جوتنجن. وفيها "قريش" بدل "معد". وقبله:
فيا ليتي إذا ما كان ذاكم  *** شهدت وكنت أكثرهم ولوجا
([38]) وكذا في المجمل، وفي اللسان: "الكثير".
([39]) في الأصل: "بجناحيه"، صوابه في المجمل واللسان: وفي المجمل أيضاً: "على بني فلان، إذا أغار عليهم". وفي اللسان: "على بني فلان، أي يغير عليهم".
([40]) البيت مع قرين له في الأغاني (21: 88). وقد أنشده في المجمل واللسان (عجج). انظر نوادر أبي زيد 164، وشرح شواهد الشافية للبغدادي 143 ومجالس ثعلب 143.
([41]) ورد المثل منثوراً في الميداني (2: 95).
([42]) في الأصل: "عيس"، تحريف. وأنشد في اللسان للراعي:
في كل غبراء مخشي متالفها  *** ديمومة ما بها عد ولا ثمد
([43]) البيت للأعشى في ديوانه 157. وروايته فيه: "إذا ما أورد القوم لم تكن". وقد أشار في الشرح إلى ما يطابق رواية ابن فارس.
([44]) ديوان ذي الرمة 458. وأولـه فيه: "سوى العين". وفي الأصل: "لا عند عندها ولا الكرع المغارات والرمل"، وتصحيحه من الديوان. وفي شرح الديوان: "المغارات: مكانس الوحش. والربل: النبات الكثير".
([45]) البيت مما لم يرو في ديوان الفرزدق. وهو من أبيات له يهجو بها مسكيناً الدارمي، وكان مسكين قد رثى زياداً ابن أبيه. انظر اللسان (عدد) والأغاني (18: 68) ومعجم البلدان(رسم ميسان)والخزانة (1: 468).
([46]) في الأصل: "قياس". وصوبته من مألوف عباراته.
([47]) هو ساعدة بن جؤية الهذلي، من قصيدة في ديوانه 227.
([48]) سبق البيت بدون نسبة في (أفل) برواية: "قران الثريا". وأنشده في اللسان (عدد).
([49]) لم تذكر هذه الكلمة في اللسان، وذكرت في القاموس (عرر) مفسرة بقوله "التي أصابتها عين في لبنها" والطرق المذكورة في تفسير ابن فارس، هو ضراب الفحل.
([50]) وهذا شاهد آخر لوصف الجمع بفعلاء المفرد. انظر ما أسلفت من التحقيق في مجلة الثقافة 2151 والمقتطف نوفمبر سنة 1944 والمقاييس (حر).
([51]) هذا التفسير لم يرد في المجمل ولا في سائر المعاجم المتداولة.
([52])  كلمة " أراه" ساقطة من الأصل. وصدر البيت في ديوانه 154:
* خليلي الذي دلى لغي خليلتي *
          وعجزه في اللسان:
* جهارا فكل قد أصاب عرورها *
          وضبطت " عرورها" بالنصب، صوابه الرفع، فالقصيدة مضمومة الروي.
([53]) ديوان الطرماح 97 واللسان (شنظ، أقن). وقد سبق في (أقن).
([54]) في الأصل: "ملك الزبيري".
([55]) أنشد صدره في اللسان (عرر 236 س11).
([56]) قد فهم أن المراد قبيلة من القبائل. لكن في اللسان: "في قول الشاعر يذكر امرأة".
([57]) في الأصل: "المعرار ومن النخل"، صوابه في اللسان.
([58]) التكملة من اللسان.

ـ

##### Türkçe

(عين ve ondan sonrakiler bâbı; مضاعف, مطابق ve أصم içinde)
(**عن**) **العين** ve **النون** iki asıldır; bunlardan biri şeyin ortaya çıkmasına ve yüz çevirmesine delâlet eder, diğeri ise hapsetmeye delâlet eder.

Birincisi, Arapların şu sözüdür: **عَنَّ** bize şöyle şöyle **يَعِنّ** **عُنُونا**, yani önünde ortaya çıktığı zaman. Dedi ki:
فَعَنَّ لنا سِربٌ كأنّ نعاجَه*** عذارى دَُوَارٍ في مُلاءٍ مُذَيَّلِ([1])

İbnü’l-A‘râbî dedi: **العَنان**: sana bir şeyden **عَنَّ** eden (ortaya çıkan) şeydir. Halîl dedi: **عَنان السَّماء**: ona baktığın zaman ondan sana **عَنَّ** eden (görünen) şeydir. Şemmâh’ın sözüne gelince:
طوى ظِمْأها في بَيضة القيظ بعدما *** جرت في عَنانِ الشِّعريَينِ الأماعزُ([2])

Bir topluluk onu böyle fetha ile rivayet etti: “**عَنان**”; Ebû ‘Amr ise “**في عِنان الشِّعر بَين**” diye rivayet etti; iki **الشِّعريَين**’in ilk **بارح**’ını kasteder.

Ebû ‘Ubeyde dedi: Ve meselde: “**معترضٌ لعَنَن لم يَعْنِه**([3])”.

Halîl dedi: **العَنُون**; binek hayvanlarından ve başkalarından: yürüyüşte öne geçen. Dedi ki:
كأنَّ الرّحْلَ شُدَّ به خَنوفٌ  *** من الجَوْنات هاديةٌ عَنونُ([4])

قال الفرّاء: **العِنان**: **المُعَانّة**’dir; o da **المعارَضة** ve **المعانَدة**’dir. Ve inşad etti:
ستَعلم إنْ دارت رحى الحربِ بيننا  *** عِنانَ الشِّمالِ من يكونَنَّ أضْرعا

قال ابنُ الأعرابيّ: Falan, falanla **شِركةَ عِنان** ortaklığına ortak oldu; bu, elinde olanın bir kısmına **يَعِنَّ** etmesi (yani ona karşı çıkması) ve onda ona ortak olmasıdır; yani **يعرِض** eder. Ve inşad etti:
مابدَلٌ من أُمِّ عثمانَ سَلْفَعٌ  *** من السُّود ورهاءُ العِنان عَرُوبُ([5])

قال: **عَروب**; yani bozuk. Onların “**عَرِبَتْ** معدته” sözünden; yani bozuldu. قال أبو عبيدة: Atlardan **المِعَنُّ**: hiçbir şey görmez ki ona **عارَضَه** etmesin. قال: Ve **المِعنُّ**: bakışı şiddetlenen, tükürüğü ıslanan, sesi uzaklaşan ve sözün hiçbir sanatı onu yormayan hatip. قال:
* مِعَنٌّ بخطبَته مِجْهرُ([6]) *

Ve babdan: **عُنوان** الكتاب; çünkü onun içindekinin en belirgini ve en açığıdır. Denir: **عَنَنْت** الكتابَ **أعُنُّه** **عَنّاً**, ve **عَنْوَنْتُه**, ve **عنَّنته** **أعنِّنُه** **تعنينا**. Ve emrettiğinde “**عَنِّنْه**” dersin.

قال ابن السِّكِّيت: Denir: Onu **عينَ عُنَّةٍ**([7]) karşıladım; yani ansızın; sanki bana talep olmaksızın karşıma çıktı. قال طُفيل:
* إذا انصرفت من عُنَّةٍ بعد عُنَّةٍ([8]) *

Ve denir: Göğe doğru giden dağa **عان** denir; çoğulu **عَوَانّ**.

Ve أما الأصل الآخر, o da hapsetmedir; **العُنَّة**, o da ağıl/çitli yer; çoğulu **عُنَن**. قال أبو زياد: **العُنَّة**: taşlardan yaptığın bir bina; çoğulu **عُنَن**. قال الأعشى:
ترى اللّحمَ من ذابِلٍ قد ذوَى  *** ورَطْبٍ يُرفَّع فوقَ العُنَنْ([9])

Denir: **عَنَّنْت** البعير: onu **العُنَّة** içinde hapsettim. Ve bazen **النُّونات**’ın bir araya gelmesini ağır buldular da sonuncusunu **ياء**’a çevirdiler; onların şu sözleri gibi:
* تَقضِّيَ البازِي إذا البازِي كَسَرْ([10]) *
Böylece **عَنَّيْت** derler. قال:
قطعتَ الدّهرَ كالسَّدِم المُعَنَّى  *** تُهدِّر في دِمشقَ ولا تَريمُ([11])

Bununla **المعنّن** kastedilir. Bazıları dedi ki: Aygır, onların yanında rızaya göre değildir; **ثَِيلهِ** üzerine bir değnekle arz olunur; deveye çöktüğünde onu aşması için, değnek onu engeller. O değnek **النِّجَاف**’tır. Bunu istediklerinde onu uzaklaştırırlar ve ondan daha değerli bir aygır getirip onu ona aştırırlar; böylece birincisine **المُعَنَّى** adını verdiler. Ve inşad etti:
* تَعَنّيتُ للموتِ الذي هو نازِل *
Yani: **المعَنّى** ile yapıldığı gibi, nefsimi şehvetlerden hapsettim. Ve meselde: “هو كالمُهَدِّر في العُنَّة([12])”. قال: Meşhur rivayet: **تَعَنَّنتُ**’tür; o da kadınlara gelmeyen **العِنِّين**’dendir.

Ve babdan: **عِنَانُ** الفَرَس; çünkü o hapseder; çoğulu **أعِنَّة** ve **عُنُنٌ**. الكسائيّ: **أعْنَنْتُ** الفَرسَ: ona **عِناناً** yaptım (taktım). Ve **عنَّنْتُه**: onu **بعِنانه** ile hapsettim. أما المرأة **المعنَّنَة** ise bu, benzetme yolundadır; o ancak ince karınlı, narin, **العِنان** örgüsü gibi örülmüş olandır. Ve inşad etti: Ve kabile içinde **بيضاتُ دارّية**  *** **دَهَاس** **معنَّنَة** **المرتدَى**([13])

قال أبو حاتم: **عِنان** المتن **حَبْلاه**([14]). Bu da benzetme yolundadır. قال رؤبة:
* إلى عِنانَيْ ضامرٍ لطيفِ([15]) *
Ve **العِنان**’ın aslında, hapsetmede, zikrettiğimiz şey vardır.

