# عهن — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%87%D9%86/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%87%D9%86/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عهن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%87%D9%86.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: عهن

عهن
عَهَنَ - يَعْهِنُ - عِهْن
عَهَن - يَعْهِنُ + الشيء: ييبس ثم يلين بعد يبسه، كالصوف وجريد النخل
عِهْن: اسم فعل " عَهَنَ - يَعْهِنُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " عَهَنَ - يَعْهِنُ ": الشيء اليابس واللين في ذات الوقت: وهو اصطلاحاً: نوع من الصوف
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الليونة والطراوة والرخاوة" وهي:
رَعُنَ - يَرْعُنُ، رَخِيَ - يَرْخَى (رَخُوَ - يَرْخُو)، لانَ - يَليْنُ، عَهَن - يَعْهِنُ، ضَأَنَ - يَضْأَنُ، طَرِيَ - يَطْرَى (طَرُوَ - يَطْرُو)
العهن
 	﴿وتكون الجبال كالعهن(9)﴾ المعارج ﴿وتكون الجبال كالعهن المنفوش(5)﴾القارعة
مختار الصحاح
● [عهن] ع ه ن: العِهْنُ الصوف
الراغب
عهن
- العهن: الصوف المصبوغ. قال تعالى: }كالعهن المنفوش﴿[القارعة/5]، وتخصيص العهن لما فيه من اللون كما ذكر في قوله:﴾فكانت وردة كالدهان{ [الرحمن/37]، ورمى بالكلام على عواهنه (انظر: المجمل 3/634) أي: أورده من غير فكر وروية، وذلك كقولهم: أورده كلامه غير مفسر.
ملخص اللسان:
1.     العِهْنُ: الصُّوفُ المَصْبُوغُ أَلواناً؛
2.      وقيل:كلُّ صُوفٍ عِهْنٌ، والقِطْعةُ منه عِهْنةٌ، والجمع عُهُونٌ؛
3.      فلان عاهِنٌ أَي مُسْترخٍ كَسْلان؛
4.     أَصلُ العاهِن أَن يَتَقَصَّفَ القضيبُ من الشجرة ولا يَبينَ فيبقى متعلقاً مسترخياً.
5.     والعُهْنة: انكسارٌ في القضيب من غير بَيْنونة، إذا نظرتَ إليه حسبته صحيحاً، فإذا هززته انثنى، وقد عَهَن.
6.     والعاهِنُ: الفقير لانكساره.
7.      وعَهَن الشيءُ: دام وثبت.
8.      وعَهَن أَيضاً: حَضَرَ. ومالٌ عاهِن: حاضر ثابت،
9.      وعَهَن بالمكان: أَقام به.
10.                         والعَواهِنُ: جرائد النخل إذا يَبستْ، وقد عَهَنتْ تَعْهِنُ وتَعْهُنُ،  بالضم، عُهوناً؛
11.                         ومنه سميت جوارحُ الإِنسان عَواهِنَ؛
لسان العرب
● - عهن: العِهْنُ: الصُّوفُ المَصْبُوغُ أَلواناً؛ ومنه قوله تعالى:       كالعِهْنِ المَنْفُوش. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها: أَنها فتَلَتْ قلائدَ       هَدْيِ رسول الله، صلى الله عليه وسلم، من عِهْنٍ؛ قالوا: العِهْنُ       الصُّوفُ المُلَوَّنُ، وقيل: العِهْنُ الصوف المصبوغ أَيَّ لَوْنٍ كان، وقيل:       كلُّ صُوفٍ عِهْنٌ، والقِطْعةُ منه عِهْنةٌ، والجمع عُهُونٌ؛ وأَنشد أَبو       عبيد:       فاضَ منه مِثْلُ العُهونِ من الرَّوْ       ضِ، وما ضَنّ بالإِخاذِ غُدُرْ.       ابن الأَعرابي: فلان عاهِنٌ أَي مُسْترخٍ كَسْلان؛ قال أَبو العباس:       أَصلُ العاهِن أَن يَتَقَصَّفَ القضيبُ من الشجرة ولا يَبينَ فيبقى       متعلقاً مسترخياً. والعُهْنة: انكسارٌ في القضيب من غير بَيْنونة، إذا نظرتَ       إليه حسبته صحيحاً، فإذا هززته انثنى، وقد عَهَن. والعاهِنُ: الفقير       لانكساره. وعَهَن الشيءُ: دام وثبت. وعَهَن أَيضاً: حَضَرَ. ومالٌ عاهِن: حاضر       ثابت، وكذلك نَقْدٌ عاهِنٌ. وحكى اللحياني: إنه لَعاهِنُ المال أَي حاضر       النَّقْد؛ وقول كثير:       ديارُ ابنةِ الضَّمْريِّ إذ حَبْلُ وَصْلِها       مَتِينٌ، وإِذ مَعْرُوفُها لك عاهِنُ.       يكون الحاضر والثابت؛ قال ابن بري: ومثله لتأَْبط شرّاً:       أَلا تِلْكُمو عِرْسي مُنَيْعةُ ضُمّنتْ،       من الله، أَيْماً مُسْتَسِرّاً وعاهِنا.       