# عوم (ع-و-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%88%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Yıl

- Harfler: ع - و - م
- Kur'an'da: 9 geçiş · 7 ayet · 5 sîga
- 9 sözlük

## Sîgalar (5)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [عَامًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/siga/%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8B%D8%A7.md) | فَعَلًا | Yıl | 3 | 2 | [9:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/ayet/9:37.md) |
| [عَامٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/siga/%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8D.md) | فَعَلٍ | Yıl | 3 | 2 | [2:259](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/ayet/2:259.md) |
| [عَامٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/siga/%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8C.md) | فَعَلٌ | Yıl | 1 | 1 | [12:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/ayet/12:49.md) |
| [عَامَيْنِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/siga/%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8E%D9%8A%D9%92%D9%86%D9%90.md) | فَعَلَيْنِ | İki yıl | 1 | 1 | [31:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/ayet/31:14.md) |
| [عَامِهِمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/siga/%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90%D9%87%D9%90%D9%85%D9%92.md) | فَعَلِهِمْ | Onların yılı | 1 | 1 | [9:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/ayet/9:28.md) |

## Mücavir kökler — 74 mücavir (100 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [سنه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87.md) — 2 ortak ayet · G² 15 · Seneler
2. [نجس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · Pislik demektir
3. [لبث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AB.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Kaldınız
4. [مرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Ağaç liflerinden bükülerek yapılmış iptir
5. [عيل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Darlık
6. [نسأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Dinlenme yeridir
7. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 11 · Baid uzak demektir
8. [حرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Hiram keçe demektir
9. [نشز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%B2.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Tümsek yer demektir
10. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
11. [خوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Haviy (hı) : Dere demektir
12. [عصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · “Yusr” sol kol; “u’sr”, yanın ayna dönüşmesi ile solak…
13. [كسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Sıvının zıddı katı demektir
14. [وطأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B7%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · “Vita” minder demektir
15. [حمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Yaban eşeği demektir
16. [مأه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A3%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Yüz
17. [خمس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%85%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Hams : Beş kişilik topluluktur
18. [غيث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%AB.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Ğays (p.se), Yağmur suyu ile yetişen bitki demektir
19. [وهن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Gevşemeyin
20. [لحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Et
21. [ألف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Lif ip yapılan ipliklerden herbirine denir
22. [وصي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Vesat bohça gibi kıymetli şeylerin bulunduğu, kabı asıp…
23. [صير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Dönüşüm yeri
24. [عرش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B4.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Toplantı yerinde yöneticinin durduğu yüksek yerdir
25. [شرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · İçecek
26. [طوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Çeper demektir
27. [طعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Yiyecek demektir
28. [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır
29. [حلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…
30. [زين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Ziynet : Süslemek için kullanılan çöplere, tüylere benzeyen…
31. [نوح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · “Nevh” rüzgar estiğinde uğultu çıkaran dağdır
32. [حمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Haml: İple yüklenen yük demektir
33. [عدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · İdad toplayıcılık zamanında meyve toplayanların aşiret…
34. [قري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Kasaba
35. [فتن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Fitne, Madeni curuftan temizlemek için eritmek demektir
36. [زيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Zade : Azık demektir
37. [بعث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AB.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Baas içtima etmiş askeri birlik demektir
38. [توب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Eveye yuva demektir
39. [شكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Sütle dolu memedir
40. [غني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Ğaniy, Ğanem, koyun sürüsü demektir
41. [ولد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · “Yavru” demektir
42. [سجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…
43. [بعض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%B6.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
44. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Şey
45. [قرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
46. [فضل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Fadl Deriden yapılan gömlektir
47. [أمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Emam ön demektir
48. [خوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…
49. [نظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B8%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Korkuluk demektir
50. [قدر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Kıdr kazandır
51. [عظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Büyük
52. [شرك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Tasma kayış demektir
53. [موت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…
54. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Evye kuş yuvası demektir
55. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Hayvanların ön ayaklarına denir
56. [سوأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
57. [حيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Uyanık yılan demektir
58. [ضلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
59. [حكم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Gem demektir
60. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Dağın sivri noktası demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%88%D9%85/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عوم |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi illetli و) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [سنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%8A.md), [حول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%84.md), [حقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D8%A8.md) |
| Zıt Kök | [غرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%82.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Sıvı veya akışkan bir ortamda batmadan yüzmek, süzülmek, akıcı bir devinimle mesafe katetmek |
| Çekirdek Özet 2 | Kış ve yazı içine alan, gök cisimlerinin yörüngesel akışıyla tamamlanan tam ve olgun zaman devresi |
| Çekirdek Özet 3 | Zamanın yıpratıcı bir ağırlık değil, düzenli ve bereketli bir seyir içinde akıp giden bir süreç olması |
| Kritik Hata Riski | Kur'an'da bilinçli bir ayrımla kullanılan عوم kökenli عام sözcüğünü [سنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%8A.md) kökünden gelen سنة ile birebir eş anlamlı sayarak aralarındaki meşakkat ve bolluk nüansını göz ardı etmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عو | Dairesel dönüş, bükülme, kıvrılma veya bir mihver etrafında salınım yapma; [عوج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D8%AC.md) eğilip bükülmek, [عود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D8%AF.md) dönüp tekrar gelmek, [عوذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D8%B0.md) bir sığınağa sarılmak veya kıvrılmak, [عور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D8%B1.md) açık ve korumasız kavis vermek, [عوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%82.md) alıkoyup çevirmek, [عول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%84.md) meyledip yük altına girmek, [عون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%86.md) destek için yanaşıp kuşatmak köklerinde ortak dairesel yöneliş görülür | م | Toplayıcı, kuşatıcı ve akıcı bir nitelik ekleyerek hareketi bir ortam üstünde süzülen, kesintisizce yüzüp bütünlenen ve tam bir devirle sonlanan zamansal/mekânsal akışa dönüştürmüştür |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | Göz | Açıklık, dışa açılan bakış, akışkan kaynak ve yüzeyde görünür olma |
| و | Çengel, çadır kazığı | İki durumu birbirine bağlama, süreklilik, geçişi sağlama ve ilintilendirme |
| م | Su | Sıvılık, dalgalanma, kuşatıcılık, derinlik ve akış ortamı |
| عوم | Su üzerinde yüzerek ilerleme | Açık bir yüzeyde (ع), akışkan bir ortamı (م) aşarak ve kesintisiz bağ kurarak (و) batmadan süzülüp devrini tamamlama hareketi |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İnsanın veya nesnenin su üzerinde batmadan yüzmesi, geminin suda süzülerek yol alması; çölde devenin serap içinde yüzer gibi ahenkle yürümesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Çölde hızla ilerleyen develerin kum ve serap üzerindeki süzülüşünü anlatmak üzere kullanılmıştır: وهُنَّ بالدَّوِّ يَعُمْنَ عَوْماً |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönemde su üstünde yüzdürülen kütük ve sal için عامة denilmiş; ayrıca bindiği hayvan üstünde uzaktan başı yüzer gibi salınan süvarinin sarıklı başına da bu ad verilmiştir |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

### Sami etimolojik katman

Arapça عوم kökü, temel fiziksel anlamı itibarıyla akışkan bir ortamda süzülme ve yüzme eylemini ifade eder. Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan yüzme fiili için çoğunlukla başka kökler (örneğin İbranice ve Aramice שֹחה / *śḥh*) öne çıksa da, Arapça bu kökü su üzerindeki salınım hareketinden gök cisimlerinin felekte yüzmesine ve buradan da tam bir güneş döngüsünü kuşatan zaman birimine doğru genişletmiştir. Zaman birimi olarak عام sözcüğünün kökle irtibatı, Güneş'in burçlar kuşağında yüzmesi (عوم الشمس في بروجها) veya mevsimlerin kesintisiz bir akışla birbiri ardınca süzülüp bir yılı tamamlaması tasavvuruna dayanır. Fonetik olarak Arapçada korunan ayın ve vav harfleri, akışkanlık bildiren mim ile birleştiğinde kökün Sami dillerindeki ortak akış ve hareket matrisine dâhil olduğunu gösterir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Suda yüzme ve süzülme fiilinden tam bir yıl devresine geçiş | Fiziksel hareket olan yüzme, gök cisimlerinin yörüngede akmasına ve kış-yaz devrini tamamlayan bir yıla ad olmuştur | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Merkezi Sami akış/hareket dağarcığı | Su üstünde kalma ve salınım tasavvuru Merkezi Sami sahasında Arapça üzerinden özgünleşerek zaman birimine dönüşmüştür | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik su ve akışkanlık kökleri | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, al-Mufradāt, Lane’s Lexicon.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عوم | Anlamlı | Yüzmek, süzülmek, yıl | Su veya serapta yüzmek; kış ve yazı kapsayan tam bir yıllık süre | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [عمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%88.md) | Anlamlı | Körleşmek, kapalılık, yönünü yitirmek | [عمي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%8A.md) ile eşdeğer kabul edilen illetli biçim; basiretin veya yolun örtülüp belirsizleşmesi | Kur'an'da geçmez |
| [وعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D9%85.md) | Anlamlı | Alçak ve düz taşlık, iz bırakmak | Çölde basık ve üzeri taşlık tepe veya yeryüzünde beliren hafif iz | Kur'an'da geçmez |
| [ومع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%85%D8%B9.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| [معو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D9%88.md) | Anlamlı | Olgunlaşmak, yumuşamak | Yaş hurmanın olgunlaşıp yumuşaması veya sütün sulanması | Kur'an'da geçmez |
| [موع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B9.md) | Anlamlı | Erimek, sıvılaşmak | Yağın, mumun veya katı nesnenin eriyip akışkan hale gelmesi | عوم ile akışkanlık tabanında semantik yakınlık; Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عوم | Merkez | Akışkan hareket ve tam zaman devresi | Yüzerek süzülmeyi ve mevsimleri kuşatarak akıp giden bereketli tam yılı ifade eder | Suyun üstünde batmadan kayıp gitmek; kış ve yazı kapsayan olgun döngü |
| [سنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%8A.md) | Komşu | Yıllık devre ve kuraklık | Çoğunlukla kıtlık, kuraklık, meşakkat ve hesaba dayalı yıpratıcı zaman dilimini öne çıkarır | Zamanın ağırlığı ve yoksunluk çağrışımı taşır |
| [حول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%84.md) | Komşu | Bir durumdan diğerine dönüş ve yıl | Zamanın değişimi, bir halden diğerine intikali ve tamamlanan bir yıllık çevrimi niteler | Değişme ve dönüşme eksenlidir |
| [حقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D8%A8.md) | Komşu | Birbiri ardınca gelen uzun zaman dilimleri | Belirsiz ve çok uzun süren devirleri, kesintisiz çağları anlatır | Tekil bir döngüden ziyade yığılan uzun devirleri kapsar |
| [غرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%82.md) | Zıt | Batmak, suya gömülmek | Suyun yüzeyinde süzülüp kalmanın aksine dibe batmayı ve yok olmayı anlatır | Akışın üzerinde kalamayıp boğulma ve tükenme |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عوم | Yüzmek; tam bir yıl | Suda süzülme fiziksel hareketi ile mevsimleri tamamlayan bereketli yıl devresi | Kesin |
| Latince | Annus, Natare | Yıl; yüzmek | Annus zaman döngüsünü, natare yüzme eylemini verir; iki anlamı tek kökte birleştiren özgün semantik Arapçaya aittir | Güçlü |
| İngilizce | Year, Float / Swim | Yıl; su üstünde süzülmek / yüzmek | Year kelimesi yalnızca zaman devresini, float/swim ise batmadan durmayı karşılar | Güçlü |
| Almanca | Jahr, Schweben / Schwimmen | Yıl; süzülmek / yüzmek | Jahr bir yıllık süreyi verirken, schwimmen/schweben akışkan ortamdaki serbest devinimi anlatır | Güçlü |
| Fransızca | An / Année, Flotter | Yıl; su üstünde kalmak | An/année zaman birimini kuşatır; kökün yüzme ve süzülme katmanı ayrı kelimelerle karşılanır | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| عَامٍ / عَامًا | Bolluk, kurtuluş veya ferahlama yılı | Kıtlık ve sıkıntı yıllarının ardından gelen bereket ve rahatlama dönemi; Yusuf [12:49](https://lisan.digital/tr/ayet/12:49.md) |
| عَامٍ / عَامًا | Tamamlanan belirli ve ölçülü takvim yılı | Sayısal olarak yüz yıl uyutulma veya Nuh'un tebliğ müddetinin kalan kısmı bağlamı; Bakara [2:259](https://lisan.digital/tr/ayet/2:259.md), Ankebût [29:14](https://lisan.digital/tr/ayet/29:14.md) |
| عَامِهِمْ / عَامٍ | Hac veya ibadet takvimine bağlı belirli yıl | Müşriklerin Mescid-i Haram'a yaklaşmasının yasaklandığı veya savaş haramının ertelendiği nesî yılı; Tevbe [9:28](https://lisan.digital/tr/ayet/9:28.md), Tevbe [9:37](https://lisan.digital/tr/ayet/9:37.md) |
| عَامَيْنِ | Çocuğun sütten kesilme müddeti olan iki tam yıl | Anne hakkı ve emzirme süresinin gelişimsel olarak tamamlandığı dönem; Lokmân [31:14](https://lisan.digital/tr/ayet/31:14.md) |
| عَامٍ | İmtihan ve sınanma periyodu | Münafıkların her yıl bir veya iki kez fitneye düşürülüp sınanması; Tevbe [9:126](https://lisan.digital/tr/ayet/9:126.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Zamanın ve kozmik hareketin yaratılmışlığı | Gök cisimlerinin yörüngelerinde yüzmesi ve zaman döngüsünün ilahi takdirle belirlenmesi | Zamanın akıcı bir nimet ve imtihan alanı olması |
| Fıkıh | Hac yasağı, sütten kesme süresi ve nesî uygulaması | Emzirme süresinin iki tam yıl (عَامَيْنِ) olarak sınırlandırılması ve haram ayların takvimde kaydırılmasının geçersizliği | Hukuki hakların ve ibadet vakitlerinin yıl üzerinden kesinleşmesi |
| Tefsir | [عام](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A7%D9%85.md) ile سنة arasındaki semantik fark | Kur'an'da سنة kelimesinin çoğunlukla zorluk ve kıtlık, عام kelimesinin ise refah, bolluk ve itidalle kullanılması tespiti | Kelimenin lütuf ve tamlık bağlamında özelleşmesi |
| Hadis | Süt emzirme müddeti ve yıllık zekât döngüsü | Sütten kesilmenin iki yaş sınırıyla belirlenmesi ve malların üzerinden bir yıl geçmesi (havl ve am) hükümleri | Bir hayat devresini veya iktisadi dönemi tamamlayan ölçü |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İbadet takvimi ve arınma döngüsü | Kutsal zaman devresi | Yıllık yükümlülüklerin ifası ve haram ayların tespiti | Müşriklerin takvimle oynamasını yasaklayarak fıtri ve ilahi akışı korur | Kesin |
| İlmi | Astronomi ve biyolojik büyüme | Yörüngesel döngü ve gelişim eşiği | Yıllık tam periyot ile süt emme süresinin tayini | Gök cisimlerinin hareketi ile insanın gelişim basamaklarını ölçülendirir | Güçlü |
| Siyasi | Harem bölgesinin statüsü ve antlaşmalar | Kamusal otorite yılı | Egemenlik kararlarının ve yasakların yürürlüğe girmesi | Belirli bir yıldan sonra uygulanacak kamusal düzenlemelerin takvimini kurar | Güçlü |
| İktisadi | Tarımsal üretim ve refah periyodu | Hasat ve bolluk yılı | Kıtlık sonrası üretim patlaması ve iktisadi canlanma | Zorluk yıllarının ardından gelen üretim, sıkma ve yağış mevsimini belirler | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Periyodik fonksiyon ve laminer akış (hidrodinamik) | Bir nesnenin dirençle karşılaşmadan akışkan yüzeyinde süzülmesi ile bir sistemin belirli bir periyot ($T$) sonunda aynı faza dönmesi arasındaki yapısal denklik | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Konjonktürel döngü ve refah dalgalanması teorisi | Toplumların kriz ve daralma evrelerinden sonra dengeye ve refah akışına ulaştığı genişleme dönemleri | Muhtemel |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | [عام](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A7%D9%85.md) kelimesini yalnızca takvim yaprağındaki 365 günlük soyut bir kronolojiye indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kış ve yazı, kıtlık sonrası bereketi, embriyolojik/biyolojik süreci ve kozmik akışı içine alan çok katmanlı, akıcı bir döngü olması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an'ın Yusuf suresinde kıtlık yılları için سنين (seneler), ferahlık yılı için ise [عام](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A7%D9%85.md) ifadesini seçmesindeki veya Nuh kıssasında 950 yıllık tebliğ süresini iki farklı kelimeyle ayırmasındaki edebî ve itikadî inceliği kaybetmek |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın zaman kavramına yaklaşımında kelimeleri rastgele seçmediğini, سنة ile zorluk ve kuraklığı, [عام](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A7%D9%85.md) ile ise akıcı, bereketli ve bütünsel bir döngüyü vurguladığını gösterdiği için vazgeçilmez bir anlamsal anahtardır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kıtlık ve bolluk dönemlerini anlatan kıssalarda (Yusuf [12:49](https://lisan.digital/tr/ayet/12:49.md)), peygamberlerin tebliğ sürelerinde (Ankebût [29:14](https://lisan.digital/tr/ayet/29:14.md)), hac ve haram ayların düzenlenişinde (Tevbe [9:28](https://lisan.digital/tr/ayet/9:28.md), [9:37](https://lisan.digital/tr/ayet/9:37.md)) ve aile hukuku çerçevesinde sütten kesilme müddetinde (Lokmân [31:14](https://lisan.digital/tr/ayet/31:14.md)). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'da kullanılan eş anlamlı gibi görünen kelimelerin mutlak bir aynılık taşıdığı zannını yıkar; kelimelerin köklerindeki fiziksel hareketten (suda yüzmek/süzülmek) soyut manalara (ferahlık ve akıcılık yılı) nasıl geçtiğini göstererek lafızcı sığlığı düzeltir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Sıvı veya akışkan bir yüzey üzerinde dirençle karşılaşmadan batmaksızın kaymak, süzülerek yüzmek.
- Soyut anlam: Zamanın, başlangıç ve bitiş fazlarını içine alan eksiksiz, ferah ve bereketli bir yörüngesel devir halinde akıp gitmesi.
- Sistematik karşılık: Darlık ve meşakkat evresinin ardından sistemin dengeye ulaştığı, üretim ve rahatlamanın akışkanlık kazandığı tamamlanma periyodu.
- LaTeX modeli: $$T = \oint_{\Gamma} \vec{v} \cdot d\vec{r} \quad \text{ile} \quad \Phi(t) > 0$$
- LaTeX açıklaması: Formüldeki $T$ sembolü tamamlanmış tam bir yıllık zaman devresini, $\Gamma$ kapalı bir döngüyü oluşturan yörüngesel seyri, $\vec{v}$ akışkan ortamdaki süzülme hızını, $d\vec{r}$ zaman çizgisi boyunca katedilen yolu, $\Phi(t) > 0$ ise bu devrenin getirdiği bereket, ferahlık ve pozitif akış potansiyelini temsil eder. Formül, kökün su üzerindeki sürtünmesiz süzülüşünden doğan ve tükeniş getirmeyen döngüsel bütünlüğü sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (7 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%88%D9%85/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:259](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/ayet/2:259.md) — عَامٍ

أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلَى قَرْيَةٍ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّى يُحْيِي هَذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا فَأَمَاتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَانْظُرْ إِلَى حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ وَانْظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Yahut altı üstüne gelmiş bir kasabaya uğrayan kimse gibisini görmedin mi? Allah, bunu ölümünden sonra nasıl diriltecek? dedi. Bunun üzerine Allah, onu yüz sene ölü bıraktı, sonra diriltti. Na kadar kaldın? dedi. O da: Bir gün veya bir günden daha az kaldım, dedi. Hayır, yüz yıl kaldın. Öyle iken yiyeceğine içeçeğine bak; henüz bozulmamış, bir de merkebine bak. Hem seni insanlara bir ibret kılacağız. Kemiklere bak, onları nasıl birleştirip yerli yerine koyuyor ve sonra onlara nasıl et giydiriyoruz? dedi. Bu hal ona apaçık belli olunca: Artık Allah’ın herşeye Kadir olduğunu biliyorum, dedi.

### [Tevbe 9:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/ayet/9:28.md) — عَامِهِمْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلَا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هَذَا وَإِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ إِنْ شَاءَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; doğrusu müşrikler ancak necistir. Onun için bu yıllarından sonra Mescid-i Haram’a yaklaşmasınlar. Eğer fakirlikten korkarsanız, Allah dilerse sizi yakında kendi lütfu ile zenginleştirir. Muhakkak ki Allah; Alim’dir, Hakim’dir.

### [Tevbe 9:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/ayet/9:37.md) — عَامًا

إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيَادَةٌ فِي الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُحِلُّونَهُ عَامًا وَيُحَرِّمُونَهُ عَامًا لِيُوَاطِئُوا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ فَيُحِلُّوا مَا حَرَّمَ اللَّهُ زُيِّنَ لَهُمْ سُوءُ أَعْمَالِهِمْ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Nesi; ancak küfürde bir artıştır. Onunla kafirler şaşırtılırlar. Bunu bir yıl helal, bir yıl haram sayarlar ki, Allah’ın haram kıldığına sayıca uysunlar da Allah’ın haram ettiğini helal kılmış olsunlar. Böylece onların amellerinin kötülüğü kendilerine süslenip güzel gösterildi. Allah; kafirler güruhunu hidayete erdirmez.

### [Tevbe 9:126](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/ayet/9:126.md) — عَامٍ

أَوَلَا يَرَوْنَ أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ فِي كُلِّ عَامٍ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لَا يَتُوبُونَ وَلَا هُمْ يَذَّكَّرُونَ

Meal (IK): Onlar görmezler mi ki; her yıl bir veya iki kere belalara çarpılıyorlar da yine tevbe etmiyorlar. Ve ibret almıyorlar.

### [Yusuf 12:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/ayet/12:49.md) — عَامٌ

ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ عَامٌ فِيهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيهِ يَعْصِرُونَ

Meal (IK): Sonra bunun ardından öyle bir yıl gelir ki insanlar, onda yağmura kavuşturulur ve onda sıkıp sağarlar.

### [Ankebut 29:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/ayet/29:14.md) — عَامًا

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمْسِينَ عَامًا فَأَخَذَهُمُ الطُّوفَانُ وَهُمْ ظَالِمُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, Nuh’u, kavmine gönderdik. Aralarında elli yılı müstesna olmak üzere bin yıl kaldı. Sonunda onlar, zulme devam edip dururken kendilerini tufan yakalayıverdi.

### [Lokman 31:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/ayet/31:14.md) — عَامَيْنِ

وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Biz insana, ana ve babasına iyi davranmasını tavsiye ettik. Annesi onu zorluk üstüne zorlukla taşımıştı. Sütten ayrılması da iki yıl sürmüştür. Bana ve ana-babana şükret. Dönüş ancak Bana’dır.

