# عون — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%86/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%88%D9%86/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%86.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عون

عَانَتْ
1 عَانَتْ ذ , (S, K,) aor. تَعُونُ, inf. n. عَوْنٌ, (S, TA, [but see what follows,]) said of a woman, She was, or became, such as is termed عَوَان [q. v.]; as also ↓ عَوَّنَتْ, inf. n. تَعْوِينٌ: (S, K:) and in like manner, عانت, aor. as above, inf. n. عُؤُونٌ, [or عَوْنٌ, (Ham p. 630,)] is said of a cow, accord. to AZ. (TA.)

2 عَوَّنَ see 1: -A2- and see also 10. -A3- تَعْوِينٌ signifies also The he-ass's leaping his she-ass much, or often. (IAar, K.) -A4- And The invading another in respect of his share, or portion. (K.)

عَاوَنَهُ
3 عَاوَنَهُ ذ , inf. n. مُعَاوَنَةٌ and عِوَانٌ (K,) [He aided, helped, or assisted, him, being aided, &c., by him:] see 6: ― -b2- and i. q. أَعَانَهُ: see the latter, and see also 10.

اعانهُ
4 اعانهُ ذ [inf. n. اـِعَانَةٌ] and ↓ عَاوَنَهُ signify the same, (S, * MA, K,) i. e. He aided, helped, or assisted, him. (MA.) رَبِّ أَعِنِّى وَلَا تُعِنْ عَلَىَّ [O my Lord, aid me, and aid not against me,] is said in a form of prayer. (S.) [And you say, اعانهُ عَلَي الأَمْرِ lit. He aided him against, meaning, to accomplish, or perform, the affair]. See also 6 and 10, the latter in two places.

تَعَيَّنَ
5 تَعَيَّنَ ذ , originally تَعَوَّنَ: see 10, last sentence.

تَعَاوَنُوا
6 تَعَاوَنُوا ذ signifies بَعْضُهُمْ بَعْضًا ↓ أَعَانَ, (S, Msb, K,) They aided, helped, or assisted, one another; (MA;) as also ↓ عَاوَنُوا; (Msb;) and ↓ اِعْتَوَنُوا, (S, K,) in which the و is preserved because it is preserved in تعاونوا with which it is syn.; (Sb, S;) and also ↓ اِعْتَانُوا, accord. to IB, who cites as an ex. a verse in which نَعْتَانُ occurs; but this correctly means نَأْخُذُ العِينَةَ [belonging to art. عين]. (TA.) One says, تَعاونوا عَلَي الأَمْرِ They aided, helped, or assisted, one another [lit. against, meaning, to accomplish, the affair]. (MA.)

٨
8 اِعْتَوَنُوا ذ and اِعْتَانُوا : see 6, in two places.

١٠
10 استعانهُ ١٠ and استعان بِهِ He sought, desired, demanded, or begged, of him, aid, help, or assistance. (MA.) You say, اِسْتَعَنْتُهُ, (Mgh,) or اِسْتَعَنْتُ بِهِ, (S, Msb,) or both, (K,) ↓ فَأَعَانَنِى (S, Mgh, Msb, * K) and ↓ عَاوَنَنِى, (S, TA,) for which last, ↓ عَوَّنَنِى is erroneously put in the copies of the K; (TA;) [i. e. I sought, &c., of him, aid, &c., and he aided me.] The alteration of the infirm letter [و into ا] is made in استعان and ↓ اعان in imitation of a general rule [which requires it when that alteration is made in the unaugmented triliteral verb], though عَانَ, aor. يَعُونُ, [as their source of derivation,] is not used. (TA.) ب [i. e. بِ] is called حَرْفُ اسْتِعَانَةٍ [A particle denotative of seeking aid, &c.,] because when you say ضَرَبْتُ بِالسَّيْفِ and كَتَبْتُ بِالقَلَمِ and بَرَيْتُ بِالمُدْيَةِ, it is as though you said اِسْتَعَنْتُ بِهٰذِهِ الأَدَوَاتِ عَلَي هٰذِهِ الأَفْعَالِ [meaning I sought aid of these instruments, or made use of them as means, against, i. e. to perform, these actions of smiting &c.]. (TA.) [And you say, استعان بِنَفْسِهِ, meaning He sought self-help, or exerted himself, فِي أَمْرٍ in an affair, and عَلَيْهِ against it, or him.] -A2- استعان signifies also He shaved his عَانَة, or pubes; (S, Msb, K;) and so ↓ تَعَيَّنَ, originally تَعَوَّنَ, on the authority of ISd. (TA.)

