# عوج — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D8%AC/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%88%D8%AC/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عوج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D8%AC.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: عوج

العَوَج، بالتحريك: مصدر قولك عَوِج الشيء بالكسر فهو أعْوَجُ. والاسم العِوَجُ بكسر العين. قال ابن السكيت: وكلُّ ما كان ينتصب كالحائط والعود قيل فيه عَوَجٌ بالفتح، والعِوَجُ بالكسر ما كان من أرضٍ أو دينٍ أو معاشٍ؛ يقال: في دِينِهِ عِوَجٌ. والعَوْجاءُ: الضامرة من الإبل. قال طرفة:
بِعَوْجاءَ مِرْقالٍ تَروحُ وتغتدي
والعَوْجاءُ: القَوسَ، ورجلٌ أعْوَجُ بيِّن العَوَج، أي سيِّء الخلق. وعُجْتُ بالمكان أعوجُ، أي أقمت به. وعُجْتُ غيري بالمكان أعوجهُ، يتعدَّى ولا يتعدَّى، وعُجْتُ البعير أعوجهُ عَوْجاً ومَعاجاً، إذا عَطَفت رأسَه بالزمام. وانْعاجَ عليه، أي انعطف. والعائِجُ: الواقف. وذكر ابنُ الأعرابي: فلان ما يَعوج عن شيء، أي ما يرجع عنه. واعْوَجَّ الشيء اعْوِجاجاً. يقال: عصا مُعْوَجَّةٌ؛ ولا تقل مِعْوَجَّةٌ بكسر الميم. وعوَّجتُ الشيء فتعوَّج. والعاجُ: عظم الفيل، الواحدة عاجَةٌ. قال سيبويه: يقال لصاحب العاج عوَّاج. وعاج: زجرٌ للناقة. قال الشاعر:
كأنِّيَ لم أزجُرْ بعـاجِ نَـجـيبَةً		ولم ألق عن شَحْطٍ خليلاً مُصافيا

### Türkçe

**العَوَج**، harekeleme ile: “Senin ‘**عَوِج** şey’ demen”in mastarıdır; kesre ile (söylenir), o hâlde o **أعْوَجُ**dur. İsim ise **العِوَجُ**dur; **العين**’in kesresiyle. İbnü’s-Sikkît dedi ki: Duvar ve değnek gibi dik duran her şey hakkında fetha ile **عَوَجٌ** denir; kesre ile **العِوَجُ** ise yerden yahut dinden yahut geçimden olan şeydir; “Onun dininde **عِوَجٌ** vardır” denir. **العَوْجاءُ**: develerden zayıf olan. Tarafe dedi ki:
بِ**عَوْجاءَ** مِرْقالٍ تَروحُ وتغتدي

Ve **العَوْجاءُ**: yay; ve bir adam **أعْوَجُ**dur, **العَوَج**ı açık (belli)dir; yani kötü huyludur. “**عُجْتُ** yerde, **أعوجُ**” (denir); yani orada ikamet ettim. Ve “**عُجْتُ** başkasını yerde, **أعوجهُ**” (denir); geçişli olur ve geçişsiz olur. Ve “**عُجْتُ** deveyi, **أعوجهُ** **عَوْجاً** ve **مَعاجاً**” (denir); yularla başını büktüğün zaman. Ve “**انْعاجَ** onun üzerine” (denir); yani döndü/büküldü. **العائِجُ**: duran (kimse). İbnü’l-A‘râbî zikretti: Falan, bir şeyden **يَعوج** etmez; yani ondan geri dönmez. Ve şey **اعْوَجَّ** olur, **اعْوِجاجاً**. “**مُعْوَجَّةٌ** değnek” denir; **الميم**’in kesresiyle **مِعْوَجَّةٌ** deme. Ve “Şeyi **عوَّجتُ** de, o da **تعوَّج** oldu.” **العاجُ**: filin kemiği; bir tanesi **عاجَةٌ**dır. Sîbeveyh dedi ki: **العاج** sahibine **عوَّاج** denir. Ve **عاج**: dişi deve için bir azarlamadır (sürme ünlemi). Şair dedi ki:
كأنِّيَ لم أزجُرْ ب**عـاجِ** نَـجـيبَةً		ولم ألق عن شَحْطٍ خليلاً مُصافيا