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين والميم وواي معهما
ع م ي، م ع و، ع و م، ع ي م، م ي ع مستعملات
عمي:
العَمَى: ذَهابُ البَصرَ، عَمِيَ يَعْمَى عَمىً. وفي لغة اعمايَّ يَعمايُّ اعمِيياء، أرادوا حَذْوَ ادهَامَّ ادهيماماً فأخرجوه على لفظٍ صحيح كقولك ادهامَّ: اعمايَّ. ورَجُلٌ أعْمَى وامرأة عَمْياءُ لا يَقَعُ على عَيْنٍ واحدةٍ. وعَمِيَت عَيْناهُ. وعَينانِ عَمياوان. وعَمْياوات يَعني النساء. ورجالُ عُمْيٌ. ورَجُلٌ عَمٍ، وقَومٌ عَمُون من عَمَى القَلْب، وفي هذا المعنى يُقال ما أعماه، ولا يُقال، من عَمَى البَصرَ، ما أعماه لأنّه نَعْتٌ ظاهرٌ تُدركُه الأبصارُ.
ويقال: يجوز في ما خَفِيَ من النُّعوت وما ظَهَرَ خلا نَعْتٍ يكون على أَفْعَلَ مُشَدَّد الفعل مثل اصفَرَّ واحمرَّ. والعَمايَةُ: الغَوايةُ وهي اللَّجاجة. والعَمايَةُ والعَماء: السَّحابُ الكثيفُ المُطبِقُ، ويقال للَّذي حَمَلَ الماءَ وارتَفَعَ، ويقال للَّذي هَراقَ ماءَه ولما يَتَقَطَّع، تَقَطَّعَ الجَفْل والجَهامُ. والقِطعةُ منها عماءة، وبَعضٌ يُنكِره ويَجعَلُ العَماءَ اسماً جامعاً. وقال الساجعُ: أشَدُّ بَرْدِ الشِّتاء شَمالٌ جِرْبِياءُ في غِبِّ السَّماء تحت ظِلِّ عَماء.
والعَمْيُ على لفظ الرَّمْيُ: رَفْعُ الأمواجِ القَذَى والزَّبَد في أعاليه، قال:
رَهَا زَبَداً يَعمِي به المَوْج طاميا
والبعيرُ إذا هَدَرَ عَمَى بلغامِه على هامتِه عَمْياً.
والتَّعمِيَة: أن تُعَمِّي شيئاً على إنسانٍ حتى تُلْبَه عليه لَقْماً، وجمع العَماء أعماء كأنه جعل العماء اسماً ثمّ جمعه على الأعماء، قال رؤبة:
وبَلَدٍ عاميةٍ اعماؤُهُ
والعُمِّيَةُ: الضَّلالة، وفي لغة عِمِّيَة. والاعتِماء: الإختيار، قال:
مَيَّل بينَ النّاسِ أيًّا يَعْتمي
والمَعامي: الأرضُ المجهُولة.
معو:

المَعْوُ: الرُّطَبُ الذي أَرْطَبَ بُسْرُه أجمَعُ، الواحدةُ مَعْوَة لا تَذنيبَ فيها ولا تَجزيع.
والمُعاء: من أصواتِ السَّنانير، مَعَا يَمْعُو أو مَغَا يَمْغُو لونان أحدُهما من الآخر، وهُما أرفَعُ من الصَّئِيّ.
معي:
ومَعًى ومِعًى واحدٌ، ومِعَيانِ وأمعاءٌ وهو الجميعُ ممّا في البَطْن ممّا يتردَّدُ فيه من الحَوايا كُلِّها.
والمِعَى: من مَذانب الأرض، كُلُّ مِذْنَبٍ يُناصي مِذْنَباً بالسَّنَد، والذي في السَّفْح هو الصُّلْب، قال:
تَحْبُو إلى أصلابه أَمعاؤُه
وهما مَعاً وهم مَعاً، يُريدُ به جماعة. ورجل إمَّعَة على تقدير فِعَّلة: يقول لكلٍ أنا مَعَك، والفعل نَأْمَعَ الرجُلُ واسْتَأْمَعَ. ويقال للَّذي يتردَّدُ في غير ضَيعَةٍ إمَّعَة، وفي الحديث: اغْدُ عالِماً أو مُتَعَلِّماً ولا تَغْدُ إمَّعَة.
عوم:
العَوْمُ: السِّباحة. والسَّفينةُ والإبِلُ والنُّجُوم تَعُومُ في سيرها، قال:
وهُنَّ بالدَّوِّ يَعُمْنَ عَوْماً
وفَرَس عَوّام: يَعُومُ في جَرْيه. والعامُ: حَوْلٌ يأتي على شَتْوةٍ وصَيْفَةٍ، ألِفُها واو، ويُجمَع على الأعوام. ورَسْمٌ عامِيٌّ أو حَوْليٌّ: أتَى عليه عامٌ، قال العجّاج:
مِن أنْ شَجاكَ طَلَلٌ عامِيُّ
والعامَةُ: تُتَّخَذُ من أغصان الشَّجر ونحوه، تُعْبَر عليها الأنهار كعُبُور السُّفُن، وهي تَموجُ فوْقَ الماء، وتُجمَعُ عامات. والعامُ والعُومةُ والعامَةُ: هامَةُ الراكب إذا بدا لك رأسُه في الصَّحْراء وهو يَسيرُ. ويقال: لا يُسَمَّى رأسُه عامةً حتّى تَرَى عِمامةً عليه. والإعتِيامُ: اصطِفاء خِيارِ مالِ الرَّجُل، يُقال: اعتَمْتُ فلاناً، واعتَمْتُ أَفْضَلَ مالِهِ. والمَوْتُ يَعْتامُ النُّفُوس، قالَ طَرَفة:
أَرَى المَوْتَ مِعْيَامَ الكِرامِ ويَصْطَفي		عَقيلةَ حالِ الفاحِشِ المُـتَـشَـدِّدِ
عيم:
العَيْمانُ: الذي يَشْتَهي اللَّبَنَ شَهْوَةً شَديدةً، والمرأة عَيْمَى. وقد عِمْتُ إلى اللَّبَن عَيْمَةً شديدة وعَيَماً شديداً. وكل مَصْدرٍ مثلهُ ممّا يكون فَعْلان وفَعْلى، فإذا أَنَّثْتَ المصدر فقُلْ على فَعْلةٍ خفيفة، وإذا طَرَحْتَ الهاءَ فَثَقِّلْ نحو الحَيَرْ والحَيرَة.
ميع:
مَاعَ الماءُ يميع مَيْعاً إذا جَرَى على وَجْهِ الأرض جَرْياً مُنْبسطاً في هيئته، وكذلك الدَّمُ. وأَمَعْتُه إماعةً، قال:
بساعِدَيْهِ جَسَدٌ مُوَرَّسُ
منَ الدِّماءِ مائِعٌ ويُبَّسُ
والسَّرابُ يَميعُ. ومَيْعَةُ الشَّبابِ: أوَّلُه ونشاطه. والمَيْعَة والمائعة: من العِطْر. والمَيْعَة: اللُّبْنَى.

##### Türkçe

باب **العين** ve **الميم** ve **واي** onlarla beraber
**ع م ي**، **م ع و**، **ع و م**، **ع ي م**، **م ي ع** kullanımdadırlar

**عمي**:
**العَمَى**: görmenin gitmesi; **عَمِيَ يَعْمَى عَمىً**. Ve bir dilde **اعمايَّ يَعمايُّ اعمِيياء**; **ادهَامَّ ادهيماماً**’a benzetmeyi istediler de onu, “**ادهامَّ: اعمايَّ**” demen gibi, sahih bir lafız üzere çıkardılar. Ve bir erkek **أعْمَى** ve bir kadın **عَمْياءُ**; tek bir göze vâki olmaz. Ve **عَمِيَت عَيْناهُ**. Ve iki göz: **عَمياوان**. Ve **عَمْياوات** yani kadınlar. Ve erkekler: **عُمْيٌ**. Ve bir erkek: **عَمٍ**; ve bir kavim: **عَمُون** (kalbin **عَمَى**’sından). Ve bu mânada “**ما أعماه**” denir; ve görmenin **عَمَى**’sından “**ما أعماه**” denmez; çünkü o, gözlerin idrak ettiği zâhir bir sıfattır.
Ve denir ki: sıfatlardan gizli olanlarda ve zâhir olanlarda câizdir; ancak fiili şeddeli **أَفْعَلَ** üzere olan bir sıfat müstesna; **اصفَرَّ** ve **احمرَّ** gibi. Ve **العَمايَةُ**: azgınlık; o da inatçılıktır. Ve **العَمايَةُ** ve **العَماء**: kaplayıcı, yoğun bulut; ve suyu taşıyıp yükselen için söylenir; ve suyunu döken için ve parçalanan şey için söylenir: **تَقَطَّعَ الجَفْل والجَهامُ**. Ve ondan bir parça: **عماءة**; ve bazısı onu inkâr eder ve **العَماء**’ı toplayıcı bir isim kılar. Ve secili söyleyen dedi:
أشَدُّ بَرْدِ الشِّتاء شَمالٌ جِرْبِياءُ في غِبِّ السَّماء تحت ظِلِّ عَماء.

Ve **العَمْيُ** (lafızca **الرَّمْيُ** üzere): dalgaların üst kısımlarında çerçöpü ve köpüğü yükseltmesi; dedi ki:
رَهَا زَبَداً يَعمِي به المَوْج طاميا

Ve deve, böğürdüğü zaman, başının tepesinde salyasıyla **عَمَى** eder; **عَمْياً**.
Ve **التَّعمِيَة**: bir şeyi bir insana, onu lokmalar halinde ona yutturuncaya kadar, körleştirmendir (gizleyip karıştırmandır). Ve **العَماء**’ın cem‘i: **أعماء**; sanki **العماء**’ı bir isim kıldı, sonra onu **الأعماء** üzere cem‘ etti. Rü’be dedi:
وبَلَدٍ عاميةٍ اعماؤُهُ

Ve **العُمِّيَةُ**: sapıklık; ve bir dilde **عِمِّيَة**. Ve **الاعتِماء**: seçme; dedi ki:
مَيَّل بينَ النّاسِ أيًّا يَعْتمي

Ve **المَعامي**: meçhul yer.

**معو**:

**المَعْوُ**: **بُسْر**’ü bütünüyle olgunlaşıp yumuşamış taze hurma; bir tanesi **مَعْوَة**; onda ne **تَذنيب** vardır ne de **تَجزيع**.
Ve **المُعاء**: kedilerin seslerindendir; **مَعَا يَمْعُو** yahut **مَغَا يَمْغُو**; ikisi iki renktir, birisi ötekindendir; ve ikisi **الصَّئِيّ**’den daha yüksektir.

**معي**:
Ve **مَعًى** ve **مِعًى** birdir; ve **مِعَيانِ** ve **أمعاءٌ**; o, karında olanın tamamıdır: içindeki bütün **الحَوايا**dan, içinde gidip gelen şeyler.
Ve **المِعَى**: yerin **مَذانب**’lerindendir; her **مِذْنَبٍ**, **السَّنَد** ile bir **مِذْنَبٍ**e bitişir; ve yamaçtaki olan **الصُّلْب**’dür. Dedi ki:
تَحْبُو إلى أصلابه أَمعاؤُه

Ve “**هما مَعاً**” ve “**هم مَعاً**”: onunla bir topluluğu kasteder. Ve bir adam **إمَّعَة** (takdirce **فِعَّلة** üzere): her birine “ben seninleyim” der. Ve fiil: **نَأْمَعَ** adam; ve **اسْتَأْمَعَ**. Ve bir zayiata (işe) bağlı olmaksızın gidip gelen kimseye **إمَّعَة** denir. Ve hadiste: “**اغْدُ عالِماً أو مُتَعَلِّماً ولا تَغْدُ إمَّعَة**.”

**عوم**:
**العَوْمُ**: yüzme. Ve gemi ve develer ve yıldızlar yürüyüşlerinde **تَعُومُ** ederler. Dedi ki:
وهُنَّ بالدَّوِّ يَعُمْنَ عَوْماً

Ve **فَرَس عَوّام**: koşuşunda **يَعُومُ** eder. Ve **العامُ**: bir kışa ve bir yaza gelen yıl; onun **ألف**’i **واو**’dur; ve **الأعوام** üzere cem‘ edilir. Ve **رَسْمٌ عامِيٌّ** yahut **حَوْليٌّ**: üzerinden bir yıl geçti. ‘Accâc dedi:
مِن أنْ شَجاكَ طَلَلٌ عامِيُّ

Ve **العامَةُ**: ağaç dallarından ve benzerinden yapılır; onun üzerinden nehirler, gemilerin geçişi gibi geçilir; o suyun üstünde dalgalanır; ve **عامات** üzere cem‘ edilir. Ve **العامُ** ve **العُومةُ** ve **العامَةُ**: çölde yürürken başı sana göründüğünde binek sahibinin başı. Ve denir ki: üzerinde bir **عِمامة** görene kadar başına **عامةً** denmez. Ve **الإعتِيامُ**: adamın malının hayırlısını seçip ayırma; denir ki: **اعتَمْتُ فلاناً**; ve **اعتَمْتُ أَفْضَلَ مالِهِ**. Ve ölüm nefisleri **يَعْتامُ** eder. Tarafe dedi:
أَرَى المَوْتَ مِعْيَامَ الكِرامِ ويَصْطَفي		عَقيلةَ حالِ الفاحِشِ المُـتَـشَـدِّدِ

**عيم**:
**العَيْمانُ**: sütü şiddetli bir iştahla arzulayan kimse; kadın: **عَيْمَى**. Ve ben süte şiddetli bir **عَيْمَةً** ile ve şiddetli bir **عَيَماً** ile **عِمْتُ**. Ve bunun gibi her masdar, **فَعْلان** ve **فَعْلى** olan şeylerdendir; masdarı müennes yaptığında hafif **فَعْلةٍ** üzere söyle; **هاء**’yı attığında ise ağırlaştır: **الحَيَرْ** ve **الحَيرَة** gibi.

**ميع**:
**مَاعَ الماءُ يميع مَيْعاً**: yerin yüzü üzerinde, suretinde yayılmış bir akışla aktığı zaman; kan da böyledir. Ve onu **أَمَعْتُه إماعةً**. Dedi ki:
بساعِدَيْهِ جَسَدٌ مُوَرَّسُ
منَ الدِّماءِ مائِعٌ ويُبَّسُ

Ve serap **يَميعُ** eder. Ve **مَيْعَةُ الشَّبابِ**: onun evveli ve canlılığı. Ve **المَيْعَة** ve **المائعة**: kokudandır. Ve **المَيْعَة**: **اللُّبْنَى**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

العَوْمُ: السباحةُ. يقال: العَوْمُ لا يُنْسى. وسير الإبل والسفينة عَوْمٌ أيضاً. والعومَةُ بالضم: دويبَّةٌ صغيرةٌ تسبح في الماء، كأنها فصٌّ أسود مُدَمْلَكَةٌ، والجمع عُوَمٌ أيضاً. والعام: السنة. يقال: سِنونٌ عُوَّمٌ، وهو توكيد للأول كما تقول: بينهم شغلٌ شاغِلٌ. ونبتٌ عامِيٌّ، أي يابسٌ أتى عليه عامٌ. وعاوَمَتِ النخلة، أي حملت سنةً ولم تحمل سنةً. وعامَلَهُ معاوَمَةً: كما تقول مشاهرةً. ويقال: المُعاوَمَة: المنهيُّ عنها: أن تبيع زرع عامكَ أو ثمر نخلك أو شجرك لعامين أو ثلاثة. وقولهم: لقيتُه ذات العَويمِ، وذلك إذا لقيته بين الأعوام. كما يقال: لقيته ذات الزُمَيْنِ وذات مرّةٍ. والعَوَّامُ: الفرس السابح في جريه. والتَعْويمُ: وضع الحصد قُبضةً قُبضةً، فإذا اجتمع فهي عامَةٌ، والجمع عامٌ. والعامَةُ أيضاً: الطوف الذي يُركب في الماء. والعامَةُ أيضاً:كورُ العمامة. وقال:
وعامَةٍ عَومَها في الهامَهْ

##### Türkçe

**العَوْمُ**: yüzmedir. Denilir: **العَوْمُ** unutulmaz. Develerin yürüyüşü ve geminin (gidişi) de **عَوْمٌ**dur. Ve **العومَةُ** (ضم ile): suda yüzen küçük bir canlıdır; sanki siyah, yuvarlatılmış bir fas (taş) gibidir; çoğulu **عُوَمٌ**dur da. Ve **العام**: yıldır. Denilir: **سِنونٌ عُوَّمٌ**; bu, “aralarında meşguliyet, meşgul edici (bir meşguliyet) vardır” dediğin gibi, birincinin pekiştirmesidir. Ve **نبتٌ عامِيٌّ**: yani, üzerinden bir yıl geçmiş kuru (bitki). Ve hurma ağacı **عاوَمَتِ**: yani bir yıl ürün verdi ve bir yıl ürün vermedi. Ve ona **عاوَمَةً** olarak muamele etti: **مشاهرةً** dediğin gibi. Ve denilir: yasaklanmış olan **المُعاوَمَة**: iki yahut üç yıl için, senenin ekinini yahut hurma ağacının veya ağacının meyvesini satmandır. Ve onların sözü: **لقيتُه ذات العَويمِ**; bu, onu yıllar arasında (bir zamanda) gördüğün zamandır. Nitekim **لقيته ذات الزُمَيْنِ** ve **ذات مرّةٍ** denildiği gibi. Ve **العَوَّامُ**: koşusunda yüzen attır. Ve **التَعْويمُ**: biçilen (ekin)i avuç avuç koymaktır; toplandığı vakit o **عامَةٌ**dir; çoğulu **عامٌ**dır. Ve **العامَةُ** ayrıca: suda binilen saldır. Ve **العامَةُ** ayrıca: sarığın küresi (dolaması)dır. Ve dedi:
وعامَةٍ عَومَها في الهامَهْ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- العام كالسنة، لكن كثيرا ما تستعمل السنة في الحول الذي يكون فيه الشدة أو الجدب. ولهذا يعبر عن الجدب بالسنة، والعام بما فيه الرخاء والخصب، قال: ﴿عام فيه يغاث الناس وفيه يعصرون﴾ [يوسف/49]، وقوله: ﴿فلبث فيهم ألف سنة إلا خمسين عاما﴾ [العنكبوت/14]، ففي كون المستثنى منه بالسنة والمستثنى بالعام لطيفة (قال برهان الدين البقاعي: وعبر بفلظ (سنة) ذما لأيام الكفر، وقال: (عاما) إشارة إلى أن زمان حياته عليه الصلاة والسلام بعد إغراقهم كان رغدا واسعا حسنا بإيمان المؤمنين، وخصب الأرض. انظر: نظم الدرر 14/404) موضعها فيما بعد هذا الكتاب إن شاء الله، والعوم السباحة، وقيل: سمي السنة عاما لعوم الشمس في جميع بروجها، ويدل على معنى العوم قوله: ﴿وكل في فلك يسبحون﴾ [الأنبياء/33].

##### Türkçe

- **العام** sene gibidir; fakat çoğu kez **السنة**, içinde şiddet veya kıtlık bulunan **الحول** hakkında kullanılır. Bundan dolayı kıtlık **السنة** ile ifade edilir; **العام** ise içinde bolluk ve bereket bulunanla (ifade edilir). Dedi ki: ﴿عام فيه يغاث الناس وفيه يعصرون﴾ [يوسف/49], ve onun sözü: ﴿فلبث فيهم ألف سنة إلا خمسين عاما﴾ [العنكبوت/14]; böylece, kendisinden istisna edilenin **السنة** ile, istisnanın ise **العام** ile (gelmesinde) bir incelik vardır; (Burhânuddîn el-Bikâʿî dedi ki: Ve **(سنة)** lafzının kalınlığıyla küfür günlerini zemmetme olarak ifade etti; ve **(عاما)** dedi: Onları boğmasından sonra onun -salât ve selâm üzerine olsun- hayatının zamanının, müminlerin imanıyla ve yerin bereketiyle, geniş, rahat, güzel olduğuna işaret olarak. Bak: Nazmu’d-Durer 14/404) onun yeri, inşallah, bu kitaptan sonra gelecek olan kısımdadır. Ve **العوم** yüzmedir. Ve denildi ki: **السنة**ye **عاما** adı, güneşin bütün burçlarında yüzmesinden dolayı verilmiştir. Ve **العوم** mânasına, onun sözü delâlet eder: ﴿وكل في فلك يسبحون﴾ [الأنبياء/33].

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ع و م
العوم لا يُنسى والرجل والسفينة يعومان في الماء‏.‏
ومن المستعار‏:‏ الإبل تعوم في البيداء‏.‏
وأما يعمن في لجّ السراب فمن المجاز المرشح‏.‏
والفرس العوام‏:‏ السبوح‏.‏
والزمام يعوم‏:‏ يضطرب‏.‏
قال الطرماح‏:‏ من كل ذاقنة يعوم زمامها عوم الخشاش على الصفا يترأد الحيّة‏.‏
وركبوا العام أي الأرماث الواحد‏:‏ عامة لأنها تعوم في الماء‏.‏
وتقول‏:‏ لاحت لي عامة من بعيدة‏:‏ تريد رأس الراكب وعن بعضهم‏:‏ لا أسمّي رأسه عامه حتى أرى عليه عمامه‏.‏
وطلل عاميٌّ‏:‏ مرّ له عامٌ‏.‏
وعاومت النخلة‏:‏ حملت عاماً وعاماً لا‏.‏
و ‏"‏ لقيته ذات العويم ‏"‏‏.‏

##### Türkçe

ع و م
**العوم** unutulmaz; adam ve gemi suda **يعومان**.
Ödünç alınmıştan: develer çorak arazide **تعوم**.
Ama serabın derinliğinde **يعمن** ise, pekiştirilmiş mecazdandır.
**الفرس العوام**: yüzücü.
Dizgin **يعوم**: çalkalanır.
طرماح dedi ki:
Her bir **ذاقنة**’den, dizgini **يعوم**; **عوم**u, kaygan taş üzerindeki **الخشاش**ın **يترأد**i, yılanı.
Ve **العام**a bindiler; yani **الأرماث**; tekili: **عامة**; çünkü o suda **تعوم**.
Ve dersin ki: Uzaktan bana bir **عامة** göründü: binekçinin başını kastedersin. Ve bazılarından: Üzerinde sarığı görene kadar onun başını **عامه** diye adlandırmam.
Ve **طلل عاميٌّ**: ona bir yıl geçti.
Ve hurma ağacı **عاومت**: bir yıl ürün verdi, bir yıl vermedi.
Ve “Onu **ذات العويم**’de karşıladım.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