عَوْنٌ
عَوْنٌ ذ (S, Mgh, K) and ↓ مَعُونَةٌ (S, Mgh, Msb, K) and ↓ مَعْوُنَةٌ, (K, TA,) with damm to the و, agreeably, with analogy, (TA, [in the CK written مَعْوَنَةٌ,]) and ↓ مَعَانَةٌ (S, Msb, K) and ↓ مَعُونٌ, (S, K,) [respecting the second and last of which see what follows,] are simply substs., (Mgh, Msb, K,) and signify Aid, help, or assistance: (S, Mgh, * Msb, * K: *) عَوْنٌ is one of those quasi-inf. ns. that govern like the inf. n., i. e. like the verb; as in the saying,
اـِذَا صَحَّ عَوْنُ الخَالِقِ الْمَرْءَ لَمْ يَجِدْ
عَسِيراً مِنَ الآمَالِ اـِلَّا مُيَسَّرَا
[When the Creator's aiding the man is true, he will not find such as is difficult, of hopes, otherwise than facilitated]: (I 'Ak, § اـِعْمَالُ المَصْدَرِ:) or, accord. to AHei, it is an inf. n. [having no verb]: (TA:) ↓ مَعُونَةٌ is of the measure مَقْعُلَةٌ, (Az, Msb, TA,) from العَوْنُ; (Az, TA;) or, as some say, of the measure فَعُولَةٌ, from المَاعُونُ: (Az, Msb, TA:) one says, مَا عِنْدَكَ مَعُونَةٌ and ↓ مَعَانَةٌ and عَوْنٌ [i. e. There is not with thee any aid]: (S:) and ↓ مَا أَخْلَانِى فُلَانٌ مِنْ مَعَاوِنِهِ [Such a one did not make me to be destitute of his aids]; مَعَاوِنُ being pl. of مَعُونَةٌ: (S, TA:) ↓ مَعُونٌ is said by Ks to be syn. with مَعُونَةٌ; (S;) and he says that it is the only masc. of the measure مَفْعُلٌ except مَكْرُمٌ: (TA:) an ex. of it occurs in a verse of Jemeel cited voce أَىُّ: Fr says that it is pl. [virtually, though not in the language of the grammarians,] of مَعُونَةٌ; (S, TA;) and that there is no sing. of the measure مَفْعُلٌ. (S. [On this point, see مَأْلُكٌ, voce أَلُوكٌ.]) ― -b2- Also An aid, as meaning an aider, a helper, or an assistant, (S, Msb, K,) to perform, or accomplish, an affair; (S, Msb;) applied to a single person, (K, TA,) and also to two, (TA,) and to a pl. number, (K, TA,) and to a male, (TA,) and to a female: (K, TA:) and [particularly] a servant: (Har p. 95:) [and an armed attendant, a guard, or an officer, of a king, and of a prefect of the police, and the like:] and ↓ عَوَانِيُّ is an appellation applied to an عَوْن [or armed attendant, or a guard,] who accompanies a Sultلn, without pay, or allowance: (TA in art. تأر:) أَعْوَانٌ is pl. of عَوْنٌ; (Lth, S, Msb, K;) and ↓ عَوِينٌ is a quasi-pl. n., (K,) said by AA to be syn. with أَعْوَانٌ, and Fr says the like. (TA.) The Arabs say, السَّنَةُ جَآءَتْ مَعَهَا أَعْوَانُهَا, meaning When drought comes, [its aiders] the locusts and the flies and diseases come with it. (TA.) And عَوْنٌ signifies Anything that aids, helps, or assists, one: for instance, [one says,] الصَّوْمُ عَوْنُ العِبَادَةِ [Fasting is the aider of religious service]. (Lth, TA.) ― -b3- See also what next follows.

أَبُو عُونٍ
أَبُو عُونٍ ذ , with damm, Dates: and salt: (K:) or ↓ أَبُو عَوْنٍ [thus, with fet-h,] has the latter meaning; salt being metonymically thus called because its aid is sought for the eating of food. (Har p. 227.)

