# عو — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%88/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عو

عَوَى
1 عَوَى ذ , aor. يَعْوِى, inf. n. عُوَآءٌ (S, K, TA) and عَىٌّ and عَوَّةٌ (K, TA) and عَوْيَةٌ, with fet-h and then sukoon, thus in the M, but in the copies of the K عَوِيَّةٌ, (TA,) said of a dog, (S, CK, TA,) and of a wolf, and of a jackal, (S, TA,) He cried, or cried loudly: (S:) [meaning he howled:] he twisted his muzzle, then uttered a cry: or he prolonged his cry, not doing so with clearness: and ↓ اعتوى signifies the same: (K, TA:) [in the Ham p. 693, the former is expl. as signifying نَبَحَ and صَاحَ; but] it is said that عَوَّةٌ signifies a prolonged crying; and is not the same as نَبْحٌ [which means “ a barking ”]. (TA.) It is said in a prov. لَوْ لَكَ أَعْوِى مَا عَوَيْتُ [If to thee I were howling, I had not howled]; (TA;) or لَوْ لَكَ عَوَيْتُ لَمْ أَعْوِهْ, in which the ه may be the ه of pausation, or it may be put by metonymy for the inf. n. so that the meaning is لَمْ أَعْوِ العُوَآءَ: (Meyd:) it originated from the fact that a man used, [and still uses, as I have had occasion to do,] when becoming benighted, in the desert, to howl, in order that the dogs, if any person by whose presence he might be cheered were near him, might hear, and reply to him, and he might be guided by their howling: so this man howled, and the wolf came to him, whereupon he said thus: it relates to the seeker of succour from him who will not succour him. (Meyd, * TA.) And it is said in a trad., كَأَنِّى أَسْمَعُ عُوَآءَ أَهْلِ النَّارِ i. e. (assumed tropical:) [As though I heard] the crying or loud crying [or howling] of the people of the fire [of Hell]: (TA:) [for] عَوَىَ is used metaphorically as meaning he suffered distress, and complained; from the عُوَآء of the dog: (Har p. 634:) as IAth says, it is more especially used in relation to the wolf and the dog. (TA.) And one says of him who is esteemed, or found to be, weak, مَا يَعْوِى وَمَا يَنْبَحُ (assumed tropical:) [He does not howl nor does he bark]. (Ham p. 693.) ― -b2- And عَوَى اـِلَى الفِتْنَةِ means (assumed tropical:) He called (K, TA) people, or a party, (TA,) [to conflict and faction, or the like;] عَوَى being used in this sense by way of likening the person who does so to a dog, or in contempt of him. (Ham p. 693.) [See also 10.] ― -b3- عُوَآءٌ signifies also The grumbling cry (رُغَآء) of a weak young camel: used in this sense by a poet. (TA.) ― -b4- عُوَآءُ المُغْتَابِ; and the phrase عَوَى عَنِ الرَّجُلِ; see in the next paragraph. -A2- عَوَى, (S, K, TA,) inf. n. عَىٌّ, (S, TA,) He bent a thing; as also ↓ اعتوى; and likewise a bow; as also ↓ عوّى, (K, TA,) inf. n. تَعْوِيَةٌ: (TA:) and (TA) he twisted hair, and a rope; (S, TA;) as also ↓ عوّى, inf. n. تَعْوِيَةٌ. (S.) One says also عَوَى العِمَامَةَ عَيَّةً He twisted the turban with a single twisting. (TA.) And عَوَيْتُ رَأْسَ النَّاقَةِ I turned the head of the she-camel by means of the nose-rein. (S, TA.) And القَوْمُ صُدُورَ رِكَابهِمْ ↓ عوّى and عَوَوْهَا The party inclined the breasts of their camels that they were riding. (TA.) And عَوَى البُرَةَ He bent, or inclined, the nose-ring of the she-camel. (K, * TA.) And النَّاقَةُ تَعْوِى بُرَتَهَا فِى سَيْرِهَا The she-camel twists her nose-ring with her خِطَام [or halter] in her going. (S, TA.) And عَوَاهُ عَنِ الشَّىْءِ He turned him from the thing. (TA.) And one says of the man who possesses prudence, or discretion, and precaution, or good judgment, and who is hardy, strong, or sturdy, ما ينهى ولا يعوى [i. e. مَا يُنْهَى وَلَا يُعْوَى He is not forbidden nor is he turned]. (TA.) ― -b2- And عَوَى signifies also He (a man) attained to the age of thirty years, so that his arm, or hand, became strong, and he twisted vehemently the arm, or hand, of another. (ISd, K.)