أَي مقيماً حاضراً. والعاهِنُ: الطعام الحاضر والشراب الحاضر. والعاهنُ:       الحاضر المقيم الثابت. ويقال: إِنه لَعِهْنُ مالٍ إذا كان حسن القيام       عليه. وعَهَن بالمكان: أَقام به. وأَعطاه من عاهِنِ ماله وآهِنه مُبْدَلٌ       أَي من تِلاده. ويقال: خُذْ من عاهِنِ المال وآهِنه أَي من عاجله وحاضره.       والعَواهِنُ: جرائد النخل إذا يَبستْ، وقد عَهَنتْ تَعْهِنُ وتَعْهُنُ،       بالضم، عُهوناً؛ عن أَبي حنيفة، وقيل: العَواهِنُ السَّعَفاتُ اللواتي       يَلِينَ القِلَبَة، في لغة أَهل الحجاز، وهي التي يسميها أَهل نجد الخَوافي،       ومنه سميت جوارحُ الإِنسان عَواهِنَ؛ ومنه حديث عمر: ائتني بجريدة       واتَّقِ العَواهِنَ؛ قال ابن الأَثير: هي جمع عاهِنةٍ وهي السَّعفات التي       يَلِينَ قُلْبَ النخلة، وإنما نهى عنها إِشفاقاً على قُلْب النخلة أَن       يَضُرَّ به قطعُ ما قرُبَ منها. وقال اللحياني: العَواهِن السَّعَفات اللواتي       دون القِلَبة، مَدَنيَّةٌ، والواحد من كل ذلك عاهِنٌ وعاهِنة. ابن       الأَعرابي: العِهان والإِهان والعُرْهونُ والعُرْجونُ والفِتاقُ والعَسَقُ       والطَّرِيدة واللَّعِينُ والضِّلَعُ والعُرْجُدُ واحد؛ قال الأَزهري: كله أَصل       الكِباسة. والعَواهِنُ: عروق في رحِمِ الناقة؛ قال ابنُ الرِّقاع:       أَوْكَتْ عليه مَضِيقاً من عَواهِنها،       كما تَضَمَّنَ كشْحُ الحُرَّة الحَبَلا.       عليه: يعني الجنين. قال ابن الأَعرابي: عَواهِنُها موضع رحمها من باطن       كعَواهِن النخل. وأَلْقى الكلام على عَواهِنه: لم يتدبره، وقيل: هو إذا لم       يُبَلْ أَصاب أَم أَخطأَ، وقيل: هو إذا تهاون به، وقيل: هو إذا قاله من       قبيحه وحسنه. وفي الحديث: إن السَّلَفَ كانوا يُرْسِلون الكلمة على       عَواهِنها أَي لا يَزُمُّونها ولا يَخطِمونها؛ قال ابن الأَثير: العَواهِنُ       أَن تأْخذ غيرَ الطريق في السير أَو الكلام، جمع عاهِنة، وقيل: هو من قولك       عَهِنَ له كذا أَي عجِلَ. وعَهِنَ الشيءُ إذا حَضَر أَي أَرسل الكلام على       ما حضَر منه وعَجِلَ من خطأٍ وصواب. ابن الأَعرابي: يقال إنه ليَحْدِسُ       الكلامَ على عَواهنه، وهو أَن يتعسَّف الكلامَ ولا يتأَنى. يقال: عَهَنتُ       على كذا وكذا أَعْهُنُ؛ المعنى أَي أُثَبِّي منه معرفة؛ ويقال: أُثبِّي       أُثْبِتُ من قول لبيد:       يُثَبِّي ثَناءً من كريمٍ.       وقوله:       أَلا انْعَمْ على حُسْنِ التَّحيَّة واشْرب.       وعَهَنَ منه خير يَعْهُنُ عُهوناً: خرج، وقيل: كل خارج عاهِنٌ.       والعِهْنة: بقلة؛ قال ابن بري: والعِهْنة من ذكور البَقْل. قال الأَزهري: ورأَيت       في البادية شجرة لها وردة حمراء يسمونها العِهْنة. وعُهَيْنة: قبيلة       دَرَجَتْ. وعاهِنٌ: واد معروف. وعاهانُ بن كعب: من شعرائهم، فيمن أَخذه من       العِهْن، ومن أَخذه من العاهة فبابه غير هذا الباب.
مقاييس اللغة:
(عهن) العين والهاء والنون أصلٌ صحيح يدلُّ على لِينٍ وسُهولة وقِلّة غذاء في الشيء.
قال الخليل: العاهن: المال الذي يتروَّح على أهله، وهو العتيد([47]) الحاضر. يقال: أعطاه من عاهِنِ مالِهِ. وأنشد:
فقتلٌ بقتلانا وسَبْيٌ بسَبْيِنا  *** ومالٌ بمال عاهنٍ لم يفرَّقِ
قال الشَّيبانيّ: العاهن: العاجل: يقال: ما أَعْهَن ما أتاك. قال: ويقولون: أبعاهِنٍ بعتَ أم بِدَين. قال ابنُ الأعرابيّ: يقال عاهن، إذا كان في يدك تَقدِر عليه، وقد عَهِنَ يَعْهَن عُهوناً، وأنشد للشاعر([48]) :
ديارُ ابنةِ الضَّمريِّ إذ وصل حبلها  *** متينٌ وإذ معروفها لك عاهن([49])

أي حاضرٌ مقيم. قال أبو زيد: عَهَنَ من فلانٍ خَيْرٌ أو خَبَر -أنا أشكُّ في ذلك- يعهَنُ عُهوناً، إذا خرج منه. قال النَّضر: يقال: اعْهِنْ له أي عَجِّلْ له. وقد عَهَنَ له ما أراد. قال ابن حبيب: يقال هو يُلقِي الكلامَ على عواهنه، إذا لم يبال كيف تكلَّم. وهذا قياسٌ صحيح، لأنَّه لا يقوله بتحفُّظ وتثبُّت. وربما قالوا: يرمي الكلام على عواهنه، إذا قاله بما أدّاه إليه ظنُّه من دون يقين. وهو ذلك المعنى.