Arapların **العِنان** hakkında meselleri vardır; derler: “ذلّ لي **عنانُه**”, boyun eğdiğinde. Ve “هو شديد **العِنان**”, boyun eğmediğinde. Ve “**أَرْخِ** من **عِنانه**” yani ondan hafiflet. Ve “ملأتُ **عِنان** الفرس”, yani onun **الحُضْر**’daki gücünün sonuna vardım. قال:
حرف بعيد من الحادي إذا ملأت *** شمسُ النهارِ عِنان الأبرَق الصَّخبِ([16])

Yani: Güneş, **الجندب**’in gücünün sonuna vardığında; o da **الأبرق**’tır. Ve derler: “هما يجريانِ في **عِنانٍ واحد**” bir işte veya fazilette eşit olduklarında. Ve “جرى فلانٌ **عِناناً** أو **عنانين**”, yani bir koşu veya iki koşu. قال الطِّرِمّاح:
سيعلمُ كلهم أنّي مُسِنٌّ  *** إذا رفعوا عناناً عن عِنانِ([17])

قال ابن السِّكّيت: “فلان **طَرِبُ العِنان**” ile hafiflik ve çeviklik kastedilir. Ve “فلانٌ **طويل العِنان**”, yani istediğinden **يُذَاد**([18]) edilmez; şerefi veya malı sebebiyle. قال الحطيئة:
* مجدٌ تليدٌ وعِنانٌ طويل([19]) *

Ve bazıları dedi ki: Ata **عِنانَه**’ı büktüm; yani onu gemledim. Ve “**اثْنِ** على فرسك **عِنانَه**”, yani onu gemle. قال ابنُ مقبل:
وحاوَطَنِي حتَّى ثنيتُ عِنانَه  *** على مُدبِرِ العِلْباء ريَّانَ كاهِلُهْ([20])

Ve şairin sözüne gelince:
ستعلم إن دارت رحَى الحرب بيننا  *** عِنانَ الشِّمال من يكونَنَّ أَضْرَعا
Şüphesiz أبو عبيدة dedi ki: “**عِنان الشِّمال**” sözüyle, koyunun sol tarafına asılan bağ (ip) demek istedi; ve onu bununla lakaplandırdı. Başkası dedi ki: Binek hayvanı ancak solundan döndürülür. Mana: onun yönü üzere dönüp dolaşırsa. Bazıları dedi ki: **عِنان الشمال** uğursuz bir iştir; onun hakkında şöyle denildiği gibi:
* زجَرْتُ لها طَير الشِّمال([21]) *
Ve derler: İhtiyacında başarılı olana: “جاء ثانياً **عِنَانَه**”.

(عب) **العين** ve **الباء** tek sahih bir asıldır; suda ve başkasında çokluğa ve büyüğe delalet eder. Bundan: **العَبُّ**, o da emmeden su içmektir. Denir: **عَبَّ** في الإناء **يَعُبُّ** **عَبّاً**, şiddetli bir içişle içtiğinde. Hadiste: “اشربوا الماء مصّاً ولا **تَعُبُّوه** **عَبّاً**؛ فإنّ **الكُبادَ** من **العَبِّ**”. قال:
* إذا يعُبُّ في الطَّوِيِّ هَرهَرا([22]) *

Ve denir: **عَبَّ** **الغَرْب** **يَعُبّ** **عَبّاً**, su çekme sırasında ses çıkardığında. Ve yürüyüşte **العُباب**: sürat([23]). قال الفرّاء: **العُباب**: selin büyüğü. Ve babdan **اليَعبوبُ**: çok koşan iyi at; ve denildi: uzun; ve denildi: koşuda değeri uzak olan (çok ileri giden). Ve inşad etti:
 بأجشِّ الصَّوتِ يعبوبٍ إذا  *** طُرِقَ الحيُّ من الغَزو صَهَلْ

Ve **اليعبوب**: suyu çok, akışı şiddetli nehir. قال:
تخطُو على بَرديَّتينِ غذاهما  *** غَدِقٌ بساحة حائرٍ يعبوبِ([24])

Ve derler: Erkeklerden **العَبْعَب**: sözünde **يُعَبْعِب** eden ve boğazında konuşan kimsedir. Ve denir: **ثوبٌ عَبْعَبٌ** ve **عَبعاب**, yani geniş. قال: Erkeklerden **العبعاب**: uzun. Ve **العَبعَب**: yün örtülerinden yumuşak ince bir örtüdür. Ve inşad etti:
ولُبْسِكِ العَبعبَ بعد العبعبِ ***
بُدِّلتِ بعد العُرْيِ والتّذعلُبِ
مطارفَ الخَزّ فجرِّي واسحبي([25])

Ve bu babdan şâz olan: **العُبَب**([26]): **الحَرمل**’e benzeyen bir ağaç; ancak göğe doğru daha uzundur; iplikçikler çıkarır; **الحَرمل**’in **سِنَفَة**’si gibi bir **سِنَفَة**’si vardır; yaprağı sık. قال ابنُ مَيّادة:
كأنَّ بَرديَّةً جاشت بها خُلُجٌ  *** خُضْرُ الشَّرائع في حافاتها العُبَبُ

Ve birinci baba yaklaşan ve kıyasından uzak olmayan şeylerden: Halîl’in naklettiği üzere **العبعب**: gençliğin nimeti. Ve gençlerden **العَبعَب**: tam olan.

(عت) **العين** ve **التاء** iki asıldır: biri sahih olup sözün tekrarına ve çekişmeye delalet eder; diğeri gençlerin sıfatlarından bir şeydir; belki sahih olur.
Birincisi, Halîl’in naklettiği: **عتّ** **يعُتّ** **عتَّاً**; bu, sözü defa defa tekrar ettiğinde olur. Ve **عَتَتُّ** على فلانٍ قولَه, ona sözü defa defa tekrar ettiğinde. Ve bundan sözde **التَّعتُّت**; denir: **تَعَتَّتَ** **يتعتَّت** **تعتُّتاً**, onda devam etmediğinde. Ve inşad etti:
خليليَّ عُتَّا لي سُهَيْلة فانظرا  *** أجازعةٌ بعدي كما أنا جازعُ

Yani: ona sözü geri çevirdiniz. Bundan denir: **عاتَتّه** **أُعاتُّه** **معاتّةً**. قال أبو عبيد: Falanla **أُعاتُّ** ve **أُصاتُّ** etmeyi sürdürdüm; **عِتَاتاً** ve **صِتاتاً**; ikisi de çekişmedir. Ve **الصَّت**’ın aslı çarpmadır.
Ve أما sahih olması umulan asıl: derler ki **العُتْعُت**: gençtir. قال:
لما رأته مُودَناً عِظْيرّا  *** قالت أريد العُتعت الذِّفِرَّا([27])

**الذّفِرّ**: uzun. **المُودَن** ve **العِظْيَرّ**: kısa. Ve derler: **العُتعُت**: oğlaktır.

(عث) **العين** ve **الثاء** iki sahih asıldır: biri bilinen bir küçük hayvana delalet eder, sonra başkası ona benzetilir; diğeri bir şeyde nimete delalet eder.
Nimet olan kısım: Halîl dedi ki: **العَثعَث**: yumuşak kum tepeciği. قال:
كأنَّه بالبحر من دون هَجَرْ  *** بالعَثْعَث الأقصى مع الصُّبْح بَقَرْ

Bazıları dedi ki: **العَثْعَث** **العَدَاب**([28]) ve **اللَّبَب**’dendir; ikisi de kumun çalınmışı([29]) ve yığılmışıdır. Ve **العَثْعَث** bitkinin keremlerindendir([30]). قال:
كأنّها بيضةٌ غَرّاء خُطّ لها في *** عَثْعَث يُنبِت الحَوْذان والعَذَما([31])

Ve babdan yahut ona yakın: onların şarkıyı **عِثَاثاً** diye adlandırmaları; bu, onun güzelliği ve onunla lafzın yumuşaklığı sebebiyledir([32]). قال كثيِّر:
هَتُوفاً إذا ذاقها النّازعونَ  *** سمعتَ لها بعد حَبْضٍ عثاثا([33])

Ve **عَثْعَثُ الوَرِك**: ondan yumuşayan kısım. قال ذو الرُّمَّة:
تريكَ وذا غدائرَ وارداتٍ  *** يُصبْن عَثاعِث الحَجَبات سُودِ([34])

Diğer asıl: **العُثَّة**, o da yünü yalayan güvedir. Denir: **عَثَّتِ** الصُّوفَ وهي **تَعُثُّه**, onu yediğinde. Araplar der:
* عثَيثة تقرُمُ جِلداً أملسا([35]) *
Zayıfın bir şeye tesir etmeye çalışıp da güç yetirememesine mesel vurulur.
Buna benzetilenlerden: أبو زيد’in sözü: Şüphesiz kadınlardan **العُثّة**: sönük olan; zayıf olsun olmasın; çoğulu **عثائث**. Başkası dedi ki: o, kocakarıdır. Ve inşad etti:
فلا تحسبَنِّي مثلَ مَن هو قاعدٌ  *** على عُثَّةٍ أو واثقٌ بكسادِ

Buna hamledilenlerden: “فلان **عُثُّ مالٍ**”, yani onun yanı; yani sanki yüne yapışan **العُثَّة** gibi ona yapışır. Ve bundan: **عَثْعَث** بالمكان: orada ikamet etti. Ve **عثعثت** إلى فلانٍ: yani ona yaslandım.

(عج) **العين** ve **الجيم** tek sahih bir asıldır; seste veya tozda ve benzeri şeylerde yükselmeye delalet eder. Bundan: **العجُّ**: sesi yükseltmek. Denir: **عجّ** القومُ **يَعِجُّون** **عَجّاً** ve **عجيجاً**; ve “**عجُّوا** بالدُّعاء” (duayla seslerini yükselttiler), seslerini yükselttiklerinde. Hadiste: “أفضل الحجّ **العَجّ** و**الثَّجّ**”; **العجّ** zikrettiğimizdir. Ve **الثَّجُّ**: kanı akıtmak. قال وَرَقة:
وُلوجاً في الذي كَرِهت مَعدٌّ  *** ولو عَجَّت بمكَّتها عجيجا([37])

Yani: dine giriş. Ve suyun **عجيج**’i: onun sesi; bundan **النهر العَجَّاج**. Ve denir: **عَجَّ** البعير في هديره **يَعَِجّ** **عجيجاً**. قال:
* أنعَتُ قَرماً بالهَدير عاجِجَا *
Eğer böğürmesini tekrar ederse **عَجْعج** denir. Ve derler: **عَجَّت** القَوس, ses çıkardığında. قال:
تَعُجُّ بالكفِّ إذا الرّامي اعتزم  *** ترنُّمَ الشّارف في أُخرَى النعَمْ

قال أبو زيد: **عَجَّت** الرِّيح ve **أعَجَّت**, şiddetlendiğinde ve toprağı sürüklediğinde. Ve **يوم مِعَجٌّ**: yani **ذو عَجَاج**. Ve **العَجاج**: rüzgârın kaldırdığı toz; tekili **عَجَاجة**. Ve denir: **عجَّجت** الرِّيح **تعجيجاً**. Ve **عَجَّجْتُ** البيتَ **دخاناً** حتى **تَعَجَّج**.
Ve babdan: **فرس عجعاج**; yani çok koşan. قال: Ancak ona bu ad verildi; çünkü **العَجَاج**’ı kaldırır. Ve inşad etti:
وكأنَّه والرِّيح تضرب بُرْدَه  *** في القوم فوق مخيَّسٍ عجعاجِ

Ve **العَجَاجة**: koyun ve deveden çok olan([38]).
Mesel ve benzetme yolunda olanlardan: “فلانٌ يلفّ **عجاجَتَه**([39]) على فلان”, yani ona baskın yaptı; sanki bu, savaşın ve başkasının **عجاجة**’sindendir. قال الشَّنفَرى:
وإني لأهوى أنْ أَلُفّ عَجاجتي *** على ذِي كِساءٍ من سَلامانَ أو بُرْدِ([40])

Ve اللِّحياني nakletti: **رجل عَجعاجٌ**, yani çok bağıran. Babın kıyası düzgünce geçti. أما onların “**العجعجة**: şeddeli **الياء**’ı **جيماً** yapmandır” sözleri ve onların şu inşadı:
* يا ربِّ إِنْ كنتَ قبِلتَ حِجَّتِجْ *
Bu ise, onunla meşgul olmanın bir yönü olmayan ve ne olduğu bilinmeyen şeylerdendir.