عوّى عَنِ الرَّجُلِ
2 عوّى عَنِ الرَّجُلِ ذ , thus in the M, with tesh-deed in the case of عوى and also in the case of كذب in the explanation; but in the K, ↓ عَوَى [without teshdeed]; (TA;) (assumed tropical:) He repelled from the man, or defended him; syn. كَذَّبَ, and رَدَّ: (M, K, TA:) in the S is said the like of what is said in the M; عَوَّيْتُ عَنِ الرَّجُلِ being expl. in the S as meaning (assumed tropical:) I repelled from, or defended, the man (كذّبت عنه), and replied against his backbiter or censurer (رَدَدْت عَلَى مُغْتَابِهِ): and in the A, this phrase is said to be metaphorical, and expl. as meaning (tropical:) I repelled from the man the clamouring [or, as we say, the barking] of the backbiter or the censurer (المُغْتَابِ ↓ رَدَدْت عَنْهُ عُوَآءَ): thus all these three are express authorities for the teshdeed. (TA.) [Freytag has represented the phrase in the S as agreeing with the reading thereof in the K, and has strangely expl. the verb with عن following it as meaning “ Mendacii arguit et refellit.”] -A2- See also 1, latter half, in three places.

عاوى الكِلَابَ
3 عاوى الكِلَابَ ذ He cried, or cried loudly, [meaning he howled,] to the dogs, they doing so to him. (S, TA.) And [hence] عَاوَاهُمْ, (K, TA,) inf. n. مُعَاوَاةٌ, (TA,) He cried, or cried loudly, to them, [i. e. to men,] they doing so to him. (K, TA.)

تعاوت الكِلَابُ
6 تعاوت الكِلَابُ ذ The dogs cried, or cried loudly, [meaning howled,] one to another. (TA.) ― -b2- And تَعَاوَوْا عَلَيْهِ, (K, TA,) and تَغَاوَوْا, (TA,) They collected themselves together, (K, TA,) or aided one another, (TA,) against him. (K, TA.)

انعوى
7 انعوى ذ It became bent [or twisted]. (S, K.)

اعتوى
8 اعتوى ذ : see 1, first sentence: -A2- and the same also in the latter half.

استعوى كَلْبًا
10 استعوى كَلْبًا ذ [He incited a dog to cry, or cry loudly, or to howl]. (Esh-Shلfi'ee, TA in art. حمى.) ― -b2- And اِسْتَعْوَاهُمْ He sought, or demanded, of them, aid, or succour: (K, TA:) or, accord. to the S, it means نَعَقَ بِهِمْ اـِلَى الفِتْنَةِ [he urged them by clamour, or shouting, to conflict and faction, or the like]: (TA: [in one of my copies of the S, for اـِذَا نَعَقَ بِهِمْ, the reading followed in the JM and PS as well as in the TA, I find اذا يُغْوِيهِمْ, which is app. a mistranscription: see also عَوَى اـِلَى الفِتْنَةِ:]) accord. to Z, it means he desired, or demanded, of them, that they should cry, or cry loudly, behind him. (TA.) -A2- اِسْتَعْوَيْتُهُ I desired, or demanded, of him, that he should twist hair, or a rope. (S.)

عَاعَى
R. Q. 1 عَاعَى ذ , [mentioned in the K in this art., and also, but as unexplained, in art. عيع,] aor. يُعَاعِى, inf. n. مُعَاعَاةٌ (K, TA) and عَاعَاةٌ; (TA;) and عَوْعَى, [app. the original form,] aor. يُعَوْعِى, (K, TA,) inf. n. عَوْعَاةٌ; (TA;) and عَيْعَى, aor. يُعَيْعِى, inf. n. عَيْعَاةٌ and عِيعَآءٌ [in some copies of the K عَيْعَآء]; He chid sheep by the cry عَا or عَوْ or عَاىْ (K, TA) or عَآءٌ. (TA.)

عَا
عَا ذ and عَوْ [in the CK عُو] and عَاىْ (K, TA) and عَآءْ (TA) are Cries by which sheep are chidden. (K, TA.)

عَوٌّ
عَوٌّ ذ : see العَوَّآءُ, last sentence.

عَوَّةٌ
عَوَّةٌ ذ [mentioned in the first sentence of this art. as an inf. n.] A crying out, shouting, or clamouring; like ضَوَّةٌ: one says, سَمِعْتُ عَوَّةَ القَوْمِ i. e. [I heard] the cries, or shouts, or clamour, of the people, or party: so says AZ, and As says the like. (S.) ― -b2- See also العَوَّآءُ, last sentence. ― -b3- Also A way-mark that is set up, composed of stones: mentioned by IDrd, but incorrectly as being with damm. (TA.)

