# عول — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%84/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%88%D9%84/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%84.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عول

عَالَ عِيَالَهُ
1 عَالَ عِيَالَهُ ذ , (S, Mgh, O, Msb, * K, TA,) aor. يَعُولُ, (S, O, Msb,) inf. n. عَوْلٌ (S, O, Msb, K) and عِيَالَةٌ (S, O, K) and عُوُولٌ; (K;) He fed, nourished, or sustained, his family, or household, (S, Mgh, O, Msb, * K, [in the Msb, اليَتِيمَ, the orphan,]) and expended upon them: (S, Mgh, O:) or he supplied them with what they needed of food and clothing and other things: (TA:) and ↓ أَعَالَهُمْ and ↓ عَيَّلَهُمْ signify the same. (K.) One says, عُلْتُهُ شَهْرًا I supplied him with his means of subsistence for a month. (S, O.) And it is said in a trad., اِبْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ i. e. [Begin thou] with those whom thou sustainest, and whose expenses are incumbent on thee; and if anything remain over and above, let it be for the strangers, or those who are not related to thee. (TA.) -A2- And عال, (Ks, K, TA,) aor. as above, (Ks, TA,) inf. n. عَوْلٌ and عِيَالَةٌ (K, TA) and عُوُولٌ, (TA,) He had a numerous family or household; (K, TA;) [and] so ↓ اعال, (Z, Mgh, O, Msb,) and ↓ أَعْوَلَ, (Z, O, K,) and ↓ أَعْيَلَ, (Msb, K, TA,) this last formed by the change of و into ى, (TA,) [or formed from عِيَالٌ,] and عيل [i. e. ↓ عَيَّلَ]: (Msb:) ↓ اعال is also expl. as meaning [simply] he had a family, or household: and ↓ أَعْوَلَتْ, occurring in a trad., as meaning she brought forth children, is said by IAth to be originally أَعْيَلَتْ, signifying she had a family, or household; but Z says that اعيلت is formed with a regard to the word عِيَالٌ, and is not the original form. (TA.) [See also 4 in art. عيل.] مَا لَهُ عَالَ وَمَالَ is a form of imprecation, meaning [What ails him?] May he have a numerous family or household, and may he decline from the right course in his judgment. (K. [See another explanation in art. عيل.]) And the saying, in the Kur [iv. 3], ذٰلِكَ أَدْنَى أَلَّا تَعُولُوا has been expl. as meaning [That will be more, or most, apt, fit, or proper,] that ye may not have numerous families or households. (TA.) ― -b2- [Hence, probably,] عال, aor. as above, [and يَعِيلُ, (see 1 in art. عيل,)] signifies also He (a man) was, or became, poor; (Ks, TA;) [and] so ↓ اعال. (K.) And Yoo says that لَا يَعُولُ عَلَى القَصْدِ أَحَدٌ signifies لَا يَحْتَاجُ [app. meaning No one will become poor, or in want, while following the right course]: (TA:) and so لَا يَعِيلُ. (TA in art. عيل.) -A3- عال المِيزَانُ, (S, Mgh, O, Msb, K,) aor. يَعُولُ and يَعِيلُ, (K, TA,) inf. n. عَوْلٌ and عَيْلٌ, (TA,) The balance inclined, or declined, (S, Mgh, O, Msb,) and rose: (Mgh, Msb:) or one of its extremities rose above the other: (TA:) or it was, or became, defective, and declined from the right state: or [in the CK “ and ”] it was, or became, excessive. (K, TA.) And [hence,] عال فِى المِيزَانِ (assumed tropical:) He was, or became, unfaithful; or he acted unfaithfully. (Msb.) A poet says,
قَالُوا اتَّبْعْنَا رَسُولَ اللّٰهِ وَاطَّرَحُوا
قَوْلَ الرَّسُولِ وَعَالُوا فِى المَوَازِينِ
[They said, “ We have followed the way of the Apostle of God: ” but they have rejected the saying of the Apostle, (assumed tropical:) and been false in the balances, i. e., unfaithful]. (S, O.) ― -b2- And عال, (inf. n. عَوْلٌ, Msb,) He (a judge, Mgh) deviated from the right course, or acted wrongfully, (S, Mgh, O, Msb, K,) فِى الحُكْمِ [in the judgment]. (S, O.) Hence, in the Kur [iv. 3, mentioned above], أَلَّا تَعُولُوا [that ye may not deviate from the right course], (S, Mgh, O, Msb, TA,) accord. to Mujل- hid, (S, O, Msb,) and most of the expositors. (TA.) ― -b3- And hence, (S, Mgh, O,) in the opinion of A'Obeyd, (S, O,) عَالَتِ الفَرِيضَةُ, (S, Mgh, O, Msb, K,) aor. تَعُولُ, (TA,) inf. n. عَوْلٌ, (S, Mgh, O, Msb,) The فَرِيضَة [or primarily-apportioned inheritance] deviated [by excess] from the limit of the named [primary] portions [which are all fractions of four and twenty]; (Bd in iv. 3;) [meaning] it rose [above], (S, O, Msb, K,) or exceeded, (K,) in the reckoning, (Msb, K,) [the regular sum of the fixed primary portions,] i. e., its [fixed primary], portions exceeded [the regular sum thereof], occasioning a diminution to the sharers: (S, Mgh, O, Msb:) العَوْلُ in this case being the contr. of الرَّدُّ [which I do not find in any lexicon, but only in dictionaries of conventional terms]. (Msb.) Az relates, of El-Mufaddal, that, application having been made to him respecting [the shares of inheritance of] two daughters and a father and a mother and a wife, said, “ Her [the wife's] eighth has become a ninth: ” and A' Obeyd says, he meant that the [primary] portions had exceeded [the regular sum] so that there fell to the wife the ninth, whereas in the original case she would have had the eighth; for if the فريضة had not exceeded [the regular sum], it would have consisted of four and twenty; but when it [so] exceeded, it became of seven and twenty; and there pertained to the two daughters the two thirds [of four and twenty], i. e. sixteen portions; and to the father and the mother the two sixths, i. e. eight portions; and to the wife three reckoned as of seven and twenty, i. e. the ninth, whereas, before the exceeding, it would have been three of four and twenty, i. e. the eighth: and this question is called المَسْأَلَةُ المِنْبَرِيَّةُ, because 'Alee was asked respecting it when he was on the pulpit, and said, without premeditation, “ Her eighth has become a ninth. ” (TA.) Hence the saying, in a trad. of Maryam, [i. e. the Virgin Mary, respecting a story to which allusion is made in the Kur iii. 39, (see a note on that verse in Sale's Translation,)] وَعَالَ قَلَمُ زَكَرِيَّآءَ i. e. [And the divining-arrow of Zacharias] rose upon the water. (TA.) ― -b4- And one says also, عال زَيْدٌ الفَرَائِضَ, (S, Mgh, O,) or الفَرِيضَةَ, (Msb,) first pers. عُلْتُهَا, (K,) meaning Zeyd made the فرائض, or فريضة, to be as described above; as also ↓ أَعَالَهَا; (S, Mgh, O, Msb, K; *) which latter is the more common. (Msb.) ― -b5- عال said of an affair, or event, It was, or became, hard to be borne, severe, or distressing, and great, or formidable. (S, O, K.) ― -b6- And also, (S, O, K,) aor. يَعُولُ, (S. O,) inf. n. عَوْلٌ, (TA,) It (a thing) overcame a person; burdened, or oppressed, him; (S, O, K;) distressed him; (Fr, O;) and disquieted him, or rendered him anxious. (K.) [See an ex. in a verse cited voce مَسَافَةٌ, in art. سوف.] One says, عِيلَ مَا هُوَ عَائِلُهُ i. e. غُلِبَ مَا هُوَ غَالِبُهُ [May he be overcome! Of what is he the overcomer?]: (S, Meyd, O, K:) a prov., (Meyd,) applied to him at whose speech, or some other thing proceeding from him, (S, Meyd, O, K,) of a like sort, (K,) one wonders: (S, Meyd, O, K:) it is of the nature of a prayer, (S, Meyd, O,) for the man; (Meyd;) like the saying, when a thing pleases one, قَاتَلَهُ اللّٰهُ, and أَخْزَاهُ اللّٰهُ. (TA.) And عِيلَ صَبْرِى My patience was overcome; (S, O, K;) and so عَالَ صَبْرِى: (Abu-l-Jarrلh, Lh, K:) or, accord. to Aboo- Tلlib, the former may mean رُفِعَ [i. e., was taken away, lit. raised; and if so, the latter may in like manner mean اِرْتَفَعَ]. (TA.) عَالَتِ البَيْقُورَ, occurring in a verse of Umeiyeh Ibn-Abi-s-Salt, refers to a year of drought, and means It oppressed the [wild] oxen, by occasioning their having سَلَع and عُشَر tied to their tails and set on fire, and being made to ascend upon the mountain; by the doing of which, the Arabs asserted that they obtained rain. (S, O. [See art. سلع.]) ― -b7- عَالَكَ عَالِيًا [in which عَالَكَ app. signifies properly رَفَعَكَ, the agent (اللّٰهُ) being understood,] is like the saying لَعًا لَكَ عَالِيًا, (K, TA, [in the CK لَعا لَكَ,]) and is expl. in the T as meaning Mayest thou rise, or be raised, after stumbling, or falling. (TA.) ― -b8- عِيلَ عَوْلُهُ [app. signifying lit. May the wailing for him be raised (in the CK عَوْلَةً)] means may his mother be bereft of him; as also عَالَ عَوْلُهُ. (K, TA.)