العامُ: الحَوْلُ يأْتي على شَتْوَة وصَيْفَة، والجمع أَعْوامٌ، لا يكسَّرُ على غير ذلك، وعامٌ أَعْوَمُ على المبالغة. قال ابن سيده: وأُراه في الجدب كأَنه طال عليهم لجَدْبه وامتناع خِصْبه، وكذلك أَعْوامٌ عُوَّمٌ وكان قياسه عُومٌ
لأَن جمع أَفْعَل فُعْل لا فُعَّل، ولكن كذا يلفظون به كأن الواحد عامٌ عائمٌ، وقيل: أَعوامٌ عُوَّمٌ من باب شِعْر شاعر وشُغْل شاغل وشَيْبٌ شائبٌ وموْتٌ مائتٌ، يذهبون في كل ذلك إلى المبالغة، فواحدها على هذا عائمٌ؛ قال العجاج:
من مَرِّ أَعوام السِّنينَ العُوَّم
من الجوهري: وهو في التقدير جمع عائم إلا أَنه لا يفرد بالذكر لأَنه ليس بإسم، وإنما هو توكيد، قال ابن بري: صواب إنشاد هذا الشعر: ومَرّ أََعوام؛ وقبله:
كأَنَّها بَعْدَ رِياحِ الأَنجُمِ
وبعده:
تُراجِعُ النَّفْسَ بِوَحْيٍ مُعْجَمِ
وعامٌ مُعِيمٌ: كأعْوَم؛ عن اللحياني. وقالوا: ناقة بازِلُ عامٍ وبازِلُ عامِها؛ قال أَبو محمد الحَذْلمي:
قامَ إلى حَمْراءَ مِنْ كِرامِها
بازِلِ عامٍ، أَو سَديسِ عامِها
ابن السكيت: يقال لقيته عاماً أَوّلَ، ولا تقل عام الأَوّل. وعاوَمَهُ مُعاوَمَةً وعِواماً: استأْجره للعامِ؛ عن اللحياني. وعامله مُعاوَمَةً أَي للعام. وقال اللحياني: المُعَاوَمَةُ
أن تبيع زرع عامِك بما يخرج من قابل. قال اللحياني: والمُعاومة أَن يَحِلَّ دَيْنُك على رجل فتزيده في الأَجل ويزيدك في الدَّين، قال: ويقال هو أَن تبيع زرعك بما يخرج من قابل في أعرض المشتري. وحكى الأَزهري عن أَبي عبيد قال: أَجَرْتُ فلاناً مُعاوَمَةً ومُسانَهَةً وعاملته مُعاوَمَةً، كما تقول مشاهرةً ومُساناةً أَيضاً، والمُعاوَمَةُ المنهيُّ عنها أَن تبيع زرع عامك أَو ثمر نخلك أَو شجرك لعامين أَو ثلاثة. وفي الحديث: نهى عن بيع النخل مُعاومةً، وهو أَن تبيع ثمر النخل أَو الكرم أَو الشجر سنتين أَو ثلاثاً فما فوق ذلك. ويقال: عاوَمَتِ النخلةُ إذا حَمَلتْ سنة ولم تحْمِلْ أُخرى، وهي مُفاعَلة من العام السَّنةِ، وكذلك سانََهَتْ حَمَلتْ عاماً وعاماً لا. ورَسَمٌ عامِيٌّ: أَتى عليه عام؛ قال:
مِنْ أَنْ شجاك طَلَلٌ عامِيُّ
ولقِيتُه ذاتَ العُوَيمِ أَي لدُنْ ثلاث سنِين مضت أو أَربع. قال الأَزهري: قال أَبو زيد يقال جاورت بني فلان ذاتَ العُوَيمِ، ومعناه العامَ الثالثَ مما مضى فصاعداً إلى ما بلغ العشر. ثعلب عن ابن الأَعرابي: أَتيته ذاتَ الزُّمَينِ وذاتَ العُوَيم أَي منذ ثلاثة أَزمان وأَعوام، وقال في موضع آخر: هو كقولك لَقِيتُه مُذْ سُنَيَّاتٍ، وإنما أُنِّث فقيل ذات العُوَيم وذات الزُّمَين لأنهم ذهبوا به إلى المرّة والأَتْيَةِ الواحدة. قال الجوهري: وقولهم لقِيتُه ذات العُوَيم وذلك إذا لقيته بين الأَعوام، كما يقال لقيته ذات الزُّمَين وذات مَرَّةٍ. وعَوَّمَ الكَرْمُ تَعويماً: كثر حَمْله عاماً وقَلَّ آخر. وعاوَمتِ النخلةُ: حَمَلتْ عاماً ولم تحْمِل آخر. وحكى الأَزهري عن النضر: عِنَبٌ مُعَوِّم إذا حَمَل عاماً ولم يحمل عاماً. وشَحْمٌ مُعَوِّم أَي شحم عامٍ بعد عام. قال الأَزهري: وشَحْمٌ مُعَوِّم شحمُ عام بعد عام؛ قال أَبو وجزة السعدي:
تَنادَوْا بِأَغباشِ السَّواد فقُرِّبَتْ
عَلافِيفُ قد ظاهَرْنَ نَيّاً مُعَوِّما
أَي شَحْماً مُعَوِّماً؛ وقول العُجير السَّلولي:
رَأَتني تَحادبتُ الغَداةَ، ومَنْ يَكُن
فَتىً عامَ عامَ الماءِ، فَهْوَ كَبِيرُ
فسره ثعلب فقال: العرب تكرّر الأَوقات فيقولون أَتيتك يومَ يومَ قُمْت، ويومَ يومَ تقوم.
والعَوْمُ: السِّباحة، يقال: العَوْمُ لا يُنْسى. وفي الحديث: عَلِّموا صِبْيانكم العَوْم، هو السِّباحة. وعامَ في الماء عَوْماً: سَبَح. ورجل عَوَّام: ماهر بالسِّباحة؛ وسَيرُ الإبل والسفينة عَوْمٌ أَيضاً؛ قال الراجز:
وهُنَّ بالدَّو يَعُمْنَ عَوْما
قال ابن سيده: وعامَتِ الإبلُ في سيرها على المثل. وفرَس عَوَّامٌ: جَواد كما قيل سابح. وسَفِينٌ عُوَّمٌ: عائمة؛ قال:
إذا اعْوَجَجْنَ قلتُ: صاحِبْ، قَوِّمِ
بالدَّوِّ أَمثالَ السَّفِينِ العُوَّمِ
(* قوله: صاحبْ قوم: هكذا في الأَصل، ولعلها صاحِ مرخم صاحب). وعامَتِ النجومْ عَوْماً: جرَتْ، وأَصل ذلك في الماء. والعُومةُ، بالضم: دُوَيبّة تَسبَح في الماء كأَنها فَصٌّ أَسود مُدَمْلكةٌ، والجمع عُوَمٌ؛ قال الراجز يصف ناقة:
قد تَرِدُ النِّهْيَ تَنَزَّى عُوَمُه،
فتَسْتَبِيحُ ماءَهُ فتَلْهَمُه،
حَتى يَعُودَ دَحَضاً تَشَمَّمُه
والعَوّام، بالتشديد: الفرس السابح في جَرْيه. قال الليث: يسمى الفرس السابح عَوّاماً يعوم في جريه ويَسْبَح.
وحكى الأَزهري عن أَبي عمرو: العامَةُ
المِعْبَر الصغير يكون في الأَنهار، وجمعه عاماتٌ. قال ابن سيده: والعامَةُ هَنَةٌ تتخذ من أَغصان الشجر ونحوه، يَعْبَر عليها النهر، وهي تموج فوق الماء، والجمع عامٌ وعُومٌ. الجوهري: العامَةُ الطَّوْف الذي يُرْكَب في الماء. والعامَةُ والعُوَّام: هامةُ الراكب إذا بدا لك رأْسه في الصحراء وهو يسير، وقيل: لا يسمى رأْسه عامَةً
حتى يكون عليه عِمامة. ونبْتٌ عامِيٌّ أَي يابس أَتى عليه عام؛ وفي حديث الاستسقاء:
سِوَى الحَنْظَلِ العامِيِّ والعِلهِزِ الفَسْلِ
وهو منسوب إلى العام لأَنه يتخذ في عام الجَدْب كما قالوا للجدب السَّنَة. والعامَةُ: كَوْرُ العمامة؛ وقال:
وعامةٍ عَوَّمَها في الهامه
والتَّعْوِيمُ: وضع الحَصَد قُبْضةً قُبضة، فإذا اجتمع فهي عامةٌ، والجمع عامٌ.
والعُومَةُ: ضرب من الحيَّات بعُمان؛ قال أُمية:
المُسْبِح الخُشْبَ فوقَ الماء سَخَّرَها،
في اليَمِّ جِرْيَتُها كأَنَّها عُوَمُ
والعَوَّامُ، بالتشديد: رجلٌ. وعُوَامٌ. موضع. وعائم: صَنَم كان لهم.

##### Türkçe

**العامُ**: **الحَوْلُ**; bir **شَتْوَة** ve bir **صَيْفَة** üzerine gelir; çoğulu **أَعْوامٌ**’dur; bunun dışında başka bir şeye kırık çoğul yapılmaz. Ve **عامٌ أَعْوَمُ** mübalağa üzeredir. İbn Sîde dedi: Onu kıtlıkta görür gibiyim; sanki kıtlığından ve bereketinin engellenmesinden dolayı onlara uzun gelmiş gibi; yine **أَعْوامٌ عُوَّمٌ**; kıyası **عُومٌ** idi; çünkü **أَفْعَل**’ın cem‘i **فُعْل**’dür, **فُعَّل** değil; fakat onu böyle telaffuz ederler; sanki tekili **عامٌ عائمٌ**’dir. Ve denildi: **أَعْوامٌ عُوَّمٌ**, **شِعْر شاعر** ve **شُغْل شاغل** ve **شَيْبٌ شائبٌ** ve **موْتٌ مائتٌ** بابındandır; bütün bunlarda mübalağaya giderler; buna göre onun tekili **عائمٌ**’dir; el-‘Accâc dedi:

من مَرِّ **أَعوام** السِّنينَ **العُوَّم**

el-Cevherî’den: O, takdirde **عائم**’in cem‘idir; ancak tekil olarak zikredilmez; çünkü o bir isim değildir; ancak o bir te’kîddir. İbn Berrî dedi: Bu şiirin doğru rivayeti: **ومَرّ أََعوام**; ve ondan önce:

كأَنَّها بَعْدَ رِياحِ الأَنجُمِ

ve ondan sonra:

تُراجِعُ النَّفْسَ بِوَحْيٍ مُعْجَمِ

Ve **عامٌ مُعِيمٌ**: **أعْوَم** gibi; el-Lihyânî’den. Ve dediler: **ناقة بازِلُ عامٍ** ve **بازِلُ عامِها**; Ebû Muhammed el-Hazlemî dedi:

قامَ إلى حَمْراءَ مِنْ كِرامِها
بازِلِ عامٍ، أَو سَديسِ عامِها

İbn es-Sikkît: “Onunla **عاماً أَوّلَ** karşılaştım” denir; “**عام الأَوّل**” deme.

Ve **عاوَمَهُ مُعاوَمَةً** ve **عِواماً**: onu yıl için kiraladı; el-Lihyânî’den. Ve **عامله مُعاوَمَةً**: yani yıl için. el-Lihyânî dedi: **المُعَاوَمَةُ**, yılının ekinini, gelecekten çıkacak şeye karşı satmandır. el-Lihyânî dedi: ve **المُعاومة** (şudur): borcun bir adam üzerine vadesi gelir de ona vadede artırırsın, o da sana borçta artırır; dedi: ve denir ki o, ekinini gelecekten çıkacak şeye karşı, alıcının enine (genişçe) satmandır. el-Ezherî, Ebû ‘Ubeyd’den nakletti; dedi: “Falancayı **مُعاوَمَةً** ve **مُسانَهَةً** kiraladım ve onunla **مُعاوَمَةً** muamele ettim”; tıpkı “**مشاهرةً** ve **مُساناةً**” dediğin gibi; ve nehyedilen **المُعاوَمَةُ**: yılının ekinini yahut hurma ağacının yahut ağacının meyvesini iki yıl yahut üç yıl için satmandır. Hadiste: hurmayı **مُعاومةً** satmaktan nehyetti; o, hurmanın yahut asmanın yahut ağacın meyvesini iki yıl yahut üç yıl, bundan fazlası için satmandır. Ve denir: **عاوَمَتِ النخلةُ**; bir yıl taşıdı da başka bir yıl taşımadıysa; o, **العام** yani **السَّنةِ**’den **مُفاعَلة**’dir. Yine **سانََهَتْ**: bir yıl taşıdı ve bir yıl taşımadı. Ve **رَسَمٌ عامِيٌّ**: üzerinden bir yıl geçti; dedi:

مِنْ أَنْ شجاك طَلَلٌ عامِيُّ

Ve onunla **ذاتَ العُوَيمِ** karşılaştım: yani üç yıl yahut dört yıl geçtiğinden beri. el-Ezherî dedi: Ebû Zeyd dedi: “Benî falanla **ذاتَ العُوَيمِ** komşuluk ettim” denir; manası: geçmişten üçüncü yıl ve daha yukarısı, ona on’a varıncaya kadar. Sa‘leb, İbn el-A‘râbî’den: “Ona **ذاتَ الزُّمَينِ** ve **ذاتَ العُوَيم** geldim” yani üç zaman ve yıllardan beri. Ve başka bir yerde dedi: o, “Onunla **مُذْ سُنَيَّاتٍ** karşılaştım” demen gibidir; ancak **ذاتَ العُوَيم** ve **ذات الزُّمَين** diye müennes kılındı; çünkü onu bir kereye ve tek gelişe götürdüler. el-Cevherî dedi: ve onların “Onunla **ذات العُوَيم** karşılaştım” sözü; bu, onunla yıllar arasında karşılaştığında olur; tıpkı “Onunla **ذات الزُّمَين** ve **ذات مَرَّةٍ** karşılaştım” denildiği gibi. Ve **عَوَّمَ الكَرْمُ تَعويماً**: bir yıl yükü (ürünü) çok oldu, başka bir yıl az oldu. Ve **عاوَمتِ النخلةُ**: bir yıl taşıdı, başka bir yıl taşımadı. el-Ezherî, en-Nadr’dan nakletti: **عِنَبٌ مُعَوِّم**: bir yıl taşıdı da bir yıl taşımadıysa. Ve **شَحْمٌ مُعَوِّم**: yani yıl ardından yıl yağı. el-Ezherî dedi: ve **شَحْمٌ مُعَوِّم**: yıl ardından yıl yağıdır; Ebû Vecze es-Sa‘dî dedi:

تَنادَوْا بِأَغباشِ السَّواد فقُرِّبَتْ
عَلافِيفُ قد ظاهَرْنَ نَيّاً مُعَوِّما

yani **شَحْماً مُعَوِّماً**. Ve el-‘Uceyr es-Selûlî’nin sözü:

رَأَتني تَحادبتُ الغَداةَ، ومَنْ يَكُن
فَتىً عامَ عامَ الماءِ، فَهْوَ كَبِيرُ

Sa‘leb onu tefsir etti de dedi: Arap, vakitleri tekrar eder; “Sana **يومَ يومَ قُمْت** geldim” ve “**يومَ يومَ تقوم**” derler.

Ve **العَوْمُ**: yüzmedir; denir: **العَوْمُ لا يُنْسى**. Hadiste: “Çocuklarınıza **العَوْم** öğretin”; o, yüzmedir. Ve **عامَ في الماء عَوْماً**: yüzdü. Ve **رجل عَوَّام**: yüzmede mahir; ve develerin ve geminin yürüyüşü de **عَوْمٌ**’dur; râciz dedi:

وهُنَّ بالدَّو يَعُمْنَ عَوْما

İbn Sîde dedi: **عامَتِ الإبلُ** yürüyüşünde, mesel üzere. Ve **فرَس عَوَّامٌ**: cömert (çok koşan) at; **سابح** denildiği gibi. Ve **سَفِينٌ عُوَّمٌ**: yüzen; dedi:

إذا اعْوَجَجْنَ قلتُ: صاحِبْ، قَوِّمِ
بالدَّوِّ أَمثالَ السَّفِينِ العُوَّمِ

(* **قوله: صاحبْ قوم: هكذا في الأَصل، ولعلها صاحِ مرخم صاحب**).

Ve **عامَتِ النجومْ عَوْماً**: aktı; bunun aslı sudadır. Ve **العُومةُ** (ضم ile): suda yüzen küçük bir canlı; sanki siyah, cilalı bir yüzük taşı gibidir; çoğulu **عُوَمٌ**’dur; râciz, bir deveyi vasfederek dedi:

قد تَرِدُ النِّهْيَ تَنَزَّى عُوَمُه،
فتَسْتَبِيحُ ماءَهُ فتَلْهَمُه،
حَتى يَعُودَ دَحَضاً تَشَمَّمُه

Ve **العَوّام** (teşdîd ile): koşuşunda yüzen at. el-Leys dedi: yüzen ata **عَوّاماً** denir; koşuşunda yüzer ve yüzer (süratle gider).

el-Ezherî, Ebû ‘Amr’dan nakletti: **العامَةُ**: nehirlerde olan küçük geçit; çoğulu **عاماتٌ**. İbn Sîde dedi: ve **العامَةُ**, ağaç dallarından ve benzerinden yapılan bir şeydir; onun üzerinde nehir geçilir; su üstünde dalgalanır; çoğulu **عامٌ** ve **عُومٌ**’dur. el-Cevherî: **العامَةُ**, suda binilen saldır. Ve **العامَةُ** ve **العُوَّام**: çölde yürürken başı sana göründüğünde binek sahibinin başıdır; ve denildi: üzerinde sarık olmadıkça başına **عامَةً** denmez. Ve **نبْتٌ عامِيٌّ**: yani kuru; üzerinden bir yıl geçti. İstiskā hadîsinde:

سِوَى الحَنْظَلِ العامِيِّ والعِلهِزِ الفَسْلِ

O, **العام**’a nisbetlidir; çünkü kıtlık yılında yapılır; tıpkı kıtlığa **السَّنَة** dedikleri gibi. Ve **العامَةُ**: sarığın dolaması; dedi:

وعامةٍ عَوَّمَها في الهامه

Ve **التَّعْوِيمُ**: hasadı avuç avuç koymaktır; toplanınca o **عامةٌ** olur; çoğulu **عامٌ**’dır.

Ve **العُومَةُ**: ‘Umân’da yılanlardan bir tür; Ümeyye dedi:

المُسْبِح الخُشْبَ فوقَ الماء سَخَّرَها،
في اليَمِّ جِرْيَتُها كأَنَّها عُوَمُ

Ve **العَوَّامُ** (teşdîd ile): bir adamdır. Ve **عُوَامٌ**: bir yerdir. Ve **عائم**: onların bir putu idi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( *!العَوْمُ : السِّبَاحَةُ ) ، يُقالُ : العَومُ لا | يُنْسَى ، كَمَا في الصِّحاح ، ومِنه الحدِيثُ | |   عَلِّمُوا صَبْيانَكُم العَوْمَ   . | | *!وعَامَ في المَاءِ *!عَوْمًا ، إذا سَبَحَ . قَال | شَيْخُنَا : كَلامُه هُنَا كالَّذي سَبَقَ في الحَاءِ | صَريحٌ في اتِّحادِ العَوْمِ والسِّبَاحَةِ ، وقد | فَرَّقَ بَيْنَهما صَاحِبُ الاقْتِطاف فقال : | السَّبْحُ : هو الجَرْيُ فَوْقَ الماءِ بِلا انْغِماسٍ ، | *!والعَوْمُ ، الجَرْيُ فِيه مع الانْغِماسِ . وقِيلَ : | السِّبَاحَةُ لما لا يَعْقِلُ ، والعَومُ لمنْ يَعْقِلُ ، | لكن قال البَيْضاوِي في قَولِه تعَالى : ! 2 \< وكل في فلك يسبحون > 2 ! : إنّ السِّباحةَ فِعلُ | العُقَلاء ، وإنْ بَحَثَ فِيه بَعضُ أربابِ | الحَواشِي . وقد مَرَّ في الحاءِ شَيءٌ من ذَلِك . | | ( و ) العَومُ : ( سَيْرُ الإبِلِ ) في البَيْداءِ ، | وهو مَجازٌ صَرَّح بِه ابنُ سِيدَه ، وأنْشَدَ : | % ( * وهُنَّ بالدَّوِّ يَعُمْنَ *!عَوْمَا * % ) % | وأمَّا قَولُه : *!يَعُمْنَ في لَجِّ السَّرابِ فَمن المَجَازِ

| المرَشَّحِ ، كما في الأساسِ . | | ( و ) أيضًا : سَيْرُ ( السَّفِينَةِ ) كما في | الصِّحاحِ ، يُقالُ : *!عامَتِ الإِبلُ ، *!وعامَتِ | السَّفِينَةُ . | | ( *!والعُومَةُ ، بِالضمِّ : دُوَيْبَّةٌ ) تَسْبَحُ في | الماءِ كأنَّها فَصٌّ أَسْوَدُ مُدَمْلَكَةٌ ( ج : ) عُوَمٌ | ( كَصُرَدٍ ) ، نَقَلَه الجَوْهَرِيُّ ، وأَنْشَد للرَّاجِزِ | يَصِفُ نَاقتَه : | % ( * قد تَرِدُ النِّهْيَ تَنَزَّى *!عُوَمُهْ * % ) % | % ( * فَتَسْتَبِيحُ ماءَهُ فَتَلْهَمُهْ * % ) % | % ( * حَتَّى يَعُودَ دَحَضًا تَشَمَّمُهْ * % ) % | ( *!والعَامُ : السَّنَةُ ) كما في الصِّحاح . قال | شيخُنا : وعلى اتِّحادِهما جَرَى المُصَنِّف ، | فَفَسَّر كُلَّ واحدٍ مِنْهُما بالآخَرِ . وقال ابنُ | الجَوالِيقيّ : ولا تُفَرِّقُ عَوَامُّ النَّاسِ بَيْن *!العَامِ | والسَّنَةِ ، ويَجْعَلونَهُما بَمْعنًى فيَقُولُون : | سافَرَ في وقْتٍ من السَّنَةِ ، أيِّ وقْتٍ كانَ | إلى مِثْلِه ذلك ، وهو غَلَطٌ ، والصَّوابُ ما | أُخْبِرْتُ به عن أحمدَ بنِ يَحْيَى أنه قال : | السَّنَةُ من أيّ يوم عَدَدْتَه إلى مِثْلِه . والعَامُ | لا يَكُونُ إلا شِتاءً وصَيْفًا ، ولَيْسَ السَّنَةُ | والعَامُ مُشْتَقَّيْنِ من شَيءٍ ، فإذا عَدَدْتَ من | اليَوْم إلى مِثْلِه فهو سَنَةٌ يدخُلُ فيه نِصْفُ | الشِّتاءِ ونِصْفُ الصَّيْفِ ، والعَامُ لا يَكونُ | إلاّ صَيْفًا وشِتَاءً ، ومن الأولِ يَقَعُ الرُّبُعُ | والرُّبُعُ ، والنِّصْفُ والنِّصْفُ ، إذا حَلَفَ لا | يُكَلِّمُه *!عامًا لا يَدْخُلُ بَعضُه في بَعْضٍ ، إنّما | هو الشِّتاءُ والصَّيْفُ ، *!فالعامُ أخَصُّ من | السَّنَةِ ، فعَلَى هذا تقُول : كُلُّ عامٍ سَنَةٌ ، | وليس كُلُّ سَنَةٍ عَامًا . وقال الأزْهَرِيُّ : |   العامُ : حَوْلٌ يَأْتِي عَلَى شَتْوةٍ وصَيْفَةٍ ، | وعلى هذا فالعَامُ أخَصُّ مُطْلقًا من السَّنَةِ ، | وإذا عَدَدْتَ من يوْمٍ إلى مِثِلْه فهو سَنَةٌ ، | وقد يكونُ فيه نِصْفُ الصَّيْفِ ونِصْفُ | الشِّتاءِ ، والعامُ لا يَكونُ إلا صَيْفًا وشِتاءً | مُتَوالِيَيْنِ . قُلتُ : والذي في المُفْرَدَات | لِلرَّاغِب ما نَصُّه :   فالعَامُ كالسَّنَةِ لكن | كَثيرًا ما تُسْتَعْمَلُ السَّنَةُ في الحَولِ الذي | يكونُ فيه الجَدْبُ ، والشِّدَّةُ ، ولِهذا يُعَبَّرُ | عن الجَدْب بِالسَّنَةِ ، والعامُ فيما فِيهِ الرَّخاءُ | والخِصْبُ . قالَ اللّهُ تَعالَى : ^ ( *!عامٌ فِيهِ يُغاثُ |

| النَّاسُ وفِيهِ يَعْصِرُون ) ^ وقولُه تعالى : | ^ ( فَلَبِثَ فِيهِمْ ألفَ سَنَةٍ إلا خَمْسِينَ | عَامًا ) ^ ففي كَوْنِ المُسْتَثْنَى منه بالسَّنَةِ | والمُسْتَثْنَى *!بالعَامِ لَطِيفةٌ موْضِعُها فيما بَعْد | هذا الكِتاب   ، ثم قَالَ :   وقِيلَ : سُمِّيَ | العَامُ عَامًا *!لِعَوْم الشَّمْسِ في جَميعِ | بُرُوجِها ، ويَدُلُّ على مَعْنى العَوْم قَولُه | تعَالَى : ^ ( وكُلٌّ في فَلَكٍ يَسْبَحُون ) ^   . | وقال السُّهَيْلِيُّ في الرَّوْضِ : السَّنَةُ أَطْوَلُ | من العَامِ ، وهو دَوْرَةٌ من دَوْراتِ | الشَّمْسِ ، والعَامُ يُطْلَق على الشُّهور العَرَبِيَّةِ | بِخِلافِ السَّنَةِ ، فَتَأَمَّلْ فيه مع ما نَقَلَه | شَيْخُنا ( ج : *!أَعْوَامٌ ) . لا يُكَسَّرُ على غَيْرِ | ذَلِك ، ( وسِنُونَ *!عُوَّمٌ ، كَرُكَّعٍ تَوْكِيدٌ ) | للأول ، كما تَقُولُ : بَيْنَهُمْ شُغْلٌ شَاغِلٌ ، | قال العَجَّاجُ : | % ( * كأَنَّها بَعْدَ رِياحِ الأنُجمِ * % ) % | % ( * ومرِّ أعْوامِ السِّنِينَ العُوَّمِ * % ) % | % ( * تُراجِعُ النَّفْسَ بوَحْيٍ مُعْجَمِ * % ) % | قال : وهو في التَّقْدِيرِ جَمْعُ *!عَائِمٍ إلاَّ أنَّه لا | يُفْرَدُ بِالذِّكْرِ لأنَّه لَيْسَ باسْمٍ ، وإنَّمَا هو | تَوْكِيدٌ . وفي المُحْكَم : كأنَّ القِيَاسَ عُومٌ ، | لأن جَمْعَ أَفْعَلَ فُعْلٌ لا فُعَّلٌ ، ولكن كذا | يَلْفِظُونَ بِهِ كأنَّ الوَاحِدَ عَامٌ عَائِمٌ . | | ( و ) العَامُ : ( النَّهارُ ) هَكَذا هو في | النُّسَخ ، وهو غَلَط وتَحْريف ، وإنَّمَا هو | العَيَام ، كَسَحَاب ، ومَحَلُّه ( ع ي م ) ، كما | نَقَلَه الأزْهَرِيُّ عن المُؤَرِّج وسَيَأْتي . | | ( *!وعَامَتِ النَّخْلَةُ ) أي ( حَمَلَتْ سَنَةً ولم | تَحْمِلْ سَنَةً ) نَقَلَه الجَوْهَرِيّ ، وهي مُفاعَلَة | من العَامِ ، وكَذَلِكَ المُسَانَهَةُ ( *!كَعَوَّمَتْ ) ، | يُقالُ : *!عَوَّم الكَرْمُ *!تَعْوِيمًا إذا كَثُر حَمْلُه | عَامًا وقَلَّ آخَرَ ، وحَكَى الأزْهَرِيُّ عن | النَّضْر : عِنَبٌ *!مُعَوِّمٌ ، إذا حَمَلَ عَامًا ولم |