ومن هذا الباب: قضيبٌ عاهن، أي متكسِّر مُنْهصِر. ويقال: في القضيب عُهْنَةٌ، وذلك انكسارٌ من غير بَيْنُونة إذا نظرتَ إليه حسبتَه صحيحاً، وإذا هززتَه انثنَى. ويقال للفقير: عاهنٌ من ذلك. وربما قالوا عَهَنْتُ القضيب أَعْهِنُه عَهْناً. فأمَّا الذي يُحْكى عن أبي الجرّاح أنّه قال: عَهَنْت عواهن النخل، إذا يَبِسَت تَعْهِنُ عُهوناً، فغلَط، لأنَّ القياس بخلاف ذلك. قال ابن الأعرابي: عواهن النخل: ما يلي قُلْبَ النَّخلة من الجريد. وهذا أصحُّ من الأول وروي عن النبي عليه الصلاة والسلام [أنّه] قال لبعض أصحابه: "ائتني بسَعَفٍ واجتنب العواهن"؛ لأنّها رطبة([50]) . قال بعض أهل اللُّغة: أهل الحجاز يسمُّون السَّعَفات التي تلي القِلَبَة([51]) : العواهن؛ لأنَّها رطبةٌ لم تشتدّ. فأمَّا قولهم إنَّ العاهن: الحابس، وإنشادهم للنابغة:
أقول لها لمَّا ونت وتخاذلتْ  *** أجِدِّي فما دون الجَبَا لك* عاهنُ
فهو عندنا غلطٌ، وإنَّما معناه على موضوعِ القياس الذي قسناه، أنَّ ما دون الجَبا([52]) ممكن غير ممنوع، أي السَّبيل إليه سهل. ويكون "ما" في معنى اسم.
ومن الباب إن كان صحيحاً ما رواه ابنُ السِّكِّيت، أنّ العواهنَ: عروقٌ في رحم النَّاقة. وأنشَدَ لابن الرِّقاع:
أوْكَتْ عليها مَضِيقاً من عواهنها *** كما تضَمَّنَ كَشْحُ الحُرّة الحَبَلا([53])
كأنّه شبَّه تلك العروقَ بعواهن النَّخل. وأما العِهْن، وهو الصُّوف المصبوغ، فليس ببعيدٍ أنْ يكون من القياس؛ لأنَّ الصَّبْغَ يليّنه. والله أعلم.
القاموس المحيط:
العُهْنَةُ، بالضم تَثَنِّي القَضيبِ، أو انْكِسارُه، أو بِلا بَيْنُونَةٍ، عَهَنَ يَعْهِنُ، وبالكسر شَجَرَةٌ لها وَرْدَةٌ حَمْراءُ، والقِطْعَةُ من العِهْنِ، للصُّوفِ، أو المَصْبوغِ ألْواناً ج عُهُونٌ، ولُغَةٌ في الإِحْنَةِ.
والعاهِنُ: الفَقيرُ، والمالُ التالِدُ، والحاضِرُ، والمُقيمُ الثابِتُ، والمُسْتَرْخِي الكَسْلانُ، ووَاحِدُ العَواهِن، للسَّعَفَاتِ التي يَلِينَ القِلَبَةَ، ولِعُروقٍ في رَحِمِ الناقَةِ، ولجَوارِحِ الإِنْسانِ. ورَمَى الكلامَ على عَواهِنِه، أي: لم يُبالِ أصابَ أم أخْطَأ. وتَعْهِنُ، مُثَلَّثةَ الأوَّلِ مَكْسُورةَ الهاءِ: ع بالحِجازِ.
وعَهَنَ، كَنَصَرَ: أقامَ، وخَرَجَ، ضدٌّ، وجَدَّ في العَمَلِ، وعَهِدَ، و له مُرادَهُ: عَجَّلَهُ له، و السَّعَفُ: يَبِسَتْ. والعَيْهُونُ: نَبْتٌ طَيِّبٌ. وهو عِهْنُ مالٍ، بالكسر: حَسَنُ القِيامِ عليه.
وعاهانُ بنُ كَعْبٍ: شاعِرٌ. والعِهانُ، ككِتابٍ: أصْلُ الكِباسَةِ. وبنُو عُهَيْنَةَ، كجُهَيْنَةَ: قَبيلَةٌ دَرَجُوا.