عَيَّلَهُمْ
2 عَيَّلَهُمْ ذ [app. formed from عِيَالٌ, in which the ى is originally و]: see 1, first sentence. ― -b2- It signifies also He made them to become what are termed عِيَال [i. e. a family, or household]: or he neglected them: (K:) or تَعْيِيلٌ signifies the feeding badly. (S and O in art. عيل.) -A2- عيّل as intrans.: see 1, fourth sentence. -A3- عوّل عَلَيْهِ He acted, or behaved, with boldness, or presumptuousness, towards him; or confided in his love, and therefore acted presumptuously towards him; and he put, or imposed as a burden, upon him [some affair]; (AZ, S, O, K;) as also عَلَيْهِ ↓ أَعْوَلَ, (K, TA,) part. n. ↓ مُعْوِلٌ. (TA.) One says, عَوَّلْتُ, عَلَى فُلَانٍ I put, or imposed as a burden, upon such a one, somewhat of my affair: and عَوِّلْ عَلَىَّ Put thou, or impose thou as a burden, upon me what thou desirest. (Ham p. 125.) ― -b2- And He asked aid of him; (K, TA;) as also عوّل بِهِ. (TA.) One says, عَوِّلٌ عَلَىَّ بِما شِئْتَ Ask thou aid of me in what thou wilt; as though he said, put thou, or impose thou as a burden, upon me, what thou likest. (S, O.) ― -b3- And He relied upon it, or confided in it; (Msb, K;) namely, a thing; as also عوّل بِهِ; inf. n. تَعْوِيلٌ (Msb) and ↓ مُعَوَّلٌ, (K, TA,) thus on the authority of Th, who thus explains it in the saying, (TA,) of Imra-el- Keys, (O,)
وَاـنَّ شِفَائِى عَبْرَةٌ مُهَرَقَةٌ
فَهَلْ عِنْدَ رَسْمٍ دَارِسٍ مِنْ مُعَوَّلِ
[When verily my cure is a flow of tears poured forth: but is there reliance, or confidence, to be felt at the remains of an abode becoming rased, or effaced?]: or ↓ مُعَوَّل is here an inf. n. of عَوَّلْتُ in the sense of أعْوَلْتُ, i. e. بَكَيْتُ; so that the meaning is, weeping: (TA:) or it here means a place of weeping: or, as some say, a seeking of any means of profiting. (O. [See also EM pp. 6 and 7.]) One says likewise, ↓ عَلَيْهِ المُعَوَّلُ, meaning [Upon him is placed] reliance. (TA.) -A4- See also 4. -A5- And عوّل, (K, and Ham p. 125,) or عوّل عَالَةً, (S, O,) inf. n. تَعْوِيلٌ, (K,) signifies He (a pastor, Ham) made, or constructed, a shelter from the rain, termed عالة, (S, O, K, and Ham * ubi suprà,) by binding some branches of a tree to some branches of a tree near to the former, and then covering them with small lopped wood such as is used for firewood. (Ham.)

أعَالَهُمْ
4 أعَالَهُمْ ذ : see 1, first sentence. -A2- اعال and أعْوَلَ and أَعْيَلَ as intrans.: see 1, former half, in six places. -A3- اعال الفَرَئِضَ or الفَرِيضَةَ: see 1, latter half. -A4- See also 2, former half. -A5- أَعْوَلَ (Sh, S, O, K) and ↓ عوّل (Sh, O, K) He wept; (O;) as also ↓ اِعْتَوَلَ: (O, K:) or he wailed; i. e. raised his voice with weeping, (S, K,) and cried out; (K;) or wept, and cried out; عَلَيْهِ for him: (Sh, O, Msb:) and an instance occurs, in a verse of 'Obeyd-Allah Ibn-'Abd-Allah Ibn-'Otbeh, cited by Th, of اعول trans. by itself, عَلَى being suppressed. (TA.) ― -b2- [Hence,] one says also, أَعْوَلَتِ القَوْسُ (assumed tropical:) The bow produced a sound: (S, M, O, K, TA:) in some lexicons, as in the L, erroneously, الفَرَسُ. (TA.) -A6- And اعال and أَعْوَلَ (AZ, O, K, and S in art. مُعْوِلٌ) and مُعْيِلٌ (K) signify He (a man, K) desired vehemently, eagerly, greedily, very greedily, or with avidity; or did so excessively, or culpably; or coveted; (AZ, S, O, K;) part. ns. ↓ مُعْوِلٌ and ↓ مُعْيِلٌ. (TA.)