(عد) **العين** ve **الدال** tek sahih bir asıldır; **العَدّ**’dan (o da sayımdır) hâlî değildir. Ve **الإعداد**’dan (o da bir şeyi hazırlamaktır). بابın bütün dalları bu iki manaya döner. **العَدُّ**: bir şeyi saymaktır. Dersin: **عددت** الشيءَ **أعُدُّه** **عَدّاً**; ben **عادٌّ**’ım; şey **معدود**’dur. Ve **العَديد**: çokluk. Ve falan, **عِداد** الصَّالحين’dendir; yani onlarla birlikte sayılır. Ve **العَدَد**: sayılanın miktarıdır; denir: Ne çoktur falanın oğullarının **عديد**’i ve **عَدَد**’ı. Ve şüphesiz onlar on bin üzerine **يتعادُّون** ve **يتعدَّدُون**; yani onu aşarlar. Diğer yönden **العُدَّة**: bir iş için hazırlanmış olan şey; denir: **أعددت** الشيءَ **أعِدُّه** **إعداداً**. Ve **استعددت** للشيء ve **تعدَّدت** له.
قال الأصمعيّ: Mesellerde:
* كلُّ امرئٍ يَعْدُو بما استعدَّا([41]) *

Ve babdan **العِدَّة** **العَدّ**’dandır. Ve babdan: **العِدّ**: suyun toplandığı yer; çoğulu **أعداد**. Bunu babdan saydık; çünkü kesilmeyen su, sanki daima hazırlanmış şey gibidir. قال:
وقد أجَزْتُ على عَنْس مذكَّرة  *** ديمومةً ما بها عِدٌّ ولا ثَمَدُ([42])

قال أبو عُبيدة: **العِدَّ**: bol kuyulardan eski olan; bu yüzden “**حَسَبٌ عِدٌّ**” denir; yani eski; çoğulu **أعداد**. قال: Her kuyuya **عِدّاً** da yaparlar. Ve derler: **ماءٌ عِدٌّ**; onu sıfat yaparlar; bu, kuyu sularından olduğunda. قال:
لو كنتَ ماءً عِدّاً جَمَمْتُ إذا  *** ما أوْرَدَ القوم لم يكُنْ وَشَلاَ([43])

قال أبو حاتم: **العِدُّ**: yerin suyu; tıpkı **الكَرَع**’ın göğün suyu olması gibi. قال ذو الرّمّة:
بها العِينُ والآرامُ لا عِدَّ عندها *** ولا كَرَعٌ، إلاَّ المغاراتُ والرَّبْلُ([44])

أما **العِدَاد** ise: sokulanın ağrısının kabarmasıdır. Onun türetimi ve kıyası sahihtir; çünkü o, belirli bir vakit içindir; sanki o vakit sayılır. قال الخليل: **العِداد** sokulanın ağrısının kabarmasıdır; bu, bazı yılanların, soktuğu kimse ıslandığında geri dönmesidir. Ve “**عادَّته**” denseydi doğru olurdu; bu, sokulduğu günden beri ona bir yıl tamam olduğunda, ağrı onda kabardığında olur. O **مُعادٌّ**’dır; ve sanki onun türetimi, ayların ve günlerin sayısı cihetinden hesaptandır; yani ağrı, yılın geçenini sayıyordu; tamam olunca sokulana geri dönüyordu. قال الشّيباني: **عِدَاد** الملدوغ: ağrıyı saat saat bulmasıdır. قال ابن السِّكيت: **عِدَاد** السَّليم: ona yedi gün sayılmasıdır; geçerse ona iyileşme umdular; yedi geçmezse o, **عداد** içindedir. قال ابن الأعرابي: **العِداد** bağış günü ve aynı şekilde yılda vakti belirlenmiş her şeydir. Bundan onun (aleyhisselâm) sözü: “ما زالت **أُكْلةُ خَيبرَ** **تعادُّني** فهذا أوَانَ قطعَتْ **أبهَري**”; yani her yıl bir vakitte bana gelir. قال:
أصبح باقي الوصلِ من سُعادا  *** عَلاقةً وسَقَماً عِدادا

Ve babdan **العِدَّانُ**: zamandır; her zaman sınırlı, sayılı olduğu için **عِدّاناً** adlandırıldı. وقال الفرزدق:
بكيتَ امرأً فَظَّاً غليظاً ملعَّنا  *** ككِسرى على عِدَّانه أو كقيصرَا([45])

قال الخليل: Denir: Bu, gençliğinin **عِدَّان**’ında ve mülkünün **عِدّان**’ında oldu; o, onun en çoğu, en faziletlisi ve en evvelidir. قال:
* والملك مخْبوٌّ على عِدّانه *
Mana: bu, ona hazırlanmış, **مُعَدّاً** idi. Bu, Halîl’in sözüdür. Ve الشيباني’den nakledildi: **العِداد**: kavmin toplanıp her birinin bir nafaka çıkarmasıdır. أما **عِداد** القوس ise, bir topluluk([46]) onun sesidir der; böyle mutlak söylerler. Daha sahih olan, ابن الأعرابي’nin dediğidir: **عداد القوس**: onunla saat saat nabız atar gibi titretmendir. Bu daha kıyasîdir. قال الهذليُّ([47]) onun **عِداد**’ında:
وصفراءَ* من نبعٍ كأنَّ عِدادَها  *** مُزَعْزِعةٌ تُلقِي الثِّيابَ حُطومُ

أما كُثَيِّر’in sözü:
فدَع عنك سُعْدى إنّما تُسْعِفُ النَّوى *** عِدَادَ الثُّرَيَّا مرَّةً ثم تأفُِلُ([48])
İbnُ السّكّيت dedi ki: Denir: Ayı, **عِداد الثُّرَيَّا** [falanla] karşılaştım; yani ayda bir defa. Ve zannettiler ki ay, **الثُّرَيَّا**’ya ayda bir defa iner.
أما **مَعدٌّ** ise, bir topluluk onu bu babda zikretti; sanki **الميم**’i زائد yapıyorlar ve onu **بِمَفْعَل** vezninde tartıyorlar. Bu, bize göre böyle değildir; çünkü kıyas onu gerektirmez. O, bize göre **فَعَلٌّ**’dır; **الميم** ve **العين** ve **الدال**’dandır; onu **الميم** kitabının yerinde zikrettik.

(عر) **العين** ve **الراء** dört sahih asıldır.
Birincisi, bir şeyi hoş olmayanla bulaştırmaya ve benzerine delalet eder; ikincisi bir sese delalet eder; üçüncüsü yücelik ve yükselmeye delalet eder; dördüncüsü bir şeyi işlemeye delalet eder. Bu, Arapların sözünden kıyaslanan şeyler içinde bitkileri ve mekânları saymamak şartıyla.
Birincisi **العَرُّ** ve **العُرّ**. قال الخليل: İkisi iki lehçedir; **الجَرَب** denir. Aynı şekilde **العُرَّة**. Ancak o, bedene bulaşmış bir leke gibi olduğu için böyle adlandırıldı. Ve **العُرَّة** bizzat pisliktir denir. Hadiste: “Allah **بائع العُرّة**’ye ve onun alıcısına lanet etti”.
قال ابنُ الأعرابيّ: **العَرُّ**: uyuzdur. Ve **العُرّ**: devenin derisinin soyulmasıdır. Ancak dağlama **العَرّ**’dan olur, **العُرّ**’dan olmaz. قال محمد بن حبيب: **جمل أعَرُّ**; yani uyuz. Ve **ناقة عَرّاء**. قال النَّضر: **جَمَلٌ عارٌّ** ve **ناقة عارّة**; ve uyuzda **مَعرور** denmez; çünkü **المعرورة**([49]) sütünde ve aşımında göze değme isabet eden dişidir. Bir meselde: “**نَحِّ** الجَرباء عن العارَّة”. قال: **الجرباء**: uyuzun kapladığı; **العارّة**: onda bunun başladığı; sanki bir adam uyuz develerini **العارّة**’den uzaklaştırmak istedi de arkadaşı onu bununla azarladı; yani niçin uzaklaştırıyor, hepsi uyuz. Ve denir: **ناقةٌ معرورة**; memesine bir necaset değmiştir de sütü bozulur([51]). Ve **رجلٌ عارورة**; yani pis. قال أبو ذؤيب:
* فكلاًّ أراه قد أصابَ عُرورُها([52]) *

قال الأصمعيّ: **العَرُّ**: yara; **القُوَباء** gibi; develerin boyunlarında çıkar; en çok **الفُِصلان**’a isabet eder.
قال أبو زيد: Denir: **أعَرَّ** فلانٌ; develerine **العُرّ** isabet ettiğinde.
قال الخليل: **العُرَّة**: pisliktir; denir: o, **عُرّة**’dir **من العُرَر**; yani ona yaklaşan, onu kötülükle bulaştırır. قال: **العُرَّة** kuşun pisliği için de kullanılabilir. قال الطِّرِمّاح:
في شَنَاظِي أُقَن بينَها *** عُرَّةُ الطَّير كصَومِ النَّعامْ([53])

**الشَّناظِي**: dağın uçları; teki **شُنْظُوَة**. Ve ancak bu beyitte işitilmiştir.

Ve denir: **استعرَّهم الشّرُّ**; yani, içlerinde yayıldığı zaman. Ve denir: **عَرّهُ بشرّ يُعرُّه عَرَّا**; yani onu bununla attığı zaman. Halîl dedi: **المَعَرَّة**: insana günahtan isabet eden şey. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿**فَتُصِيبَكُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ بِغَيْرِ عِلْمٍ**﴾ [el-Feth 25].

Ve belki bu bâbdandır, Ebû Ubeyd’in rivayet ettiği: “Bir adam, onda **عَرَارةٌ** vardır”; yani kötü huy.

Ama **المعْتَرُّ** ki o fakirdir ve seni **يَعْتَرُّكَ** eder ve sana **يتعرَّض** eder; bizce o, bundandır; sanki o, bir insan ki sıkıştırılır ve sıkıştırır. Ebû Ubeyd’in kötü huydan zikrettiği **العَرَارة** ise, onda başka bir lugat vardır; Şeybânî dedi: **العُرْعُر**: kötü huy. Mâlik ed-Dübeyrî dedi:

وركبَتْ صَوْمَها وعُرْعُرَها  *** فلم أُصْلِحْ لها ولم أَكَِدِ

Der ki: onlar için yaptıklarını düzeltmedim. Ve **الصَّوم**: pisliktir. Kastediyor: kötü fiillerini ve yerilmiş huyunu işledi.

Ve bâbdandır **المِعْرَار**, hurmadandır. Ebû Hâtim dedi: **المعرار**: **المِحْشاف**. Ve denir: bilakis **المِعْرَار**, ona [**العَرّ** gibi, o da] uyuzun isabet ettiği (şey)dir.