تاج العروس:
( العهنة بالضم تثنى انقضيب أو انكساره أو بلا بينونة ) إذا نظرت إليه وجدته صحيحا فإذا هززته انثى وقد ( عهن يعهن ) من حد ضرب ( و ) العهنة ( بالكسر شجرة ) البادية ( لها وردة حمراء ) قال الازهرى رايتها وقال أبو حنيفة رحمه الله تعالى هي بقلة وقال ابن برى من ذكور البقل ( و ) العهنة ( القطعة من العهن ) اسم ( للصوف ) عامة ( أو ) هو ( المصبوغ ألوانا ) وبه فسر قوله تعالى كالعهن المنفوش قال الراغب وتخصيص العهن لما فيه من اللون كما في قوله تعالى فكانت وردة كالدهان ( ج عهون ) وأنشد أبو عبيد فاض منه مثل العهون من الرو * ض وما ضن بالاخاذ غدر ( و ) العهنة ( لغة في الاحنة ) بمعنى الحقد والغضب ( والعاهن الفقير ) لانكساره ( و ) أيضا ( المال التالد ) يقال أعطاه من عاهن ماله وآهنه أي من تلاده ( و ) أيضا ( الحاضر ) يقال خذ من عاهن ماله وآهنه وعاجله وحاضره وقد عهن إذا حضر وطعام عاهن وشراب عاهن أي حاضر ( و ) أيضا ( المقيم ) وأنشد ابن برى لتابط شرا ألا تلكمو عرسي منيعة ضمنت * من الله أيما متسرا وعاهنا
أي مقيما حاضر أو قول كثير ديار ابنة الضمرى إذ حبل وصلها * متين واذ معرو فهالك عاهن يكون الحاضر و ( الثابت ) ويقال مال عاهن أي حاضر ثابت وعهن الشئ دام وثبت ( و ) أيضا ( المسترخى الكسلان ) عن ابن الاعرابي قال أبو العباس أصل العاهن أن يتقصف القضيب من الشجرة ولا يبين فيبقى متعلقا مسترخيا ( و ) العاهن ( واحد العواهن للسعفات التى يلين القلبة ) في لغة الحجاز وهى التى تسميها أهل نجد الخوافى وقال اللحيانى التى دون القلبة مدنية والواحد منها عاهن وعاهنة وفى حديث عمر ائتنى بجريدة واتق العواهن قال ابن الاثير هي جمع عاهنة وهى السفعات التى يلين قلب النخلة وانما نهى عنها اشفاقا على قلب النخلة أن يضر به قطع ما قرب منها ( و ) العواهن أيضا اسم ( لعروق في رحم الناقة ) قال ابن الرقاع أو كت عليه مضيقا من عواهنها * كما تضمن كشح الحرة الحبلا عليه أي على الجنين قال ابن الاعرابي عواهنها موضع رحمها من باطن كعواهن النخل ( و ) العواهن أيضا اسم ( لجوارح الانسان ) على التشبيه بتلك السعفات ( ورمى الكلام على عواهنه أي ) لم يتدبره وقيل أورده من غير فكر وروية كقولهم أورد كلامه غير مفسر وقيل إذا ( لم يبال أصاب أم أخطا ) وقيل هو إذا تهاون به وقيل هو إذا قاله من حسنه وقبيحه وفى الحديث أن السلف كانوا يرسلون الكلمة على عواهنها أي لا يزمونها ولا يخطمونها وقال ابن الاثير العواهن أن تأخذ غير الطريق في السير أو الكلام جمع عاهنة ( وتعهن مثلثة الاول مكسورة الهاء ع بالحجاز ) والتاء زائدة ووزنه تفعل وفى كلام السهيلي ما يقتضى أصالتها
وجوز قوم الوجهين ( وعهن ) بالمكان ( كنصر أقام ) به ( و ) عهن منه خير يعهن عهونا ( خرج ) وقيل كل عاهن خارج ( ضدو ) عهن ( جد في العمل و ) أيضا ( عهدو ) عهن ( له مراده عجله له و ) عهنت ( السعفة يبست ) تعهن وتعهن كمنع ونصر عهونا عن أبى حنيفة ( والعيهون نبت طيب و ) يقال ( هو عهن مال بالكسر ) أي ( حسن القيام عليه وعاهان بن كعب شاعر ) فيمن أخذه من العهن ومن أخذه من العاهة فبابه غير هذا ( والعهان ككتاب أصل الكياسة ) عن ابن الاعرابي وكذلك الاهان والعرهون والعرجون والفتاق والعسق والطريدة واللعين والضلع والعرجد ( وبنو عهينة كجهينة قبيلة درجوا ) * ومما يستدرك عليه عهن الشئ دام والعهواهن جرائد النخل إذا يبست والعواهن أن ياخذ غير الطريق في السير وعاهن اسم واد

### Türkçe

**عهن**
**عَهَنَ - يَعْهِنُ - عِهْن**
**عَهَن - يَعْهِنُ** + şey: kurur, sonra kurumasından sonra yumuşar; yün ve hurma dalı gibi.
**عِهْن**: “**عَهَنَ - يَعْهِنُ**” fiilinin fiil adı; ve yine “**عَهَنَ - يَعْهِنُ**” fiilinin fiiliyle olan şey: aynı anda kuru ve yumuşak olan şey; ve ıstılahça: yünden bir tür.
Ve lafız “yumuşaklık, tazelik ve gevşeklik” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**رَعُنَ - يَرْعُنُ**، **رَخِيَ - يَرْخَى** (**رَخُوَ - يَرْخُو**)، **لانَ - يَليْنُ**، **عَهَن - يَعْهِنُ**، **ضَأَنَ - يَضْأَنُ**، **طَرِيَ - يَطْرَى** (**طَرُوَ - يَطْرُو**)

**العهن**
 	﴿Dağlar **العهن** gibi olur (9)﴾ **المعارج** ﴿Dağlar atılmış **العهن** gibi olur (5)﴾ **القارعة**

**مختار الصحاح**
● [**عهن**] ع ه ن: **العِهْنُ** yündür.