اِعْتَوَلَ
8 اِعْتَوَلَ ذ : see the next preceding paragraph.

عَالٌ
عَالٌ ذ a word occurring in the saying مَا لَهُ عَالٌ وَلَا مَالٌ, which means He has not anything belonging to him. (K.)

عَوْلٌ
عَوْلٌ ذ : see عَوِيلٌ. ― -b2- عَوْلَ is a word like وَيْبَ: one says, عَوْلَكَ and عَوْلَ زَيْدٍ [i. e. May God decree thy woe and the woe of Zeyd, virtually meaning woe to thee and woe to Zeyd]: (S, O, K:) and عَوْلٌ لِزَيْدٍ [lit. meaning Woe to Zeyd]: (S, O:) or, accord. to Sb and others, عَوْلَ is used only as a sequent to وَيْلَ; they said وَيْلَهُ وَعَوْلَهُ; in which, Az says, ويل and عول both signify weeping, or lamentation with tears; and Aboo- Tلlib says that they are put in the accus. case as expressive of an imprecation and of blame, like as is done in the sayings وَيْلًا لَهُ and تُرَابًا لَهُ. (TA.) -A2- Also Any affair, or event, that renders one anxious: (K, * TA:) app. an inf. n. used thus as a subst. (TA.) -A3- And One whose aid is asked (K, TA) in affairs of difficulty or importance. (TA. [See also مُعَوَّلٌ.]) -A4- And The food of a family or household. (K.)

عَوَلٌ
عَوَلٌ ذ : see the next paragraph.

عِوَلٌ
عِوَلٌ ذ is [said to be] a subst. signifying Reliance, and confidence: (S, * K, TA:) and [it is said that] هُوَ عِوَلِى signifies He is my stay, or support: the word, however, occurs in this form, twice, in a verse of Taنbata-sharrà, accord. to the relation thereof by Aboo-'Ikrimeh; but accord. to others it is ↓ عَوَلٌ, with fet-h to the ع and و, and is said to be an inf. n.; whereas the former is said to be pl. of ↓ عَوْلَةٌ; [and the two words signify, respectively, a weeping and weepings; for] by his saying
لٰكِنَّمَا عَِوَلِى اـِنْ عَِوَلٍ
the poet means If I wept for any one, I would weep &c. (TA.) ― -b2- And عِوَلٌ is also a subst. signifying An asking for aid. (K, TA.)

عَالَةٌ
عَالَةٌ ذ A ظُلَّة [or covering], (K,) or a thing like a ظُلَّة, (S, O,) used as a shelter from the rain, (S, O, K,) constructed with cuttings of trees [in a manner described above: see 2, last sentence]. (TA.) ― -b2- And i. q. نَعَامَةٌ, (Kr, K,) either as meaning The species of animal thus called [i. e. an ostrich], or as meaning a ظُلَّة, for thus نَعَامَةٌ also signifies. (TA.) -A2- [As a pl.: see عِيَالٌ.] -A3- See also art. عيل.

عَوْلَةٌ
عَوْلَةٌ ذ : see the next paragraph, in two places: and see also عِوَلٌ.

عَوِيلٌ
عَوِيلٌ ذ A wailing; i. e. a raising of the voice with weeping; as also ↓ عَوْلٌ and ↓ عَوْلَةٌ: (S, O, K:) or a weeping and crying out: (Msb:) and sometimes it signifies a cry, or voice, from the chest, without weeping: (O, TA:) and sometimes ↓ عَوْلَةٌ signifies the burning sensation of grief and of love, without a raising of the voice and without weeping. (TA.) [See also عَوَّالٌ.] -A2- Also Weak: ― -b2- and hence it is used as a name for One of the ropes of a ship or boat. (TA.)

عِيَالٌ
عِيَالٌ ذ , belonging to this art. and to art. عيل; (K, mentioned in the S and O in the latter art.;) or its ى is substituted for و, for it is from عَالَ, aor. يَعُولُ, in the first of the senses expl. above, and seems to be an inf. n. used in the sense of a pass. part. n.; (IB, TA;) [and if so, it may be used as a sing. (as it is in the Ksh and by Bd in xvi. 78 and in the S and Mgh &c. voce كَلٌّ and in the O and K voce حَمِيلَةٌ) and also as a pl.; but in general] it signifies A family, or household; (Msb;) [i. e.,] a man's عِيَال are the persons whom he feeds, nourishes, or sustains; (S, O, Msb, K;) or the persons who dwell with him, and whose expenses are incumbent on him, as his young man, or slave, his wife, and his young child: (KT:) and ↓ عَيِّلٌ signifies the same: (K:) or this latter (which is originally عَيْوِلٌ, TA) is sing. of عِيَالٌ x(S, Mgh, O, Msb) and of عَيَائِلُ, (S, O,) like as جَيِّدٌ is sing. of جِيَادٌ (S, Mgh, O, Msb) and of جَيَائِدُ; (S, O;) the last being a pl. pl., (K in art. عيل,) [as also عِيَالَاتٌ, of which see an ex. voce أزْمَلٌ;] but is sometimes used as a pl., for عَشَرَةُ عَيِّلٍ, accord. to an ex. in a trad., signifies ten persons fed, nourished, or sustained, by a man: (TA:) or the pl. [of ↓ عَيِّلٌ] is عَالَةٌ, (Kr, K,) [like as سَادَةٌ is said to be pl. of سَيِّدٌ,] or, accord. to ISd, it is pl. of عَائِلٌ, [q. v. in art. عيل, and in like manner سَادَةٌ is held by him to be pl. of سَائِدٌ, not of سَيِّدٌ,] for [he says that] a word of the measure فَيْعِلٌ never forms a pl. [like عَالَةٌ, which is] of the measure فَعَلَةٌ; (TA;) and [عَيَائِلُ is applied to women, for] one says نِسْوَةٌ عَيَائِلُ. (K.) العِيَالُ [as meaning (assumed tropical:) The dependants for sustenance] is also used, metaphorically, in relation to birds, and to predaceous and other beasts. (TA.) And أُمُّ العِيَالِ is a name for (assumed tropical:) The cooking-pot. (T in art. ام.)

عَوَالَةٌ
عَوَالَةٌ ذ Want: and intrusion at feasts, uninvited. (TA.)

عَوَّالٌ
عَوَّالٌ ذ A weeping: an inf. n. [or rather a quasiinf. n.] of عَوَّلَ: pl. عَوَاوِيلُ, and by poetic license عَوَاوِلُ. (TA.) [See also عَوِيلٌ.]