ـ

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

عَنَّ
1 عَنَّ ذ , aor. عَنِ٣َ (S, Mgh, Msb, K) and عَنُ٣َ , (S, Msb, K,) the former accord. to some relaters, and the latter accord. to others, occurring in a verse of a Hudhalee, (TA,) inf. n. عَنَنٌ (S, Msb, K) and عَنٌّ (Msb, K) and عُنُونٌ, the first of which is also [or is properly] a simple subst., (K, [and such, in one sense, it is said to be in the Msb, as will be shown in what follows,]) said of an affair, or event, (Msb,) or of a thing, (S, * K,) It appeared before one: (K:) [and] i. q. عَرَضَ (S, Mgh) and (S, K) اِعْتَرَضَ (S, Msb, K) [i. e. it appeared; it showed, presented, or offered, itself: it occurred: and it presented itself, or intervened between a person and an object before him, as an obstacle: it opposed itself]: and so ↓ اِعْتَنَّ. (S, K.) [See also عَنَنٌ, below.] Imra-el-Keys says,
فَعَنَّ لَنَا سِرْبٌ كَأَنَّ نِعَاجَهُ
عَذَارَى دَوَارٍ فِى مُلَآءٍ مُذَيَّلِ

 (Mgh, TA, *) meaning, عَرَضَ, (TA,) i. e. And there appeared to us a herd of wild oxen, as though the females thereof were virgins making the circuit of Dawلr, or Duwلr, in long-skirted garments of the kind called مُلَآء; Dawلr, or Duwلr, being the name of an idol around which the people of the Time of Ignorance used to curcuit. (Mgh, * and EM pp. 46 and 47.) And one says, لَا أَفْعَلُهُ مَا عَنَّ فِى السَّمَآءِ نَجْمٌ, meaning مَا عَرَضَ [i. e. I will not do it as long as a star appears in the sky]. (S.) ― -b2- And عَنَّ, (Msb, TA,) aor. عَنِ٣َ , (Msb,) inf. n. عَنَنٌ, (TA,) or this is a simple subst., (Msb, TA,) and the inf. n. is عَنٌّ, (TA,) He opposed himself (اِعْتَرَضَ, Msb, or تَعَرَّضَ, TA) to another (Msb) from right and left, (TA,) or from either side of him, (Msb,) with an abominable, or evil, action. (Msb, TA.) ― -b3- And عَنَّ عَنِ الشَّىْءِ, aor. عَنِ٣َ , [inf. n., app., عَنٌّ,] He turned aside, or away, from the thing. (Msb.) ― -b4- Hence the saying of the lawyers, عَنَّ عَنِ امْرَأَةٍ دُونَ أُخْرَى [He turned away from one woman, not from another]; meaning he desired not one woman, but desired another: thus in the active form: and one may also say عُنَّ i. e. in the passive form [from one or another of the following significations of the trans. verb]. (Msb.) For the latter of these, and its var. عُنِنَ, see 2. -A2- عَنَنْتُ اللِّجَامَ: see 4. ― -b2- عَنَّ دَابَّتَهُ He put a rein (عِنَان) to his beast. (TA.) And عَنَنْتُ الفَرَسَ, (S, Msb, K,) aor. عَنُ٣َ ; (Msb;) in the M [↓ عَنَّنْتُ,] with tesh-deed; (TA;) I withheld the horse by means of his عِنَان [or rein]; (S, Msb, K;) as also ↓ أَعْنَنْتُهُ: (K:) or الفَرَسَ ↓ أَعْنَنْتُ signifies I put a rein to the horse: (Msb:) and it is said in the T that الفَارِسُ ↓ أَعَنَّ means the horseman drew, or pulled, the rein of his beast, to turn him back, or away, from his course. (TA.) ― -b3- And عَنَنْتُهُ, (Msb,) and عُنَّ, (Mgh,) I confined him, (Msb,) and he was confined, (Mgh,) in the عُنَّة i. e. the enclosure (Mgh, Msb) of the camels. (Mgh.) -A3- عَنَنْتُ فُلَانًا I reviled such a one; vilified him; or gave a bad name to him. (K.) -A4- See also Q. Q. 1.

عَنَّنْتُ اللِّجَامَ
2 عَنَّنْتُ اللِّجَامَ ذ : see 4. ― -b2- عَنَّنْت الفَرَسَ: see 1, last quarter. ― -b3- [Hence, perhaps,] عُنِّنَ عَنِ امْرَأَتِهِ, (S, Msb, K,) inf. n. تَعْنِينٌ, (Msb,) which see also voce عُنَّةٌ, former half, in two places, He was pronounced by the judge (S, Msb, K) to be incapacitated from going in to his wife, (Msb, K,) or to have no desire for his wife: or to be withheld from her by enchantment, or fascination: (S, Msb, K:) and ↓ أُعِنَّ signifies the same; as also ↓ عُنَّ, (K, TA,) and ↓ عُنِنَ; and ↓ اعْتُنَّ. (TA. [Thus in the supplement to this art. in the TA; but it seems that the last of these verbs may be a mistranscription for أُعِنَّ, as this verb is there omitted, though the other verbs are mentioned, and followed by the part. ns. مَعْنُونٌ and مُعَنٌّ and مُعَنَّنٌ, but not مُعْتَنٌّ.]) ― -b4- التَّعْنيِنُ also signifies The confining in a deep مَطْبَق [or subterranean prison]. (TA.) ― -b5- And عَنَّنَتْ شَعَرَهَا, said of a woman, means شَكَلَتْ بَعْضَهُ بِبَعْضٍ [i. e. She plaited together two locks of her hair, of the fore part of her head, on the right and left, and then bound them with her other pendent locks or plaits]. (TA.) -A2- See also Q. Q. 1.

٣
3 المُعَانَّةُ ذ and العِنَانُ signify المُعَارَضَةُ, (S, Msb, K, TA,) as inf. ns. of عَانَّهُ [meaning He did like as he (the latter) did: or he opposed him, being opposed by him]. (TA.) See, below, شِرْكَةُ العِنَانِ: and also عُنَانَاكَ.

أَعَنَّ
4 أَعَنَّ ذ [i. q. تَعَرَّضَ]. One says, ↓ أَعْنَنْتُ بِعُنَّةٍ مَا أَدْرِى مَا هِىَ, (S, K, but in the latter لا ادرى,) meaning I addressed, applied, or directed, myself to a thing (تَعَرَّضْتُ لِشَىْءٍ) not knowing what it was. (S, K.) -A2- And أَعْنَنْتُهُ لِكَذَا I exposed him, or caused him to become exposed, (عَرَّضْتُهُ,) to such a thing; and I turned him to it, or towards it. (S.) -A3- أَعْننْتُ اللِّجَامَ I put a rein (عِنَان) to the bit; (S, K;) as also ↓ عَنَّنْتُهُ, (S, * K,) inf. n. تَعْنِينٌ; (S;) and ↓ عَنَنْتُهُ. (K.) ― -b2- See also 1, last quarter, in three places. ― -b3- أُعِنَّ عَنِ امْرَأَتِهِ: see 2.

تعنّن
5 تعنّن ذ He (a man) abstained from women without his being incapacitated from going in to them, because of blood-revenge that he sought. (TA.)

اعتنّ
8 اعتنّ ذ : see 1, first sentence. -A2- اِعْتَنَّ مَا عِنْدَهُمْ He became acquainted with their state, or case. (K.) -A3- اعْتُنَّ: see 2.

عَنْعَنَةٌ
R. Q. 1 عَنْعَنَةٌ ذ [an inf. n. of which the verb is عَنْعَنَ] The substituting of ع for ء; [for instance,] saying عَنْ in the place of أَنْ: a practice of [the tribe of] Temeem: (S, K:) or, accord. to Fr, it is of the dial. of Kureysh and of those in their neighbourhood, and of Temeem and Keys and Asad and those in their neighbourhood: they change the أ of أَنَّ, with fet-h, into ع; but not when it is with kesr. (TA.) [See two instances in art. عنف, conj. 8.] ― -b2- Hence, عَنْعَنَةُ المُحَدِّثِينَ [i. e. The saying of the relaters of traditions فُلَانٌ عَنْ فُلَانٍ عَنْ فُلَانٍ, suppressing the word رَوَى or حَدَّثَ or. سَمِعَ]: but this is said to be post-classical. (TA.)

عَنْوَنَ الكِتَابَ
Q. Q. 1 عَنْوَنَ الكِتَابَ ذ He put a superscription, or title, (عُنْوَان,) to the book, or writing; (S, * Msb;) or he wrote the عُنْوَان of the book, or writing; (K;) like عَلْوَنَهُ; (TA;) and ↓ عَنَّهُ, (S, K, TA,) aor. عَنُ٣َ , inf. n. عَنٌّ, (TA,) signifies the same; as also ↓ عنّنهُ, (S, K, TA,) inf. n. تَعْنِينٌ, mentioned by Lh; (TA;) and عَنَّاهُ, (S, K, TA,) formed by changing one of the ن s [of عَنَّنَ] into ى. (S, TA.) [See also Q. Q. 1 in art. عنو.]