**الراغب**
**عهن**
- **العهن**: boyanmış yün. Yüce Allah dedi ki: }atılmış **العهن** gibi﴿[**القارعة**/5]; ve **العهن**’in, onda renk bulunması sebebiyle tahsis edilmesi, şu sözünde zikredildiği gibi:﴾derken bir gül gibi, yağ gibi oldu{ [**الرحمن**/37]. Ve “sözü **عواهنه** üzerine attı” (bak: **المجمل** 3/634) yani: onu düşünce ve teenni olmaksızın ortaya koydu; bu da onların “sözünü açıklanmamış olarak ortaya koydu” demeleri gibidir.

**ملخص اللسان:**
1.     **العِهْنُ**: renk renk boyanmış yün;
2.      Ve denildi: her yün **عِهْن**’dir; ondan parça **عِهْنة**’dir; çoğulu **عُهُون**’dur;
3.      Falan **عاهِن**’dir; yani gevşek, tembel;
4.     **العاهِن**’in aslı: dalın ağaçtan kıtır kıtır kırılıp ayrılmaması; böylece bağlı kalıp gevşekçe sarkmasıdır.
5.     Ve **العُهْنة**: ayrılma olmaksızın dalda bir kırılmadır; ona baktığında onu sağlam sanırsın; onu salladığında bükülür; ve **عَهَن** etmiştir.
6.     Ve **العاهِنُ**: kırıklığından dolayı fakirdir.
7.      Ve **عَهَن** şey: devam etti ve sabit oldu.
8.      Ve **عَهَن** ayrıca: hazır bulundu. Ve **مالٌ عاهِن**: hazır, sabit;
9.      Ve **عَهَن** mekânda: orada ikamet etti.
10.                         Ve **العَواهِنُ**: kuruduğunda hurma dallarıdır; ve **عَهَنتْ**; **تَعْهِنُ** ve **تَعْهُنُ** (ötre ile) **عُهوناً**;
11.                         Ve bundan dolayı insanın uzuvlarına **عَواهِنَ** adı verildi;

**لسان العرب**
● - **عهن**: **العِهْنُ**: renk renk boyanmış yün; ve ondan Yüce Allah’ın sözü: atılmış **العِهْن** gibi. Âişe’nin, Allah ondan razı olsun, hadîsinde: Resûlullah’ın, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, kurbanının gerdanlıklarını **عِهْن**’den büktüğü: dediler ki: **العِهْنُ** renkli yündür; ve denildi: **العِهْنُ** hangi renk olursa olsun boyanmış yündür; ve denildi: her yün **عِهْن**’dir; ondan parça **عِهْنة**’dir; çoğulu **عُهُون**’dur; ve Ebû Ubeyd inşâd etti:
     Ondan, bahçeden **العُهون** gibi taştı; ve su biriktirenlerden cimrilik etmedi, gölcükler.
     İbnü’l-A‘râbî: falan **عاهِن**’dir; yani gevşek, tembel; Ebû’l-Abbâs dedi ki: **العاهِن**’in aslı: dalın ağaçtan kıtır kıtır kırılıp ayrılmaması; böylece bağlı kalıp gevşekçe sarkmasıdır. Ve **العُهْنة**: ayrılma olmaksızın dalda bir kırılmadır; ona baktığında onu sağlam sanırsın; onu salladığında bükülür; ve **عَهَن** etmiştir. Ve **العاهِنُ**: kırıklığından dolayı fakirdir. Ve **عَهَن** şey: devam etti ve sabit oldu. Ve **عَهَن** ayrıca: hazır bulundu. Ve **مالٌ عاهِن**: hazır, sabit; ve yine **نَقْدٌ عاهِنٌ**. Lihyânî nakletti: “O, malın **لَعاهِنُ**’idir” yani hazır nakittir; ve Kesîr’in sözü:
     Damrî’nin kızının diyarları; onun vuslat ipi sağlam iken, ve onun iyiliği sana **عاهِن** iken.
     Hazır ve sabit olur; İbn Berrî dedi ki: ve benzeri Te’abbata Şerran’ın:
     Dikkat edin, şu benim eşim Muney‘a; Allah tarafından, gizlenmiş ve **عاهِنا** olarak teminat altına alındı.
     Yani ikamet eden, hazır. Ve **العاهِنُ**: hazır yemek ve hazır içecek. Ve **العاهنُ**: hazır, ikamet eden, sabit. Ve denilir: “O, malın **لَعِهْنُ**’idir” eğer onun üzerinde güzelce duruyorsa. Ve **عَهَن** mekânda: orada ikamet etti. Ve ona malının **عاهِن**’inden ve **آهِنه**’inden verdi; yani eski malından. Ve denilir: “Malın **عاهِن**’inden ve **آهِنه**’inden al” yani acele olanından ve hazır olanından. Ve **العَواهِنُ**: kuruduğunda hurma dallarıdır; ve **عَهَنتْ**; **تَعْهِنُ** ve **تَعْهُنُ** (ötre ile) **عُهوناً**; Ebû Hanîfe’den. Ve denildi: **العَواهِنُ** Hicaz ehlinin dilinde, hurmanın göbeğine yakın olan yaprak saplarıdır; bunlara Necd ehli **الخَوافي** der. Ve bundan dolayı insanın uzuvlarına **عَواهِنَ** adı verildi. Ve Ömer’in hadîsinden: “Bana bir hurma dalı getir ve **العَواهِنَ**’den sakın.” İbnü’l-Esîr dedi ki: o, **عاهِنة**’nin çoğuludur; o da hurmanın göbeğine yakın olan yaprak saplarıdır; ancak hurmanın göbeğine acıdığı için onlardan nehyetti; çünkü ona yakın olanın kesilmesi hurmanın göbeğine zarar verebilir. Lihyânî dedi ki: **العَواهِن** göbeğin altındaki yaprak saplarıdır; Medinelidir; bunların her birinin tekili **عاهِن** ve **عاهِنة**’dir. İbnü’l-A‘râbî: **العِهان** ve **الإِهان** ve **العُرْهونُ** ve **العُرْجونُ** ve **الفِتاقُ** ve **العَسَقُ** ve **الطَّرِيدة** ve **اللَّعِينُ** ve **الضِّلَعُ** ve **العُرْجُدُ** bir tek şeydir; Ezherî dedi ki: hepsi **الكِباسة**’nin aslıdır. Ve **العَواهِنُ**: devenin rahminde damarlar; İbnü’r-Riqâ‘ dedi ki:
     Onun üzerine, **عَواهِن**’inden bir darlık bağladı;
     Hür kadının böğrü hamileliği nasıl içine alırsa.