| يَحْمِلْ *!عَامًا . | | ( و ) *!عَاوَم ( فُلانًا : عَامَلَه *!بالْعَامِ ) ، وهي | *!المُعاوَمَةُ ، كالمُسَانَهَةِ والمُشَاهَرَةِ . | | ( *!والمُعَاوَمَةُ المَنْهِيُّ عَنْها ) في الحَدِيثِ : |   نَهَى عن بَيْعِ النَّخْلِ *!مُعَاوَمَةً   ( أن تَبِيعَ | زَرْعَ *!عَامِكَ ) بِمَا يَخْرُجُ من قَابِلٍ . وفي | النِّهَاية : أن تَبِيعَ ثَمَرَ النَّخْلِ أو الكَرْمِ أو | الشَّجَرِ سَنَتَيْن أو ثَلاثًا فما فَوقَ ذَلِكَ . | | ( أو هو أنْ تَزِيدَ على الدَّيْنِ شَيْئًا | وتُؤَخِّرَهُ ) . ونَصُّ اللِّحْيَانِيّ : أن يَحُلَّ دَيْنُكَ | على رَجُل فَتَزِيدَه في الأَجَل ، ويَزِيدُك في | الدَّيْنِ . | | ( *!والعَامَةُ ) مُخَفَّفَةً : ( هَامَةُ الرَّاكِبِ إذا | بَدَا لَكَ في الصَّحْراءِ ) وهو يَسِيرُ ، ( أو لاَ | يُسَمَّى ) رَأْسُه ( *!عَامَةً حَتّى يَكُونَ عَلَيْهِ | عِمَامَةٌ ) كما في الأسَاسِ . | | ( و )*! العَامَةُ : ( كَوْرُ العِمَامَةِ ) ، أنشدَ | الجَوْهَرِيُّ : | % ( *!وعَامَةٍ *!عَوَّمَهَا في الهَامَهْ * % ) % | ( و ) *!العَامَةُ : ( الطَّوْفُ الذي يُرْكَبُ في | المَاءِ ) ، نَقَلَه الجَوْهَرِيّ ، وحَكَى الأزْهَرِيُّ | عن أبِي عَمْرٍ و : العَامَةُ : المِعْبَرُ الصَّغِيرُ يَكُونُ | في الأنْهَارِ ، وجَمْعُه *!عَامَاتٌ ، وفي المُحْكَمِ : | العامَةُ : هَنَةٌ تُتَّخَذُ من أغْصانِ الشَّجَرِ | ونَحْوِه ، يُعْبَرُ عليه النّهرُ ، وهي تَموجُ | فَوْقَ المَاءِ ، والجَمْعُ عَامٌ وعُومٌ . | | ( *!وعَائِمٌ : صَنَمٌ ) كانَ لَهُم ، كمَا في | الصِّحاحِ . | | ( *!وعُوَامٌ ، كَغُرَابٍ : ع ) . | | ( *!وعُوَيْمٌ / كَزُبَيْرٍ : ابنُ سَاعِدَةَ الهُذَلِيُّ ) ، | هَكَذَا في النُّسَخِ ، والصَّوابُ أنَّهُ عُوَيْمِرٌ | الهُذَلِيُّ ، ولم يُذْكَرْ في اسْمِ أبِيه سَاعِدَةَ ، | ولَهُ حَدِيثُ : ( اللَّتَيْنِ ضَرَبَتْ إِحْدَاهُمَا | الأخْرَى فَأَلْقَتْ جَنِينَهَا ) ، وقَرَأْتُ في |

| المُبْهَمَاتِ أنَّهُمَا امْرأتان من هُذَيْل ، وأنَّ | إحْدَاهُمَا أُمُّ عَفِيفِ بنِ مَسْرُوحٍ ، وهي | الضَّارِبَةُ ، والمَضْرُوبَةُ مُلَيْكَةُ بنتُ عُوَيْمرٍ ، | قَالَه ابنُ عَبْدِ البَرِّ ، وهكذا ذَكَره عَبدُ الغَنِيِّ ، | وقال أبو مُوسَى المَدِينيُّ : بنت عُوَيْمٍ ، بلا |   راء   فَتَأَمَّلْ ذلك . | | ( و ) عُوَيْمُ بنُ سَاعِدَةَ ( الأَنْصَارِيُّ ) من | بَنِي عَمْرِو بنِ عَوْفٍ ، وأَصْلُه من بَلِيٍّ عَقَبِيٌّ بَدْرِيٌّ : ( صحابيَّان ) رضي الله تعالى عنهما . | ( والعَوَّامُ ، كشدَّادٍ : الفَرَسُ السَّابِحُ ) | الجَوادُ في جَرْيِهِ ، نَقَلَه الجَوْهَرِيّ | والزَّمَخْشَرِيُّ . | | | ( و ) العَوَّامُ ( وَالِدُ الزُّبَيْرِ الصَّحَابِيِّ ) ، | وهو ابنُ خُوَيْلدِ بنِ أَسَدِ بنِ عَبْدِ العُزَّى | القُرَشِيُّ ، وأَيضًا وَالدُ السَّائِبِ وبُجَيْرٍ ، | وهما صَحَابِيَّان أيضًا . | | ( *!والتَّعْوِيمُ : وَضْعُ الحَصْدِ قَبْضَةً | قَبْضَةً ، فإِذَا اجْتَمَعَ فَهِيَ *!عَامَةٌ ، ج : | *!عامٌ ) ، نَقَلَه الجَوْهَرِيّ . | | ( *!والمُسْتَعَامُ : المَرْكَبُ في البَحْرِ ) . | | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : | | *!عَامٌ *!أَعْوَمُ ، على المُبَالَغَةِ ، قال ابنُ | سِيدَه ، وأُرَاهُ في الجَدْبِ ، كَأَنَّهُ طَالَ عليهم | لِجَدْبِهِ وامتِناعِ خِصْبِه ، ومِثْلُه *!عامٌ *!مُعِيمٌ ، | عَنِ اللِّحْيانِيّ . | | وقالوا : نَاقَةٌ بَازِلُ *!عَامٍ ، وبَازِلُ *!عَامِها ، | قال أبو مُحَمَّدٍ الحَذْلَمِيُّ : | % ( * قامَ إلى حَمْرَاءَ من كِرَامِها * % ) % | % ( * بَازِلِ عامٍ أو سَدِيسِ عَامِها * % ) % | | وقال ابنُ السِّكِّيتِ : يقال : لَقِيتُه *!عَامًا | أَوَّلَ ، ولا تَقُلْ : *!عَامَ الأَوَّلِ . | | *!وعَاوَمَه *!مُعَاومَةً *!وعِوامًا : اسْتَأْجَرَه | *!للعَامِ ، عن اللِّحْيانِي . | | *!وعاومَتِ النّخلةُ : حَمَلَتْ عَامًا [ وعامًا | لا ] ، نَقَلَه الزَّمَخْشَرِيُّ . | | وَرَسْمٌ *!عَامِيّ : أَتَى عليه عَامٌ ، قال : |

| % ( * مِنْ أَنْ شَجَاكَ طَلَلٌ *!عَامِيُّ * % ) % | | وفي الصِّحَاح : نَبْتٌ عَامِيٌّ ، أي : يابِسٌ | أَتَى عليه عَامٌ . | | وقَولُهم : لَقِيتُه ذَاتَ *!العُوَيْمِ ، وذَلِك إذا | لَقِيتَه بَيْنَ *!الأَعْوَامِ ، كما يُقالُ : لَقِيتُه ذَاتَ | الزُّمَيْنِ ، نَقَلَه الجَوْهَرِيُّ ، ونَقَلَ الأَزْهَرِيُّ | عن أَبِي زَيْدٍ قال : مَعْنَاه العَامَ الثَّالِثَ ممّا | مَضَى فَصَاعِدًا إلى ما بلغ العَشْرَ ، وقال في | مَوْضِعٍ آخر : هو كَقَوْلِكَ : لَقِيتُه منذُ | سُنَيَّاتٍ ، وإنما أُنِّثَ لأَنَّهم ذَهَبوا [ به ] إلى | المَرَّةِ الوَاحِدَةِ . | | وشَحْمٌ *!مُعَوِّمٌ - كمُحَدِّث - أي : | شَحْمُ *!عَامٍ بعد عَامٍ ، قال أبو وَجْزَةَ | السَّعْدِيُّ : | % ( تَنَادَوْا بأَغْباشِ السَّوادِ فَقُرِّبَتْ % | عَلاَفِيفُ قَدْ ظاهَرْنَ نَيٍّا *!مُعوِّمَا ) % | | ورجلٌ *!عَوَّامٌ : ماهِرٌ بالسِّبَاحَةِ . | | وسَفِينٌ *!عُوَّمٌ : *!عَائِمةٌ قَالَ : | % ( * بالدَّوِّ أَمْثَالَ السَّفِينِ *!العُوَّمِ * % ) % | *!وعامَتِ النُّجومُ *!عَوْمًا : جَرَتْ ، وهو مَجاز . | | وفي حَدِيثِ الاستِسْقَاءِ : | % ( * سِوَى الحَنْظَلِ *!العَامِيِّ والعِلْهَزِ الفَسْلِ * % ) % | | مَنْسُوبٌ إلى العَامِ ، لأنه يُتَّخَذُ في عَامِ | الجَدْبِ . | | *!والعُومَةُ ، بالضم : ضَربٌ من الحَيَّاتِ | بعُمَانَ . | | *!والعَوَّامُ بن جُهْيْلٍ كان سَادِنَ يَغُوثَ ، | قَدِمَ مع وَفْدِ هَمْدَانَ فأَسْلَمَ . | | وبَنُو *!العَوَّامِ : قَبِيلَةٌ بالصَّعِيدِ ، وإلَيهِم | نُسِبَت الشَّرْقِية . | | وابنُ أَبِي العَوَّامِ الرِّيَاحِيُّ تقَدَّم | للمُصَنّف في ( ر ي ح ) . | | *!وَعَوَّمَ السَّفِينةَ *!تَعْوِيمًا : أَسْبَحَها في | البَحْرِ . |

|

##### Türkçe

| | ( **العَوْمُ** : **السِّبَاحَةُ** ) ، denilir ki: **العَومُ** unutulmaz, **الصِّحاح**’ta olduğu gibi; ve ondandır hadis: | |   “Çocuklarınıza **العَوْمَ** öğretin.”   . | | **وعَامَ في المَاءِ** **عَوْمًا** ، eğer yüzdüyse. Dedi | şeyhimiz: onun sözü burada, **الحَاءِ**’da daha önce geçen gibidir; | **العَوْمِ** ile **السِّبَاحَةِ**’nin birliğinde sarih(=açık)tir; ve | ikisinin arasını ayırdı **الاقْتِطاف** sahibi, şöyle dedi: | **السَّبْحُ**: o, suyun üstünde, batma olmaksızın koşmadır; | ve **العَوْمُ**: onda, batma ile birlikte koşmadır. Ve denildi ki: | **السِّبَاحَةُ** akletmeyen içindir, **العَومُ** akleden içindir; | lâkin **البَيْضاوِي**, yüce sözünde: ! 2 \< وكل في فلك يسبحون > 2 ! : dedi ki: **السِّباحةَ** akıllıların fiilidir; her ne kadar onda bazı | haşiye erbabı araştırmış olsa da. Ve **الحَاءِ**’da bunun bir şeyi geçti. | | ( و ) **العَومُ** : ( develerin yürüyüşü ) çöldedir; | ve o, mecazdır; bunu İbn Sîde açıkça söyledi; ve inşad etti: | % ( * وهُنَّ بالدَّوِّ يَعُمْنَ **عَوْمَا** * % ) % | Ve onun sözüne gelince: **يَعُمْنَ في لَجِّ السَّرابِ**; o, mecazdan | güçlendirilmiş(=pekiştirilmiş)tir, **الأساس**’ta olduğu gibi. | | ( و ) ayrıca: ( geminin yürüyüşü ) **الصِّحاح**’ta olduğu gibi; denilir ki: **عامَتِ الإِبلُ** ، **وعامَتِ السَّفِينَةُ** . | | ( **والعُومَةُ** ، damme ile: bir küçük canlı ) suda yüzer; sanki o, cilalı siyah bir benektir. ( çoğulu: ) **عُوَمٌ** | ( **كَصُرَدٍ** ) ; bunu **الجَوْهَرِيُّ** nakletti; ve recez söyleyenin, dişi devesini vasfederken, ona inşad etti: | % ( * قد تَرِدُ النِّهْيَ تَنَزَّى **عُوَمُهْ** * % ) % | % ( * فَتَسْتَبِيحُ ماءَهُ فَتَلْهَمُهْ * % ) % | % ( * حَتَّى يَعُودَ دَحَضًا تَشَمَّمُهْ * % ) % | ( **والعَامُ** : **السَّنَةُ** ) **الصِّحاح**’ta olduğu gibi. Dedi | şeyhimiz: ikisinin birliği üzere yürüdü musannif; | böylece ikisinden her birini ötekiyle tefsir etti. Ve dedi İbn | **الجَوالِيقيّ**: avam, **العَامِ** ile | **السَّنَةِ** arasında ayırmaz; ve ikisini bir mânâda kılar; derler ki: | “senenin bir vaktinde yolculuk etti”, yani hangi vakit olursa olsun | onun benzerine kadar; ve bu hatadır; doğru olan ise | bana Ahmed b. Yahyâ’dan haber verilendir; o dedi ki: | **السَّنَةُ**, hangi günden sayarsan onun benzerine kadardır. Ve **العَامُ** | ancak kış ve yaz olur; ve **السَّنَةُ** | ile **العَامُ** bir şeyden türemiş değildir; artık saydığında | günden onun benzerine, o bir **سَنَةٌ**’dir; onda | kışın yarısı ve yazın yarısı girer; ve **العَامُ** | ancak yaz ve kış olur; ve birinciden vâki olur çeyrek | ve çeyrek, ve yarım ve yarım; eğer yemin ederse “ona | **عامًا** konuşmayacağım” diye, onun bir kısmı diğer kısmına girmez; ancak | o kış ve yazdır; öyleyse **العامُ** daha özeldir | **السَّنَةِ**’den; buna göre dersin: her **عامٍ** bir **سَنَةٌ**’dir, | fakat her **سَنَةٍ** bir **عامًا** değildir. Ve dedi **الأزْهَرِيُّ**: |   **العامُ**: bir kışa ve bir yaza gelen bir devirdir; | ve buna göre **العَامُ**, mutlak olarak **السَّنَةِ**’den daha özeldir; | ve saydığında bir günden onun benzerine, o bir **سَنَةٌ**’dir; | onda yazın yarısı ve | kışın yarısı bulunabilir; ve **العامُ** ancak yaz ve kış | ardışık iki(=mevsim) olur. Dedim: **المُفْرَدَات**’ta | **الرَّاغِب** için olan, lafzı şudur:   öyleyse **العَامُ** **السَّنَةِ** gibidir; lâkin | çoğu kez **السَّنَةُ**, içinde kıtlık | ve şiddet bulunan devirde kullanılır; bunun için **السَّنَةِ** ile kıtlık ifade edilir; ve **العامُ**, içinde bolluk | ve bereket olan şeydedir. Allah Teâlâ dedi: ^ ( **عامٌ فِيهِ يُغاثُ** | **النَّاسُ وفِيهِ يَعْصِرُون** ) ^ ve yüce sözü: | ^ ( فَلَبِثَ فِيهِمْ ألفَ **سَنَةٍ** إلا خَمْسِينَ | **عَامًا** ) ^; burada, kendisinden istisna edilende **السَّنَةِ** ile, | istisna edilende **بالعَامِ** ile oluşunda bir incelik vardır; yeri, bu kitaptan sonra olandır; sonra dedi ki:   ve denildi ki: | **العَامُ**a **عَامًا** adı verildi, **لِعَوْم الشَّمْسِ** bütün | burçlarında; ve **العَوْم** mânâsına delâlet eder yüce sözü: ^ ( وكُلٌّ في فَلَكٍ يَسْبَحُون ) ^   . | Ve dedi **السُّهَيْلِيُّ** **الرَّوْض**’da: **السَّنَةُ** daha uzundur | **العَامِ**’dan; ve o, güneşin | devirlerinden bir devirdir; ve **العَامُ**, Arap aylarına ıtlak olunur; | **السَّنَةِ**nin hilâfına; öyleyse onda teemmül et, şeyhimizin naklettiğiyle birlikte. ( çoğulu: **أَعْوَامٌ** ) . | bundan başkasına çoğul yapılmaz. ( ve **سِنُونَ عُوَّمٌ** , **كَرُكَّعٍ** gibi, te’kiddir ) | birincisi için; senin “aralarında meşguliyet, meşgul eden(=şey)” demen gibi. | Dedi **العَجَّاجُ**: | % ( * كأَنَّها بَعْدَ رِياحِ الأنُجمِ * % ) % | % ( * ومرِّ **أعْوامِ** السِّنِينَ **العُوَّمِ** * % ) % | % ( * تُراجِعُ النَّفْسَ بوَحْيٍ مُعْجَمِ * % ) % | Dedi: o, takdirde **عَائِمٍ**’in cem’idir; ancak o, | tekil olarak zikredilmez; çünkü o bir isim değildir; ancak o | te’kiddir. Ve **المُحْكَم**’de: sanki kıyas **عُومٌ**’dur; | çünkü **أَفْعَلَ**’ın cem’i **فُعْلٌ**dür, **فُعَّلٌ** değil; lâkin böyle | onunla telaffuz ederler; sanki tekil “**عَامٌ عَائِمٌ**”dir. | | ( و ) **العَامُ**: ( gündüz ) işte böyledir nüshalarda; ve o, hata ve tahriftir; ancak o | **العَيَام**dır, **كَسَحَاب**; ve yeri ( ع ي م )’dir; | **الأزْهَرِيُّ**’nin **المُؤَرِّج**’den naklettiği gibi; ve gelecektir. | | ( **وعَامَتِ النَّخْلَةُ** ) yani ( bir sene ürün verdi ve | bir sene ürün vermedi ); bunu **الجَوْهَرِيّ** nakletti; ve o, **العَامِ**’dan mufâ‘aledir; ve aynı şekilde **المُسَانَهَةُ** ( **كَعَوَّمَتْ** ) ; denilir ki: **عَوَّم الكَرْمُ تَعْوِيمًا** eğer | bir yıl yükü(=ürünü) çok oldu ve başka(=yıl) az olduysa. Ve **الأزْهَرِيُّ**, | **النَّضْر**’dan hikâye etti: **عِنَبٌ مُعَوِّمٌ**; eğer | bir yıl ürün verdi ve (bir yıl) ürün vermediyse.

( و ) **عَاوَم** (falancayı: onu **بالْعَامِ** ile muamele etti), ve o **المُعاوَمَةُ**’dir; **المُسَانَهَةِ** ve **المُشَاهَرَةِ** gibi.

( **والمُعَاوَمَةُ المَنْهِيُّ عَنْها** ) hadiste: hurma ağaçlarının **مُعَاوَمَةً** satımını yasakladı (yani **عَامِكَ** ekinini, gelecek yıldan çıkacak şeye karşılık satman). Ve **النِّهَاية**’de: hurma ağacının yahut asmanın yahut ağacın meyvesini iki yıl veya üç yıl, bundan fazlasını satmandır.

( veya o, borca bir şey artırman ve onu ertelemen )dir. **اللِّحْيَانِيّ**’nin nassı: bir adam üzerindeki borcun vadesi gelsin de sen ona vadede artırma yapasın, o da sana borçta artırma yapsın.

( **والعَامَةُ** ) tahfifli olarak: (çölde sana göründüğünde, yürüyüp giden binekli kimsenin başı)dır; (yahut, üzerinde sarık bulunmadıkça başına **عَامَةً** denilmez) — **الأسَاس**’ta olduğu gibi.

( و ) **العَامَةُ**: (sarığın dürümü)dür. **الجَوْهَرِيُّ** şu beyti okudu:
% ( **وعَامَةٍ** **عَوَّمَهَا في الهَامَهْ** % ) %

( و ) **العَامَةُ**: (suda binilen sal)dır; onu **الجَوْهَرِيّ** nakletti. **الأزْهَرِيُّ** Ebû Amr’dan hikâye etti: **العَامَةُ**: nehirlerde bulunan küçük geçittir; çoğulu **عَامَاتٌ**’tır. **المُحْكَم**’de: **العامَةُ**: ağacın dallarından ve benzerinden yapılan bir şeydir; onun üzerinden nehir geçilir; o suyun üstünde dalgalanır; çoğul **عَامٌ** ve **عُومٌ**’dur.

( **وعَائِمٌ : صَنَمٌ** ) onlara ait idi; **الصِّحاح**’ta olduğu gibi.

( **وعُوَامٌ ، كَغُرَابٍ : ع** ).

( **وعُوَيْمٌ / كَزُبَيْرٍ : ابنُ سَاعِدَةَ الهُذَلِيُّ** ), nüshalarda böyle; doğrusu, onun **عُوَيْمِرٌ الهُذَلِيُّ** olduğudur; babasının adında **سَاعِدَةَ** zikredilmedi. Ve onun şu hadisi vardır: (iki kadından biri ötekini vurdu da ceninini düşürdü). Ve **المُبْهَمَاتِ**’ta okudum ki ikisi Hüzeyl’den iki kadındır; ve ikisinden biri **عَفِيفِ بنِ مَسْرُوحٍ**’un annesidir; o vuran kadındır; vurulan ise **مُلَيْكَةُ** bint **عُوَيْمرٍ**’dir; bunu İbn Abdilberr söyledi; ve Abdülganî de onu böyle zikretti. Ebû Mûsâ el-Medînî dedi ki: bint **عُوَيْمٍ**, **راء** olmaksızın; öyleyse bunu düşün.

( و ) **عُوَيْمُ بنُ سَاعِدَةَ** ( **الأَنْصَارِيُّ** ), Benî Amr b. Avf’tandır; aslı Belî’dendir; Akabî, Bedrî: (iki sahâbî)dir; Allah Teâlâ ikisinden de razı olsun.

( **والعَوَّامُ ، كشدَّادٍ : الفَرَسُ السَّابِحُ** ) koşuşunda çevik olan attır; onu **الجَوْهَرِيّ** ve **الزَّمَخْشَرِيُّ** nakletti.

( و ) **العَوَّامُ** (sahâbî Zübeyr’in babası)dır; o, Huveylid b. Esed b. Abdüluzzâ el-Kureşî’nin oğludur; ayrıca Sâib’in ve Büceyr’in de babasıdır; ikisi de yine sahâbîdir.