عَائِلٌ
عَائِلٌ ذ [act. part. n. of عَالَ]. ― -b2- One says أَمْرٌ عَائِلٌ and عَالٍ, the latter being formed by transposition, meaning [An affair, or event,] hard to be borne, severe, or distressing, and great, or formidable. (TA.) ― -b3- عَائِلٌ applied to a measure of capacity means Exceeding others. (IAar, TA in art. عيل.)

عَيِّلٌ
عَيِّلٌ ذ : see عِيَالٌ, in two places.

أَعْوَلُ
أَعْوَلُ ذ i. q. أَشَدُّ [More, and most, hard to be borne, &c.]: and أَعْلَى, occurring in a verse of Aboo-Dhu-eyb, signifies the same, being formed from أَعْوَلُ by transposition. (TA.)

مَعُولٌ
مَعُولٌ ذ [Fed, nourished, or sustained: &c. -A2- And] Overcome: applied in this sense to patience: (K:) and to a man, in respect of his opinion, or judgment. (TA.)

مُعْوَلٌ
مُعْوَلٌ ذ , followed by عَلَيْهِ, Wailed for: thus in the trad., المُعْوَلُ عَلَيْهِ يُعَذَّبُ, (S, O,) or, as some relate it, ↓ المُعَوَّلُ; i. e. He (of the dead) who is wailed for will be punished. (O.)

مُعْوِلٌ
مُعْوِلٌ ذ : see 2: -A2- and see also 4, last sentence.

مِعْوَلٌ
مِعْوَلٌ ذ [A pickaxe, or stone-cutter's pick; (so in the present day;)] the iron implement, (K,) a large فَأْس, (S, O, Msb,) with which are pecked, or hollowed out, (S, O, K,) rocks, or great masses of stone, (S, O,) or mountains: (K:) pl. مَعَاوِلُ. (S, O.) [See also صَاقُورٌ.]

مُعْيِلٌ
مُعْيِلٌ ذ A man having a family, or household, whom he has to feed; [or, accord. to an explanation of its verb, having a numerous family or household;] as also ↓ مُعَيَّلٌ, like مُحَمَّدٌ [in measure]: (TA: [see also art. عيل:]) or ↓ مُعَيَّلٌ signifies one whose property is deficient and whose family, or household, have overcome him. (TA in art. خلع.) -A2- See also 4, last sentence.

مُعَوَّلٌ
مُعَوَّلٌ ذ One of whom aid, or succour, is asked: (S, O, TA:) and one upon whom reliance, or confidence is placed. (TA.) One says, مَا لَهُ فِى القَوْمِ مِنْ مُعَوَّلٍ He has not, among the people, or party, any of whom aid is [to be] asked. (S, O.) [See also عَوْلٌ.] -A2- It is also an inf. n. of عَوَّلَ. (Th. K. TA.) See that verb, in three places. -A3- Also A place of weeping [or of wailing]: so, accord. to some, in the verse cited in the second paragraph [q. v.]. (O.) -A4- See also مُعْوَلٌ.

مُعَيَّلٌ
مُعَيَّلٌ ذ : see مُعْيِلٌ, in two places.

مُعَيِّلٌ
مُعَيِّلٌ ذ A constructor of the sort of shelter from the rain called عَالَة. (Skr, S, O.)