     “Onun üzerine”: yani cenin üzerine. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **عَواهِنُها** onun rahminin iç taraftaki yeridir; hurmanın **عَواهِن**’i gibi. Ve “sözü **عَواهِنه** üzerine bıraktı”: onu düşünmedi; ve denildi: isabet etti mi hata etti mi aldırmadığında; ve denildi: onu hafife aldığında; ve denildi: onu çirkininden ve güzelinden söylediğinde. Hadîste: “Selef, kelimeyi **عَواهِنها** üzerine salıverirlerdi” yani onu gemlemezler ve dizginlemezlerdi. İbnü’l-Esîr dedi ki: **العَواهِنُ**, yürüyüşte veya sözde yolun dışına sapmandır; **عاهِنة**’nin çoğuludur; ve denildi: “**عَهِنَ** ona şöyle” sözünden gelir; yani acele etti. Ve **عَهِنَ** şey, hazır olduğunda; yani sözü, ondan hazır olan ve hata ile sevaptan acele olan üzerine salıverdi. İbnü’l-A‘râbî: “O, sözü **عَواهنه** üzerine tahmin eder” denilir; bu, sözü zorlayıp teenni etmemesidir. Denilir: “Şöyle şöyle üzerine **عَهَنتُ**; **أَعْهُنُ**”; mana: ondan bir bilgi sabitleştiririm; ve denilir: “**أُثبِّي**: **أُثْبِتُ**” Lebîd’in sözüne göre:
     Kerimden bir övgüyü **يُثَبِّي** eder.
     Ve onun sözü:
     Selâmın güzelliğine ihsanda bulun ve iç.
     Ve “Ondan bir hayır **عَهَنَ** eder; **يَعْهُنُ** **عُهوناً**”: çıktı; ve denildi: her çıkan **عاهِن**’dir.
     Ve **العِهْنة**: bir ot; İbn Berrî dedi ki: ve **العِهْنة**, otların erkeklerindendir. Ezherî dedi ki: çölde kırmızı çiçeği olan bir ağaç gördüm; ona **العِهْنة** diyorlardı. Ve **عُهَيْنة**: yok olmuş bir kabile. Ve **عاهِنٌ**: bilinen bir vadi. Ve **عاهانُ بن كعب**: şairlerindendir; onu **العِهْن**’den alan hakkında; onu **العاهة**’den alanın ise babı bu bab değildir.

**مقاييس اللغة:**
(**عهن**) **العين** ve **الهاء** ve **النون**; sahih bir asıldır; şeyde yumuşaklığa, kolaylığa ve az gıdaya delâlet eder.
Halîl dedi ki: **العاهن**: ehli üzerine rahatlayan maldır; o, hazır olan **العتيد**’dir. Denilir: “Ona malının **عاهِن**’inden verdi.” Ve inşâd etti:
     Bizim öldürmemize karşılık öldürme, bizim esir almamıza karşılık esir alma;
     Ve ayrılmamış **عاهن** bir malla mala karşılık.
Şeybânî dedi ki: **العاهن**: acele olandır; denilir: “Sana gelen ne kadar **أَعْهَن**!” Dedi ki: ve derler: “**أبعاهِنٍ** mi sattın yoksa borçla mı?” İbnü’l-A‘râbî dedi ki: elinde olup gücünün yettiği zaman **عاهن** denilir; ve **عَهِنَ يَعْهَنُ عُهوناً**; ve şair için inşâd etti:
     Damrî’nin kızının diyarları; onun vuslat ipi sağlam iken,
     Ve onun iyiliği sana **عاهن** iken.
Yani hazır, ikamet eden. Ebû Zeyd dedi ki: “Falandan bir hayır veya haber **عَهَنَ** etti — bunda şüphe ediyorum — **يعهَنُ عُهوناً**”; eğer ondan çıktıysa. Nadr dedi ki: “Ona **اعْهِنْ** et” denilir; yani ona acele ettir. Ve ona istediğini **عَهَنَ** etti. İbn Habîb dedi ki: “Sözü **عواهنه** üzerine atıyor” denilir; eğer nasıl konuştuğuna aldırmıyorsa. Bu sahih bir kıyastır; çünkü onu ihtiyat ve sağlamlaştırma ile söylemez. Ve bazen derler: “Sözü **عواهنه** üzerine atıyor”; eğer onu, yakîne dayanmaksızın zannının götürdüğü şeye göre söylediyse. O da bu manadır.