عَنْ
عَنْ ذ is used in three manners: -A2- First, it is a prep.: and as such it has ten meanings. (Mughnee, K.) ― -b2- (1) It denotes transition; (Msb, Mughnee, K;) either sensibly or virtually; (Msb;) and the Basrees have mentioned no other meaning than this: (Mughnee:) or, as Sb expresses it, (Msb,) it denotes what has passed [or rather it denotes passage] from the thing [that is mentioned immediately after it]: (S, Msb:) Er-Rلghib says that it necessarily denotes transition from that to the mention of which it is prefixed: and the grammarians say that it is applied to denote what has passed and become remote from thee. (TA.) Thus in the saying, سَافَرْتُ عَنِ البَلَدِ [I journeyed from the country, or town]. (Mughnee, K. *) And in رَغِبْتُ عَنْ كَذَا [I abstained from such a thing; and hence, I did not desire, or wish for, such a thing]. (Mughnee.) And رَمَيْتُ عَنِ القَوْسِ [I shot an arrow, or arrows, from the bow]; (S, Mughnee;) because by means of the bow one projects his arrow from the bow, and makes it to pass therefrom: (S:) but another meaning of this will be mentioned in what follows. (Mughnee.) And أَطْعَمْتُهُ عَنْ جُوعٍ [I fed him so as to free him from hunger]; (S, Msb;) making hunger to be quitted, and passed from: (S, * Msb:) and in this case, مِنْ is used in its place, (S, TA,) as in the Kur cvi. 3; (TA;) or the meaning in this instance is, because of hunger. (Jel.) And جَلَسْتُ عَنْ يَمِينِهِ, [as though] meaning I sat passing away from the place of his right side, in sitting, to another place [adjacent thereto: but see another explanation near the end of the paragraph]. (Msb.) And اِنْصَرِفْ عَنِّى and تَنَحَّ عَنِّى [Turn thou, or go thou, away, or aside, from me]. (TA.) And أَخَذْتُ العِلْمَ عَنْهُ I understood, or became acquainted with, [or acquired,] knowledge, or science, from him; as though the understanding passed from him. (Msb.) [And similar to this is the phrase رَوَى عَنْ فُلَانٍ, for which عَنْ فُلَانٍ alone (the verb being understood) is often used, He related a tradition or traditions &c. as learned, or heard, or received, from such a one, or on the authority of such a one. In many other phrases also, some of which will be mentioned in treating of عَنْ as syn. with مِنْ, the former of these two prepositions is to be, or may be, expl. as denoting transition. For ex., one says, دَفَعَ عَنْهُ and دَافَعَ He repelled from him; and hence, he defended him: (see art. دفع:) and رَمَى عَنْهُمْ He shot in defence of them: (see an ex. in a verse cited voce مَعْبُولٌ:) and عَنْهُ is sometimes used for دِفَاعًا عَنْهُ; as in the phrase قَاتَلْتُ عَنْهُ I fought in defence of him; i. e., repelling from him. But the instances of this and other usages of عَنْ, exclusive of those mentioned in this paragraph, depending upon verbs or part. ns. expressed or obviously understood, are far too numerous to be here collected: many of these will be found among the explanations of words with which they occur.] ― -b3- (2) It denotes a compensation; or something given, or received, or put, or done, instead, or in lieu, of another thing. (Mughnee, K.) Thus in the saying [in the Kur ii. 45], وَ اتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِى نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا [And fear ye a day wherein a soul shall not give anything as a satisfaction for a soul, i. e. for another soul: or shall not make satisfaction for a soul at all; accord. to the latter rendering, شيئا being put in the accus. case after the manner of an inf. n.]. (Mughnee, K. *) And in the saying in a trad., صُومِى عَنْ أُمِّكِ [Fast thou for, or in lieu of, thy mother]. (Mughnee.) ― -b4- (3) It denotes superiority (الاِسْتِعْلَآء [as used tropically]); (Mughnee, K;) i. e. as syn. with عَلَى. (Mughnee.) Thus in the saying of Dhu-l-Isba' El-'Adwلnee,
لَاهِ ابْنُ عَمِّكَ لَا أَفْضَلْتَ فِى حَسَبٍ
عَنِّى وَلَا أَنْتَ دَيَّانِى فَتَخْزُوَنِى
(S, Mughnee,) i. e. To God be attributed the excellence of the son of thy paternal uncle (the meaning being لِلّٰهِ دَرُّ ابْنِ عَمِّكَ), thou hast not become possessed of superiority, in grounds of pretension to respect or honour, above me, or over me, (عَلَىَّ,) nor art thou my governor that thou shouldst rule me; for the well-known mode is to say أَفْضَلْتُ عَلَيْهِ. (Mughnee.) [Thus too in the phrases تَعَظَّمَ عَنْهُ and تَعَاظَمَ عَنْهُ (expl. in art. عظم), and in the phrase تَجَالَّ عَنْهُ (expl. in art. جل), and the like.] And thus it has been said to be used in the phrase [in the Kur xxxviii. 31], اـِنِّى أَحْبَبْتُ حُبَّ الْخَيْرِ عَنْ ذِكْرِ رَبِّى, meaning قَدَّمْتُهُ عَلَيْهِ [i. e. Verily I have preferred the love of good things above, or to, the remembrance, or praise, of my Lord]: but it is also said that it is here used in its proper manner, as dependent upon a denotative of state suppressed; the meaning being, مُنْصَرِفًا عَنْ ذِكْرِ رَبِّى [i. e. turning away from the remembrance, &c.]: and AO is related to have said that أَحْبَبْتُ is from أَحَبَّ, البَعِيرُ, signifying “ the camel lay down and did not become roused; ” and that the meaning is, I have become withheld by the love of good things from the remembrance, &c. (Mughnee.) And it is [said to be] used as denoting superiority or the like in the saying [in the Kur xlvii. last verse], فَاـِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نفْسِهِ [as though the meaning were He is niggardly only to himself (عَلَى نَفْسِهِ, for عَلَى is considered in this case as importing an ideal superiority); but the phrase may be better rendered, agreeably with the proper, or primary, signification of عَنْ, he withholds, with niggardliness, only from himself; as is indicated by Bd]. (Mughnee, K.) ― -b5- (4) It denotes a cause. (Mughnee, K.) Thus in the saying [in the Kur ix. 115], وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ اـِبْرٰهِيمَ لِأَبِيهِ اـِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ [And Abraham's begging forgiveness for his father was not otherwise than because of a promise]. (Mughnee, K.) And thus in the saying [in the Kur xi. 56], وَمَا نَحْنُ بِتَارِكِى آلِهَتِنَا عَنْ قَوْلِكَ [And we are not, or will not be, relinquishers of our gods because of thy saying]: or the meaning may be, we do not, or will not, relinquish our gods, turning away (صَادِرِينَ, as a denotative of state relating to the pronoun [implied] in تاركى,) from thy saying; and this is the opinion of Z. (Mughnee.) [See also an ex. voce دَنْدَنَ, last sentence.] ― -b6- (5) It is syn. with بَعْدَ. (S, Mughnee, K.) Thus in the saying [in the Kur xxiii. 42], عَمَّا قَلِيلٍ لَيُصْبِحُنَّ نَادِمِينَ, (Mughnee, K,) meaning بَعْدَ قَلِيلٍ [i. e. After a little while, they will assuredly become repentant]. (TA.) And in the phrase [in the Kur lxxxiv. 19], لَتَرْكَبُنَّ طَبَقًا عَنْ طَبَقٍ [expl. in art. طبق], meaning حَالَةً بَعْدَ حَالَةٍ. (Mughnee.) And in the saying,
وَمَنْهَلٍ وَرَدْتُهُ عَنْ مَنْهَلٍ
[And to many a watering-place have I come after a watering-place]. (Mughnee.) And in the saying of El-Hلrith Ibn-'Obلd,
قَرِّبَا مَرْبَطَ النَّعَامَةِ مِنِّى
لَقِحَتْ حَرْبُ وائِلٍ عَنْ حِيَالِ
(S, * TA,) meaning بَعْدَ حِيَالٍ [i. e. Make ye two to be near to me the place of the tying of En-Na'لmeh (the name of a horse of the poet): the war of Wلïl has become pregnant after failing to be pregnant during a year, or years]. (TA.) And in the saying of Et-Tirimmلh,
سَيَعْلَمُ كُلُّهُمْ أَنِّى مُسِنٌّ
↓ اـِذَا دَفَعُوا عِنَانًا عَنْ عِنَانِ
i. e. [All of them shall know that I am of full age, when they press forward] heat after heat. (TA.) ― -b7- (6) It denotes the meaning of the preposition فِى. (Mughnee, K.) Thus in the saying,
وَلَا تَكُ عَنْ حَمْلِ الرِّبَاعَةِ وَانِيَا
[And be not thou remiss in bearing the responsibility of the obligation that thou takest upon thyself]; as is shown by the phrase, [in the Kur xx. 44], وَلَا تَنِيَا فِى ذِكْرِى: (Mughnee, K:) so it is said; but it seems that the meaning of وَنَى عَنْ كَذَا is, “ he passed from such a thing, not entering upon it; ” and وَنَى فِيهِ, “ he entered upon it but was remiss, or languid: ” by الرِّبَاعَة is meant the payment of a bloodwit or the like. (Mughnee.) ― -b8- (7) It is syn. with مِنْ. (Mughnee, K.) Thus in the saying [in the Kur xlii. 24], وَهُوَ الَّذِى يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ [And He is he who accepts repentance from his servants]. (AO, Mughnee, K.) Az mentions among the cases in which there is a difference between مِنْ and عَنْ, that the former has adjoined to it a noun signifying what is near; and the latter, [one signifying] what is remote; as in one's saying سَمِعْتُ مِنْ فُلَانٍ حَدِيثًا [I heard from such a one a narrative], and حَدَّثَنِى عَنْ فُلَانٍ حَدِيثًا [He related to me a narrative from such a one, a phrase similar to رَوَى عَنْ فُلَانٍ, mentioned among exs. of the first meaning of عن]: accord. to As, one says, حَدَّثَنِى فُلَانٌ مِنْ فُلَانٍ, meaning عَنْهُ [i. e. Such a one related to me from such a one]; and لَهِيتُ مِنْ فُلَانٍ and عَنْهُ [I became diverted from such a one so as to forget him]: accord. to Ks, one says لَهِيتُ عَنْهُ only: and عَنْكَ جَآءَ هٰذَا as meaning مِنْكَ [i. e. From thee came this]. (TA.) ― -b9- (8) It is syn. with بِ. (Mughnee, K.) Thus [it is said to be used] in the phrase [in the Kur liii. 3], وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى [Nor does he speak with the desire of self-gratification]: (Mughnee, K:) but it seems that it is here used in its proper [or primary] sense; and that the meaning is, وَمَا يَصْدُرُ قَوْلُهُ عَنْ هَوًى [nor does his speech proceed from desire of self-gratification; so the phrase may be well rendered, nor does he speak from the desire &c.]. (Mughnee.) One says also, أَجَابُوا عَنْ بَوَآءٍ وَاحِدٍ, meaning بِجَوَابٍ وَاحِدٍ [i. e. They replied with one reply]. (T, S, O, K, all in art, بوأ.) And جَاؤُوا عَنْ آخِرِهِمْ [They came with the last of them; عَنْ being here syn. with بِ; meaning they came all, without exception]. (A in art. اخر.) [And in like manner, قَتَلُوهُمْ عَنْ آخِرِهِمْ They slew them with the last of them; meaning they slew them all, without exception.] ― -b10- (9) It denotes the using a thing as an aid or instrument. (Mughnee, K.) Thus in the saying, رَمَيْتُ عَنِ القَوْسِ [I shot with, or by means of, the bow], accord. to Ibn-Mلlik; (Mughnee, K;) because one says also, رَمَيْتُ بِالقَوْسِ; both mentioned by Fr. (Mughnee.) [Another explanation of this phrase has been mentioned before.] ― -b11- (10) It is redundant, to compensate for another [عن] suppressed (Mughnee, K.) Thus in the saying,
أَتَجْزَعُ اـِنْ نَفْسٌ أَتَاهَا حِمَامُهَا
فَهَلَّا الَّتِى عَنْ بَيْنِ جَنْبَيْكَ تَدْفَعُ
[Art thou impatient if the decreed event of death befall a soul? but why wilt not thou repel from, i. e. defend, that which is between thy two sides?]; (Mughnee, K;) the meaning being, تَدْفَعُ عَنِ الَّتِى بَيْنَ جَنْبَيْكَ; (IJ, Mughnee;) عن being suppressed before the conjunct noun [التى], and added after it. (Mughnee, K.) And sometimes it is redundant without compensation, when conjoined with a pronoun: AZ says that the Arabs make عَنْكَ redundant in the phrase خُذْ ذَا عَنْكَ [meaning Take thou, or receive thou, this]: (TA:) [but خُذْ عَنْكَ is expl. in the S and L, in art. اخذ, as meaning خُذْ مَا أَقُولُ وَدَعْ عَنْكَ الشَّكَّ وَالمِرَآءَ: see 1 in art. اخذ:] and اُنْفُذْ عَنْكَ, occurring in a trad., is expl. as meaning دَعْهُ [i. e. Leave thou it]: (TA:) or this means go thou from thy place; pass thou from it. (L in art. نفذ.) [See also the last ex. in this paragraph.] -A3- The second manner of using it is, as a particle of the kind called مَصْدَرِىٌّ, [combining with an aor. following it to form an equivalent to an inf. n.,] as is done by the tribe of Temeem, (Mughnee, K, *) in what is termed their عَنْعَنَة: (K: [see R. Q. 1:]) they use it in the place of أَنْ; (S, Mughnee;) saying, أَعْجَبَنِى عَنْ تَفْعَلَ, (Mughnee, K,) for أَنْ تَفْعَلَ [meaning Thy doing such a thing pleased me]. (Mughnee.) Dhu-r-Rummeh says,
أَعَنْ تَرَسَّمْتَ مِنْ خَرْقَآءَ مَنْزِلَةً
مَآءُ الصَّبَابَةِ مِنْ عَيْنَيْكَ مَسْجُومُ
[Is thy having looked upon the traces of a place of abiding of thy beloved Kharkà the cause that the water of excessive love is shed from thine eyes?]. (S, Mughnee.) And thus they do in the case of أَنَّ; saying, مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰهِ ↓ أَشْهَدُ عَنَّ [I acknowledge, or declare, or testify, that Mohammad is the apostle of God]. (Mughnee.) -A4- The third manner of using it is, as a noun, in the sense of جَانِب, (Mughnee, K, *) or نَاحِيَة: (S:) and this is said to be in three cases. (Mughnee.) ― -b2- (1) It is when مِنْ is prefixed to it; and this is of frequent occurrence: (Mughnee:) as in the saying,
وَلَقَدْ أَرَانِى لِلرِّمَاحَ دَرِيْئَةً
مِنْ عَنْ يَمِينِى مَرَّةً وَأَمَامِى
[And verily I see me to be like a ring for the spears to be aimed at, from the side of my right hand at one time, and from before me at another time]: (Mughnee, K: *) and in the saying, جِئْتُ مِنْ عَنْ يَمِينِهِ I came from the side of his right hand. (S.) In the opinion of Ibn-Mلlik, مِنْ prefixed to عَنْ is redundant; but accord. to others, it is used [as expl. above,] to denote the beginning of a space between two limits: these say that قَعَدْتُ عَنْ يَمِينِهِ means فِى جَانِبِ يَمِينِهِ [i. e. I sat in the side of his right hand], either closely or otherwise; but if you say مِنْ [before عَنْ], the sitting is particularized as being close to the first part of the lateral space. (Mughnee.) ― -b3- (2) It is also when عَلَى is prefixed to it: (Mughnee:) thus in the saying,
عَلَى عَنْ يَمِينِى مَرَّتِ الطَّيْرُ سُنَّحَا
[On, or over, the side of my right hand, the birds passed along turning the right side towards me, or turning the left side towards me; the last word being a pl., accord. to analogy, of سَانِحٌ, which is used in two opposite senses]: (Mughnee, K:) but this usage is extraordinary; no other instance of it than that here cited having been preserved. (Mughnee.) ― -b4- (3) It is also when what is governed by it in the gen. case and the agent of the verb in connection with it are two pronouns having one application: so says Akh: as in the saying of Imra-el-Keys,
دَعْ عَنْكَ نَهْبًا صِيحَ فِى حَجَرَاتِهِ
[or فَدَعْ عَنْكَ: see the entire verse cited and expl. in art. حجر]: but it is shown to be not a noun in such a case by this, that جَانِب may not take its place [unless used in a tropical sense]. (Mughnee. [See what has been said above, that عَنْكَ in a phrase of this kind is held to be redundant.])