( **والتَّعْوِيمُ : وَضْعُ الحَصْدِ قَبْضَةً قَبْضَةً ، فإِذَا اجْتَمَعَ فَهِيَ عَامَةٌ ، ج : عامٌ** ), onu **الجَوْهَرِيّ** nakletti.

( **والمُسْتَعَامُ : المَرْكَبُ في البَحْرِ** ).

[ ] Üzerine istidrâk olunanlardandır:

**عَامٌ** **أَعْوَمُ**, mübalağa üzere; İbn Sîde dedi; ve ben onu kıtlıkta görüyorum; sanki kıtlığı ve bolluğunun engellenmesi sebebiyle onlara uzun sürmüş gibidir. Bunun benzeri **عامٌ** **مُعِيمٌ**’dir; **اللِّحْيانِيّ**’den.

Ve dediler ki: **نَاقَةٌ بَازِلُ عَامٍ**, ve **بَازِلُ عَامِها**. Ebû Muhammed el-Hazlemî dedi ki:
% ( * قامَ إلى حَمْرَاءَ من كِرَامِها * % ) %
% ( * بَازِلِ عامٍ أو سَدِيسِ عَامِها * % ) %

İbnü’s-Sikkît dedi ki: şöyle denir: **عَامًا** **أَوَّلَ** ona rastladım; **عَامَ الأَوَّلِ** deme.

**وعَاوَمَه** **مُعَاومَةً** **وعِوامًا**: onu **للعَامِ** için ücretle tuttu; **اللِّحْيانِي**’den.

**وعاومَتِ النّخلةُ**: bir yıl [ve bir yıl değil] meyve verdi; onu **الزَّمَخْشَرِيُّ** nakletti.

Ve **رَسْمٌ** **عَامِيّ**: üzerinden bir yıl geçti; dedi ki:
% ( * مِنْ أَنْ شَجَاكَ طَلَلٌ **عَامِيُّ** * % ) %

Ve **الصِّحَاح**’ta: **نَبْتٌ عَامِيٌّ**, yani: üzerinden bir yıl geçmiş kuru.

Ve onların sözü: **ذَاتَ العُوَيْمِ** ona rastladım; bu, ona **الأَعْوَامِ** arasında rastladığında (söylenir); nasıl ki: **ذَاتَ الزُّمَيْنِ** ona rastladım denir. Onu **الجَوْهَرِيُّ** nakletti. **الأَزْهَرِيُّ** Ebû Zeyd’den nakletti; dedi ki: manası, geçmiş olandan itibaren üçüncü yıl ve yükselerek ona kadar, on’a varıncaya dek. Başka bir yerde dedi ki: senin “ona **سُنَيَّاتٍ**’tan beri rastladım” demen gibidir; ancak, onu müennes kıldı; çünkü onu bir tek kereye götürdüler.

Ve **شَحْمٌ** **مُعَوِّمٌ** - **كمُحَدِّث** - yani: yıl ardından yılın yağı. Ebû Vecze es-Sa‘dî dedi ki:
% ( تَنَادَوْا بأَغْباشِ السَّوادِ فَقُرِّبَتْ % | عَلاَفِيفُ قَدْ ظاهَرْنَ نَيٍّا **مُعوِّمَا** ) %

Ve **رجلٌ** **عَوَّامٌ**: yüzmede mahir.

Ve **سَفِينٌ** **عُوَّمٌ**: **عَائِمةٌ**. Dedi ki:
% ( * بالدَّوِّ أَمْثَالَ السَّفِينِ **العُوَّمِ** * % ) %

**وعامَتِ النُّجومُ** **عَوْمًا**: aktı; bu mecazdır.

Ve istiskâ hadîsinde:
% ( * سِوَى الحَنْظَلِ **العَامِيِّ** والعِلْهَزِ الفَسْلِ * % ) %

Yıla nisbet edilmiştir; çünkü kıtlık yılında yapılır.

**والعُومَةُ** (zamm ile): Umân’da yılanlardan bir türdür.

**والعَوَّامُ بن جُهْيْلٍ** Yağûs’un sâdini idi; Hemdân heyetiyle geldi de Müslüman oldu.

Benû **العَوَّامِ**: Sa‘îd’de bir kabiledir; **الشَّرْقِية** onlara nisbet edilmiştir.

İbn Ebî **العَوَّامِ** er-Riyâhî, musannif tarafından (ر ي ح)’ta daha önce geçti.

**وَعَوَّمَ السَّفِينةَ** **تَعْوِيمًا**: onu denizde yüzdürdü.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

عَامَ فِى المَآءِ
1 عَامَ فِى المَآءِ ذ , (Mgh, Msb,) aor. يَعُومُ, (Msb,) inf. n. عَوْمٌ, (S, Msb, K,) He swam in the water; syn. سَبَحَ: (Mgh:) العَوْمُ signifying السِّبَاحَةُ: (S, K:) or, accord. to the author of the “ Iktitلf, ” the former signifies the coursing along in water with immersion of oneself; and the latter, “ the coursing along upon water without immersion of oneself: ” [but see what follows:] or, as some say, the former is an act of rational beings, and the latter is of irrational; but Bd, on the words كُلٌّ فِى فَلَكٍ يَسْبَحُونَ [in the Kur xxi. 34], says that السِّبَاحَةُ is the act of rational beings. (MF, TA.) It is said in a trad., عَلِّمُوا صِبْيانَكُمُ العَوْمَ [Teach ye your young boys swimming]. (TA.) And one says, العَوْمُ لَا يُنْسَى [Swimming once learned will not be forgotten]. (S, TA.) ― -b2- And عامت السَّفِينَةُ, (TA,) inf. n. as above, (S, K,) The ship coursed along. (S, K, TA.) ― -b3- And عامت النُّجُومُ, inf. n. as above, (tropical:) The stars coursed along. (TA.) ― -b4- And عامت الِاـبِلُ, (TA,) inf. n. as above, (S, K,) (tropical:) The camels marched along, or journeyed, (S, K, TA,) in the desert. (TA.) And يَعُمْنَ فِى لُجِّ السَّرَابِ (tropical:) [They course along in the apparently-boundless expanse of the mirage]. (A, TA.)

عوّم السَّفِينَةَ
2 عوّم السَّفِينَةَ ذ , inf. n. تَعْوِيمٌ, He made the ship to swim [or float] in [or upon] the sea. (TA.) -A2- [J cites immediately after explaining عَامَةٌ in relation to a turban,]
وَعَامَةٍ عَوَّمَهَا فِى الهَامَةِ
[Many a turn or twist, of a turban, which he turned, or twisted, upon the head]. (S.) ― -b2- And تَعْوِيمٌ also signifies The putting, or placing, reaped corn in handfuls. (S, K.) -A3- See also the next paragraph, in two places.

عاومهُ
3 عاومهُ ذ , (Lh, K, TA,) inf. n. مُعَاوَمَةٌ and عِوَامٌ, He hired him, or tock him as a hired man or hireling, for the year: (Lh. TA:) or he made an engagement, or a contract, with him for work or the like, by the year (K:) or you say, عَامَلَهُ مُعَاوَمَةً; like as you say, مُشَاهَرَةً; (S, Msb:) the former from العَامُ, and the latter from الشَّهْرُ; &c. (Msb.) The مُعَاوَمَة that is forbidden is The setting the seed-produce of one's year, (S, K, TA,) or the dates of one's palm-trees, or ones trees, for two years, or three, (so in one of my copies of the S,) or for what will come forth in the next following year: or, as in the Nh, the selling the fruit of one's palm-trees or of one's grape-nines or of one's [other] trees for two years, or three, and more than that; (TA:) or one's extending to a man the term of a debt that has become due by him and his increasing the amount of the debt: (Lh, TA:) or one's adding somewhat to a debt and deferring it (K.) ― -b2- And عاومت السَّخْلَةُ The palm-tree bore one year and did not bear another year: (S, K:) like سَانَهَت: (As, in K and TA, art. سنه.) as also ↓ عُوُّمَت: (K:) and الكَرْمُ ↓ عَوَّمَ, inf. n. تَعْوِيمٌ, The grape-vine bore much one year and little another, (TA, [See also مُعْوِمٌ; perhaps a mistranscription for مُعَوِّمُ.]) ― -b3- Also (i. e. عاومت النخلة The palm-tree completed a year [of growth]. (Z. TA.)

الدَّارُ
4 الدَّارُ ذ اعامت The house, or dwelling, became altered, or changed, and years passed over it; like احالت. (TA in art. حول.)

عَامٌ
عَامٌ ذ A year syn. سَنَةٌ: (S, K;) or حَوْلٌ; [not سَنَةٌ; for] El. Jawلleekee says, the common people do not distinguish between the عام and the سنه, making them both to have the same meaning; but the right state of the case is what I have been told on the authority of Ahmad Ibn-Yahyà [i. e. Th], that the سنه is from any day from which one commences a reckoning to the like thereof, and the عام is only [a period of] a winter and a summer; and it is also said in the T and in the Bلri that the عام is a حَوْل that makes an end of a winter and a summer, so that every عام is a سنة, but every سنة is not an عام; for when you reckon from a day to the like thereof, that is a سنة, and there may be in it half of the summer. and half of the winter, whereas the عام is only a winter and a summer, without interruption: (Msb, MF: *) Er-Rلghib mentions a difference in the uses of the words عَامٌ and سَنَةٌ [as has been stated in art. سنو and سنى: see سَنَةٌ in that art.] and Suh says, in the R, that the سنة is longer than the عام; that the former is “ a single revolution of the sun; ” and that the latter is applied to the [twelve] Arabian months [collectively]: it is said to be called عام because of the sun's عَوْم [or coursing] through all of its zodiacal signs [during the period which it denotes]: (TA:) its pl. is أَعْوامٌ, (S, Msb, K,) because the sing. is originally of the measure فَعَلٌ [i. e. عَوَمٌ]: (Msb:) it has no other pl. than this. (TA.) ― -b2- One says, لقِيتُهُ عَامًا أَوَّلَ [I met him in a former year; generally meaning, the year immediately preceding, or, as we say, last year]; making the last word imperfectly decl. as being an epithet [and of the measure of a verb]: and لَقِتُهُ عَامًا أَوَّلًا [I met him in a year before: generally meaning the same as the phrase preceding]; making the last word perfectly decl. as not being an epithet [but an ad(??) and K in art. وأل) or the meaning is, (??) year] before this year; even if it be by a number of years: ('Alee El-Kلri, on the authority of Seer, in a marginal note in my MS. copy of the K, art. اول:) and one says also, accord. to AZ and IAar, لَقَيتُهُ عَامَ الأَوَّلِ; (TA in art. وأل;) or the is rarely said; (K and TA in that art.;) or should not be said; (ISk, S and TA in that art.;) (??) should one say, لَقَيتُهُ عَامَ أَوَّلَ (ISk TA in the present art.) And [in like manner] one says, ما رَأَيْتُهُ مُذْ عَامٌ أَوَّلُ, putting the last word in the nom case as being an epithet, (S and K in art. وأل,) as though he said أَوَّلُ مِنْ عَامِنَا [i. e. I have not seen him since a year preceding this one year]; (S in that art.;) and مُذْ عَامٌ أَوَّلَ, putting the last word in the accus. case as an adv n., (S and K * in that art.,) as though he said مُذْ عامٌ قَبْلَ عَامِنَا [since a year before this our year]; (S in that art.;) and مُذْعَامًا أَوَّلَ and مُذْ عَامُ الأَوَّلِ are also mentioned by different authors (??)in art, منذ) And [using the dim. form] one says, لَقِتُهُ ذَاتَ ↓ العُوَيْمِ i. e. [I met him] in the course of some years; like as one says, لَقِيتُهُ ذَاتَ الزُّمَيْنِ, and ذَاتَ مَرَّةٍ: (S:) or the meaning is, (some few years ago; or] three years ago or more, to ten: (AZ, Az, TA:) and it is like the saying, لَقِيتُهُ مُنْذُ سُنَيَّاتٍ: the fem. form is used because they mean by it مَرَّة وَاحِدَة. (Az, TA.) ― -b3- One says also نَاقَةٌ بَازِلُ عَامٍ and بَازِلُ عَامِهَا [A she-camel that has passed a year, and her year, after cutting her tush], (TA,) and بازِل عَامَيْنِ that has passed two years after cutting the tush. (MF and TA in art. بزل.) -A2- See also عَامَةٌ, in two places. -A3- It is also said in the K that العَامُ signifies النَّهَارُ: but this is a mistake and a mistranscription it is العَيَامُ; and its place is art. عيم; as it as mentioned by Az, on the authority of El-Muنrrij, (TA.)

عَامَةٌ
عَامَةٌ ذ A [kind of float, such as is called] طَوْف [q. v.], upon which one embarks on the water; (S, K:) accord. to AA, a small مِعْبَر [q. v.] that is upon rivers: (Az, TA:) in the M, said to be a thing that is made of the branches of trees, and the like, upon which one crosses a river, and which tosses about upon the water the pl. is عَامَاتٌ and عوم [app. عُومٌ, like نُوقٌ pl. of نَاقَةٌ,] and [coll. gen. n.] ↓ عَامٌ. (TA.) [See also عَامَّةٌ, voce عِمَامَةٌ.] -A2- Also The head of a ruler, or of a rider upon a camel, (هَامَةُ رَاكِبٍ,) when it appears to thee in the [desert, or plain, called] صَحْرَآء, (K. TA,) as he is journeying: (TA:) or it is not thus called unless having upon it a turban. (K, TA.) ― -b2- And A turn, or twist, of a turban. (S, K.) [See 2, second sentence.] ― -b3- And A quantity of reaped corn put, or placed, in handfuls: pl. [or rather coll. gen. n.] ↓ عَامٌ. (S, K.)

عُومَةٌ
عُومَةٌ ذ A certain insect (دُوَيْبَّة, S, K) that swims in the water, resembling a black فَصّ [or stone of a ring], smooth and round: (S:) pl. عُوَمٌ. (S, K.) ― -b2- And A species of serpents, in 'Omلn. (TA.)

عَامِيٌّ
عَامِيٌّ ذ a rel. n., from عَامٌ; (Msb, TA;) A year old. (TA in arts. حول and دول, &c.) And applied to a plant as meaning A year old, and therefore dry. (Msb, TA. *) It is also applied to a [vestige, or relic, of a dwelling, such as is termed] رَسْم, or طَلَل, as meaning Over which a year has passed. (TA.) And it is applied, in a trad., as an epithet to the حَنْظَل [or colocynth, meaning That is of service in the year of drought, or barrenness]; because it is procured, or prepared [as an article of food], in the year of drought, or barrenness. (TA.)

عُوَيْمٌ
عُوَيْمٌ ذ : see عَامٌ [of which it is the dim.], last quarter.

عَوَّامٌ
عَوَّامٌ ذ an intensive epithet from عَامَ فِي المَآءِ; (Msb;) A man skilful in swimming. (TA.) ― -b2- And (assumed tropical:) A horse that stretches forth his fore legs well in running [like as one does the arms in swimming]; (S, Z, K, TA;) fleet, or excellent, in his running. (TA.)

عَائِمٌ
عَائِمٌ ذ [Swimming;] part. n. of عَامَ in the phrase عَامَ فِي المَآءِ. (Msb.) ― -b2- [Hence,] سَفِينٌ عُوَّمٌ means عَائِمَةٌ [of which عُوَّمٌ is pl.; i. e. Ships coursing along]. (TA.) -A2- One says سِنُونَ عُوَّمٌ, in which the latter word is a corroborative to the former; (S, K; *) [app. meaning Tedious, because severe, years;] like as one says شُغْلٌ شَاغِلٌ: as though pl. of عَائِمٌ; but it is not used alone, because it is not a subst., being only a corroborative: (S:) or, as is said in the M, it should by rule be عُومٌ; for [it is pl. of ↓ أَعْوَمُ, and] the pl. of أَفْعَلُ is فُعْلٌ; but they pronounce it as above, as though the sing. were عَامٌ عَائِمٌ: ISd says, عَامٌ ↓ أَعْوَمُ is an intensive expression, and I think that the meaning is, [A year] that seems long to people because of its drought, or barrenness; and similar to it is ↓ عَامٌ مُعِيمٌ, mentioned by Lh. (TA.) -A3- عَائِمٌ is also [the name of] A certain idol (S, K) of the Arabs. (S.)

عَامٌ أَعْوَمُ
عَامٌ أَعْوَمُ ذ : see the next preceding paragraph, in two places.

عِنَبٌ مُعْوِمٌ
عِنَبٌ مُعْوِمٌ ذ [perhaps a mistranscription for ↓ مُعَوِّمٌ, see 3, near the end,] means, as mentioned by Az, on the authority of En-Nadr, [A grapevine] that bears one year and does not bear another year. (TA.)

عَامٌ مُعِيمٌ
عَامٌ مُعِيمٌ ذ : see عَائِمٌ, last sentence but one. [And see also art. عيم.]

شَحْمٌ مُعَوِّمٌ
شَحْمٌ مُعَوِّمٌ ذ Fat of a year after another year. (TA.) ― -b2- See also مُعْوِمٌ.

مُسْتَعَامٌ
مُسْتَعَامٌ ذ A ship upon the sea. (K.)

##### Türkçe

**عَامَ فِى المَآءِ**
1 **عَامَ فِى المَآءِ** ذ , (Mgh, Msb,) muzâri‘i **يَعُومُ**, (Msb,) mastar ismi **عَوْمٌ**, (S, Msb, K,) O, suda yüzdü; eş anlamlısı **سَبَحَ**: (Mgh:) **العَوْمُ**’un, **السِّبَاحَةُ**’yı ifade etmesi: (S, K:) yahut “Iktitلf”ın müellifine göre, birincisi, kişinin kendisini suya daldırmasıyla suda akıp gitmeyi; ikincisi ise, kişinin kendisini daldırmaksızın su üzerinde akıp gitmeyi ifade eder: [lâkin aşağıda gelen şeye bak:] yahut bazılarına göre, birincisi akıllı varlıkların fiilidir, ikincisi ise akılsızın; fakat Bd, **كُلٌّ فِى فَلَكٍ يَسْبَحُونَ** [Kur’ân xxi. 34’te] sözleri üzerine, **السِّبَاحَةُ**’nın akıllı varlıkların fiili olduğunu söyler. (MF, TA.) Bir hadiste şöyle denilmiştir: **عَلِّمُوا صِبْيانَكُمُ العَوْمَ** [Genç oğlanlarınıza yüzmeyi öğretiniz]. (TA.) Ve şöyle denir: **العَوْمُ لَا يُنْسَى** [Yüzme unutulmaz]. (S, TA.) ― -b2- Ve **عامت السَّفِينَةُ**, (TA,) mastar ismi yukarıdaki gibi, (S, K,) Gemi akıp gitti. (S, K, TA.) ― -b3- Ve **عامت النُّجُومُ**, mastar ismi yukarıdaki gibi, (mecaz:) Yıldızlar akıp gitti. (TA.) ― -b4- Ve **عامت الِاـبِلُ**, (TA,) mastar ismi yukarıdaki gibi, (S, K,) (mecaz:) Develer yürüyüp gitti, yahut yol aldı, (S, K, TA,) çölde. (TA.) Ve **يَعُمْنَ فِى لُجِّ السَّرَابِ** (mecaz:) [Serabın görünüşte sınırsız enginliğinde akıp giderler]. (A, TA.)

**عوّم السَّفِينَةَ**
2 **عوّم السَّفِينَةَ** ذ , mastar ismi **تَعْوِيمٌ**, O, gemiyi denizde yüzdürdü [yahut yüzmesini/üstte kalmasını sağladı]. (TA.) -A2- [J, sarıkla ilgili olarak **عَامَةٌ**’yı açıkladıktan hemen sonra şu beyti nakleder:]
**وَعَامَةٍ عَوَّمَهَا فِى الهَامَةِ**
[Baş üzerinde çevirdiği yahut doladığı nice bir sarık dolaması/dönüşü]. (S.) ― -b2- Ve **تَعْوِيمٌ** ayrıca, biçilmiş ekini avuç avuç koymayı yahut yerleştirmeyi ifade eder. (S, K.) -A3- Sonraki paragrafa da bak: iki yerde.

**عاومهُ**
3 **عاومهُ** ذ , (Lh, K, TA,) mastar ismi **مُعَاوَمَةٌ** ve **عِوَامٌ**, O, onu bir yıl için ücretli tuttu, yahut onu bir yıl için ücretli işçi/amele olarak aldı: (Lh. TA:) yahut onunla iş veya benzeri hususta yıllık bir anlaşma yahut sözleşme yaptı (K:) yahut şöyle dersin: **عَامَلَهُ مُعَاوَمَةً**; tıpkı **مُشَاهَرَةً** dediğin gibi; (S, Msb:) birincisi **العَامُ**’dan, ikincisi **الشَّهْرُ**’dandır; vb. (Msb.) Yasaklanan **مُعَاوَمَة**, kişinin bir yılının tohum mahsulünü, (S, K, TA,) yahut hurma ağaçlarının hurmalarını, yahut ağaçlarının [meyvesini], iki yıl, yahut üç yıl için, (S’nin nüshalarımdan birinde böyle,) yahut bir sonraki yılda çıkacak şey için [satışa konu] kılmasıdır: yahut Nh’de olduğu üzere, kişinin hurma ağaçlarının yahut üzüm asmalarının yahut [diğer] ağaçlarının meyvesini iki yıl, yahut üç yıl, ve bundan daha fazla süre için satmasıdır; (TA:) yahut bir kimseye, kendisinden vadesi gelmiş bir borcun süresini uzatması ve borcun miktarını artırmasıdır: (Lh, TA:) yahut borca bir şey ekleyip onu ertelemesidir (K.) ― -b2- Ve **عاومت السَّخْلَةُ**: Hurma ağacı bir yıl ürün verdi ve bir başka yıl ürün vermedi: (S, K:) **سَانَهَت** gibi: (As, K ve TA’da, سنه maddesinde.) bunun gibi ayrıca ↓ **عُوُّمَت**: (K:) ve üzüm asması için ↓ **عَوَّمَ**, mastar ismi **تَعْوِيمٌ**, Üzüm asması bir yıl çok, bir başka yıl az ürün verdi, (TA, [ayrıca **مُعْوِمٌ**’e bak; belki **مُعَوِّمُ** için bir yanlış yazımdır.]) ― -b3- Yine (yani **عاومت النخلة**) Hurma ağacı bir yılı tamamladı [büyüme bakımından]. (Z. TA.)

**الدَّارُ**
4 **الدَّارُ** ذ **اعامت**: Ev yahut mesken değişti yahut başkalaştı ve üzerinden yıllar geçti; **احالت** gibi. (TA, حول maddesinde.)