### Türkçe

**عَالَ عِيَالَهُ**
1 **عَالَ عِيَالَهُ** ذ , (S, Mgh, O, Msb, * K, TA,) muzâri‘i **يَعُولُ**, (S, O, Msb,) mastarı **عَوْلٌ** (S, O, Msb, K) ve **عِيَالَةٌ** (S, O, K) ve **عُوُولٌ**; (K;) Ailesini yahut hâne halkını yedirdi, besledi veya geçindirdi, (S, Mgh, O, Msb, * K, [Msb’de **اليَتِيمَ**, yetim,]) ve onlara harcama yaptı: (S, Mgh, O:) yahut onlara yiyecek, giyecek ve başka şeylerden ihtiyaç duyduklarını sağladı: (TA:) ve ↓ **أَعَالَهُمْ** ve ↓ **عَيَّلَهُمْ** aynı mânaya gelir. (K.) Şöyle denir: **عُلْتُهُ شَهْرًا** “Onu bir ay geçim vasıtasıyla temin ettim.” (S, O.) Ve bir hadiste şöyle denilmiştir: **اِبْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ** yani “Geçindirdiklerinle ve masrafları sana vacip olanlarla başla;” ve eğer artan bir şey kalırsa, yabancılar yahut sana akraba olmayanlar için olsun. (TA.) -A2- Ve **عال**, (Ks, K, TA,) muzâri‘i yukarıdaki gibi, (Ks, TA,) mastarı **عَوْلٌ** ve **عِيَالَةٌ** (K, TA) ve **عُوُولٌ**, (TA,) Çok çocuklu bir aileye yahut kalabalık bir hâne halkına sahip oldu; (K, TA;) [ve] bunun gibi ↓ **اعال**, (Z, Mgh, O, Msb,) ve ↓ **أَعْوَلَ**, (Z, O, K,) ve ↓ **أَعْيَلَ**, (Msb, K, TA,) bu sonuncusu **و**’nun **ى**’ye çevrilmesiyle yapılmıştır, (TA,) [yahut **عِيَالٌ**’dan yapılmıştır,] ve **عيل** [yani ↓ **عَيَّلَ**]: (Msb:) ↓ **اعال** ayrıca “(sadece) bir aileye yahut hâne halkına sahip oldu” mânasıyla da açıklanır: ve bir hadiste geçen ↓ **أَعْوَلَتْ**, “çocuk doğurdu” mânasında olup, IAth bunun aslının **أَعْيَلَتْ** olduğunu, bunun da “aileye yahut hâne halkına sahip oldu” mânasına geldiğini söyler; fakat Z, **اعيلت**’in **عِيَالٌ** kelimesi gözetilerek yapıldığını ve aslî şekil olmadığını söyler. (TA.) [Ayrıca bk. عيل maddesinde 4.] **مَا لَهُ عَالَ وَمَالَ** bir beddua kalıbıdır; mânası: “Ona ne oluyor? Kalabalık bir aileye yahut hâne halkına sahip olsun ve hükmünde doğru yoldan sapsın.” (K. [Başka bir açıklama için bk. عيل maddesi.]) Ve Kur’ân’da [iv. 3] geçen **ذٰلِكَ أَدْنَى أَلَّا تَعُولُوا** sözü, “Kalabalık ailelere yahut hâne halklarına sahip olmamanız için (daha) uygundur” mânasıyla açıklanmıştır. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı muhtemelen,] **عال**, muzâri‘i yukarıdaki gibi, [ve **يَعِيلُ**, (bk. عيل maddesinde 1,)] ayrıca “(bir adam) fakir oldu yahut fakirleşti” mânasına gelir; (Ks, TA;) [ve] bunun gibi ↓ **اعال**. (K.) Ve Yoo der ki: **لَا يَعُولُ عَلَى القَصْدِ أَحَدٌ** ifadesi **لَا يَحْتَاجُ** mânasınadır [görünüşe göre: “doğru yol üzere giderken kimse fakirleşmez yahut muhtaç olmaz”]: (TA:) ve bunun gibi **لَا يَعِيلُ**. (TA, عيل maddesinde.) -A3- **عال المِيزَانُ**, (S, Mgh, O, Msb, K,) muzâri‘i **يَعُولُ** ve **يَعِيلُ**, (K, TA,) mastarı **عَوْلٌ** ve **عَيْلٌ**, (TA,) Terazi eğildi yahut saptı, (S, Mgh, O, Msb,) ve yükseldi: (Mgh, Msb:) yahut iki ucundan biri ötekinin üstüne yükseldi: (TA:) yahut bozuk oldu ve doğru hâlden saptı: yahut [CK’de “ve” ile] aşırı oldu yahut aşırılaştı. (K, TA.) Ve [bundan dolayı] **عال فِى المِيزَانِ** (mecaz kabul edilerek:) “(bir kimse) hıyanet etti; yahut hıyanetle davrandı.” (Msb.) Bir şair der ki:
قَالُوا اتَّبْعْنَا رَسُولَ اللّٰهِ وَاطَّرَحُوا
قَوْلَ الرَّسُولِ وَعَالُوا فِى المَوَازِينِ
“Dediler ki: ‘Allah’ın Elçisinin yoluna uymuşuz’; fakat Elçinin sözünü bir kenara attılar ve (mecaz kabul edilerek:) terazilerde yalan söylediler; yani hıyanet ettiler.” (S, O.) ― -b2- Ve **عال**, (mastarı **عَوْلٌ**, Msb,) “(bir hâkim, Mgh) doğru yoldan saptı yahut zulmetti,” (S, Mgh, O, Msb, K,) **فِى الحُكْمِ** [hükümde]. (S, O.) Bundan dolayı, Kur’ân’da [iv. 3, yukarıda anılan] **أَلَّا تَعُولُوا** [“doğru yoldan sapmamanız için”], (S, Mgh, O, Msb, TA,) Mujâhid’e göre, (S, O, Msb,) ve müfessirlerin çoğuna göre böyledir. (TA.) ― -b3- Ve bundan dolayı, (S, Mgh, O,) A‘Obeyd’in görüşüne göre, (S, O,) **عَالَتِ الفَرِيضَةُ**, (S, Mgh, O, Msb, K,) muzâri‘i **تَعُولُ**, (TA,) mastarı **عَوْلٌ**, (S, Mgh, O, Msb,) **فَرِيضَة** [yahut aslen paylaştırılmış miras] adlandırılmış [asıl] payların sınırından [fazlalıkla] saptı; (Bd, iv. 3’te;) [mânası:] hesapta yükseldi, (S, O, Msb, K,) yahut aştı, (K,) (Msb, K,) [sabit asıl payların düzenli toplamını]; yani onun [sabit asıl] payları [düzenli toplamı] aştı; bu da pay sahiplerine bir eksiltme doğurdu: (S, Mgh, O, Msb:) bu durumda **العَوْلُ**, **الرَّدُّ**’ün zıddıdır [bunu hiçbir lugatte bulmuyorum; ancak ıstılah sözlüklerinde]. (Msb.) Az, El-Mufaddal’dan nakleder ki: iki kız, bir baba, bir anne ve bir eş [miras payları] hakkında kendisine başvurulunca şöyle dedi: “Onun [eşin] sekizde biri dokuzda bir oldu:” ve A‘Obeyd der ki: o, [asıl] payların [düzenli toplamı] aştığını kastetti; böylece eşe dokuzda bir düştü; hâlbuki aslî durumda sekizde bir alacaktı; çünkü **فريضة** [düzenli toplamı] aşmamış olsaydı yirmi dört olurdu; fakat aşınca yirmi yedi oldu; iki kıza üçte iki [yirmi dördün], yani on altı pay; babaya ve anneye iki altıda bir, yani sekiz pay; eşe ise yirmi yediden sayılan üç pay, yani dokuzda bir düştü; hâlbuki aşmadan önce yirmi dördün üçü, yani sekizde bir idi: ve bu meseleye **المَسْأَلَةُ المِنْبَرِيَّةُ** denir; çünkü ‘Alî’ye minberde iken bunun hakkında soruldu ve düşünmeden “Onun sekizde biri dokuzda bir oldu” dedi. (TA.) Bundan dolayı, Meryem hadîsinde geçen söz: **وَعَالَ قَلَمُ زَكَرِيَّآءَ** yani [Zekeriyyâ’nın kura oku] suyun üstüne yükseldi. (TA.) ― -b4- Ve ayrıca şöyle denir: **عال زَيْدٌ الفَرَائِضَ**, (S, Mgh, O,) yahut **الفَرِيضَةَ**, (Msb,) birinci şahıs **عُلْتُهَا**, (K,) mânası: Zeyd, **فرائض**’i yahut **فريضة**’yi yukarıda anlatıldığı gibi yaptı; bunun gibi ↓ **أَعَالَهَا**; (S, Mgh, O, Msb, K; *) bu sonuncusu daha yaygındır. (Msb.) ― -b5- **عال** bir iş yahut olay hakkında: Katlanılması güç, şiddetli yahut sıkıntı verici, ve büyük yahut korkutucu oldu. (S, O, K.) ― -b6- Ve ayrıca, (S, O, K,) muzâri‘i **يَعُولُ**, (S. O,) mastarı **عَوْلٌ**, (TA,) “(bir şey) bir kimseye galip geldi; onu yükledi yahut ezdi; (S, O, K;) onu sıkıntıya soktu; (Fr, O;) ve onu huzursuz etti yahut kaygılandırdı.” (K.) [Bir örnek için bk. سوف maddesinde **مَسَافَةٌ** lafzı altında zikredilen beyit.] Şöyle denir: **عِيلَ مَا هُوَ عَائِلُهُ** yani **غُلِبَ مَا هُوَ غَالِبُهُ** [“Mağlup edilsin! O, neyin galibidir?”]: (S, Meyd, O, K:) bir darb-ı meseldir, (Meyd,) sözü yahut ondan çıkan başka bir şey, (S, Meyd, O, K,) benzeri türden, (K,) hayret uyandıran kimse hakkında söylenir: (S, Meyd, O, K:) bu, adam için bir dua mahiyetindedir, (S, Meyd, O,) (Meyd;) bir şey hoşuna gidince söylenen **قَاتَلَهُ اللّٰهُ** ve **أَخْزَاهُ اللّٰهُ** gibi. (TA.) Ve **عِيلَ صَبْرِى** “Sabrım yenildi;” (S, O, K;) ve bunun gibi **عَالَ صَبْرِى**: (Abu-l-Jarrلh, Lh, K:) yahut Aboo-Tâlib’e göre birincisi **رُفِعَ** [yani kaldırıldı, lafzen yükseltildi] mânasına gelebilir; ve öyleyse ikincisi de benzer şekilde **اِرْتَفَعَ** mânasına gelebilir. (TA.) Ümeyye İbn-Abî’s-Salt’ın bir beytinde geçen **عَالَتِ البَيْقُورَ**, kuraklık yılına işaret eder ve mânası: Arapların yağmur elde ettiklerini iddia ettikleri bir iş olarak, [yabanî] öküzlerin kuyruklarına **سَلَع** ve **عُشَر** bağlanıp ateşe verilmesi ve dağa çıkarılmaları sebebiyle onları ezdi. (S, O. [Bk. **سلع** maddesi.]) ― -b7- **عَالَكَ عَالِيًا** [burada **عَالَكَ** görünüşe göre aslında **رَفَعَكَ** mânasındadır; fail ( **اللّٰهُ** ) takdir edilmiştir,] **لَعًا لَكَ عَالِيًا** sözü gibidir, (K, TA, [CK’de **لَعا لَكَ**,]) ve T’de “Sürçmeden yahut düşmeden sonra yükselesin yahut yükseltilesin” mânasıyla açıklanır. (TA.) ― -b8- **عِيلَ عَوْلُهُ** [görünüşe göre lafzen “onun için feryat yükseltildi (CK’de **عَوْلَةً**)” mânasında] “Annesi onu kaybetsin” demektir; bunun gibi **عَالَ عَوْلُهُ**. (K, TA.)