عَانَةٌ
عَانَةٌ ذ A herd of wild asses: (S, K:) and a she-ass: (K:) pl. عُونٌ, (S, K,) and some say عَانَاتٌ. (TA.) ― -b2- And [hence, app.,] العَانَةُ is the appel-lation of (assumed tropical:) Certain white stars, beneath the سُعُود [pl. of سَعْد, q. v.]. (K.) -A2- Also The pubes; i. e. the hair of the رَكَب; (S, Msb, K;) the hair that grows above the anterior pudendum; (Mgh;) or, [as some say,] above that of a woman: (TA:) or, accord. to Az (Mgh, Msb, TA) and AHeyth, (TA,) the place of growth of the hair above the anterior pudendum of a man (Msb, TA) and of a woman; (TA;) the hair itself being called the شِعْرَة (Mgh, Msb, TA) and the اـِسْب; (Msb, TA;) though it is also called عانة (Mgh, Msb) by an extension of the proper meaning (Mgh) or by an ellipsis: (Msb:) the word is originally عَوَنَةٌ: (Msb:) and the dim. is ↓ عُوَيْنَةٌ. (Mgh.) -A3- فُلَانٌ عَلَي عَلَي عَانَةِ بَكْرِ بْنِ وَائِلٍ is a saying mentioned by Lh as meaning جَمَاعَتِهِمْ وَحُرْمَتِهِمْ [i. e., app., Such a one is over the collective body, or community, and those who are under the protection, of the tribe of Bekr Ibn-Wلïl]: and it is said to mean, he is manager, orderer, or regulator, of their affairs. (TA.) -A4- And عَانَةٌ is said to signify in the dial. of 'AbdEl-Keys A share of water for land. (TA.)

عَوَانٌ
عَوَانٌ ذ A beast of the bovine kind, or a cow, (AZ, TA,) or anything, (S, TA,) [i. e.] an animal [of any kind]. (IAar, TA,) or a woman, and a beast, (Msb,) Of middle age, (AZ, IAar, Msb, TA,) between such as is advanced in age and the youthful, (AZ, TA,) neither young nor old; (IAar, TA:) so in the Kur ii. 63: (S, * TA:) or a cow, and a mare, that has brought, forth after her firstborn: (K, TA: [in the CK, البَكْرُ is erroneously put for البِكْرِ:]) and a woman who has had a hasland; (K, TA;) in the M, i. q. ثَيِّبٌ: (TA:) pl. عُونٌ, (S, Msb, K,) originally عُوُنٌ. (Msb, TA.) لَا تُعَلَّمُ العَوَانُ الخِمْرَةَ is a prov. [expl. in art. خمر.]. (S, TA.) And حَرْبٌ عَوَانٌ means (assumed tropical:) A war in which fighting has occurred once [and is occurring again]; (S, K;) as though they made the first [fighting] to be a بِكْر [or first-horn], (S.) And ضَرْبَةٌ عَوَانٌ (assumed tropical:) A blow inflicted by seizing an opportunity when the object is unaware, and requiring to be repeated: pl. ضَرَبَاتٌ عُونٌ, occurring in a trad., in which the blows of 'Alee are said to have been not of this kind, but such as are termed مُبْتَكِرَاتٌ. (L. [See بِكْرٌ, last sentence.]) ― -b2- And Land watered by rain (K, TA) between two portions of land not so watered. (TA.) ― -b3- And [the fem. i. e.] with ة, A tall palm-tree: (S, K:) of the dial. of 'Omلn, (AHn, S, TA,) or of the dial. of Azd: (TA:) or one standing alone, apart from others. (IAar, TA.)

عَوِينٌ
عَوِينٌ ذ quasi pl. n. of عَوْنٌ, q. v. (K.)

عَوَانَةٌ
عَوَانَةٌ ذ [fem. of عَوَانَةٌ, q. v. -A2- And] A certain creeping thing (دَابَّة), less than the قُنْفُذ, [or hedgehog]: (K:) accord. to As, it is like the قُنْفُذ, found in the midst of an isolated portion of sand, appearing sometimes, and turning round as though it were grinding, then diving [into the sand], and also called the طَحَن [q. v.]: (TA:) and, (K, TA,) some say, (TA,) a certain worm in the sand, (K, TA,) that turns round many times. (TA.)

عُوَيْنَةٌ
عُوَيْنَةٌ ذ dim of عَانَةٌ, q. v. (Mgh.)

عَوَانِيٌّ
عَوَانِيٌّ ذ : see عَوْنٌ,

عَانِيَّةٌ
عَانِيَّةٌ ذ Wine (خَمْر [in the CK erroneously حُمُر]) of 'Anch (عَانَة), a town on the Euphrates. (S, K.) Zuheyr speaks of the wine of 'Aneh (S, TA) in a verse in which be likens to it the saliva of a woman. (TA.) And [عَانِيَّة is used as a subst.:] one says, فُلَانٌ لَا يُحِبُّ اـِلَّا العَانِيَّةَ وَلَا يَصْحَبُ اـِلَّا الحَانِيَّةَ i. e. [Such a one does not love aught save] the wine of 'Auch, and [does not associate save with] the vintners. (A, TA.)