عَنَّ
عَنَّ ذ for أَنَّ: see the next preceding paragraph, last quarter.

عَنٌّ
عَنٌّ ذ : see أَعْنَانٌ. ― -b2- اـِنَّه يَأْخُذُ فِى كُلِّ عَنٍّ means the same as فى كلّ فَنٍّ [i. e. Verily he enters upon every mode, or manner, of speech or the like]; and so فى كلّ سَنٍّ. (TA.)

عَنَّةٌ
عَنَّةٌ ذ : see what next follows.

عُنَّةٌ
عُنَّةٌ ذ The presenting, or opposing, oneself, with meddling, or impertinent, speech; with speech respecting that which does not concern him; (Msb, TA;) as also ↓ عَنَّةٌ, with fet-h, (Msb,) or ↓ عِنَّةٌ, with kesr. (TA.) ― -b2- أَعْطَيْتُهُ عَيْنَ عُنَّةٍ, (S,) or عَيْنَ عُنَّةَ, imperfectly decl., and sometimes عَيْنَ عُنَّةٍ, (K,) means I gave to him distinguishing him particularly from among his companions: (S, K:) from العَنُّ signifying “ the presenting, or opposing, oneself. ” (TA.) And one says, رَأَيْتُهُ عَيْنَ عُنَّةٍ (S) or عُنَّةَ (K) I saw him just now, (S, K, TA,) presenting, or opposing, himself, (TA,) without my seeking him. (S, TA.) And أَعْنَنْتُ بِعُنَّةٍ مَا أَدْرِى مَا هِىَ: see 4. (S, K.) -A2- It is also the subst. from عُنِّنَ عَنِ امْرَأَتِهِ [i. e. a subst. signifying The state of being pronounced by the judge to be incapacitated from going in to his wife, or to have no desire for his wife: or of being withheld from her by enchantment, or fascination]: (S, Msb, * K:) or incapacity to go in to women: (Mgh, Msb:) or undesirousness of women: (Msb:) a word used in this sense by the lawyers; (Mgh, Msb;) who say, بِهِ عُنَّةٌ: (Msb:) but it is declared to be a low word, not allowable; (Mgh, Msb;) instead of which one should say ↓ تَعْنِينٌ, (Mgh,) or, accord. to Th and others, ↓ عَنَنٌ, and ↓ عِنِّينَةٌ, and accord. to the Bلri', ↓ عَنَانَةٌ: (Msb:) [i. e.] ↓ عِنِّينَةٌ signifies undesirousness of women: (S:) or, as also ↓ عِنِينَةٌ, and ↓ عَنَانَةٌ, and ↓ تَعْنِينٌ, and ↓ تَعْنِينَةٌ, (K,) and ↓ عِنِّينِيَّةٌ, (TA,) it signifies thus, or non-performance of the act of going in to women, by reason of impotence. (K, TA.) -A3- Also An enclosure (S, Mgh, Msb, K) made of wood, (S, Msb, K, TA,) or of trees, (TA,) for camels, (S, Mgh, K, *) or for camels and horses, (Msb,) or for camels and sheep or goats, to be confined therein: (TA:) or an enclosure at the door of a man, in which are his camels and his sheep or goats: (Th, TA:) pl. عُنَنٌ (S, K) and عِنَانٌ. (K.) لَا يَجْتَمِعُ اثْنَانِ فِى عُنَّةٍ [Two (app. meaning stallion-camels) will not be together in an enclosure for camels] is one of their sayings. (TA.) And one says, كالْمُهَدِّرِ فِى العُنَّةِ Like the brayer (meaning the braying stallion-camel) in the enclosure of trees, in which the stallion-camel is sometimes confined to prevent him from covering; such a stallion being hence termed ↓ معَنًّى, originally ↓ مُعَنَّنٌ: (Meyd:) it is a prov., applied to a man (Meyd, TA, and S and A and K in art. هدر) raising a cry and clamour, (S, K,) or threatening, (TA,) who does not make his saying, or action, to have effect; (S, * Meyd, K;) like the camel that is so confined, prevented from covering, and brays. (S, K.) ― -b2- It is also said, by El-Bushtee and in the K, to signify A rope; and in a verse of El-Aashà, in which he mentions flesh-meat as put upon the عُنَن, this last word has been expl. as meaning ropes which are stretched, and upon which is thrown the flesh-meat that is cut into strips, or oblong pieces, and dried in the sun: but Az says that the right meaning is, the enclosures for camels; that he had seen such enclosures in the desert, thus called because facing the direction whence blows the north wind, to protect the camels from the cold of that wind; and that he had seen the people spread the flesh-meat cut into strips, or oblong pieces, and dried in the sun, upon them: he thinks that the word was expl. as meaning ropes by one who had seen the poor of the sacred territory extending ropes in Minè, and putting upon them the flesh of the victims of sacrifice that had been given to them. (TA.) ― -b3- Also A booth by means of which one shades himself, made of panic grass (ثُمَام) or [probably a mistake for and] branches of trees. (IB, TA.) ― -b4- And Reeds, or plants or herbage, which a man collects, to give, as fodder, to his sheep or goats: one says, جَآءَ بِعُنَّةٍ عَظِيمَةٍ [He came with, or brought, a great collection of reeds, &c.]. (TA.) And one says, كُنَّا فِى عُنَّةٍ مِنَ الكَلَأِ, and غُنَّةٍ, and ثُنَّةِ, i. e. We were in abundant herbage. (TA.) -A4- Also The دِقْدَان (thus [correctly, as will be shown by an explanation in what follows, confirmed by an ex. from a poet,] in more than one of the copies of the K, in the CK دَقْدان, in the copy of the K followed in the TA وقدان, and in the L رقدان,) of the cooking-pot: (K, TA:) MF read وقدان, and conjecturally, and from analogy, supposed it [to be وَقَدَان and] to mean غَلَيَان; but the word is arabicized from the Pers. ديكدان, [correctly ديگدان, pronounced dēgdān,] a name for the thing upon which the cooking-pot is set up; and thus it [i. e. عُنَّةٌ] is expl. in the M and other lexicons [among which may be mentioned the L]: hence the saying of a poet,
عَفَتْ غَيْرَ أَنْآءٍ وَمَنْصَبِ عُنَّةٍ
وَأوْرَقَ مِنْ تَحْتِ الخَصَاصَةِ هَامِدِ
[It (the دار, or place of abode,) was effaced, save trenches dug around the tents to keep off the torrent, and the place of the setting-up of the support of the cooking-pot, and ashes beneath the space between the three stones that formed that support, in a state of extinction]. (TA.)

عِنَّةٌ
عِنَّةٌ ذ : see the next preceding paragraph, first sentence.