Ve bu babdandır: **قضيبٌ عاهن**; yani kırık, bükülmüş. Ve denilir: dalda **عُهْنَةٌ** vardır; bu, ayrılma olmaksızın bir kırılmadır; ona baktığında onu sağlam sanırsın; onu salladığında bükülür. Ve fakire bundan dolayı **عاهنٌ** denilir. Ve bazen derler: “Dal’ı **عَهَنْتُ**; **أَعْهِنُه عَهْناً**.” Ama Ebû’l-Cerrâh’tan nakledilen: “Hurma **عواهن**’ini **عَهَنْتُ**; kuruduğunda **تَعْهِنُ عُهوناً**” sözü yanlıştır; çünkü kıyas bunun tersinedir. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: hurmanın **عواهن**’i: hurmanın göbeğine yakın olan dallardır. Bu, birinciden daha doğrudur. Ve Peygamber’den, onun üzerine salât ve selâm olsun, rivayet edildi: bazı ashabına dedi ki: “Bana bir **سَعَف** getir ve **العواهن**’den sakın”; çünkü onlar rutubetlidir. Dil ehlinden bazıları dedi ki: Hicaz ehli, **القِلَبة**’ye yakın olan yaprak saplarına **العواهن** der; çünkü onlar rutubetlidir, sertleşmemiştir. Ama onların “**العاهن**: hapseden” demeleri ve Nâbiga için inşâd etmeleri:
     Ona dedim; gevşeyip geri kaldığında:
     Ciddî ol; çünkü **الجَبَا**’dan aşağısı için sana **عاهن** vardır.
Bu, bize göre yanlıştır; ancak manası, kıyasın konulduğu şeye göredir: **الجَبا**’dan aşağısı mümkün, engellenmiş değildir; yani ona giden yol kolaydır. Ve “**ما**” isim manasındadır.
Ve babdandır — eğer sahihse — İbnü’s-Sikkît’in rivayet ettiği: **العواهن**: devenin rahminde damarlar. Ve İbnü’r-Riqâ‘ için inşâd etti:
     Onun üzerine, **عواهن**’inden bir darlık bağladı; hür kadının böğrü hamileliği nasıl içine alırsa.
Sanki o damarları hurmanın **عواهن**’ine benzetti. Ve **العِهْن**’e gelince — o boyanmış yündür — kıyastan uzak değildir; çünkü boya onu yumuşatır. Ve Allah daha iyi bilir.

**القاموس المحيط:**
**العُهْنَةُ** (ötre ile): dalın bükülmesi; yahut kırılması; yahut ayrılma olmaksızın; **عَهَنَ يَعْهِنُ**. Ve kesre ile: kırmızı çiçeği olan bir ağaç. Ve **العِهْن**’den parça: yün için; yahut renk renk boyanmış için; çoğulu **عُهُون**; ve **الإِحْنَة**’de bir lugattır.
Ve **العاهِنُ**: fakir; ve eski mal; ve hazır; ve ikamet eden, sabit; ve gevşek, tembel; ve **العَواهِن**’in tekili: **القِلَبَة**’ye yakın olan yaprak sapları için; ve devenin rahminde damarlar için; ve insanın uzuvları için. Ve “Sözü **عَواهِنِه** üzerine attı”; yani isabet etti mi hata etti mi aldırmadı. Ve **تَعْهِنُ**: ilk harfi üç vecihli, **الهاء**’sı kesreli; Hicaz’da bir yer.
Ve **عَهَنَ** ( **نَصَرَ** gibi): ikamet etti; ve çıktı; zıttır. Ve işte ciddî oldu. Ve ahdetti. Ve ona muradını: ona acele ettirdi. Ve yaprak sapı: kurudu. Ve **العَيْهُونُ**: hoş bir bitkidir. Ve o, malın **عِهْنُ**’idir (kesre ile): onun üzerinde güzelce durandır.
Ve **عاهانُ بنُ كَعْبٍ**: şairdir. Ve **العِهانُ** ( **كِتاب** gibi): **الكِباسَة**’nin aslıdır. Ve **بنو عُهَيْنَةَ** ( **جُهَيْنَةَ** gibi): yok olmuş bir kabiledir.

**تاج العروس:**
(**العهنة** ötre ile: dalın bükülmesi, yahut kırılması, yahut ayrılma olmaksızın): ona baktığında onu sağlam bulursun; onu salladığında bükülür; ve **عهن يعهن** ( **ضرب** haddi üzere). Ve **العهنة** (kesre ile): çölde bir ağaçtır; kırmızı çiçeği vardır. Ezherî dedi ki: onu gördüm. Ebû Hanîfe, Allah ona rahmet etsin, dedi ki: o bir ottur. İbn Berrî dedi ki: otların erkeklerindendir. Ve **العهنة**: **العهن**’den parça; isimdir; yün için genel olarak; yahut renk renk boyanmış olandır; bununla Yüce Allah’ın sözü “atılmış **العهن** gibi” tefsir edildi. Râgıb dedi ki: **العهن**’in, onda renk bulunması sebebiyle tahsis edilmesi, Yüce Allah’ın sözü “derken bir gül gibi, yağ gibi oldu”nda olduğu gibidir. (Çoğul: **عهون**). Ebû Ubeyd inşâd etti:
     Ondan, bahçeden **العُهون** gibi taştı; ve su biriktirenlerden cimrilik etmedi, gölcükler.
