# عور — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D8%B1/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%88%D8%B1/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D8%B1.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: عور

ع و ر
في عينه عوّار وعائر وهو عمصة تمضّ منها‏.‏
قالت الخنساء‏:‏ قذي بعينك أم بالعين عوّار وجاء من المال بعائر عينين أي بما يملؤها ويكاد يعوّرهما وقيل بمالٍ تعوّر له عينا الفحل وكانوا يفقئون عينه إذا بلغت الإبل ألفاً‏.‏
وفي كلام بعضهم‏:‏ لأعطينّك من المال عائرة عينين ولأضعنّك في أعزبيتين‏.‏
ويقال للغراب‏:‏ أعور عوّر الله عينك‏.‏
ورأسه ينتغش أعاور أي صئباناً الواحد‏:‏ أعور‏.‏
ويقال للمكروهين‏:‏ كسير وعوير وكل غير خير‏.‏
ومن المستعار‏:‏ كتاب أعور‏:‏ دارس‏.‏
وراكب أعور‏:‏ لا سوط معه‏.‏
وعجبت ممن يؤثر العوراء على العيناء أي الكلمة القبيحة على الحسنة‏.‏
قال كعب بن سعد الغنويّ‏:‏ وعوراء قد قيلت فلم ألتفت لها وما الكلم العوران لي بقبول وعوّر عين الرّكيّة إذا كبسها وأفسدها حتى نضب الماء‏.‏
وعوّرته عن حاجته‏:‏ رددته فهو أعور‏.‏
وعوّرته عن الماء‏:‏ حلأته‏.‏
وعوّرت عليه أمره‏:‏ قبّحته‏.‏
‏"‏ وما أدري أيّ الجراد عاره ‏"‏ أي أهلكه وأصله‏:‏ عار عينه إذا عوّرها‏.‏
ومما اشتق من المستعار‏:‏ أعور الفارس‏:‏ بدا منه موضع خلل‏.‏
ومكان معور‏:‏ ذو عورة‏.‏
وقد أعور لك الصيد وأعورك‏:‏ أمكنك‏.‏
وعورتا الشمس‏:‏ خافقاها‏.‏
وتعاوروه بالضرب واعتوروه‏.‏
والاسم تعتوره حركات الإعراب‏.‏
وتعاورت الرياح رسم الدار‏.‏
وتعاورنا العواريّ‏.‏
واستعار سهماً من كنانته‏.‏
وأرى الدّهر يستعير في شبابي أي يأخذه مني‏.‏
وسيف أعيرته المنيّة‏.‏
قال وأنت ربيع ينعش الناس سيبه وسيف أعيرته المنية قاطع

### Türkçe

ع و ر
Onun gözünde **عوّار** ve **عائر** vardır; o, ondan dolayı sızlayan bir **عمصة**dır.
Hansıâ dedi ki: “Gözünde çapak mı var, yoksa gözde **عوّار** mı var?” Ve maldan **بعائر عينين** ile geldi; yani onu dolduracak ve neredeyse ikisini de **يعوّرهما** kılacak şeyle. Ve “bir malla ki onun için aygırın iki gözü **تُعوَّر** edilir” denildi. Ve develer bin’e ulaştığında onun gözünü çıkarırlardı.
Ve bazılarının sözünde: “Sana maldan **عائرة عينين** mutlaka vereceğim ve seni iki **أعزبيتين** içine mutlaka koyacağım.”
Ve kargaya denir: “**أعور**; Allah gözünü **عوّر** etsin.”
Ve onun başı **أعاور** (yani bit yumurtaları) ile dolar; teki: **أعور**.
Ve sevilmeyenlere denir: **كسير** ve **عوير**; ve her hayır olmayan.
Mecazdan: **كتاب أعور**: silinmiş/eskimiş.
Ve **راكب أعور**: yanında kırbaç olmayan.
Ve **العوراء**yı **العيناء**ya tercih edene şaştım; yani çirkin sözü güzel olana.
Ka‘b b. Sa‘d el-Ğanevî dedi ki:
“Ve bir **عوراء** söylenmişti; ona dönüp bakmadım;
Ve **العوران** söz benim için kabul edilecek değildir.”
Ve kuyunun gözünü **عوّر** etti: onu bastırdı ve bozdu; ta ki su çekilinceye kadar.
Ve onu ihtiyacından **عوّر** ettim: onu geri çevirdim; o da **أعور**dur.
Ve onu sudan **عوّر** ettim: onu uzaklaştırdım.
Ve onun işini aleyhine **عوّرت** ettim: onu çirkinleştirdim.
“Ve bilmem hangi çekirge onu **عاره** etti” yani onu helâk etti; ve aslı: gözünü **عار** etti, onu **عوّر** edince.
Mecazdan türetilenlerden: **أعور الفارس**: ondan bir bozukluk yeri göründü.
Ve **مكان معور**: **عورة** sahibi.
Ve av sana **أعور** oldu ve seni **أعورك** etti: sana imkân verdi.
Ve güneşin iki **عورتا**sı: iki ufku.
Ve onu vuruşla **تعاوروه** ettiler ve onu **اعتوروه** ettiler.
Ve isim; i‘rab harekâtı ona **تعتوره** eder.
Ve rüzgârlar evin izini **تعاورت** etti.
Ve biz **العواريّ**yi **تعاورنا** ettik.
Ve o, sadağından bir ok **استعار** etti.
Ve ben zamanı, gençliğimde **يستعير** eder görüyorum; yani onu benden alır.
Ve bir kılıç; ölümü ona **أعيرته**.
Dedi ki:
“Ve sen, insanların bağışınla dirildiği bir baharsın;
Ve ölümü ona **أعيرته** olan bir kılıç: kesici.”