مَعُونٌ
مَعُونٌ ذ : see عَوْنٌ, former half; each in two places.

مَعَانَةٌ
مَعَانَةٌ ذ : see عَوْنٌ, former half; each in two places.

مَعُنَةٌ
مَعُنَةٌ ذ and مَعْوُنَةٌ, and the pl. مَعَاوِنُ: see عَوْنٌ, former half, in four places. صَاحِبُ المَعُونَةِ [as used in post-classical times] means The officer appointed for the rectifying of the affairs of the commonalty: as though he were the aider of the wronged against the wronger; i. q. الوَالِي; or, as Esh-Shereeshee says, وَالِي الجِنَايَاتِ. (Har p. 261.) And دَارُ المَعُونَةِ was the appellation of The mansion of the شِحْنَة [q. v.], in Cairo. (Abulf. Ann. vol. iii. (tropical:) . 632.)

مِعْوَانٌ
مِعْوَانٌ ذ A man who aids, helps, or assists, people much, or often; (S, K; *) or well: (K:) pl. مَعَاوِينُ. (TA.) One says, الكَرِيمُ مِعْوَانٌ [The generous is one who aids. &c.] and هُمْ مَعَاوِينُ فِي الخُطُوبِ [They are persons who aid, &c., in affairs, or great affairs, or afflictions]. (TA.)

مُتَعَاوِنَةٌ
مُتَعَاوِنَةٌ ذ A woman advanced in age, (S, K,) but not unless with fleshiness: (S:) or, accord. to Az, symmetrical, or proportionate, in her make, so that there is no appearance of protrusion, or protuberance, of her form: and accord, to the A, a woman fat, with symmetry, or proportionateness. (TA.) ― -b2- And بِرْذَوْنٌ مُتَعَاوِنٌ [A hackney] whose strength and age have reached their full states [so I render the explanation لَحِقَتْ قُوَّنُهُ وَسِنُّهُ, in which I suppose لحقت to mean أَدْرَكَتْ]; as also مُتَلَاحِكْ [the fem. of which, applied to a she-camel, is expl. as meaning “ strong in make ”]. (TA.)

### Türkçe

**عَانَتْ**
1 **عَانَتْ** ذ , (S, K,) muzâri‘i **تَعُونُ**, mastar ismi **عَوْنٌ**, (S, TA, [fakat aşağıda gelen şeye bak,]) bir kadın hakkında söylenir: **عَوَان** diye adlandırılan türden oldu veya oldu; (bk.); bunun gibi ↓ **عَوَّنَتْ**, mastar ismi **تَعْوِينٌ**: (S, K:) ve aynı şekilde, **عانت**, muzâri‘i yukarıdaki gibi, mastar ismi **عُؤُونٌ**, [yahut **عَوْنٌ**, (Ham s. 630,)] AZ’ye göre bir inek hakkında söylenir. (TA.)

2 **عَوَّنَ** bk. 1: -A2- ve ayrıca 10’a da bak. -A3- **تَعْوِينٌ** ayrıca, erkek eşeğin dişi eşeğine çokça, yahut sıkça sıçraması demektir. (IAar, K.) -A4- Ve bir başkasının payı yahut hissesi hususunda ona tecavüz etmek. (K.)

**عَاوَنَهُ**
3 **عَاوَنَهُ** ذ , mastar ismi **مُعَاوَنَةٌ** ve **عِوَانٌ** (K,) [Ona yardım etti, ona destek oldu, ona muavenet etti, onun tarafından da yardım edilerek, vb.:] bk. 6: ― -b2- ve **أَعَانَهُ** ile aynı manadadır: ikincisine bak, ayrıca 10’a da bak.

**اعانهُ**
4 **اعانهُ** ذ [mastar ismi **اـِعَانَةٌ**] ve ↓ **عَاوَنَهُ** aynı manaya gelir, (S, * MA, K,) yani: Ona yardım etti, ona destek oldu, ona muavenet etti. (MA.) **رَبِّ أَعِنِّى وَلَا تُعِنْ عَلَىَّ** [Ey Rabbim, bana yardım et ve bana karşı yardım etme] bir dua şeklinde söylenir. (S.) [Ve dersin ki, **اعانهُ عَلَي الأَمْرِ** lafzen “işe karşı ona yardım etti”, yani işi gerçekleştirmek yahut yapmak için]. Ayrıca 6’ya ve 10’a bak; ikincisi iki yerde.