**عَيَّلَهُمْ**
2 **عَيَّلَهُمْ** ذ [görünüşe göre **عِيَالٌ**’dan yapılmıştır; onda **ى** aslında **و**’dur]: bk. 1, ilk cümle. ― -b2- Ayrıca “Onları **عِيَال** denilen kimseler hâline getirdi [yani bir aile/hâne halkı yaptı]: yahut onları ihmal etti” mânasına gelir: (K:) yahut **تَعْيِيلٌ** kötü beslemek mânasınadır. (S ve O, عيل maddesinde.) -A2- Geçişsiz olarak **عيّل**: bk. 1, dördüncü cümle. -A3- **عوّل عَلَيْهِ** Ona karşı cesaretle yahut küstahça davrandı; yahut onun sevgisine güvendi de bu yüzden küstahça davrandı; ve ona [bir işi] yükledi yahut yük olarak bindirdi; (AZ, S, O, K;) bunun gibi **عَلَيْهِ** ↓ **أَعْوَلَ**, (K, TA,) ism-i fâili ↓ **مُعْوِلٌ**. (TA.) Şöyle denir: **عَوَّلْتُ, عَلَى فُلَانٍ** “İşimden bir kısmını falana yükledim;” ve **عَوِّلْ عَلَىَّ** “Dilediğini bana yükle.” (Ham s. 125.) ― -b2- Ve ondan yardım istedi; (K, TA;) bunun gibi **عوّل بِهِ**. (TA.) Şöyle denir: **عَوِّلٌ عَلَىَّ بِما شِئْتَ** “Dilediğin şeyde benden yardım iste;” sanki “Hoşuna gideni bana yükle” demiş gibidir. (S, O.) ― -b3- Ve ona dayandı yahut ona güvendi; (Msb, K;) yani bir şeye; bunun gibi **عوّل بِهِ**; mastarı **تَعْوِيلٌ** (Msb) ve ↓ **مُعَوَّلٌ**, (K, TA,) Th’den rivayetle; o bunu, (TA,) İmru’ul-Kays’ın (O) şu sözünde böyle açıklar: (TA,)
وَاـنَّ شِفَائِى عَبْرَةٌ مُهَرَقَةٌ
فَهَلْ عِنْدَ رَسْمٍ دَارِسٍ مِنْ مُعَوَّلِ
“Şüphesiz benim şifam dökülmüş bir gözyaşı akıntısıdır; peki yıkılıp silinmiş bir yurt izinde güvenilecek yahut dayanılacak bir şey var mı?”: yahut burada ↓ **مُعَوَّل** , **عَوَّلْتُ**’un **أعْوَلْتُ** mânasındaki mastarıdır; yani **بَكَيْتُ**; böylece mânası “ağlama”dır: (TA:) yahut burada “ağlama yeri” demektir: yahut bazılarına göre “faydalanmanın herhangi bir yolunu arama”dır. (O. [Ayrıca bk. EM s. 6 ve 7.]) Yine şöyle denir: ↓ **عَلَيْهِ المُعَوَّلُ**, mânası: “Ona güvenilir.” (TA.) -A4- Ayrıca bk. 4. -A5- Ve **عوّل**, (K, ve Ham s. 125,) yahut **عوّل عَالَةً**, (S, O,) mastarı **تَعْوِيلٌ**, (K,) “(bir çoban, Ham) yağmurdan korunmak için **عالة** denilen bir siper yaptı yahut kurdu,” (S, O, K, ve Ham * yukarıda anılan yerde,) yani bir ağacın bazı dallarını yakındaki bir ağacın bazı dallarına bağlayıp sonra onları odun olarak kullanılan küçük budanmış dallarla örtmek suretiyle. (Ham.)

**أعَالَهُمْ**
4 **أعَالَهُمْ** ذ : bk. 1, ilk cümle. -A2- Geçişsiz olarak **اعال** ve **أَعْوَلَ** ve **أَعْيَلَ**: bk. 1, ilk yarı, altı yerde. -A3- **اعال الفَرَئِضَ** yahut **الفَرِيضَةَ**: bk. 1, son yarı. -A4- Ayrıca bk. 2, ilk yarı. -A5- **أَعْوَلَ** (Sh, S, O, K) ve ↓ **عوّل** (Sh, O, K) “Ağladı;” (O;) bunun gibi ↓ **اِعْتَوَلَ**: (O, K:) yahut “feryat etti;” yani ağlayarak sesini yükseltti, (S, K,) ve bağırdı; (K;) yahut ağladı ve bağırdı; **عَلَيْهِ** onun için: (Sh, O, Msb:) ve Th’nin naklettiği ‘Obeyd-Allah İbn-‘Abd-Allah İbn-‘Otbeh’in bir beytinde **اعول**’ün, **عَلَى** hazfedilerek, tek başına geçişli kullanıldığı bir örnek vardır. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı] ayrıca şöyle denir: **أَعْوَلَتِ القَوْسُ** (mecaz kabul edilerek:) “Yay ses çıkardı:” (S, M, O, K, TA:) bazı lugatlarda, L’de olduğu gibi, yanlışlıkla **الفَرَسُ**. (TA.) -A6- Ve **اعال** ve **أَعْوَلَ** (AZ, O, K, ve S, **مُعْوِلٌ** maddesinde) ve **مُعْيِلٌ** (K) “(bir adam, K) şiddetle arzuladı; iştiyakla, hırsla, çok hırslı olarak yahut açgözlülükle istedi; yahut bunu aşırı yahut kınanır biçimde yaptı; yahut tamah etti;” (AZ, S, O, K;) ism-i fâilleri ↓ **مُعْوِلٌ** ve ↓ **مُعْيِلٌ**. (TA.)