**عَامٌ**
**عَامٌ** ذ Bir yıl; eş anlamlısı **سَنَةٌ**: (S, K;) yahut **حَوْلٌ**; [**سَنَةٌ** değil; zira] El. Jawلleekee der ki: avam, **عام** ile **سنه** arasında ayırım yapmaz, ikisini de aynı manaya getirir; fakat işin doğru hâli, Ahmed İbn-Yahyà’dan [yani Th] rivayetle bana anlatılan şudur: **السنه**, hesaplamaya başlanan herhangi bir günden onun benzerine kadar olandır; **العام** ise yalnızca [bir] kış ve [bir] yazdır; ve T’de ve Bلri’de de, **العام**’ın, bir kış ve bir yazı bitiren bir **حَوْل** olduğu söylenir; böylece her **عام** bir **سنة**’dir, fakat her **سنة** bir **عام** değildir; çünkü bir günden onun benzerine kadar saydığında bu bir **سنة** olur ve bunun içinde yazın yarısı ve kışın yarısı bulunabilir; hâlbuki **عام** ancak bir kış ve bir yazdır, kesintisiz: (Msb, MF: *) Er-Rلghib, **عَامٌ** ve **سَنَةٌ** kelimelerinin kullanımlarında bir fark zikreder [سنو ve سنى maddelerinde beyan edildiği üzere: o maddede **سَنَةٌ**’ye bak.] ve Suh, R’de, **سنة**’nin **عام**’dan daha uzun olduğunu; birincinin “güneşin tek bir devri” olduğunu; ikincinin ise [on iki] Arap aylarına topluca uygulandığını söyler: **عام** diye adlandırıldığı söylenir; çünkü güneşin, ifade ettiği süre boyunca bütün burçlarında **عَوْم**’u [yahut akıp gitmesi] sebebiyledir: (TA:) çoğulu **أَعْوامٌ**’dur, (S, Msb, K,) çünkü tekil aslında فَعَلٌ veznindedir [yani **عَوَمٌ**]: (Msb:) bunun dışında başka çoğulu yoktur. (TA.) ― -b2- Şöyle dersin: **لقِيتُهُ عَامًا أَوَّلَ** [Onu önceki bir yılda gördüm; genellikle hemen bir önceki yıl, yahut bizim dediğimiz gibi geçen yıl]; son kelimeyi, sıfat olduğu için [ve fiil vezninde olduğu için] gayr-i munsarif kılarak: ve **لَقِتُهُ عَامًا أَوَّلًا** [Onu daha önce bir yılda gördüm: genellikle bir önceki ibareyle aynı manada]; son kelimeyi, sıfat olmadığı için [bilakis bir zarf(?) olduğu için] munsarif kılarak: ve mana, (??) bu yıldan önce (??) yıl; yıllar sayısınca bile olsa: ('Alee El-Kلri, Seer’den naklen, K’nın yazma nüshamdaki kenar notunda, اول maddesinde:) ve ayrıca şöyle de denir, AZ ve IAar’a göre: **لَقَيتُهُ عَامَ الأَوَّلِ**; (TA, وأل maddesinde;) yahut bu nadiren söylenir; (K ve TA, o maddede;) yahut söylenmemelidir; (ISk, S ve TA, o maddede;) (??) şöyle demelisin: **لَقَيتُهُ عَامَ أَوَّلَ** (ISk TA, işbu maddede.) Ve [aynı şekilde] şöyle dersin: **ما رَأَيْتُهُ مُذْ عَامٌ أَوَّلُ**, son kelimeyi merfû kılarak, sıfat olduğu için, (S ve K, وأل maddesinde,) sanki **أَوَّلُ مِنْ عَامِنَا** demiş gibi [yani: bu bir yılımızdan önceki bir yıldan beri onu görmedim]; (S, o maddede;) ve **مُذْ عَامٌ أَوَّلَ**, son kelimeyi mansûb kılarak, zarf ismi olarak, (S ve K * o maddede,) sanki **مُذْ عامٌ قَبْلَ عَامِنَا** demiş gibi [bizim bu yılımızdan önceki bir yıldan beri]; (S, o maddede;) ve **مُذْعَامًا أَوَّلَ** ve **مُذْ عَامُ الأَوَّلِ** de farklı müelliflerce zikredilmiştir (??) (منذ maddesinde) Ve [tasğîr şekliyle] şöyle dersin: **لَقِتُهُ ذَاتَ** ↓ **العُوَيْمِ** yani [Onu] bazı yıllar içinde gördüm; tıpkı **لَقِيتُهُ ذَاتَ الزُّمَيْنِ**, ve **ذَاتَ مَرَّةٍ** dediğin gibi: (S:) yahut mana, (birkaç yıl önce; yahut] üç yıl önce yahut daha fazla, ona kadar on: (AZ, Az, TA:) ve bu, **لَقِيتُهُ مُنْذُ سُنَيَّاتٍ** sözü gibidir: müennes şekil kullanılır; çünkü bununla **مَرَّة وَاحِدَة** kastederler. (Az, TA.) ― -b3- Yine şöyle dersin: **نَاقَةٌ بَازِلُ عَامٍ** ve **بَازِلُ عَامِهَا** [Azı dişini kestikten sonra bir yıl ve onun yılı geçmiş bir dişi deve], (TA,) ve **بازِل عَامَيْنِ**: azı dişini kestikten sonra iki yıl geçmiş olan. (MF ve TA, بزل maddesinde.) -A2- **عَامَةٌ**’ye de bak: iki yerde. -A3- K’da ayrıca **العَامُ**’ın **النَّهَارُ** manasına geldiği söylenmiştir: fakat bu bir hatadır ve yanlış yazımdır; doğrusu **العَيَامُ**’dır; yeri عيم maddesidir; Az’ın, El-Muنrrij’den naklen zikrettiği üzere. (TA.)

**عَامَةٌ**
**عَامَةٌ** ذ Su üzerinde binilen, **طَوْف** denilen [bir çeşit sal] gibi bir şey; (S, K:) AA’ya göre, nehirler üzerinde bulunan küçük bir **مِعْبَر**: (Az, TA:) M’de, ağaç dallarından ve benzerinden yapılan, onunla nehir geçilen ve su üzerinde çalkalanan bir şey olduğu söylenir; çoğulu **عَامَاتٌ** ve **عوم** [görünüşe göre **عُومٌ**, **نُوقٌ**’un **نَاقَةٌ**’nın çoğulu olması gibi,] ve [cins isim] ↓ **عَامٌ**’dır. (TA.) [Ayrıca **عَامَّةٌ**’ye de bak, **عِمَامَةٌ** maddesinde.] -A2- Ayrıca, çölde yahut düzlükte denilen **صَحْرَآء**’da, yolculuk ederken sana göründüğünde, bir hükümdarın yahut deve üzerindeki bir binicinin başı (**هَامَةُ رَاكِبٍ**): (K. TA,) (TA:) yahut üzerinde sarık olmadıkça böyle adlandırılmaz. (K, TA.) ― -b2- Ve sarığın bir dolaması yahut bükümü. (S, K.) [2’ye bak, ikinci cümle.] ― -b3- Ve biçilmiş ekinden avuç avuç konulmuş yahut yerleştirilmiş bir miktar: çoğulu [daha doğrusu cins isim] ↓ **عَامٌ**. (S, K.)

**عُومَةٌ**
**عُومَةٌ** ذ Suda yüzen, siyah bir **فَصّ** [yahut yüzük taşı]na benzeyen, pürüzsüz ve yuvarlak, belirli bir böcek (**دُوَيْبَّة**, S, K): (S:) çoğulu **عُوَمٌ**. (S, K.) ― -b2- Ve ‘Omلn’da, yılanların bir türü. (TA.)

**عَامِيٌّ**
**عَامِيٌّ** ذ **عَامٌ**’dan nisbet ismi; (Msb, TA;) Bir yıllık. (TA, حول ve دول vb. maddelerinde.) Ve bir bitkiye, bir yıllık ve bu sebeple kuru manasında uygulanır. (Msb, TA. *) Ve bir mesken kalıntısı olan **رَسْم** yahut **طَلَل**’a, üzerinden bir yıl geçmiş manasında uygulanır. (TA.) Ve bir hadiste, **حَنْظَل** [yahut acı kavun] için bir sıfat olarak uygulanır; [kuraklık yahut kıtlık yılında fayda veren] manasında; çünkü kuraklık yahut kıtlık yılında elde edilir yahut hazırlanır [yiyecek olarak]. (TA.)

**عُوَيْمٌ**
**عُوَيْمٌ** ذ : **عَامٌ**’a bak [onun tasğîri], son çeyrek.

**عَوَّامٌ**
**عَوَّامٌ** ذ **عَامَ فِي المَآءِ**’den mübalağa sıfatı; (Msb;) Yüzmede mahir bir adam. (TA.) ― -b2- Ve (mecaz olduğu varsayılarak:) Koşarken ön ayaklarını iyi uzatan bir at [tıpkı yüzmede kolların uzatılması gibi]; (S, Z, K, TA;) koşusunda hızlı yahut mükemmel. (TA.)

**عَائِمٌ**
**عَائِمٌ** ذ [Yüzen;] **عَامَ**’ın, **عَامَ فِي المَآءِ** terkibindeki ism-i fâili. (Msb.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **سَفِينٌ عُوَّمٌ**, **عَائِمَةٌ** demektir [**عُوَّمٌ** onun çoğuludur; yani: akıp giden gemiler]. (TA.) -A2- **سِنُونَ عُوَّمٌ** denir; burada ikinci kelime birincinin te’kîdidir; (S, K; *) [görünüşe göre manası: şiddetli olduğu için uzun gelen yıllar;] tıpkı **شُغْلٌ شَاغِلٌ** dediğin gibi: sanki **عَائِمٌ**’in çoğulu gibi; fakat tek başına kullanılmaz; çünkü isim değildir, sadece te’kîddir: (S:) yahut M’de söylendiği üzere, kaideye göre **عُومٌ** olmalıdır; zira [o, ↓ **أَعْوَمُ**’un çoğuludur ve] **أَفْعَلُ**’un çoğulu **فُعْلٌ**’dür; fakat onu yukarıdaki gibi telaffuz ederler; sanki tekili **عَامٌ عَائِمٌ** imiş gibi: ISd der ki: **عَامٌ** ↓ **أَعْوَمُ** mübalağalı bir ifadedir; ve ben zannediyorum ki mana, [insanlara] kuraklığı yahut kıtlığı sebebiyle uzun görünen [bir yıl]dır; ve ona benzer olan ↓ **عَامٌ مُعِيمٌ**’dir; Lh tarafından zikredilmiştir. (TA.) -A3- **عَائِمٌ** ayrıca, Arapların belirli bir putunun adıdır. (S, K) (S.)

**عَامٌ أَعْوَمُ**
**عَامٌ أَعْوَمُ** ذ : bir önceki paragrafa bak: iki yerde.

**عِنَبٌ مُعْوِمٌ**
**عِنَبٌ مُعْوِمٌ** ذ [belki ↓ **مُعَوِّمٌ** için bir yanlış yazımdır; 3’e bak, sona yakın,] Az’ın En-Nadr’dan naklen zikrettiği üzere, bir yıl ürün verip bir başka yıl ürün vermeyen [bir üzüm asması] demektir. (TA.)

**عَامٌ مُعِيمٌ**
**عَامٌ مُعِيمٌ** ذ : **عَائِمٌ**’e bak, sondan bir önceki cümle. [Ve ayrıca عيم maddesine de bak.]

**شَحْمٌ مُعَوِّمٌ**
**شَحْمٌ مُعَوِّمٌ** ذ Bir yıldan sonra bir yılın yağı. (TA.) ― -b2- **مُعْوِمٌ**’e de bak.

**مُسْتَعَامٌ**
**مُسْتَعَامٌ** ذ Denizde bir gemi. (K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

عَامَ
عَامَ ( w )  U ( n. ac. عَوْم 1 ),
a.  Swam; floated; sailed ( ship ).

عَوَّمَ
عَوَّمَ II ,
a.  Made to swim, to float.

b.  Launched ( ship ).

c.  Made sheaves of ( corn ).

d.  Bore every second year ( palm-tree ).

عَاْوَمَ
عَاْوَمَ III ,
a.  Hired, made a contract with for a year.

عَوْم
عَوْم [ 1 ],
a.  Swimming; floating.

b.  Navigation.

عَام
عَام [ 1A ] , ( pl. أَعْوَاْم 38 ),
a.  Year; twelvemonth.

عَوْمَة
عَوْمَة [ 1t ],
a.  see 1 (a) .

عَامَة
عَامَة [ 1tA ] , ( pl. عَوْم 1A ),
a.  Sheaf.

b.  Infiated water-skin; raft; float.

عَامِيّ
عَامِيّ [ 1yiA ],
a.  Annual; yearly.

عُوْمَة
عُوْمَة [ 3t ] , ( pl. عُوَم 9 ),
a.  Water-fly.

عَئِم
عَئِم [ 21 ],
a.  Swimming, floating; afloat.

b.  Tedious.

عَوَّام
عَوَّام [ 28 ],
a.  Swimmer.

مُعَاوَمَة
مُعَاوَمَة
a.  [ N. Ac III ( عِوْم 2 )], Engagement, contract for a twelvemonth.

مُسْتَعَام
مُسْتَعَام [ N. P.
a.  X], Barque, skiff, boat; raft.

عَوْمًا
عَوْمًا ,  عَائِمًا
a.  Afloat.

عَامَّة
عَامَّة
a.  see under عَمّ عَاْوِمَة 21t .

##### Türkçe

**عَامَ**
**عَامَ** ( w )  U ( n. ac. **عَوْم** 1 ),
a.  Yüzdü; su üstünde kaldı; seyretti (gemi).

**عَوَّمَ**
**عَوَّمَ** II ,
a.  Yüzdürdü, su üstünde bıraktırdı.

b.  Denize indirdi (gemi).

c.  Demetler yaptı (ekin).

d.  İki yılda bir ürün verdi (hurma ağacı).

**عَاْوَمَ**
**عَاْوَمَ** III ,
a.  Kiraladı, bir yıl için sözleşme yaptı.

**عَوْم**
**عَوْم** [ 1 ],
a.  Yüzme; su üstünde kalma.

b.  Seyrüsefer.

**عَام**
**عَام** [ 1A ] , ( pl. **أَعْوَاْم** 38 ),
a.  Yıl; on iki ay.

**عَوْمَة**
**عَوْمَة** [ 1t ],
a.  bkz. 1 (a).

**عَامَة**
**عَامَة** [ 1tA ] , ( pl. **عَوْم** 1A ),
a.  Demet.

b.  Şişirilmiş su tulumu; sal; şamandıra.

**عَامِيّ**
**عَامِيّ** [ 1yiA ],
a.  Yıllık; senelik.

**عُوْمَة**
**عُوْمَة** [ 3t ] , ( pl. **عُوَم** 9 ),
a.  Su sineği.

**عَئِم**
**عَئِم** [ 21 ],
a.  Yüzen, su üstünde kalan; su üstünde.

b.  Usandırıcı.

**عَوَّام**
**عَوَّام** [ 28 ],
a.  Yüzücü.

**مُعَاوَمَة**
**مُعَاوَمَة**
a.  [ N. Ac III ( **عِوْم** 2 )], Bağlanma, on iki ay için sözleşme.

**مُسْتَعَام**
**مُسْتَعَام** [ N. P.
a.  X], Mavna, kayık, tekne; sal.

**عَوْمًا**
**عَوْمًا** ,  **عَائِمًا**
a.  Su üstünde.

**عَامَّة**
**عَامَّة**
a.  **عَمّ** altında **عَاْوِمَة** 21t’ye bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

عوم
عَامَ - يَعُوْمُ - عَام
عَامَ - يَعُوْمُ + الكائن: يطوف ويدور بشكل متكرر ضمن مدار أو مسار حول كائن آخر
عَام: على وزن " فَعل" اسم فعل من " عَامَ - يَعُوْمُ ": الدورة والطوفة الكاملة: وهو اصطلاحاً اسم زمان هو الأمد من الدهر الذي تستغرقه دورة واحدة للأرض حول الشمس، فتعود لتشرق من مكانها الذي بدأت فيه، وهي مدة محددة  مقدارها يساوي 364.25 يوماً
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الحركة المعاودة والمتكررة على مسار دائري"، وهي:
فَلَكَ - يَفْلُكُ، دارَ - يَدوْرُ، عَامَ - يَعُوْمُ، عَنْكَبَ - يُعَنْكِبُ، سَبَحَ - يَسْبَحُ، طَافَ - يَطُوْفُ
ملاحظة:
من المحتمل أن يكون لفظ " السنة" هو للإشارة للسنة القمرية، وهي عدد الأيام التي يدور فيها القمر دورة كاملة حول الأرض، طيلة اثني عشر شهراً قمرياً، وهي 354 يوماً
فتكون السنة هي للتقويم القمري: وهي 353.5 يوماً
والعام للتقويم الشمسي ويساوي 364.25 يوماً
ألف سنة قمري = 950 عام شمسي في زمن نوح
950 عام شمسي = 950 × 365 = 346750 يوماً
ألف سنة قمري  في زمن نوح = 346750 يوماً
سنة قمري  في زمن نوح = 346750  ÷ 1000 = 346.7 يوماً
وفي زمن أهل الكهف
300 عام شمسي = 309 سنة قمري
300 × 364.25 = 109275
109500 ÷  309  = 353.5 يوماً وهو الرقم الحالي للسنة القمرية
يفرق لفظاً:
عَامَ - يَعُوْمُ + الكائن: يطوف ويدور بشكل متكرر ضمن مدار أو مسار حول كائن آخر
عَمَّ - يَعُمُّ + كائن + كائناً: يكون له عماً: يكون أخا أبيه