**تَعَيَّنَ**
5 **تَعَيَّنَ** ذ , aslında **تَعَوَّنَ**: 10’a bak, son cümle.

**تَعَاوَنُوا**
6 **تَعَاوَنُوا** ذ , **بَعْضُهُمْ بَعْضًا** ↓ **أَعَانَ** demektir, (S, Msb, K,) Birbirlerine yardım ettiler, birbirlerine destek oldular, birbirlerine muavenet ettiler; (MA;) bunun gibi ↓ **عَاوَنُوا**; (Msb;) ve ↓ **اِعْتَوَنُوا**, (S, K,) bunda **و** korunmuştur; çünkü onunla eşanlamlı olan **تعاونوا**’da korunmuştur; (Sb, S;) ve ayrıca ↓ **اِعْتَانُوا**, IB’ye göre; o, örnek olarak içinde **نَعْتَانُ** geçen bir beyit nakleder; fakat bu doğru olarak **نَأْخُذُ العِينَةَ** demektir [madde **عين**’e ait]. (TA.) Denir ki, **تَعاونوا عَلَي الأَمْرِ** Birbirlerine [lafzen “karşı”, yani] işi gerçekleştirmek için yardım ettiler. (MA.)

٨
8 **اِعْتَوَنُوا** ذ ve **اِعْتَانُوا**: 6’ya bak, iki yerde.

١٠
10 **استعانهُ** ١٠ ve **استعان بِهِ** Ondan yardım, destek yahut muavenet istedi, arzuladı, talep etti, yahut dilendi. (MA.) Dersin ki, **اِسْتَعَنْتُهُ**, (Mgh,) yahut **اِسْتَعَنْتُ بِهِ**, (S, Msb,) yahut ikisi, (K,) ↓ **فَأَعَانَنِى** (S, Mgh, Msb, * K) ve ↓ **عَاوَنَنِى**, (S, TA,) bunun sonuncusu yerine K nüshalarında yanlış olarak ↓ **عَوَّنَنِى** konmuştur; (TA;) [yani: Ondan yardım vb. istedim ve o bana yardım etti.] Zayıf harfin [**و**’nun **ا**’ya] çevrilmesi **استعان**’da ve ↓ **اعان**’da genel bir kaidenin taklidi olarak yapılmıştır [o kaide, bu çevriliş artırımsız üçlü fiilde yapıldığında bunu gerektirir]; hâlbuki **عَانَ**, muzâri‘i **يَعُونُ**, [türetim kaynağı olarak,] kullanılmaz. (TA.) **ب** [yani **بِ**] **حَرْفُ اسْتِعَانَةٍ** [yardım istemeyi vb. bildiren bir harf] diye adlandırılır; çünkü **ضَرَبْتُ بِالسَّيْفِ** ve **كَتَبْتُ بِالقَلَمِ** ve **بَرَيْتُ بِالمُدْيَةِ** dediğinde, sanki **اِسْتَعَنْتُ بِهٰذِهِ الأَدَوَاتِ عَلَي هٰذِهِ الأَفْعَالِ** demiş gibisindir [yani bu aletlerden bu vurma vb. fiillerine karşı, yani onları yapmak için, yardım istedim yahut onları vasıta olarak kullandım]. (TA.) [Ve dersin ki, **استعان بِنَفْسِهِ**, yani Kendi kendine yardım istedi yahut kendini zorladı, **فِي أَمْرٍ** bir işte, ve **عَلَيْهِ** ona karşı, yahut ona karşı.] -A2- **استعان** ayrıca, **عَانَة**sini, yani kasık kıllarını tıraş etti demektir; (S, Msb, K;) ve bunun gibi ↓ **تَعَيَّنَ**, aslında **تَعَوَّنَ**, ISd’nin rivayetine göre. (TA.)