**اِعْتَوَلَ**
8 **اِعْتَوَلَ** ذ : bk. bir önceki paragraf.

**عَالٌ**
**عَالٌ** ذ, **مَا لَهُ عَالٌ وَلَا مَالٌ** sözünde geçen bir kelimedir; mânası: “Ona ait hiçbir şey yoktur.” (K.)

**عَوْلٌ**
**عَوْلٌ** ذ : bk. **عَوِيلٌ**. ― -b2- **عَوْلَ** , **وَيْبَ** gibi bir kelimedir: şöyle denir: **عَوْلَكَ** ve **عَوْلَ زَيْدٍ** [yani Allah senin felaketini ve Zeyd’in felaketini takdir etsin; fiilen “yazıklar olsun sana ve yazıklar olsun Zeyd’e” mânasında]: (S, O, K:) ve **عَوْلٌ لِزَيْدٍ** [lafzen “Zeyd’e yazık”]: (S, O:) yahut Sb ve başkalarına göre **عَوْلَ** yalnızca **وَيْلَ**’in ardılı olarak kullanılır; **وَيْلَهُ وَعَوْلَهُ** dediler; bunda Az der ki: **ويل** ve **عول** ikisi de gözyaşıyla ağlama yahut matem demektir; Aboo-Tâlib de bunların, **وَيْلًا لَهُ** ve **تُرَابًا لَهُ** sözlerinde yapıldığı gibi, beddua ve kınama ifade etmek üzere mansup getirildiğini söyler. (TA.) -A2- Ayrıca: Kaygılandıran herhangi bir iş yahut olay: (K, * TA:) görünüşe göre böyle kullanılan bir mastardır ve isim gibi kullanılmıştır. (TA.) -A3- Ve: Zor yahut önemli işlerde kendisinden yardım istenen kimse. (K, TA.) (TA. [Ayrıca bk. **مُعَوَّلٌ**.]) -A4- Ve: Bir ailenin yahut hâne halkının yiyeceği. (K.)

**عَوَلٌ**
**عَوَلٌ** ذ : bk. bir sonraki paragraf.

**عِوَلٌ**
**عِوَلٌ** ذ [denilmiştir ki] Dayanma ve güven mânasına gelen bir isimdir: (S, * K, TA:) ve [denilmiştir ki] **هُوَ عِوَلِى** “O benim dayanağımdır” demektir: ancak kelime bu şekliyle, Ta’abbata-sharrà’nın bir beytinde, Aboo-‘Ikrimeh’in rivayetine göre iki defa geçer; fakat başkalarına göre o ↓ **عَوَلٌ**’dür; **ع** ve **و** fetha ile; ve bunun bir mastar olduğu söylenir; hâlbuki birincisinin ↓ **عَوْلَةٌ**’nin çoğulu olduğu söylenir; [ve iki kelime sırasıyla “ağlama” ve “ağlamalar” mânasına gelir; çünkü] şairin şu sözüyle:
لٰكِنَّمَا عَِوَلِى اـِنْ عَِوَلٍ
kastı: “Eğer herhangi biri için ağlasaydım, ağlardım…”dır. (TA.) ― -b2- Ve **عِوَلٌ** ayrıca “yardım isteme” mânasına gelen bir isimdir. (K, TA.)

**عَالَةٌ**
**عَالَةٌ** ذ Bir **ظُلَّة** [yahut örtü], (K,) yahut **ظُلَّة** gibi bir şey, (S, O,) yağmurdan korunmak için siper olarak kullanılan, (S, O, K,) ağaç dallarının kesikleriyle yapılan [yukarıda anlatılan tarzda: bk. 2, son cümle]. (TA.) ― -b2- Ve **نَعَامَةٌ** ile aynı mânadadır, (Kr, K,) ya bu adla anılan hayvan türü [yani devekuşu] mânasında, yahut **ظُلَّة** mânasında; çünkü **نَعَامَةٌ** da böyle mânaya gelir. (TA.) -A2- [Çoğul olarak: bk. **عِيَالٌ**.] -A3- Ayrıca bk. عيل maddesi.

**عَوْلَةٌ**
**عَوْلَةٌ** ذ : bk. bir sonraki paragraf, iki yerde; ve ayrıca bk. **عِوَلٌ**.

**عَوِيلٌ**
**عَوِيلٌ** ذ Bir feryat; yani ağlayarak ses yükseltme; bunun gibi ↓ **عَوْلٌ** ve ↓ **عَوْلَةٌ**: (S, O, K:) yahut ağlama ve bağırma: (Msb:) ve bazen göğüsten çıkan bir çığlık yahut ses mânasına gelir, ağlama olmaksızın: (O, TA:) ve bazen ↓ **عَوْلَةٌ**, ses yükseltme ve ağlama olmaksızın, keder ve aşkın yakıcı hissi mânasına gelir. (TA.) [Ayrıca bk. **عَوَّالٌ**.] -A2- Ayrıca: Zayıf: ― -b2- ve bundan dolayı gemi yahut kayık iplerinden birinin adı olarak kullanılır. (TA.)