عَنَنٌ
عَنَنٌ ذ is a subst. [as well as an inf. n.] of عَنَّ; (Msb, K, TA;) [as such,] i. q. اِعْتِرَاضٌ [used as a simple subst., meaning Opposition]; (K, * TA;) as also ↓ عِنَانٌ: (K, TA:) or opposition of oneself to another, from either side of him, with an abominable, or evil, action. (Msb.) El-Hلrith Ibn-Hillizeh says,
عَنَنًا بَاطِلًا وَظُلْمًا كَمَا يُعْ
تَرُ عَنْ حُجْرَةِ الرَّبِيضِ الظِّبَآءُ
(TA,) meaning In wrong opposition, (اِعْتِرَاضًا بَاطِلًا), [and injurious conduct], like as when gazelles are sacrificed [in fulfilment of a vow] for what is due on the part of the flock of sheep, or herd of goats. (EM p. 281.) And it is said in a trad., بَرِئْنَا اـِلَيْكَ مِنَ الوَثَنِ والعَنَنِ i. e. [We are clear, to thee,] of the idol (الصَّنَم) and opposition (الاِعْتِرَاض); as though saying, of associating another with God and of wrongdoing: or, as some say, the meaning [of the last word] in this case is disagreement, or opposition, or contravention, (الخِلَاف), and that which is wrong (البَاطِل). (TA.) And in another trad., دَهِمَتْهُ المَنِيَّةُ فِى عَنَنِ جِمَاحِهِ [Death came upon him suddenly in the opposition of his heedless, or inconsiderate, course]. (TA. [There expl. only by the words هُوَ مَا لَيْسَ بِقَصْدٍ.]) And one says, هُوَ لَكَ بَيْنَ الأَوْبِ وَالعَنَنِ, meaning [He is to thee in a state] between obedience and disobedience. (TA.) ↓ وَرْهَآءُ العِنَانِ, a phrase used by a poet, means [A woman foolish in] opposing herself, or intervening, in every discourse. (TA.) And العَنَنُ signifies also [particularly] Death's opposing itself, and preceding: (TA, JM:) occurring in a trad. of Sateeh [the Diviner]. (TA.) ― -b2- See also عِنَانٌ, near the middle of the paragraph. ― -b3- Also The place in which a person, or thing, presents, or opposes, himself, or itself. (TA.) ― -b4- See also أَعْنَانٌ. -A2- And see عُنَّةٌ, former half.

عَنَانٌ
عَنَانٌ ذ Clouds: (S, Msb, K:) or, accord. to some, clouds appearing, or presenting themselves, or extending sideways, in the horizon; as also ↓ سَحَابٌ عَانٌّ: (TA:) such as retain the water: (K:) one whereof is termed ↓ عَنَانَةٌ, (S, Msb, K,) and ↓ عَانَّةٌ. (S.) ― -b2- And عَنَانُ السَّمَآءِ, (Mgh, MF, TA,) in the K said to be ↓ عِنَان, with kesr, but the former is the right, (MF, TA,) The lofty region of the sky: (Mgh:) or what appears, of the sky, to one looking at it. (K. [See also أَعْنَانٌ.]) ― -b3- And عَنَانُ الدَّارِ, likewise with fet-h, accord. to the K ↓ عِنَان, with kesr, which is wrong, (TA,) The side of the house, (K, TA,) that appears to one. (TA.)

عِنَانٌ
عِنَانٌ ذ : see عَنَنٌ, in two places. ― -b2- Also an inf. n. of 3 [q. v.]. (TA.) -A2- And A certain appertenance of a horse or the like; (S, Msb;) [i. e. the rein;] the strap of the bridle, by means of which the horse, or similar beast, is withheld: (K:) [said to be] so called because it lies over against the mouth, not entering into it, (Msb,) or because its two straps lie over against the two sides of the neck of the beast, on the right and left: (TA:) pl. أَعِنَّةٌ (S, Msb, K) and عُنُنٌ, (K,) or, accord. to Sb, the former only. (TA.) [Sometimes it may be rendered The bridle; as in the first of the following phrases.] ثَنَيْتُ عَلَى الفَرَسِ عِنَانَهُ I put upon the horse his bridle. (TA.) فَرَسٌ قَصِيرُ العِنَانِ [A horse short in the rein] implies discommendation, as denoting shortness of the neck: [but] هُوَ قَصِيرُ العِنَانِ [said of a man] means قلِيلُ الخَيْرِ [i. e. (assumed tropical:) He is one possessing little, or no, good; or few, or no, good things; or little, or no, goodness]: and اـِنَّهُ لَطَوِيلُ العِنَانِ [lit. Verily he is one whose rein is long] means, (assumed tropical:) an exalted person; of great chiefdom, or eminence. (TA.) رَجُلٌ طَرِفُ العِنَانِ (S, * K, TA, TK, in one of my copies of the S طَرفُ, and in the other طرَفُ, and in copies of the K طَرْقُ, [but correctly طَرِف, q. v., like كَتِف, as is said in the TK,]) means (tropical:) A man light, or active. (S, K, TA.) فُلَانٌ أَبِىُّ العِنَانِ (assumed tropical:) Such a one is one who refuses the rein. (TA.) ذُو العِنَانِ applied to the horse means (assumed tropical:) The tractable, or submissive. (TA.) And ذَلَّ عِنَانُ فُلَانٍ (assumed tropical:) Such a one became submissive. (TA.) ابْغ مِنْ عِنَانِهِ [in which the first word is written in my original thus, but it has been altered by the copyist, and I doubt not that it is correctly أَرْخِ, the phrase, reading thus, being well known, i. e. Slacken thou his rein,] means (assumed tropical:) ease thou him, or relieve him. (TA.) اِثْنِ عَلَىَّ عِنَانَهُ means Turn thou back [or bend thou] towards me his rein. (TA.) جَآء ثَانِيًا فِى عِنَانِهِ [thus in my original, but correctly مِنْ عنانه, as in the S in art. ثنى, i. e. He came bending a part of his rein, turning from his course,] means (assumed tropical:) he [came having] accomplished the object of his want. (TA.) مَلَأَ عِنَانَ دَابَّتِهِ (assumed tropical:) He made, or urged, his beast to run vehemently. (TA.) And [hence, app.,] اِمْتَلَأَ عِنَانُهُ (assumed tropical:) The utmost of his power, or ability, was accomplished. (TA.) هُمَا يَجْرِيَانِ فِى عِنَانٍ (assumed tropical:) They two are equal in excellence or otherwise. (TA.) ― -b2- Also (assumed tropical:) A heat; or single run to a goal, or limit: one says, جَرَى الفَرَسُ عِنَانًا (assumed tropical:) The horse ran a heat: and كَبَا فِى عِنَانِهِ (assumed tropical:) He stumbled in his heat. (TA.) See also an ex., in a verse of Et- Tirimmلh, voce عَنْ, in the middle of the paragraph. And ↓ عَنَنٌ signifies the same, i. e. A heat of a beast: and also the beginning of speech: whence the prov.,
مُعْتَرِضٌ لِعَنَنٍ لَمْ يَعْنِهِ
meaning (assumed tropical:) Addressing himself to that which is not of his business (مَا لَيْسَ مِنْ شَأْنِهِ). (Meyd.) ― -b3- And A long rope or cord. (TA.) ― -b4- And العِنَانُ signifies حَبْلُ المَتْنِ [The cord of the portion of the back along which extends the spine; app. meaning the spinal cord, also called medulla spinalis, considered as a single cord]: (K:) [but this consists of two lateral cords, connected together: and therefore, app., it is said that] عِنَانَا المَتْنِ signifies حَبْلَاهُ [the two cords of the مَتْن]. (S.) -A3- شِرْكَةُ العِنَانِ is The copartnership of two persons in one particular thing, (S, Mgh, Msb, K,) exclusive of the rest of the articles of property of either: (S, Msb, * K:) as though a thing presented itself to them (عَنَّ لَهُمَا, S, Mgh, Msb) and they bought it (S) and they then became copartners in it: (S, Mgh, Msb:) so says ISk: (Mgh:) or it is from the عِنَان of the horse, because each assigns to his companion the عنان of the free management of part of the property: (Mgh, Msb:) or because it is allowable for them to differ, like as does the عنان in the hand of the rider when pulled and when slackened: (Mgh:) or, accord. to Az, it is the case in which each of the two copartners produces deenلrs or dirhems, which they mix together, and each gives permission to the other to traffic therewith: and the lawyers differ not in respect of its being lawful; if they gain upon the two sums, the gain being between them; and if they lose, the loss being on the head of each of them [equally]: the partnership of two persons in everything that is in their possession is called شِرْكَةُ المُفَاوَضَةِ [q. v.]: (TA:) or it is the case of one's competing with a man in the making of a purchase, and saying to him, “ Make me to be a partner with thee; ” this being before he [the purchaser] becomes entitled to الغَلَق, or الغِلْق, or العلق, or العَلَق: (K: [the last word in this explanation, thus written in four different ways in different copies of the K, following the words قَبْلَ أَنْ يَسْتَوْجِبَ, I think to be most probably الغَلَقَ, and to mean irredeemability by the seller, from غَلِقَ الرَّهْنُ:]) or it is the case of two persons' being equal in partnership, (Z, Msb, K, TA,) in respect of what they contribute of gold or silver; and is from the عِنَان of the beast; (TA;) because the عنان of the beast consists of two equal single pieces: (Z, Msb, K, TA:) or it is from العِنَان as syn. with ↓ المُعَانَّة, meaning المُعَارَضَة; (Msb, TA;) because each of them does like as does the other in respect of his property [that he supplies] and in selling and buying. (TA.) See an ex. in a verse cited in art. شرك, conj. 3. ― -b2- See also عَنَانٌ, in two places.

عَنُونٌ
عَنُونٌ ذ and ↓ عَانٌّ One who presents, or opposes, himself, with meddling, or impertinent, speech; with speech respecting that which does not concern him: pl. [of the former agreeably with analogy] عُنُنٌ. (TA.) ― -b2- And the former, A beast (دَابَّة) that precedes in journeying, or progress; (S, K, TA;) that vies with the [other] beasts in journeying, or progress, and precedes them; and applied to a wild ass in this sense. (TA.)

عَنِينٌ
عَنِينٌ ذ One unable to retain the wind of his belly. (K.) ― -b2- See also عِنِّينٌ.

عَنَانَةٌ
عَنَانَةٌ ذ : see عَنَانٌ: -A2- and see also عُنَّةٌ, former half, in two places.

عِنِينَةٌ
عِنِينَةٌ ذ : see عُنَّةٌ, former half.

عُنَانَاكَ
عُنَانَاكَ ذ means The utmost of thy power, or ability, or of thy case: (S, K:) so in the saying, عُنَانَاكَ أَنْ تَفْعَلَ كَذَا [The utmost of thy power, &c., is, or will be, thy doing such a thing]: (S:) as though from ↓ المُعَانَّةُ; (S, TA;) the case being that thou desirest to do a thing, and an obstacle intervenes in the way to it, preventing thee and withholding thee from it: (TA:) but it is disputed whether it be correctly thus, or غُنَامَاكَ. (IB, TA.)

هُوَ عَنَّانٌ عَلَى آنُفِ القَوْمِ
هُوَ عَنَّانٌ عَلَى آنُفِ القَوْمِ ذ He is wont to precede, or outstrip, the people, or party. (TA.) ― -b2- And هُوَ عَنَّانٌ عَنِ الخَيْرِ He is [one who holds back from doing good, or] slow, or tardy, to do good. (K.)

العَنُّونُ
العَنُّونُ ذ , of the measure فَعُّول, is an intensive epithet applied to the present world (الدُّنْيَا) [as meaning The offerer of much opposition]; because it opposes itself to mankind. (TA.)