**عَوْنٌ**
**عَوْنٌ** ذ (S, Mgh, K) ve ↓ **مَعُونَةٌ** (S, Mgh, Msb, K) ve ↓ **مَعْوُنَةٌ**, (K, TA,) **و**’ya damme ile, kıyasa uygun olarak, (TA, [CK’de **مَعْوَنَةٌ** yazılmıştır,]) ve ↓ **مَعَانَةٌ** (S, Msb, K) ve ↓ **مَعُونٌ**, (S, K,) [ikincisi ve sonuncusu hakkında aşağıda gelen şeye bak,] sırf isimlerdir, (Mgh, Msb, K,) ve Yardım, destek, muavenet manasına gelir: (S, Mgh, * Msb, * K: *) **عَوْنٌ**, mastar gibi amel eden, mastara benzer isimlerden biridir; yani fiil gibi amel eder; şu sözde olduğu gibi:
اـِذَا صَحَّ عَوْنُ الخَالِقِ الْمَرْءَ لَمْ يَجِدْ
عَسِيراً مِنَ الآمَالِ اـِلَّا مُيَسَّرَا
[Yaratıcının insana yardımı sahih olursa, ümitlerden zor olanı, kolaylaştırılmış olmaktan başka bulmaz]: (I ‘Ak, § **اـِعْمَالُ المَصْدَرِ**:) yahut AHei’ye göre, o, fiili olmayan bir mastardır: (TA:) ↓ **مَعُونَةٌ**, **مَقْعُلَةٌ** veznindedir, (Az, Msb, TA,) **العَوْنُ**’dan; (Az, TA;) yahut bazılarına göre, **المَاعُونُ**’dan **فَعُولَةٌ** veznindedir: (Az, Msb, TA:) denir ki, **مَا عِنْدَكَ مَعُونَةٌ** ve ↓ **مَعَانَةٌ** ve **عَوْنٌ** [yani: Senin yanında hiçbir yardım yok]: (S:) ve ↓ **مَا أَخْلَانِى فُلَانٌ مِنْ مَعَاوِنِهِ** [Falanca beni onun yardımlarından yoksun bırakmadı]; **مَعَاوِنُ**, **مَعُونَةٌ**’nın çoğuludur: (S, TA:) ↓ **مَعُونٌ**, Ks tarafından **مَعُونَةٌ** ile eşanlamlı olarak söylenir; (S;) ve o, bunun **مَفْعُلٌ** vezninde **مَكْرُمٌ** dışında tek erkek isim olduğunu söyler: (TA:) bunun bir örneği, **أَىُّ** maddesinde nakledilen Cemeel’in bir beytinde geçer: Fr, bunun **مَعُونَةٌ**’nın çoğulu olduğunu söyler [nahivcilerin dilinde olmasa da fiilen]; (S, TA;) ve **مَفْعُلٌ** vezninde tekil olmadığını söyler. (S. [Bu hususta, **مَأْلُكٌ**, madde **أَلُوكٌ**’a bak.]) ― -b2- Ayrıca, bir işi yapmak yahut gerçekleştirmek için, yardımcı, yardım eden, muavin manasında bir yardım: (S, Msb, K,) tek bir kişiye uygulanır, (K, TA,) iki kişiye de, (TA,) çoğul sayıya da, (K, TA,) erkeğe de, (TA,) kadına da: (K, TA:) ve [özellikle] bir hizmetçi: (Har s. 95:) [ve bir kralın, ve polis âmiri valisinin, ve benzerlerinin silahlı refakatçisi, muhafızı yahut memuru:] ve ↓ **عَوَانِيُّ**, bir Sultân’a maaş yahut tahsisat olmaksızın eşlik eden bir **عَوْن** [yahut silahlı refakatçi, yahut muhafız] için kullanılan bir addır: (TA, madde **تأر**’de:) **أَعْوَانٌ**, **عَوْنٌ**’un çoğuludur; (Lth, S, Msb, K;) ve ↓ **عَوِينٌ** mastara benzer çoğul ismidir, (K,) AA tarafından **أَعْوَانٌ** ile eşanlamlı olduğu söylenir; Fr de bunun gibisini söyler. (TA.) Araplar der ki, **السَّنَةُ جَآءَتْ مَعَهَا أَعْوَانُهَا**, yani: Kuraklık geldiğinde, [onun yardımcıları] çekirgeler ve sinekler ve hastalıklar onunla birlikte gelir. (TA.) Ve **عَوْنٌ**, birine yardım eden, destek olan, muavenet eden her şey demektir: mesela [denir ki,] **الصَّوْمُ عَوْنُ العِبَادَةِ** [Oruç, ibadetin yardımcısıdır]. (Lth, TA.) ― -b3- Ayrıca hemen sonra gelen şeye de bak.

**أَبُو عُونٍ**
**أَبُو عُونٍ** ذ , damme ile, Hurma: ve tuz: (K:) yahut ↓ **أَبُو عَوْنٍ** [böyle, fetha ile] ikinci manaya sahiptir; tuz, yemeğin yenmesi için yardımına başvurulduğundan kinaye yoluyla böyle adlandırılır. (Har s. 227.)