عام
عام﴿ثم يأتي من بعد ذلك عام فيه يغاث الناس وفيه يعصرون (49)﴾ يوسف ﴿يا أيها الذين آمنوا إنما المشركون نجس فلا يقربوا المسجد الحرام بعد عامهم هذا وإن خفتم عيلة فسوف يغنيكم الله من فضله إن شاء إن الله عليم حكيم (28)﴾ التوبة ﴿إنما النسيء زيادة في الكفر يضل به الذين كفروا يحلونه عاما ويحرمونه عاما ليواطئوا عدة ما حرم الله فيحلوا ما حرم الله زين لهم سوء أعمالهم والله لا يهدي القوم الكافرين (37)﴾ التوبة ﴿أولا يرون أنهم يفتنون في كل عام مرة أو مرتين ثم لا يتوبون ولا هم يذكرون (126)﴾ التوبة
عامين	﴿ووصينا الإنسان بوالديه حملته أمه وهنا على وهن وفصاله في عامين أن اشكر لي ولوالديك إلي المصير (14)﴾ لقمان
خمسين عاما	{ ولقد أرسلنا نوحا إلى قومه فلبث فيهم ألف سنة إلا خمسين عاما فأخذهم الطوفان وهم ظالمون(14) ِ العنكبوت
مائة عام	﴿أو كالذي مر على قرية وهي خاوية على عروشها قال أنى يحيي هذه الله بعد موتها فأماته الله مائة عام ثم بعثه قال كم لبثت قال لبثت يوما أو بعض يوم قال بل لبثت مائة عام فانظر إلى طعامك وشرابك لم يتسنه وانظر إلى حمارك ولنجعلك آية للناس وانظر إلى العظام كيف ننشزها ثم نكسوها لحما فلما تبين له قال أعلم أن الله على كل شيء قدير (259)﴾ البقرة
مختار الصحاح
● [عوم] ع و م: العَوْمُ السِباحة وبابه قال يُقال العوْم لا يُنسى وسير الإبل والسفينة عوْم أيضا و العَامُ السنة و عَاوَمَهُ مُعاوَمَةً كما تقول مُشاهرة ونبت عَامِيُّ أي يابس أتى عليه عام وقيل المُعَاوَمَةُ المنهي عنها أن تبيع زرع عامك
الراغب
عوم
- العام كالسنة، لكن كثيرا ما تستعمل السنة في الحول الذي يكون فيه الشدة أو الجدب. ولهذا يعبر عن الجدب بالسنة، والعام بما فيه الرخاء والخصب، قال: }عام فيه يغاث الناس وفيه يعصرون﴿[يوسف/49]، وقوله:﴾فلبث فيهم ألف سنة إلا خمسين عاما﴿[العنكبوت/14]، ففي كون المستثنى منه بالسنة والمستثنى بالعام لطيفة (قال برهان الدين البقاعي: وعبر بفلظ (سنة) ذما لأيام الكفر، وقال: (عاما) إشارة إلى أن زمان حياته عليه الصلاة والسلام بعد إغراقهم كان رغدا واسعا حسنا بإيمان المؤمنين، وخصب الأرض. انظر: نظم الدرر 14/404) موضعها فيما بعد هذا الكتاب إن شاء الله، والعوم السباحة، وقيل: سمي السنة عاما لعوم الشمس في جميع بروجها، ويدل على معنى العوم قوله:﴾وكل في فلك يسبحون{ [الأنبياء/33].
ملخص اللسان:
1.     (عام يعوم) عوم: العامُ: الحَوْلُ يأْتي على شَتْوَة وصَيْفَة،
2.     والمُعاومة أَن يَحِلَّ دَيْنُك على رجل فتزيده في الأَجل ويزيدك في الدَّين،
3.     عِنَبٌ مُعَوِّم إذا حَمَل عاماً ولم يحمل عاماً.
4.     والعَوْمُ: السِّباحة،
5.     وعامَتِ النجومْ عَوْماً: جرَتْ،
6.     العامَةُ الطَّوْف الذي يُرْكَب في الماء.
7.     ونبْتٌ عامِيٌّ أَي يابس أَتى عليه عام؛
لسان العرب
● - عوم: العامُ: الحَوْلُ يأْتي على شَتْوَة وصَيْفَة، والجمع أَعْوامٌ، لا      يكسَّرُ على غير ذلك، وعامٌ أَعْوَمُ على المبالغة. قال ابن سيده:      وأُراه في الجدب كأَنه طال عليهم لجَدْبه وامتناع خِصْبه، وكذلك      أَعْوامٌعُوَّمٌ وكان قياسه عُومٌ      لأَن جمع أَفْعَل فُعْل لا فُعَّل، ولكن كذا يلفظون به كأن الواحد عامٌ      عائمٌ، وقيل: أَعوامٌ عُوَّمٌ من باب شِعْر شاعر وشُغْل شاغل وشَيْبٌ      شائبٌ وموْتٌ مائتٌ، يذهبون في كل ذلك إلى المبالغة، فواحدها على هذا عائمٌ؛      قال العجاج:      من مَرِّ أَعوام السِّنينَ العُوَّم      من الجوهري: وهو في التقدير جمع عائم إلا أَنه لا يفرد بالذكر لأَنه ليس      بإسم، وإنما هو توكيد، قال ابن بري: صواب إنشاد هذا الشعر: ومَرّ      أََعوام؛ وقبله:      كأَنَّها بَعْدَ رِياحِ الأَنجُمِ      وبعده:      تُراجِعُ النَّفْسَ بِوَحْيٍ مُعْجَمِ      وعامٌ مُعِيمٌ: كأعْوَم؛ عن اللحياني. وقالوا: ناقة بازِلُ عامٍ وبازِلُ      عامِها؛ قال أَبو محمد الحَذْلمي:      قامَ إلى حَمْراءَ مِنْ كِرامِها      بازِلِ عامٍ، أَو سَديسِ عامِها      ابن السكيت: يقال لقيته عاماً أَوّلَ، ولا تقل عام الأَوّل.      وعاوَمَهُ مُعاوَمَةً وعِواماً: استأْجره للعامِ؛ عن اللحياني. وعامله      مُعاوَمَةً أَي للعام. وقال اللحياني: المُعَاوَمَةُ      أن تبيع زرع عامِك بما يخرج من قابل. قال اللحياني: والمُعاومة أَن      يَحِلَّ دَيْنُك على رجل فتزيده في الأَجل ويزيدك في الدَّين، قال: ويقال هو      أَن تبيع زرعك بما يخرج من قابل في أعرض المشتري. وحكى الأَزهري عن أَبي      عبيد قال: أَجَرْتُ فلاناً مُعاوَمَةً ومُسانَهَةً وعاملته مُعاوَمَةً،      كما تقول مشاهرةً ومُساناةً أَيضاً، والمُعاوَمَةُ المنهيُّ عنها أَن      تبيع زرع عامك أَو ثمر نخلك أَو شجرك لعامين أَو ثلاثة. وفي الحديث: نهى عن      بيع النخل مُعاومةً، وهو أَن تبيع ثمر النخل أَو الكرم أَو الشجر سنتين      أَو ثلاثاً فما فوق ذلك. ويقال: عاوَمَتِ النخلةُ إذا حَمَلتْ سنة ولم      تحْمِلْ أُخرى، وهي مُفاعَلة من العام السَّنةِ، وكذلك سانََهَتْ حَمَلتْ      عاماً وعاماً لا. ورَسَمٌ عامِيٌّ: أَتى عليه عام؛ قال:      مِنْ أَنْ شجاك طَلَلٌ عامِيُّ      ولقِيتُه ذاتَ العُوَيمِ أَي لدُنْ ثلاث سنِين مضت أو أَربع. قال      الأَزهري: قال أَبو زيد يقال جاورت بني فلان ذاتَ العُوَيمِ، ومعناه العامَ      الثالثَ مما مضى فصاعداً إلى ما بلغ العشر. ثعلب عن ابن الأَعرابي: أَتيته      ذاتَ الزُّمَينِ وذاتَ العُوَيم أَي منذ ثلاثة أَزمان وأَعوام، وقال في      موضع آخر: هو كقولك لَقِيتُه مُذْ سُنَيَّاتٍ، وإنما أُنِّث فقيل ذات      العُوَيم وذات الزُّمَين لأنهم ذهبوا به إلى المرّة والأَتْيَةِ الواحدة. قال      الجوهري: وقولهم لقِيتُه ذات العُوَيم وذلك إذا لقيته بين الأَعوام، كما      يقال لقيته ذات الزُّمَين وذات مَرَّةٍ. وعَوَّمَ الكَرْمُ تَعويماً: كثر      حَمْله عاماً وقَلَّ آخر. وعاوَمتِ النخلةُ: حَمَلتْ عاماً ولم تحْمِل      آخر. وحكى الأَزهري عن النضر: عِنَبٌ مُعَوِّم إذا حَمَل عاماً ولم يحمل      عاماً. وشَحْمٌ مُعَوِّم أَي شحم عامٍ بعد عام. قال الأَزهري: وشَحْمٌ      مُعَوِّم شحمُ عام بعد عام؛ قال أَبو وجزة السعدي:      تَنادَوْا بِأَغباشِ السَّواد فقُرِّبَتْ      عَلافِيفُ قد ظاهَرْنَ نَيّاً مُعَوِّما      أَي شَحْماً مُعَوِّماً؛ وقول العُجير السَّلولي:      رَأَتني تَحادبتُ الغَداةَ، ومَنْ يَكُن      فَتىً عامَ عامَ الماءِ، فَهْوَ كَبِيرُ      فسره ثعلب فقال: العرب تكرّر الأَوقات فيقولون أَتيتك يومَ يومَ قُمْت،      ويومَ يومَ تقوم.      والعَوْمُ: السِّباحة، يقال: العَوْمُ لا يُنْسى. وفي الحديث: عَلِّموا      صِبْيانكم العَوْم، هو السِّباحة. وعامَ في الماء عَوْماً: سَبَح. ورجل      عَوَّام: ماهر بالسِّباحة؛ وسَيرُ الإبل والسفينة عَوْمٌ أَيضاً؛ قال      الراجز:      وهُنَّ بالدَّو يَعُمْنَ عَوْما      قال ابن سيده: وعامَتِ الإبلُ في سيرها على المثل. وفرَس عَوَّامٌ:      جَواد كما قيل سابح. وسَفِينٌ عُوَّمٌ: عائمة؛ قال:      إذا اعْوَجَجْنَ قلتُ: صاحِبْ، قَوِّمِ      بالدَّوِّ أَمثالَ السَّفِينِ العُوَّمِ      (* قوله: صاحبْ قوم: هكذا في الأَصل، ولعلها صاحِ مرخم صاحب).      وعامَتِ النجومْ عَوْماً: جرَتْ، وأَصل ذلك في الماء. والعُومةُ، بالضم:      دُوَيبّة تَسبَح في الماء كأَنها فَصٌّ أَسود مُدَمْلكةٌ، والجمع      عُوَمٌ؛ قال الراجز يصف ناقة:      قد تَرِدُ النِّهْيَ تَنَزَّى عُوَمُه،      فتَسْتَبِيحُ ماءَهُ فتَلْهَمُه،      حَتى يَعُودَ دَحَضاً تَشَمَّمُه      والعَوّام، بالتشديد: الفرس السابح في جَرْيه. قال الليث: يسمى الفرس      السابح عَوّاماً يعوم في جريه ويَسْبَح.      وحكى الأَزهري عن أَبي عمرو: العامَةُ      المِعْبَر الصغير يكون في الأَنهار، وجمعه عاماتٌ. قال ابن سيده:      والعامَةُ هَنَةٌ تتخذ من أَغصان الشجر ونحوه، يَعْبَر عليها النهر، وهي تموج      فوق الماء، والجمع عامٌ وعُومٌ. الجوهري: العامَةُ الطَّوْف الذي يُرْكَب      في الماء. والعامَةُ والعُوَّام: هامةُ الراكب إذا بدا لك رأْسه في      الصحراء وهو يسير، وقيل: لا يسمى رأْسه عامَةً      حتى يكون عليه عِمامة. ونبْتٌ عامِيٌّ أَي يابس أَتى عليه عام؛ وفي حديث      الاستسقاء:      سِوَى الحَنْظَلِ العامِيِّ والعِلهِزِ الفَسْلِ      وهو منسوب إلى العام لأَنه يتخذ في عام الجَدْب كما قالوا للجدب      السَّنَة. والعامَةُ: كَوْرُ العمامة؛ وقال:      وعامةٍ عَوَّمَها في الهامه      والتَّعْوِيمُ: وضع الحَصَد قُبْضةً قُبضة، فإذا اجتمع فهي عامةٌ،      والجمع عامٌ.      والعُومَةُ: ضرب من الحيَّات بعُمان؛ قال أُمية:      المُسْبِح الخُشْبَ فوقَ الماء سَخَّرَها،      في اليَمِّ جِرْيَتُها كأَنَّها عُوَمُ      والعَوَّامُ، بالتشديد: رجلٌ. وعُوَامٌ. موضع. وعائم: صَنَم كان لهم.
مقاييس اللغة:
أهمل المصنف بعد هذا بعض المواد من باب العين والواو، وهي كما في المجمل (عوف)، (عوق)، (عول)، (عوم)، (عون)، (عوه) .
القاموس المحيط:
العَوْمُ السِّباحَةُ، وسَيْرُ الإِبِلِ والسَّفينَة. والعُومَةُ، بالضم دُوَيبَّةٌ ج كصُردٍ. والعامُ السَّنَةُ  ج: أعْوامٌ، وسِنُونَ عُوَّمٌ، كرُكَّعٍ: تَوْكيدٌ، والنهار. وعاومَتِ النَّخْلَةُ: حَمَلَتْ سَنَةً، ولم تَحْمِلَ سنَةً، كعَوَّمَتْ، و فلاناً: عامَلَهُ بالعامِ. والمُعاوَمَةُ المَنْهِيُّ عنها: أن تَبِيعَ زَرْعَ عامِكَ، أو هو أن تَزِيدَ على الدَّيْنِ شيئاً وتُؤَخِّرَهُ. والعامَةُ: هامَةُ الراكِبِ إذا بَدا لَكَ في الصَّحْراءِ، أو لا يُسَمَّى عامَةً حتى يكونَ عليه عِمامَةٌ، وكَوْرُ العِمامَةِ، والطَّوْفُ الذي يُرْكَبُ في الماءِ.
وعائِمٌ: صَنَمٌ. وعُوامٌ، كغُرابٍ: ع. وعُوَيْمٌ، كزُبَيْرِ، ابنُ ساعدَةَ الهُذَلِيُّ، والأَنصارِيُّ: صَحابِيَّانِ. والعَوَّامُ، كشَدَّادٍ: الفَرَسُ السابِحُ، ووالدُ الزُّبَيْرِ الصَّحابِيِّ.
والتَّعْويمُ: وَضْعُ الحَصْد قَبْضَةً قَبْضَةً، فإذا اجْتَمَعَ، فهي عامَةٌ ج: عامٌ.
والمُسْتَعامُ: المَرْكَبُ في البَحْرِ.
تاج العروس:
( العوم السباحة ) يقال العوم لا ينسى كما في الصحاح ومنه الحديث علموا صبيانكم العوم وعام في الماء عوما إذا سج قال شيخنا كلامه هنا كالذى سبق في الحاء صريح في اتحاد العوم والسباحة وقد فرق بينهما صاحب الاقتطاف فقال السبح هو الجرى فوق الماء بلا انغماس والعوم الجرى فيه مع الانغماس وقيل السباحة لما لا يعقل والعوم لمن يعقل لكن قال البيضاورى في قوله تعالى وكل في فلك يسبحون ان السباحة فعل العقلاء وان بحث فيه بعض أرباب الحواشى وقد مر في الحاء شئ من ذلك ( و ) العوم ( سير الابل ) في البيداء وهو مجاز صرح به ابن سيده وأنشد * وهن بالدو يعمن عوما * وأما قوله يعمن في لج السراب فمن المجاز المرشح كما في الاساس ( و ) أيضا سير ( السفينة ) كما في الصحاح يقال عامت الابل وعامت السفينة ( والعومة بالضم دويبة ) تسبح في الماء كأنها فص أسود مد ملكة ( ج ) عوم ( كصرد ) نقله الجوهرى وأنشد للراجز يصف ناقته قد ترد النهى تنزل عومه * فتستبيح ماءه فتلهمه * حتى يعود حضا تشممه ( والعام السنة ) كما في الصحاح قال شيخنا وعلى اتحادهما جرى المصنف ففسر كل واحد منهما بالآخر وقال ابن الجواليقى ولا تفرق عوام الناس بين العام والسنة ويجعلونهما بمعنى فيقولون سافر في وقت من السنة أي وقت كان إلى مثله ذلك وهو غلط والصواب ما أخبرت به عن أحمد بن يحيى انه قال السنة من أي يوم عددته إلى مثله والعام لا يكون الا شتاء وصيفا وليس السنة والعام مشتقين من شئ فإذا عددت من اليوم إلى مثله فهو سنة يدخل فيه نصف الشتاء ونصف الصيف والعام لا يكون الا صيفا وشتاء ومن الاول يقع الربع والربع والنصف والنصف إذا حلف لا يكلمه عاما لايدخل بعضه في بعض انما هو الشتاء والصيف فالعام أخص من السنة فعلى هذا تقول كل عام سنة وليس كل سنة عاما وقال الازهرى العام حول يأتي على شتوة وصيفة وعلى هذا فالعام أخص مطلقا من السنة وإذا عددت من يوم إلى مثله فهو سنة وقد يكون فيه نصف الصيف ونصف الشتاء والعام لا يكون الا صيفا وشتاء متواليين اه * قلت والذى في المفردات للراغب ما نصه فالعام كالسنة لكن كثيرا ما تستعمل السنة في الحول الذى يكون فيه الجدب والشدة ولهذا يعبر عن الجدب بالسنة والعام فيما فيه الرخاء والخصب قال الله تعالى عام فيه يغاث الناس وفيه يعصرون وقوله تعالى فلبث فيهم ألف سنة الا خمسين عاما ففى كون المستثنى منه بالسنة والمستثنى بالعام لطيفة موضعها فيما بعد هذا الكتاب ثم قال وقيل سمى العام عاما لعوم الشمس في جميع بروجها ويدل على معنى العوم قوله تعالى وكل في فلك يسبحون وقال السهيلي في الروض السنة أطول من العام وهو دورة من دورات الشمس والعام يطلق على الشهور العربية بخلاف السنة فتأمل فيه مع ما نقله شيخنا ( ج أعوام ) لا يكسر على غير ذلك ( وسنون عوم كركع توكيد ) للاول كما تقول بينهم شغل شاغل قال العجاج كأنها بعد رياح الانجم * ومرا عوام السنين العوم * تراجع النفس بوحى معجم قال وهو في التقدير جمع عائم الا أنه لا يفرد بالذكر لانه ليس باسم وانما هو توكيد وفي المحكم وكان القياس عوم لان جمع أفعل فعل لافعل ولكن كذا يلفظون به كأن الواحد عام عاثم ( و ) العام ( النهار ) هكذا هو في النسخ وهو غلط وتحريف واثما هو العيام كسحاب ومحله ع ى م كما نقله الازهرى عن المؤرج وسيأتى ( وعاومت النخلة ) أي ( حملت سنة ولم تحمل سنة ) نقله الجوهرى وهى مفاعلة من العام
وكذلك المسانهة ( كعومت ) يقال عوم الكرم تعويما إذا كثر حمله عاما وقال آخر وحكى الازهرى عن النضر عنب معوم إذا حمل عاما ولم يحملع عاما ( و ) عاوم ( فلانا عامله بالعام ) وهى المعاومة كالمسانهة والمشاهرة ( والمعاومة المنهى عنها ) في الحديث نهى عن بيع النخل معاومة ( أن تبيع زرع عامك ) بما يخرج من قابل وفي النهاية ان تبيع ثمر النخل أو الكرم أو الشجر سنتين أو ثلاثا فما فوق ذلك ( أو هو ان تزيد على الدين شيأ وتؤخره ) ونص اللحيانى أن يحل دينك على رجل فتزيده في الاجل ويزيدك في الدين ( والعامة ) مخففة ( هامة الراكب إذا بدا لك في الصحراء ) وهو يسير ( أو لا يسمى ) رأسه ( عامة حتى يكون عليه عمامة ) كما في الاساس
( و ) العامة ( كور العمامة ) أنشد الجوهرى * وعامة عومها في الهامه * ( و ) العامة ( الطوف الذى يركب في الماء ) نقله الجوهرى وحكى الازهرى عن أبى عمرو العامة المعبر الصغير يكون في الانهار جمعه عامات وفي المحكم العامة هنة تتخذ من أغصان الشجر ونحوه يعبر عليه النهر وهى تموج فوق الماء والجمع عام وعوم ( وعائم صنم ) كان لهم كما في الصحاح ( وعوام كغراب ع وعويم كزبير ابن ساعدة الهذلى ) هكذا في النسخ والصواب انه عو يمر الهذلى ولم يذكر في اسم أبيه ساعدة وله حديث اللتين ضربت احداهما الاخرى فألقت جنينها وقرأت في المبهمات أنهما امرأتان من هذيل وأن احداهما أم عفيف بن مسروح وهى الضاربة والمضروبة مليكة بنت عو يمر قاله ابن عبد البر وهكذا ذكره عبدالغنى وقال أبو موسى المدينى بنت عويم بلا راء فتأمل ذلك ( و ) عويم ابن ساعدة ( الانصاري ) من بنى عمرو بن عوف وأصله من بلى عقبى بدرى ( صحابيان ) رضى الله تعالى عنهما ( والعوام كشداد الفرس السابح ) الجواد في جريه نقله الجوهرى والزمخشري ( و ) العوام ( والد الزبير الصحابي ) وهو ابن خويلد بن أسد بن عبد العزى القرشى وأيضا والد السائب وبجير وهما صحابيان أيضا ( والتعويم وضع الحصد قبضة قبضة فإذا اجتمع فهى عامة ج عام ) نقله الجوهرى ( والمستعام المركب في البحر ) * ومما يستدرك عليه عام أعوم على المبالغة قال ابن سيده وأراء في الجبد كانه طال عليهم لجدبه وامتناع خصبه ومثله عام معيم عن اللحيانى وقالوا ناقة بازل عام وبازل عامها قال أبو محمد الحذلمى قام إلى حمراء من كرامها * بازل عام أو سديس عامها وقال ابن السكيت يقال لقيته عاما أول ولا تقل عام الاول وعاومه معاومة وعواما استأجره للعام عن اللحيانى وعاومت النخلة كملت عاما نقله الزمخشري ورسم عامى أتى عليه عام قال * من أن شجاك طلل عامى * وفي الصحاح نبت عام أي يابس أتى عليه عام وقولهم لقيته ذات العويم وذلك إذا لقيته بين الاعوام كما يقال لقيته ذات الزمين نقله الجوهرى ونقل الازهرى عن أبى زيد قال معناه العام الثالث مما مضى فصاعدا إلى ما بلغ العشر وقال في موضع آخر هو كقولك لقيته منذ سنيات وانما أنث لانهم ذهبوا إلى المرة الواحدة وشحم معوم كمحدث أي شحم عام بعد عام قال أبو وجزة السعدى تنادوا بأغباش السواد فقربت * علافيف قد ظاهرن نيا معوما ورجل عوام ماهر بالسباحة وسفين عوم عائمة قال * بالدو أمثال السفين العوم * وعامت النجوم عوما جرت وهو مجاز وفي حديث الاستسقاء * سوى الحنظل العامي والعلهز الفسل * منسوب إلى العام لانه يتخذ في عام الجدب والعومة بالضم ضرب من الحيات بعمان والعوام بن جهيل كان سادن يغوث قدم مع وفد همدان فاسلم وبنو العوام قبيلة بالصعيد واليهم نسبت الشرقية وابن أبى العوام الرياحي تقدم للمصنف في ر ى ح وعوم السفينة تعويما أسبحها في البحر

##### Türkçe

**عوم**
**عَامَ - يَعُوْمُ - عَام**
**عَامَ - يَعُوْمُ** + varlık: başka bir varlık etrafında bir yörünge veya güzergâh içinde tekrar tekrar dolaşır ve döner.
**عَام**: “**فَعل**” vezninde, **عَامَ - يَعُوْمُ**’dan fiil ismi: tam devir ve tam dolaşma: ve o, ıstılah olarak zaman ismidir; yeryüzünün güneş etrafında bir tek dönüşünün sürdüğü dehrden olan müddettir; böylece başladığı yerinden tekrar doğmak üzere geri döner; ve o, belirli bir müddettir; miktarı 364.25 güne eşittir.
Ve lafız, “dairesel bir güzergâh üzerinde geri dönen ve tekrarlanan hareket” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**فَلَكَ - يَفْلُكُ**، **دارَ - يَدوْرُ**، **عَامَ - يَعُوْمُ**، **عَنْكَبَ - يُعَنْكِبُ**، **سَبَحَ - يَسْبَحُ**، **طَافَ - يَطُوْفُ**

Not:
Muhtemeldir ki “**السنة**” lafzı, kamerî seneye işaret içindir; o, kamerin yeryüzü etrafında tam bir devir döndüğü günlerin sayısıdır; on iki kamerî ay boyunca; ve o, 354 gündür.
Böylece **السنة**, kamerî takvim içindir: ve o, 353.5 gündür.
Ve **العام**, şemsî takvim içindir ve 364.25 güne eşittir.
Bin kamerî sene = Nûh zamanında 950 şemsî **عام**
950 şemsî **عام** = 950 × 365 = 346750 gün
Nûh zamanında bin kamerî sene = 346750 gün
Nûh zamanında kamerî sene = 346750 ÷ 1000 = 346.7 gün
Ve Ashâb-ı Kehf zamanında
300 şemsî **عام** = 309 kamerî **سنة**
300 × 364.25 = 109275
109500 ÷ 309 = 353.5 gün; ve o, kamerî senenin şimdiki rakamıdır.

Lafız bakımından ayrılır:
**عَامَ - يَعُوْمُ** + varlık: başka bir varlık etrafında bir yörünge veya güzergâh içinde tekrar tekrar dolaşır ve döner.
**عَمَّ - يَعُمُّ** + bir varlık + bir varlığı: onun için amca olur: babasının kardeşi olur.

**عام**
**عام** ﴿Sonra bunun ardından bir **عام** gelir; onda insanlara yağmur verilir ve onda sıkarlar (49)﴾ Yûsuf ﴿Ey iman edenler, müşrikler ancak necistir; şu **عام**’larından sonra Mescid-i Harâm’a yaklaşmasınlar; eğer yoksulluktan korkarsanız Allah dilerse sizi fazlından zengin eder; şüphesiz Allah bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir (28)﴾ Tevbe ﴿Ancak **النسيء** küfürde bir artırmadır; onunla kâfir olanlar saptırılır; onu bir **عام** helâl sayarlar ve onu bir **عام** haram sayarlar; Allah’ın haram kıldığının sayısına uydursunlar diye; böylece Allah’ın haram kıldığını helâl kılarlar; onlara amellerinin kötüsü süslü gösterildi; Allah kâfir kavmi hidayete erdirmez (37)﴾ Tevbe ﴿Görmüyorlar mı ki onlar her **عام** bir kere veya iki kere fitneye uğratılıyorlar; sonra ne tevbe ediyorlar ne de onlar öğüt alıyorlar (126)﴾ Tevbe

**عامين** ﴿İnsana anne-babasını tavsiye ettik; annesi onu zayıflık üstüne zayıflıkla taşıdı; ve sütten kesilmesi **عامين** içindedir; bana ve anne-babana şükret; dönüş banadır (14)﴾ Lokman

**خمسين عاما** ﴿Andolsun Nûh’u kavmine gönderdik; onların içinde bin **سنة** kaldı, **خمسين عاما** hariç; derken onları tufan yakaladı, onlar zalimler iken (14)﴾ Ankebût

**مائة عام** ﴿Yahut şu kimse gibi ki bir köye uğradı; o, çatılarının üzerine çökmüş harap idi; dedi: Allah bunu ölümünden sonra nasıl diriltir? Derken Allah onu **مائة عام** öldürdü; sonra onu diriltti; dedi: Ne kadar kaldın? Dedi: Bir gün veya günün bir kısmı kaldım. Dedi: Hayır, **مائة عام** kaldın; yiyeceğine ve içeceğine bak, bozulmamıştır; eşeğine bak; seni insanlar için bir âyet kılalım diye; kemiklere bak, onları nasıl kaldırıp birleştiriyoruz, sonra onlara et giydiriyoruz. Kendisine açıklanınca dedi: Bilirim ki Allah her şeye kadirdir (259)﴾ Bakara

**مختار الصحاح**
● [**عوم**] ع و م: **العَوْمُ** yüzmedir ve babı **قال**’dır; denilir: **العوْم** unutulmaz; ve develerin ve geminin yürüyüşü de **عوْم**’dur ayrıca; ve **العَامُ** senedir; ve **عَاوَمَهُ مُعاوَمَةً** (yaptı), senin **مُشاهرة** dediğin gibi; ve **نبت عَامِيُّ**: yani kuru; üzerinden bir **عام** geçti; ve denildi: yasaklanan **المُعَاوَمَةُ**, **عام**’ının ekinini satmandır.

**الراغب**
**عوم**
- **العام** **السنة** gibidir; fakat çoğu kez **السنة**, içinde şiddet veya kıtlık bulunan **حول** için kullanılır. Bunun için kıtlık **السنة** ile ifade edilir; ve **العام**, içinde bolluk ve bereket olanla (ifade edilir). Dedi ki: ﴿**عام** فيه يغاث الناس وفيه يعصرون﴾ [Yûsuf/49]; ve sözü: ﴿فلبث فيهم ألف **سنة** إلا خمسين **عاما**﴾ [Ankebût/14]; böylece, kendisinden istisna edilende **السنة** ile ve istisna edilende **العام** ile olmasında bir incelik vardır (Burhânuddîn el-Bikâî dedi ki: ( **سنة** ) lafzıyla küfür günlerini zemmetme olarak ifade etti; ve ( **عاما** ) dedi: onların boğulmasından sonra onun -salât ve selâm üzerine olsun- hayatının zamanının, müminlerin imanıyla ve yerin bereketiyle geniş, ferah, güzel olduğuna işaret olarak. Bak: Nazmü’d-Dürer 14/404) yeri, bu kitaptan sonra, inşallah. Ve **العوم** yüzmedir. Ve denildi: güneşin bütün burçlarında **عوم** etmesinden dolayı seneye **عاما** adı verildi. Ve **العوم** mânasına delâlet eder: ﴿وكل في فلك يسبحون﴾ [Enbiyâ/33].

**ملخص اللسان:**
1. ( **عام يعوم** ) **عوم**: **العامُ**: kış ve yaz üzerine gelen **الحَوْل**.
2. Ve **المُعاومة**: borcun bir adam üzerine vadesi gelir de ona vadede artırırsın ve o da sana borçta artırır.
3. **عِنَبٌ مُعَوِّم**: bir **عام** ürün verir ve bir **عام** ürün vermezse.
4. Ve **العَوْمُ**: yüzme.
5. Ve yıldızlar **عامَتِ** **عَوْماً**: aktı.
6. **العامَةُ**: suda binilen sal.
7. Ve **نبْتٌ عامِيٌّ**: yani kuru; üzerinden bir **عام** geçti.