عِنِّينٌ
عِنِّينٌ ذ , (S, Mgh, Msb, * K, TA,) of the measure فِعِّيلٌ in the sense of the measure مَفْعُولٌ, (S,) and ↓ عَنِينٌ, [thus written in two places in the TA, and written without teshdeed in my copy of the Msb, but in the latter case app. from carelessness of the copyist, for otherwise the well-known form عِنِّينٌ is not there mentioned,] of which (i. e. of عَنِينٌ) عُنُنٌ is pl., [which seems to show that عَنِينٌ is not a mistranscription for عِنِّينٌ, for فُعُلٌ is a measure of a pl. of many epithets of the measure فَعِيلٌ, as جَدِيدٌ and نَذِيرٌ &c., but not, to my knowledge, of any word of the measure فِعِّيلٌ,] (TA,) A man incapable of going in to women; (Mgh, Msb;) one who does not go in to women by reason of impotence: (K:) or, as some say, one who has connection with her who is not a virgin, but not with the virgin: (TA:) or a man who is not desirous of women: (S, K:) and ↓ مَعْنُونٌ and ↓ مُعَنٌّ (Msb, TA) and ↓ مُعَنَّنٌ (TA) signify the same. (Msb, TA.) And عِنِّينَةٌ signifies A woman not desirous of men: (S, Msb, * TA:) but there is disagreement in respect of the application of the epithet to a woman. (TA.)

عِنِّينَةٌ
عِنِّينَةٌ ذ , as a subst.: see عُنَّةٌ, former half, in two places.

عُنْوَانٌ
عُنْوَانٌ ذ and عِنْوَانٌ (S, Msb, K) and ↓ عُنْيَانٌ and عِنْيَانٌ, (S, K,) the first of which is the most chaste, (S,) originally عُنَّانٌ, (K,) of a book, or writing, (S, Msb,) The superscription, or title, thereof: (TK:) what these words denote is thus called because it occurs (يَعِنُّ, K, TA, i. e. يَعْرِضُ, TA) in a bordering part thereof: (K, TA:) and they also signify [sometimes, as indicating the nature of the contents,] the preface of a book, or writing. (TK.) And Anything that serves as an indication of another thing is called its عُنْوَان. (Msb, K.) One says, الظَّاهِرُ عُنْوَانُ البَاطِنِ, meaning The outward state of the man is the indication of the inward state. (TK.) And one says of a man who speaks obliquely, not plainly, جَعَلَ كَذَا عُنْوَانًا لِحَاجَتِهِ He made such a thing to be an indication of his want. (TA.) [See also art. عنو.]

عُنْيَانٌ
عُنْيَانٌ ذ and عِنْيَانٌ: see the next preceding paragraph.

عِنِّينِيَّةٌ
عِنِّينِيَّةٌ ذ : see عُنَّةٌ, former half.

عَانٌّ
عَانٌّ ذ and عَانَّةٌ: see عَنَانٌ. ― -b2- And for the former, see also عَنُونٌ. ― -b3- Also, the former, A long mountain (جَبَل), (K, TA, in some copies of the K حَبْل [i. e. rope],) that presents itself in the direction in which one is going, and interrupts his way. (TA.)

أَعْنَانٌ
أَعْنَانٌ ذ The sides, quarters, tracts, or regions, of anything: (Yoo, TA:) this is the proper signification: (TA:) [hence,] أَعْنَانُ السَّمَآءِ [in one of my copies of the S السَّحَابِ, but altered from السَّمَآءِ,] means The sides, quarters, tracts, or regions, of the sky: (K:) or the surfaces thereof, and what present themselves to view of the sides, quarters, tracts, or regions, thereof; as though pl. of ↓ عَنَنْ, (S, TA,) or of ↓ عَنٌّ: (TA:) the vulgar say عِنَانُ السَّمَآءِ. (S, TA.) ― -b2- And [it is said that] أَعْنَانُ الشَّيَاطِينِ means The natural dispositions of the devils. (K.) It is said of camels, in a trad., خُلِقَتْ مِنْ أَعْنَانِ الشَّيَاطِينِ [as though meaning They are created of the natural dispositions of the devils]: and in another trad., أَعْنَانُ الشَّيَاطِينِ occurs as said [app. by Mohammad] in answer to a question respecting camels: [but] accord. to IAth, the meaning seems to be, that, by reason of their many evil affections, they are as though they were from the tracts of the devil in respect of their natural dispositions. (TA.)

تَعْنِينَةٌ
تَعْنِينَةٌ ذ : see عُنَّةٌ, former half.

مُعَنٌّ
مُعَنٌّ ذ : see عِنِّينٌ.

مِعَنٌّ
مِعَنٌّ ذ One who enters into that which does not concern him, and interferes in everything; (K;) i. q. عِرِّيضٌ, (S,) or عَرِّيضٌ مِتْيَحٌ: (TA: [see these two words:]) fem. with ة (S, K.) ― -b2- And An orator, or a preacher; syn. خَطِيبٌ: (S, K:) or an eloquent خطيب. (TA.) -A2- See also the next paragraph.

مُعَنَّنٌ
مُعَنَّنٌ ذ : see عِنِّينٌ: ― -b2- and see also مُعَنًّى, in art. عنو. -A2- مُعَنَّنَةُ الخَلْقِ (tropical:) A girl, or young woman, compact in make; (K, TA;) [as though] compactly twisted like the عِنَان [or rein]: (A, TA:) and ↓ مِعَنَّةٌ (assumed tropical:) a woman compact in make, not flabby in the belly. (TA.) -A3- See also عُنَّةٌ, near the middle.

مُعَنًّى
مُعَنًّى ذ : see عُنَّةٌ, near the middle.

مَعْنُونٌ
مَعْنُونٌ ذ [pass. part. n. of 1, q. v. -A2- And] i. q. عِنِّينٌ; q. v. (Msb, TA.) ― -b2- And Possessed; or mad, or insane. (K, TA.)

_Türkçe çeviri henüz yok_

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

عَنْ
عَنْ
a.  From.

b.  For.

c.  After.

d.  About, of.

e.  Of, to.

f.  On.

g.  With; at, to, unto.

ذَهَبَ عَنَّا
ذَهَبَ عَنَّا
a.  He went away  from us, he left us.

سَافَر عَن البَلَد
سَافَر عَن البَلَد
a.  He journeyed  from the country.

دَافَعَ عَنْهُ
دَافَعَ عَنْهُ
a.  He repelled  from him: he defended him.

حَدَّثَ عَن فَلَان
حَدَّثَ عَن فَلَان
a.  He related what he had heard  from so & so.

جَزَاكَ اللّٰه عَنِّي خَيْرًا
جَزَاكَ اللّٰه عَنِّي خَيْرًا
a.  May God recompense thee for me.

عَن قَلِيْل
عَن قَلِيْل
a.  After a little while.

سَألَ عَنْهُ
سَألَ عَنْهُ
a.  He asked  about him.

سَمِعَ عَنْهُ
سَمِعَ عَنْهُ
a.  He heard  of, about him.

عَاجِز عَن
عَاجِز عَن
a.  He is incapable  of, to.

جَلَسْتُ عَن يَمِيْنِهِ
جَلَسْتُ عَن يَمِيْنِهِ عَنڤ٣َ I
a.  sat  on his right.

عَن قَصْد
عَن قَصْد
a.  With purpose: intentionally.

عَن رِضًى
عَن رِضًى
a.  With good grace, readily, willingly.

مَاتَ عَن وَلَدٍ
مَاتَ عَن وَلَدٍ
a.  He died ( with ) leaving a child, an heir.

مَاتَ عَن سِتِّيْن سَنَة
مَاتَ عَن سِتِّيْن سَنَة
a.  He died  at the age of 60.

قُتِلُوْا عَن آخِرِهِم
قُتِلُوْا عَن آخِرِهِم
a.  They were slain ( with ),  to, unto, even, the last man.

عَمَّا
عَمَّا (
a.  for عَن مَا ), About, respecting; after; above.

عَمَّا يَسْأَلُوْن
عَمَّا يَسْأَلُوْن
a.  About what they ask.

عَمَّا قَلِيْل
عَمَّا قَلِيْل
a.  After a little while.

تَعَالَى اللّٰه عَمَّا يَسِفُوْن
تَعَالَى اللّٰه عَمَّا يَسِفُوْن
a.  God is exalted  above what they attribute to Him.

##### Türkçe

**عَنْ**
**عَنْ**
a. -den, -dan.

b. -için.

c. -den sonra.

d. hakkında, -e dair.

e. -den, -e.

f. üzerinde.

g. ile; -de, -e, -e doğru.

**ذَهَبَ عَنَّا**
**ذَهَبَ عَنَّا**
a. Bizden uzaklaştı; bizi terk etti.

**سَافَر عَن البَلَد**
**سَافَر عَن البَلَد**
a. Ülkeden yolculuk etti.

**دَافَعَ عَنْهُ**
**دَافَعَ عَنْهُ**
a. Ondan savdı: onu savundu.

**حَدَّثَ عَن فَلَان**
**حَدَّثَ عَن فَلَان**
a. Falancadan işittiğini rivayet etti.

**جَزَاكَ اللّٰه عَنِّي خَيْرًا**
**جَزَاكَ اللّٰه عَنِّي خَيْرًا**
a. Allah seni benim için hayırla mükâfatlandırsın.

**عَن قَلِيْل**
**عَن قَلِيْل**
a. Az bir süre sonra.

**سَألَ عَنْهُ**
**سَألَ عَنْهُ**
a. Onun hakkında sordu.

**سَمِعَ عَنْهُ**
**سَمِعَ عَنْهُ**
a. Onun hakkında işitti.

**عَاجِز عَن**
**عَاجِز عَن**
a. -den, -e karşı âcizdir.

**جَلَسْتُ عَن يَمِيْنِهِ**
**جَلَسْتُ عَن يَمِيْنِهِ عَنڤ٣َ I**
a. Onun sağında oturdum.

**عَن قَصْد**
**عَن قَصْد**
a. Maksat ile: kasten.

**عَن رِضًى**
**عَن رِضًى**
a. Hoşnutluk ile; kolayca, isteyerek.

**مَاتَ عَن وَلَدٍ**
**مَاتَ عَن وَلَدٍ**
a. Bir çocuk, bir vâris bırakarak öldü.

**مَاتَ عَن سِتِّيْن سَنَة**
**مَاتَ عَن سِتِّيْن سَنَة**
a. 60 yaşında öldü.

**قُتِلُوْا عَن آخِرِهِم**
**قُتِلُوْا عَن آخِرِهِم**
a. Son adamına kadar öldürüldüler.

**عَمَّا**
**عَمَّا** (
a. **عَن مَا** için), hakkında, hususunda; -den sonra; üstünde.

**عَمَّا يَسْأَلُوْن**
**عَمَّا يَسْأَلُوْن**
a. Sordukları şey hakkında.

**عَمَّا قَلِيْل**
**عَمَّا قَلِيْل**
a. Az bir süre sonra.

**تَعَالَى اللّٰه عَمَّا يَسِفُوْن**
**تَعَالَى اللّٰه عَمَّا يَسِفُوْن**
a. Allah, O’na nispet ettikleri şeyin üstündedir.