**عَانَةٌ**
**عَانَةٌ** ذ Yaban eşekleri sürüsü: (S, K:) ve bir dişi eşek: (K:) çoğulu **عُونٌ**, (S, K,) ve bazıları **عَانَاتٌ** der. (TA.) ― -b2- Ve [bundan dolayı, görünüşe göre,] **العَانَةُ**, **سُعُود**’un altında bulunan (mecazî sayılan:) Birtakım beyaz yıldızların adıdır [**سُعُود**, **سَعْد**’ın çoğuludur, bk.]. (K.) -A2- Ayrıca, kasık kılları; yani **رَكَب**’in kılı; (S, Msb, K;) ön avretin üstünde biten kıl; (Mgh;) yahut [bazılarının dediğine göre] kadınınkinden yukarıda: (TA:) yahut Az’ye göre (Mgh, Msb, TA) ve AHeyth’e göre, (TA,) erkeğin (Msb, TA) ve kadının (TA) ön avretinin üstündeki kılın bittiği yer; kılın kendisine **شِعْرَة** (Mgh, Msb, TA) ve **اـِسْب** denir; (Msb, TA;) bununla beraber, doğru mananın genişletilmesiyle (Mgh) yahut hazif ile: (Msb:) ona **عانة** da denir. (Mgh, Msb) Kelime aslında **عَوَنَةٌ**’dir: (Msb:) küçültmesi ↓ **عُوَيْنَةٌ**’dir. (Mgh.) -A3- **فُلَانٌ عَلَي عَلَي عَانَةِ بَكْرِ بْنِ وَائِلٍ** Lh tarafından, **جَمَاعَتِهِمْ وَحُرْمَتِهِمْ** manasında zikredilen bir sözdür [yani görünüşe göre: Falanca, Bekr b. Vâil kabilesinin topluluğu yahut cemaati ve himaye altındakilerinin üzerindedir]: ve onların işlerinin yöneticisi, düzenleyicisi yahut tanzim edicisi demektir denilmiştir. (TA.) -A4- Ve **عَانَةٌ**, ‘AbdEl-Keys lehçesinde, arazi için bir su payı manasına gelir denilmiştir. (TA.)

**عَوَانٌ**
**عَوَانٌ** ذ Sığır cinsinden bir hayvan, yahut bir inek, (AZ, TA,) yahut herhangi bir şey, (S, TA,) [yani] bir hayvan [herhangi bir cinsten]. (IAar, TA,) yahut bir kadın, ve bir hayvan, (Msb,) Orta yaşlı, (AZ, IAar, Msb, TA,) yaşlılığa ilerlemiş olan ile genç arasında, (AZ, TA,) ne genç ne yaşlı; (IAar, TA:) Kur’ân’da ii. 63’te böyledir: (S, * TA:) yahut ilk doğumundan sonra doğurmuş bir inek ve bir kısrak: (K, TA: [CK’de yanlışlıkla **البَكْرُ** yerine **البِكْرِ** konmuştur:]) ve kocası olmuş bir kadın; (K, TA;) M’de, **ثَيِّبٌ** ile aynı manadadır: (TA:) çoğulu **عُونٌ**, (S, Msb, K,) aslında **عُوُنٌ**. (Msb, TA.) **لَا تُعَلَّمُ العَوَانُ الخِمْرَةَ** bir darb-ı meseldir [madde **خمر**’de açıklanmıştır]. (S, TA.) Ve **حَرْبٌ عَوَانٌ** (mecazî sayılan:) Bir defa savaşmanın vuku bulduğu [ve yeniden vuku bulmakta olduğu] bir savaş demektir; (S, K;) sanki ilk [savaşmayı] bir **بِكْر** [yahut ilk doğum] yapmışlardır, (S.) Ve **ضَرْبَةٌ عَوَانٌ** (mecazî sayılan:) hedefin habersiz olduğu sırada fırsat kollayarak vurulan ve tekrarlanmayı gerektiren bir darbe: çoğulu **ضَرَبَاتٌ عُونٌ**, bir hadiste geçer; orada ‘Alee’nin darbelerinin bu türden değil, **مُبْتَكِرَاتٌ** diye adlandırılan türden olduğu söylenir. (L. [**بِكْرٌ**, son cümleye bak.]) ― -b2- Ve iki yağmurla sulanmayan arazi parçası arasında, yağmurla sulanan arazi. (K, TA) (TA.) ― -b3- Ve [müennesi yani] **ة** ile, Uzun bir hurma ağacı: (S, K:) ‘Omân lehçesindendir, (AHn, S, TA,) yahut Ezd lehçesindendir: (TA:) yahut başkalarından ayrı, tek başına duran. (IAar, TA.)