**لسان العرب**
● - **عوم**: **العامُ**: kış ve yaz üzerine gelen **الحَوْل**; çoğulu **أَعْوامٌ**’dur; bundan başkasına kırılmaz. Ve **عامٌ أَعْوَمُ** mübalağa üzere. İbn Sîde dedi: Ve onu kıtlıkta görür gibiyim; sanki kıtlığı ve bereketinin engellenmesi sebebiyle onlara uzun geldi; ve bunun gibi **أَعْوامٌعُوَّمٌ**; kıyası **عُومٌ** idi; çünkü **أَفْعَل**’ın cem‘i **فُعْل**’dür, **فُعَّل** değil; fakat böyle telaffuz ederler; sanki tekil **عامٌ عائمٌ**’dir. Ve denildi: **أَعوامٌ عُوَّمٌ**, **شِعْر شاعر** ve **شُغْل شاغل** ve **شَيْبٌ شائبٌ** ve **موْتٌ مائتٌ** babındandır; bütün bunlarda mübalağaya giderler; bunun üzerine tekili **عائمٌ**’dir. **العجاج** dedi:
من مَرِّ **أَعوام** السِّنينَ **العُوَّم**
**الجوهري**’den: ve o, takdirde **عائم**’in cem‘idir; ancak zikredilerek tekil yapılmaz; çünkü o bir isim değildir; ancak o bir te’kîddir. İbn Berrî dedi: Bu şiirin rivayetinin doğrusu: **ومَرّ أََعوام**; ve ondan önce:
كأَنَّها بَعْدَ رِياحِ الأَنجُمِ
ve ondan sonra:
تُراجِعُ النَّفْسَ بِوَحْيٍ مُعْجَمِ
Ve **عامٌ مُعِيمٌ**: **أَعْوَم** gibi; **اللحياني**’den. Ve dediler: **ناقة بازِلُ عامٍ** ve **بازِلُ عامِها**. Ebû Muhammed el-Hazlemî dedi:
قامَ إلى حَمْراءَ مِنْ كِرامِها
بازِلِ عامٍ، أَو سَديسِ عامِها
İbnü’s-Sikkît: “Onunla **عاماً أَوّلَ** karşılaştım” denir; “**عام الأَوّل**” deme.
Ve **عاوَمَهُ مُعاوَمَةً** ve **عِواماً**: onu **العام** için kiraladı; **اللحياني**’den. Ve onu **مُعاوَمَةً** ile çalıştırdı: yani **العام** için. **اللحياني** dedi: **المُعَاوَمَةُ**, **عام**’ının ekinini, gelecekten çıkacak olana karşılık satmandır. **اللحياني** dedi: ve **المُعاومة**, borcun bir adam üzerine vadesi gelir de ona vadede artırırsın ve o da sana borçta artırır. Dedi: ve denilir: o, ekinini, gelecekten çıkacak olana karşılık, alıcının arazisinde satmandır. **الأَزهري**, Ebû Ubeyd’den nakletti: “Falancayı **مُعاوَمَةً** ve **مُسانَهَةً** kiraya verdim ve onu **مُعاوَمَةً** ile çalıştırdım”; senin “**مشاهرةً**” dediğin gibi; ve “**مُساناةً**” da (dersin) ayrıca; yasaklanan **المُعاوَمَةُ**, **عام**’ının ekinini veya hurma ağacının meyvesini veya ağacını iki **عام** veya üç (yıl) için satmandır. Ve hadiste: hurma ağacını **مُعاومةً** satmaktan nehyetti; ve o, hurma ağacının veya asmanın veya ağacın meyvesini iki **سنة** veya üç (yıl) ve bunun üstü için satmandır. Ve denilir: hurma ağacı **عاوَمَتِ**; bir **سنة** taşıdı da başka birinde taşımadıysa; ve o, **العام** **السَّنةِ**’den **مُفاعَلة**’dir.

Ve yine **سانَهَتْ**: taşıdı; bir yıl ve bir yıl (taşımadı). Ve **رَسَمٌ عامِيٌّ**: üzerinden bir yıl geçti; dedi ki:

مِنْ أَنْ شجاك طَلَلٌ عامِيُّ

Ve ona **ذاتَ العُوَيمِ**’de rastladım; yani geçmiş üç yıl yahut dört yıldan beri. Dedi ki **الأَزهري**: **أَبو زيد** dedi: “Falan oğullarına **ذاتَ العُوَيمِ**’de komşu oldum” denir; mânâsı: geçmişten itibaren üçüncü yıl ve daha sonrası, ona (yani) ona (ulaşan) on’a varıncaya kadar. **ثعلب**’den, **ابن الأَعرابي**’den: “Ona **ذاتَ الزُّمَينِ** ve **ذاتَ العُوَيم**’de geldim” yani üç zaman ve yıllardan beri; ve başka bir yerde dedi ki: “Bu, ‘Ona **مُذْ سُنَيَّاتٍ**’tan beri rastladım’ demen gibidir; ancak **ذاتَ العُوَيم** ve **ذات الزُّمَين** denilerek müennes kılındı; çünkü onu bir kereye ve tek gelişe götürdüler.” Dedi ki **الجوهري**: “Onların ‘Ona **ذات العُوَيم**’de rastladım’ sözü; bu, ona yıllar arasında rastladığın zamandır; nitekim ‘Ona **ذات الزُّمَين** ve **ذات مَرَّةٍ**’de rastladım’ denir.” Ve **عَوَّمَ الكَرْمُ تَعويماً**: bir yıl yükü (meyvesi) çok oldu, başka bir yıl az oldu. Ve **عاوَمتِ النخلةُ**: bir yıl taşıdı ve başka bir yıl taşımadı. **الأَزهري** **النضر**’den nakletti: **عِنَبٌ مُعَوِّم**: bir yıl taşıdığı ve bir yıl taşımadığı zaman. Ve **شَحْمٌ مُعَوِّم**: yani bir yıldan sonra bir yılın yağı. **الأَزهري** dedi ki: **شَحْمٌ مُعَوِّم**: bir yıldan sonra bir yılın yağı; **أَبو وجزة السعدي** dedi ki:

تَنادَوْا بِأَغباشِ السَّواد فقُرِّبَتْ
عَلافِيفُ قد ظاهَرْنَ نَيّاً مُعَوِّما

Yani **شَحْماً مُعَوِّماً**; ve **العُجير السَّلولي**’nin sözü:

رَأَتني تَحادبتُ الغَداةَ، ومَنْ يَكُن
فَتىً عامَ عامَ الماءِ، فَهْوَ كَبِيرُ

Bunu **ثعلب** açıkladı da dedi ki: Araplar vakitleri tekrar eder; “Sana kalktığım gün gün geldim” ve “kalkacağın gün gün” derler.

Ve **العَوْمُ**: yüzme; denir ki: **العَوْمُ** unutulmaz. Hadiste: “Çocuklarınıza **العَوْم** öğretin”; o, yüzmedir. Ve suda **عامَ** **عَوْماً**: yüzdü. Ve **رجل عَوَّام**: yüzmede mahir; ve develerin ve geminin yürüyüşü de **عَوْمٌ**’dur; **الراجز** dedi ki:

وهُنَّ بالدَّو يَعُمْنَ عَوْما

**ابن سيده** dedi ki: Develer, yürüyüşlerinde misal üzere **عامَتِ**. Ve **فرس عَوَّامٌ**: iyi koşan; nitekim **سابح** denildi. Ve **سَفِينٌ عُوَّمٌ**: yüzen; dedi ki:

إذا اعْوَجَجْنَ قلتُ: صاحِبْ، قَوِّمِ
بالدَّوِّ أَمثالَ السَّفِينِ العُوَّمِ

(* Onun sözü: **صاحبْ قوم**: asılda böyledir; belki de **صاحِ** (yani **صاحب**’ın terhîmi)dir.)

Ve yıldızlar **عامَتِ** **عَوْماً**: aktı; bunun aslı suda(ki akış)tır. Ve **العُومةُ** (zamm ile): suda yüzen küçük bir canlı; sanki siyah, cilalı bir yüzük taşı gibidir; çoğulu **عُوَمٌ**; **الراجز** bir dişi deveyi vasfederek dedi ki:

قد تَرِدُ النِّهْيَ تَنَزَّى عُوَمُه،
فتَسْتَبِيحُ ماءَهُ فتَلْهَمُه،
حَتى يَعُودَ دَحَضاً تَشَمَّمُه

Ve **العَوّام** (şeddeli): koşusunda yüzen attır. **الليث** dedi ki: Yüzen ata **عَوّاماً** denir; koşusunda yüzer ve yüzer.

Ve **الأَزهري** **أَبي عمرو**’dan nakletti: **العامَةُ**: nehirlerde olan küçük geçit; çoğulu **عاماتٌ**. **ابن سيده** dedi ki: **العامَةُ**: ağaç dallarından ve benzerinden yapılan bir şeydir; onun üzerinde nehir geçilir; su üstünde dalgalanır; çoğulu **عامٌ** ve **عُومٌ**. **الجوهري**: **العامَةُ**: suda binilen sal. Ve **العامَةُ** ile **العُوَّام**: çölde yürürken başı sana göründüğünde binek sahibinin başı; ve denildi ki: başı **عامَةً** diye adlandırılmaz, ta ki üzerinde sarık bulunsun. Ve **نبْتٌ عامِيٌّ**: yani kuru; üzerinden bir yıl geçti; yağmur duası hadîsinde:

سِوَى الحَنْظَلِ العامِيِّ والعِلهِزِ الفَسْلِ

O, **العام**’a nisbetlidir; çünkü kıtlık yılında yapılır; nitekim kıtlığa **السَّنَة** dediler. Ve **العامَةُ**: sarığın dürümü; ve dedi ki:

وعامةٍ عَوَّمَها في الهامه

Ve **التَّعْوِيمُ**: hasadı avuç avuç koymaktır; toplandığı zaman o **عامةٌ**’dir; çoğulu **عامٌ**.

Ve **العُومَةُ**: Umân’da yılanlardan bir tür; **أُمية** dedi ki:

المُسْبِح الخُشْبَ فوقَ الماء سَخَّرَها،
في اليَمِّ جِرْيَتُها كأَنَّها عُوَمُ

Ve **العَوَّامُ** (şeddeli): bir adam. Ve **عُوَامٌ**: bir yer. Ve **عائم**: onların bir putu idi.

**مقاييس اللغة:**
Müellif bundan sonra **العين** ve **الواو** بابından bazı maddeleri ihmal etti; ve onlar **المجمل**’de olduğu üzere: (**عوف**), (**عوق**), (**عول**), (**عوم**), (**عون**), (**عوه**).

**القاموس المحيط:**
**العَوْمُ**: yüzmedir; ve develerin ve geminin yürüyüşü. Ve **العُومَةُ** (zamm ile): küçük bir canlı; çoğulu, **صُردٍ** gibi. Ve **العامُ**: yıl; çoğulu: **أعْوامٌ**; ve **سِنُونَ عُوَّمٌ** (**رُكَّعٍ** gibi): te’kîddir; ve gündüz. Ve **عاوَمتِ النَّخْلَةُ**: bir sene taşıdı ve bir sene taşımadı; **عَوَّمَتْ** gibi; ve (birini) **فلاناً**: ona yıl ile muamele etti. Ve kendisinden nehyedilen **المُعاوَمَةُ**: senenin ekinini satmandır; yahut o, borca bir şey artırıp onu ertelemen(dir). Ve **العامَةُ**: çölde sana göründüğünde binek sahibinin başı; yahut üzerinde sarık bulununcaya kadar **عامَةً** diye adlandırılmaz; ve sarığın dürümü; ve suda binilen sal.

Ve **عائِمٌ**: bir put. Ve **عُوامٌ** (**غُرابٍ** gibi): bir isim. Ve **عُوَيْمٌ** (**زُبَيْرِ** gibi): **ابنُ ساعدَةَ الهُذَلِيُّ** ve **الأَنصارِيُّ**: iki sahâbî. Ve **العَوَّامُ** (**شَدَّادٍ** gibi): yüzen at; ve sahâbî **الزُّبَيْر**’in babası.

Ve **التَّعْويمُ**: hasadı avuç avuç koymaktır; toplandığı zaman o **عامَةٌ**’dir; çoğulu: **عامٌ**.

Ve **المُسْتَعامُ**: denizdeki binek (gemi).

Tâcü’l-ʿArûs:

( **العوم** yüzmedir ) denir: **العوم** unutulmaz; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ondan hadis: “Çocuklarınıza **العوم**’u öğretin.” Ve suda **عام** **عوما**: eğer (suya) daldıysa. Şeyhimiz dedi: Buradaki sözü, **الحاء**’da geçen önceki gibi, **العوم** ile **السباحة**’nın birliğinde açıktır. Hâlbuki **الاقتطاف** sahibi ikisi arasında ayırım yapmıştır; şöyle dedi: **السبح** suyun üstünde, dalma olmaksızın akıp gitmektir; **العوم** ise dalma ile birlikte onun içinde akıp gitmektir. Ve denildi ki: **السباحة** akletmeyen içindir, **العوم** akleden içindir. Lâkin **البيضاورى**, Yüce Allah’ın sözü **وكل في فلك يسبحون** hakkında: “**السباحة** akıllıların fiilidir” dedi; her ne kadar haşiye erbabından bazıları bunu araştırmış olsa da. Ve **الحاء**’da bunun bir kısmı geçmişti.

( ve ) **العوم** (develerin yürüyüşüdür) çorak düzlükte; ve bu mecazdır; İbn Sîdeh bunu açıkça söylemiştir. Ve şu beyti okudu:
* وهن بالدو يعمن عوما *
Ama onun sözü **يعمن في لج السراب** ise, **الاساس**’ta olduğu gibi, “mecaz-ı müreşşah”tandır.

( ve ) ayrıca (geminin) yürüyüşüdür; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Denir: Develer **عامت** ve gemi **عامت**.

( **العومة** (zamm ile) bir küçük canlıdır ) suda yüzer; sanki siyah bir fas (yüzük taşı)dır; “melike” (diye adlandırılır).

( çoğulu ) **عوم** ( **صرد** gibi ); Cevherî bunu nakletti. Ve râcizden, dişi devesini vasfederken, şu beyti okudu:
قد ترد النهى تنزل عومه * فتستبيح ماءه فتلهمه *
حتى يعود حضا تشممه

( **العام** senedir ) **الصحاح**’ta olduğu gibi. Şeyhimiz dedi: Müellif, ikisinin birliği üzere yürüdü; böylece her birini ötekiyle tefsir etti. İbnü’l-Cevâlîkî dedi: Avamın çoğu **العام** ile **السنة** arasında ayırım yapmaz ve ikisini “mânâ”da kılar; şöyle derler: “**سافر في وقت من السنة**” yani hangi vakit olursa olsun onun benzerine (kadar); bu yanlıştır. Doğru olan, Ahmed b. Yahyâ’dan sana haber verdiğimdir; o dedi: **السنة**, hangi günden saydıysan onun benzerine (kadar) olandır; **العام** ise ancak kış ve yaz olur; ve **السنة** ile **العام** bir şeyden türemiş değildir. Şu hâlde, bugünden onun benzerine sayarsan o **سنة**’dir; onun içine kışın yarısı ve yazın yarısı girer; **العام** ise ancak yaz ve kış olur. Ve birinciden çeyrek ve çeyrek ve yarım ve yarım vâki olur. Eğer “bir **عام** onunla konuşmayacağım” diye yemin ederse, onun bir kısmı diğerinin içine girmez; ancak o kış ve yazdır. O hâlde **العام**, **السنة**’den daha özeldir. Buna göre “her **عام** bir **سنة**’dir; her **سنة** bir **عام** değildir” dersin. Ezherî dedi: **العام** bir “حول”dur; bir kış ve bir yaz üzerine gelir. Buna göre **العام**, mutlak olarak **السنة**’den daha özeldir. Ve bir günden onun benzerine sayarsan o **سنة**’dir; onda yazın yarısı ve kışın yarısı bulunabilir; **العام** ise ancak peş peşe iki yaz ve iki kış olur. Sonu.
* Dedim: Râgıb’ın **المفردات**’ında olan, lafzı şudur: **العام** **السنة** gibidir; fakat çoğu kez **السنة**, içinde kıtlık ve şiddet bulunan “حول”da kullanılır; bu yüzden kıtlığa **السنة** ile ifade edilir; **العام** ise içinde bolluk ve bereket olan şeyde (kullanılır). Yüce Allah dedi: **عام فيه يغاث الناس وفيه يعصرون**. Ve Yüce Allah’ın sözü: **فلبث فيهم ألف سنة الا خمسين عاما**; burada, istisna edilendenin **السنة** ile, istisna edilenin **العام** ile gelmesinde bir incelik vardır; yeri bu kitaptan sonra gelecek olandır. Sonra dedi: Ve denildi ki: **العام** “**عاما**” diye adlandırıldı; güneşin bütün burçlarında “**عوم**” etmesinden dolayı. Ve **العوم** mânâsına delâlet eder: Yüce Allah’ın sözü **وكل في فلك يسبحون**. Süheylî **الروض**’da dedi: **السنة**, **العام**’dan daha uzundur; o, güneşin devirlerinden bir devirdir. **العام** ise, **السنة**’nin aksine, Arap aylarına ıtlak olunur; öyleyse, Şeyhimizin naklettiğiyle birlikte onda düşün.

( çoğulu **أعوام** ) bunun dışında kırılmaz.

( **وسنون عوم** ( **ركع** gibi) bir pekiştirmedir ) birincisi için; “aralarında **شغل شاغل** (meşgul eden bir meşguliyet) var” dediğin gibi. ʿAccâc dedi:
كأنها بعد رياح الانجم * ومرا عوام السنين العوم *
تراجع النفس بوحى معجم
Dedi ki: Takdirde bu, **عائم**’in cem’idir; ancak tekil olarak zikredilmez; çünkü isim değildir; ancak pekiştirmedir. **المحكم**’de: Kıyas **عوم** idi; çünkü **أفعل**’in cemi **فعل** olur, **لافعِل** için; fakat böyle telaffuz ederler; sanki tekili **عام** **عاثم**’dir.

( ve ) **العام** (gündüzdür). Nüshalarda böyledir; o yanlıştır ve tahriftir; doğrusu **العيام**’dır, **سحاب** vezninde; yeri **ع ى م**’dedir; Ezherî bunu Müerric’ten nakletti; ve gelecektir.

( **وعاومت النخلة** ) yani (bir sene meyve verdi ve bir sene meyve vermedi); Cevherî bunu nakletti. Ve o, **العام**’dan “mufâʿale”dir.
Ve aynı şekilde **المسانهة** ( **كعومت** ) (gibidir). Denir: **عوم الكرم تعويما**: eğer onun meyvesi bir sene çok olduysa. Ve bir başkası dedi. Ve Ezherî, Nadr’dan nakletti: **عنب معوم**: eğer bir sene meyve verdi ve bir sene meyve vermediyse.

( ve ) **عاوم** (falancayı, yıl ile muamele etti); ve o **المعاومة**’dır; **المسانهة** ve **المشاهرة** gibi.

( ve hadiste yasaklanan **المعاومة** ) “Hurma ağaçlarını **معاومة** olarak satmaktan nehyetti”: (senin bu yılının ekinini) gelecek yılda çıkacak olana karşılık satmandır. **النهاية**’de: Hurma, üzüm asması veya ağaç meyvesini iki yıl veya üç yıl, bunun üstü (yıllar) için satmandır. ( veya o, borca bir şey artırman ve onu ertelemen )dir. Lihyânî’nin nassı: Bir adam üzerinde borcun vadesi gelsin; sen ona vadede artırırsın, o da sana borçta artırır.

( **العامة** ) hafifletilmiş olarak: (çölde sana göründüğünde binek sahibinin başıdır); o yürürken. ( veya onun başı ) **عامة** diye adlandırılmaz; ancak üzerinde sarık olunca; **الاساس**’ta olduğu gibi.

( ve ) **العامة** (sarığın kıvrımıdır). Cevherî şu beyti okudu:
* وعامة عومها في الهامه *

( ve ) **العامة** (suda binilen saldır). Cevherî bunu nakletti. Ezherî, Ebû ʿAmr’dan nakletti: **العامة** küçük geçittir; nehirlerde olur; çoğulu **عامات**’tır. **المحكم**’de: **العامة**, ağaç dallarından ve benzerinden yapılan bir şeydir; onunla nehir geçilir; o suyun üstünde dalgalanır; çoğulu **عام** ve **عوم**’dur.

( **وعائم** bir puttur ) onların (Arapların) idi; **الصحاح**’ta olduğu gibi.

( **وعوام** ( **غراب** gibi) **ع** ve **وعويم** ( **زبير** gibi) Saʿide el-Hüzelî’nin oğlu ) nüshalarda böyledir; doğru olan, onun **عو يمر** el-Hüzelî olduğudur; babasının adında **ساعدة**’yi zikretmedi. Ve onun, iki kadından birinin ötekine vurup da ceninini düşürdüğü hadisi vardır. Ve **المبهمات**’ta okudum: İkisi de Hüzeyl’den iki kadındır; ve ikisinden biri, ʿAfîf b. Mesrûh’un annesidir; o vuran kadındır; vurulan ise **مليكة بنت عو يمر**’dir; bunu İbn ʿAbdilberr söyledi. Ve Abdülganî de böyle zikretti. Ebû Mûsâ el-Medînî dedi: **بنت عويم** râ’sız; öyleyse buna dikkat et.

( ve ) **عويم ابن ساعدة** (Ensârî), Benî ʿAmr b. ʿAvf’tandır; aslı Belî’dendir; Bedrî’dir.

( iki sahâbîdir ) Allah Teâlâ ikisinden de razı olsun.

( **والعوام** ( **شداد** gibi) yüzen attır ) koşusunda iyi olan; Cevherî ve Zemahşerî bunu nakletti.

( ve ) **العوام** (sahâbî Zübeyr’in babasıdır); o, Huveylid b. Esed b. ʿAbdilʿUzzâ el-Kureşî’nin oğludur. Ve ayrıca Sâib’in ve Büceyr’in babasıdır; ikisi de sahâbîdir.

( **والتعويم** biçilen ekini avuç avuç koymaktır; toplanınca o **عامة**’dır; çoğulu **عام** ) Cevherî bunu nakletti.

( **والمستعام** denizde binen (binek/vasıta)dır ).

* Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **عام أعوم** mübalağa üzere. İbn Sîdeh dedi: Ve **أراء** (bir ot) kıtlıkta; sanki kıtlığı ve bereketinin engellenmesi sebebiyle onlara uzun geldi. Ve bunun benzeri: **عام معيم**; Lihyânî’den. Ve dediler: **ناقة بازل عام** ve **بازل عامها**. Ebû Muhammed el-Huzelmî dedi:
قام إلى حمراء من كرامها * بازل عام أو سديس عامها
İbnü’s-Sikkît dedi: “Onunla **عاما أول** karşılaştım” denir; “**عام الاول**” deme. Ve **عاومه معاومة** ve **عواما**: onu yıl için kiraladı; Lihyânî’den. Ve **عاومت النخلة**: bir yılı tamamladı; Zemahşerî bunu nakletti. Ve **رسم عامى**: üzerinden bir yıl geçti. Şu beyti söyledi:
* من أن شجاك طلل عامى *
Ve **الصحاح**’ta: **نبت عام**: kuru; üzerinden bir yıl geçti. Ve onların sözü: **لقيته ذات العويم**; bu, onu yıllar arasında karşılaştığında (söylenir); “**لقيته ذات الزمين**” denildiği gibi; Cevherî bunu nakletti. Ve Ezherî, Ebû Zeyd’den nakletti; dedi: Mânâsı, geçmişten itibaren üçüncü yıl ve on’a varıncaya kadar olan (yıllar)dır. Ve başka bir yerde dedi: O, “**لقيته منذ سنيات**” demen gibidir; ancak bir defaya gittikleri için müennes kıldılar. Ve **شحم معوم** ( **محدث** gibi): yıl yıl (birikmiş) yağdır. Ebû Vecze es-Saʿdî dedi:
تنادوا بأغباش السواد فقربت * علافيف قد ظاهرن نيا معوما
Ve **رجل عوام**: yüzmede mahir. Ve **سفين عوم**: yüzen (gemiler). Şu beyti söyledi:
* بالدو أمثال السفين العوم *
Ve yıldızlar **عامت** **عوما**: aktı; ve bu mecazdır. Ve yağmur isteme (istisḳā) hadîsinde:
* سوى الحنظل العامي والعلهز الفسل *
**العام**’a nisbet edilmiştir; çünkü o, f…

Kıtlık yılı; ve **العومة** (ضم ile) Umman’da yılanlardan bir türdür. Ve **العوام بن جهيل** **يغوث**’un sâdini idi; Hemdân heyetiyle birlikte geldi de Müslüman oldu. Ve **بنو العوام** Saîd’de bir kabiledir; ve **الشرقية** onlara nispet edilmiştir. Ve **ابن أبى العوام الرياحي** musannif için **ر ى ح**’ta daha önce geçti. Ve gemiyi **عوم** etmek, **تعويما**: onu denizde yüzdürdü.