**عِيَالٌ**
**عِيَالٌ** ذ, bu maddeye ve عيل maddesine aittir; (K, S ve O’da o maddede anılmıştır;) yahut onun **ى**’si **و** yerine konmuştur; çünkü o, **عَالَ**’dan gelir; muzâri‘i **يَعُولُ**, yukarıda açıklanan mânaların birincisinde; ve bir mastar olup mef‘ûl ism-i fâil mânasında kullanılmış gibidir; (IB, TA;) [ve öyleyse tekil olarak da (Ksh’de ve Bd’de xvi. 78’de ve S ve Mgh vb.’de **كَلٌّ** maddesinde ve O ve K’da **حَمِيلَةٌ** maddesinde olduğu gibi) ve çoğul olarak da kullanılabilir; fakat genel olarak] “bir aile yahut hâne halkı” demektir; (Msb;) [yani] bir adamın **عِيَال**’i, onun yedirdiği, beslediği yahut geçindirdiği kimselerdir; (S, O, Msb, K;) yahut onunla birlikte oturan ve masrafları ona vacip olan kimselerdir; meselâ hizmetkârı yahut kölesi, karısı ve küçük çocuğu: (KT:) ve ↓ **عَيِّلٌ** aynı mânaya gelir: (K:) yahut bu sonuncu (aslında **عَيْوِلٌ**, TA) **عِيَالٌ**’in (S, Mgh, O, Msb) ve **عَيَائِلُ**’in (S, O) tekilidir; tıpkı **جَيِّدٌ**’ün **جِيَادٌ**’ın (S, Mgh, O, Msb) ve **جَيَائِدُ**’in (S, O) tekili olması gibi; sonuncusu çoğulun çoğuludur, (K, عيل maddesinde,) [aynı şekilde **عِيَالَاتٌ** da; bunun bir örneği için bk. **أزْمَلٌ** maddesi;] fakat bazen çoğul olarak kullanılır; çünkü bir hadisteki örneğe göre **عَشَرَةُ عَيِّلٍ** “bir adam tarafından yedirilen, beslenen yahut geçindirilen on kişi” demektir: (TA:) yahut [↓ **عَيِّلٌ**’in] çoğulu **عَالَةٌ**’dır, (Kr, K,) [tıpkı **سَادَةٌ**’nin **سَيِّدٌ**’ün çoğulu olduğu söylenmesi gibi;] yahut ISd’ye göre o, **عَائِلٌ**’in çoğuludur, [bk. عيل maddesinde; ve aynı şekilde **سَادَةٌ**’nin de **سَائِدٌ**’in çoğulu olduğunu, **سَيِّدٌ**’in çoğulu olmadığını kabul eder,] çünkü [o der ki] ölçüsü **فَيْعِلٌ** olan bir kelime, ölçüsü **فَعَلَةٌ** olan [**عَالَةٌ** gibi] bir çoğul yapmaz; (TA;) ve [**عَيَائِلُ** kadınlara uygulanır; çünkü] şöyle denir: **نِسْوَةٌ عَيَائِلُ**. (K.) **العِيَالُ** [mecaz kabul edilerek: “geçim bakımından bağımlılar” mânasında] kuşlar ve yırtıcı ve başka hayvanlar hakkında da mecazen kullanılır. (TA.) Ve **أُمُّ العِيَالِ**, (mecaz kabul edilerek:) “tencere”nin adıdır. (T, ام maddesinde.)

**عَوَالَةٌ**
**عَوَالَةٌ** ذ İhtiyaç: ve davetsiz olarak ziyafetlere sokulma. (TA.)

**عَوَّالٌ**
**عَوَّالٌ** ذ Bir ağlama: **عَوَّلَ**’in mastarı [daha doğrusu mastara benzer bir isim]: çoğulu **عَوَاوِيلُ**, ve şiir zaruretiyle **عَوَاوِلُ**. (TA.) [Ayrıca bk. **عَوِيلٌ**.]

**عَائِلٌ**
**عَائِلٌ** ذ [**عَالَ**’ın ism-i fâili]. ― -b2- Şöyle denir: **أَمْرٌ عَائِلٌ** ve **عَالٍ**; ikincisi yer değiştirme ile yapılmıştır; mânası: [bir iş yahut olay] katlanılması güç, şiddetli yahut sıkıntı verici, ve büyük yahut korkutucu. (TA.) ― -b3- **عَائِلٌ** bir hacim ölçüsüne nispetle: Başkalarını aşan demektir. (IAar, TA, عيل maddesinde.)

**عَيِّلٌ**
**عَيِّلٌ** ذ : bk. **عِيَالٌ**, iki yerde.

**أَعْوَلُ**
**أَعْوَلُ** ذ **أَشَدُّ** ile aynı mânadadır [daha, en katlanılması güç vb.]: ve Aboo-Dhu-eyb’in bir beytinde geçen **أَعْلَى** da aynı mânaya gelir; **أَعْوَلُ**’dan yer değiştirme ile yapılmıştır. (TA.)

**مَعُولٌ**
**مَعُولٌ** ذ [Yedirilmiş, beslenmiş yahut geçindirilmiş: vb. -A2- Ve] Yenilmiş: bu mânada sabra nispetle kullanılır: (K:) ve bir adama, görüşü yahut hükmü bakımından. (TA.)

**مُعْوَلٌ**
**مُعْوَلٌ** ذ, ardından **عَلَيْهِ** gelerek: “Kendisi için feryat edilen”: hadiste böyledir: **المُعْوَلُ عَلَيْهِ يُعَذَّبُ**, (S, O,) yahut bazılarına göre ↓ **المُعَوَّلُ**; yani “(ölüden) kendisi için feryat edilen kimse azap görür.” (O.)

**مُعْوِلٌ**
**مُعْوِلٌ** ذ : bk. 2: -A2- ve ayrıca bk. 4, son cümle.

**مِعْوَلٌ**
**مِعْوَلٌ** ذ [Kazma yahut taşçı kazması; (bugün de böyledir;)] demir alet, (K,) büyük bir **فَأْس**, (S, O, Msb,) onunla gagalanan yahut oyulan, (S, O, K,) kayalar yahut büyük taş kütleleri, (S, O,) yahut dağlar: (K:) çoğulu **مَعَاوِلُ**. (S, O.) [Ayrıca bk. **صَاقُورٌ**.]

**مُعْيِلٌ**
**مُعْيِلٌ** ذ Ailesi yahut hâne halkı olup onları yedirmek zorunda olan adam; [yahut fiilinin bir açıklamasına göre kalabalık aileye yahut hâne halkına sahip olan;] bunun gibi ↓ **مُعَيَّلٌ**, ölçü bakımından **مُحَمَّدٌ** gibi: (TA: [ayrıca bk. عيل maddesi:]) yahut ↓ **مُعَيَّلٌ**, malı eksik olan ve ailesi yahut hâne halkı kendisine galip gelmiş kimse demektir. (TA, خلع maddesinde.) -A2- Ayrıca bk. 4, son cümle.

**مُعَوَّلٌ**
**مُعَوَّلٌ** ذ Zor işlerde kendisinden yardım yahut imdat istenen kimse: (S, O, TA:) ve kendisine dayanılan yahut güvenilen kimse. (TA.) Şöyle denir: **مَا لَهُ فِى القَوْمِ مِنْ مُعَوَّلٍ** “Onun, kavim içinde, kendisinden yardım istenecek hiç kimsesi yoktur.” (S, O.) [Ayrıca bk. **عَوْلٌ**.] -A2- Ayrıca **عَوَّلَ**’in mastarıdır. (Th. K. TA.) O fiile bak: üç yerde. -A3- Ayrıca: Ağlama yeri [yahut feryat yeri]: bazılarına göre ikinci paragrafta zikredilen beyitte böyledir. (O.) -A4- Ayrıca bk. **مُعْوَلٌ**.

**مُعَيَّلٌ**
**مُعَيَّلٌ** ذ : bk. **مُعْيِلٌ**, iki yerde.

**مُعَيِّلٌ**
**مُعَيِّلٌ** ذ **عَالَة** denilen yağmur siperini yapan kimse. (Skr, S, O.)