Ve **العهنة**: **الاحنة**’de bir lugattır; kin ve öfke manasında. Ve **العاهن**: fakirdir; kırıklığından dolayı. Ve ayrıca: eski maldır; denilir: “Ona malının **عاهن**’inden ve **آهنه**’inden verdi”; yani eski malından. Ve ayrıca: hazırdır; denilir: “Malının **عاهن**’inden ve **آهنه**’inden al”; yani acele olanından ve hazır olanından. Ve **عهن**: hazır bulunduğunda; ve **طعام عاهن** ve **شراب عاهن**: yani hazır. Ve ayrıca: ikamet edendir; İbn Berrî, Te’abbata Şerran için inşâd etti:
     Dikkat edin, şu benim eşim Muney‘a; Allah tarafından, gizlenmiş ve **عاهنا** olarak teminat altına alındı.
Yani ikamet eden, hazır. Yahut Kesîr’in sözü:
     Damrî’nin kızının diyarları; onun vuslat ipi sağlam iken, ve onun iyiliği sana **عاهن** iken.
Hazır olan olur. Ve (sabit): denilir: **مال عاهن**; yani hazır, sabit. Ve **عهن** şey: devam etti ve sabit oldu. Ve ayrıca: gevşek, tembel; İbnü’l-A‘râbî’den. Ebû’l-Abbâs dedi ki: **العاهن**’in aslı: dalın ağaçtan kıtır kıtır kırılıp ayrılmaması; böylece bağlı kalıp gevşekçe sarkmasıdır. Ve **العاهن**: Hicaz dilinde, **القِلَبَة**’ye yakın olan yaprak sapları için **العواهن**’in tekilidir; bunlara Necd ehli **الخَوافي** der. Lihyânî dedi ki: **القِلَبة**’nin altındakiler Medinelidir; bunların tekili **عاهن** ve **عاهنة**’dir. Ömer’in hadîsinde: “Bana bir hurma dalı getir ve **العواهن**’den sakın.” İbnü’l-Esîr dedi ki: o, **عاهنة**’nin çoğuludur; o da hurmanın göbeğine yakın olan yaprak saplarıdır; ancak hurmanın göbeğine acıdığı için onlardan nehyetti; çünkü ona yakın olanın kesilmesi hurmanın göbeğine zarar verebilir. Ve **العواهن** ayrıca: devenin rahminde damarlar için bir isimdir. İbnü’r-Riqâ‘ dedi ki:
     Onun üzerine, **عواهن**’inden bir darlık bağladı; hür kadının böğrü hamileliği nasıl içine alırsa.
“Onun üzerine”: yani cenin üzerine. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **عواهنها** onun rahminin iç taraftaki yeridir; hurmanın **عواهن**’i gibi. Ve “Sözü **عواهنه** üzerine attı”: yani onu düşünmedi. Ve denildi: onu düşünce ve teenni olmaksızın ortaya koydu; onların “sözünü açıklanmamış olarak ortaya koydu” demeleri gibi. Ve denildi: isabet etti mi hata etti mi aldırmadığında. Ve denildi: onu hafife aldığında. Ve denildi: onu güzelinden ve çirkininden söylediğinde. Hadîste: “Selef, kelimeyi **عواهنها** üzerine salıverirlerdi”; yani onu gemlemezler ve dizginlemezlerdi. İbnü’l-Esîr dedi ki: **العواهن** yürüyüşte veya sözde yolun dışına sapmandır; **عاهنة**’nin çoğuludur. Ve (**تعهن**: ilk harfi üç vecihli, **الهاء**’sı kesreli; Hicaz’da bir yer): **التاء** ziyadedir; vezni **تفعل**’dir; Süheylî’nin sözünde onun aslîliğini gerektiren şey vardır; bir topluluk iki vecih de caiz gördü.
Ve **عهن** mekânda ( **نصر** gibi): orada ikamet etti. Ve “Ondan bir hayır **عهن** eder; **يعهن عهونا**”: çıktı. Ve denildi: her **عاهن** çıkan kimsedir. (Zıddı:) **عهن**: işte ciddî oldu. Ve ayrıca: ahdetti. Ve **عهن**: ona muradını acele ettirdi. Ve **عهنت** yaprak sapı: kurudu; **تعهن** ve **تعهن** ( **منع** ve **نصر** gibi) **عهونا**; Ebû Hanîfe’den. Ve **العيهون**: hoş bir bitkidir. Ve denilir: “O, malın **عهن**’idir” (kesre ile); yani onun üzerinde güzelce durandır. Ve **عاهان بن كعب**: şairdir; onu **العهن**’den alan hakkında; onu **العاهة**’den alanın ise babı bu bab değildir. Ve **العهان** ( **كتاب** gibi): **الكياسة**’nin aslıdır; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve yine **الاهان** ve **العرهون** ve **العرجون** ve **الفتاق** ve **العسق** ve **الطريدة** ve **اللعين** ve **الضلع** ve **العرجد**. Ve **بنو عهينة** ( **جهينة** gibi): yok olmuş bir kabiledir.
*Ve istidrâk edilenlerdendir: **عهن** şey: devam etti. Ve **العهواهن**: kuruduğunda hurma dallarıdır. Ve **العواهن**: yürüyüşte yolun dışına sapmaktır. Ve **عاهن**: bir vadi adıdır.*