**عَوِينٌ**
**عَوِينٌ** ذ **عَوْنٌ**’un mastara benzer çoğul ismidir, bk. (K.)

**عَوَانَةٌ**
**عَوَانَةٌ** ذ [**عَوَانَةٌ**’nın müennesi, bk. -A2- Ve] **قُنْفُذ**’dan küçük, belirli bir sürüngen şey (**دَابَّة**): (K:) As’a göre, **قُنْفُذ** gibidir; yalıtılmış bir kum parçasının ortasında bulunur; bazen görünür, ve sanki öğütüyormuş gibi dönüp durur, sonra [kuma] dalar; ve ayrıca **طَحَن** diye de adlandırılır (bk.): (TA:) ve, (K, TA,) bazıları der ki, (TA,) kumda belirli bir kurtçuk, (K, TA,) birçok defa döner. (TA.)

**عُوَيْنَةٌ**
**عُوَيْنَةٌ** ذ **عَانَةٌ**’nın küçültmesidir, bk. (Mgh.)

**عَوَانِيٌّ**
**عَوَانِيٌّ** ذ : **عَوْنٌ**’a bak,

**عَانِيَّةٌ**
**عَانِيَّةٌ** ذ Fırat üzerindeki bir kasaba olan ‘Anch (**عَانَة**)’nin şarabı (**خَمْر** [CK’de yanlışlıkla **حُمُر**]). (S, K.) Zuheyr, ‘Aneh şarabından (S, TA) bir beyitte söz eder; o beyitte onu bir kadının tükürüğüne benzetir. (TA.) Ve [**عَانِيَّة** isim olarak kullanılır:] denir ki, **فُلَانٌ لَا يُحِبُّ اـِلَّا العَانِيَّةَ وَلَا يَصْحَبُ اـِلَّا الحَانِيَّةَ** yani: [Falanca, ‘Auch şarabından başka bir şeyi sevmez] ve [şarapçılardan başkasıyla arkadaşlık etmez]. (A, TA.)

**مَعُونٌ**
**مَعُونٌ** ذ : **عَوْنٌ**’a bak, ilk yarı; her biri iki yerde.

**مَعَانَةٌ**
**مَعَانَةٌ** ذ : **عَوْنٌ**’a bak, ilk yarı; her biri iki yerde.

**مَعُنَةٌ**
**مَعُنَةٌ** ذ ve **مَعْوُنَةٌ**, ve çoğul **مَعَاوِنُ**: **عَوْنٌ**’a bak, ilk yarı, dört yerde. **صَاحِبُ المَعُونَةِ** [klasik sonrası zamanlarda kullanıldığı üzere] halkın işlerini düzeltmek için tayin edilen memur demektir: sanki o, zulmedene karşı zulme uğrayanın yardımcısıdır; **الوَالِي** ile aynı manadadır; yahut Esh-Shereeshee’nin dediği gibi, **وَالِي الجِنَايَاتِ**. (Har s. 261.) Ve **دَارُ المَعُونَةِ**, Kahire’de **شِحْنَة**’nin [bk.] konağının adıydı. (Abulf. Ann. c. iii. (mecazî:) . 632.)

**مِعْوَانٌ**
**مِعْوَانٌ** ذ İnsanlara çokça yahut sıkça yardım eden, destek olan, muavenet eden bir adam; (S, K; *) yahut iyi: (K:) çoğulu **مَعَاوِينُ**. (TA.) Denir ki, **الكَرِيمُ مِعْوَانٌ** [Kerim olan, yardım eden kimsedir, vb.] ve **هُمْ مَعَاوِينُ فِي الخُطُوبِ** [Onlar işlerde, yahut büyük işlerde, yahut musibetlerde yardım eden kimselerdir]. (TA.)

**مُتَعَاوِنَةٌ**
**مُتَعَاوِنَةٌ** ذ Yaşlılığa ilerlemiş bir kadın, (S, K,) fakat ancak etli olmakla: (S:) yahut Az’ye göre, yapılışında simetrik yahut orantılı; öyle ki suretinde dışarı çıkma yahut kabarma görünümü yoktur: ve A’ya göre, simetri yahut orantılılıkla birlikte şişman bir kadın. (TA.) ― -b2- Ve **بِرْذَوْنٌ مُتَعَاوِنٌ** [bir binek atı], kuvveti ve yaşı tam hâllerine ulaşmış olan [burada **لَحِقَتْ قُوَّنُهُ وَسِنُّهُ** açıklamasını böyle tercüme ederim; onda **لحقت**’in **أَدْرَكَتْ** manasında olduğunu varsayıyorum]; bunun gibi **مُتَلَاحِكْ** [bunun müennesi, bir dişi deveye uygulanınca “yapılışça güçlü” manasında açıklanır]. (TA.)