عُوَّةٌ
عُوَّةٌ ذ : see the next paragraph, last sentence.

العَوَّآءُ
العَوَّآءُ ذ (S, K) and العَوَّا (K) The dog (S, K) that howls (يَعْوِى) much. (S.) Hence the saying, عَلَيْهِ العَفَأءُ وَالكَلْبُ العَوَّآءُ [Upon him be the dust, and the howling dog]: a form of imprecation. (TA.) ― -b2- And the latter signifies also The wolf. (TA.) ― -b3- Also, both, (S, K, TA,) but the latter is the more common, and its ا is to denote the fem. gender, like that of حُبْلَى [in which it is written ى], the word being fem., (TA,) (tropical:) One of the Mansions of the Moon, (S, K, TA,) namely, the Thirteenth; (Kzw in his Descr. of the Mansions of the Moon;) consisting of five stars, (S, K,) said to be the haunch of the Lion [of which the Arabs, or some of them, extended the figure (as they did also that of the Scorpion) far beyond the limits that we assign to it: see ذِرَاعٌ]: (S:) or four stars [g, d, e and h, of Virgo], (K, and Kzw ubi suprà,) behind الصَّرْفَة [q. v.], (Kzw ibid.,) resembling an alif (K, Kzw) with the lower part turned back, in the Koofee handwriting [in which it is nearly like the Roman L (see زَاوِيَةٌ, in art. زوى)]; (Kzw ibid;) also called عُرْقُوبُ الأَسَدِ; (TA, as from the S, in my copies of which I do not find this;) they regard it as dogs following the Lion; and some say that it is the haunches of the Lion; (Kzw ubi suprà;) accord. to the A, it is thus called because it rises [a mistake for sets, aurorally, (see مَنَازِلُ القَمَرِ, in art. نزل,)] in the tail, or latter part, of the cold, as though it were howling (كَأَنَّهُ يَعْوِى) after it, driving it away, wherefore they call it طَارُودَةُ البَرْدِ: (TA:) or it is an appellation applied by the Arabs to the star that is on the edge of the left shoulder of Virgo, which is the Thirteenth Mansion of the Moon: or, accord. to some, the stars that are upon her belly and beneath her armpit; as though they were dogs howling (تَعْوِى) behind the Lion; so called because of the vehemence of the cold; for when they rise or set [aurorally], they bring cold. (Kzw in his Descr. of Virgo.) And (assumed tropical:) [The constellation Bootes;] a northern constellation, called also الصَّيَّاحُ, consisting of two and twenty stars within the figure, and one without it; the figure being that of a man having in his right hand a staff, between the stars of الفَكَّةُ and بَنَاتُ نَعْشٍ: the one that is without the figure is a red, bright star, between his thighs, [i. e. Arcturus,] called السِّمَاكُ الرَّامِحُ, and, by the Arabs, حَارِسُ السَّمَآءِ and حَارِسُ الشَّمَالِ, because it is always seen in the sky, not becoming concealed beneath the rays of the sun. (Kzw in his Descr. of the Northern Constellations.) ― -b4- Also, (K,) or the former word, (TA,) [The aged she-camel;] the نَاب of camels; (K, TA;) on the authority of AA. (TA.) ― -b5- Also, both words, (K,) the former and sometimes the latter, (S,) the former said by Az to be the more common, but MF says that the latter is the more chaste, for the former was by AAF absolutely disallowed, (TA,) The سَافِلَة, (S,) or اِسْت, (K,) [each here app. meaning anus,] of a human being; (S;) app. from عَوَى, aor. يَعْوِى, signifying “ he cried,” or “ cried loudly:” (TA:) as also ↓ عُوَّةٌ (IDrd, K, TA) and ↓ عَوَّةٌ, (Lth, K, TA,) of which last the pl. is ↓ عَوٌّ [or rather this is a coll. gen. n.] and [the pl. properly so termed is] عَوَّاتٌ: but IAar is said to have expl. العَوَّآءُ as meaning الأَسْتَاهُ [pl. of سَتَهٌ which is the original of اِسْتٌ]. (TA.)

عَاوٍ
عَاوٍ ذ [act. part. n. of عَوَى]. One says, مَا لَهُ عَاوٍ وَلَا نَابِحٌ i. e. He has not belonging to him [a howler nor a barker, meaning sheep, or goats, among which the wolf howls and in the way to which the dog barks [to defend them]. (TA.)

مُعَاوِيَةٌ
مُعَاوِيَةٌ ذ A bitch excited by lust, (Lth, A, K, TA,) that howls (تَعْوِى) to the dogs when she is in that state, and to which they howl. (Lth, A, * TA.) ― -b2- And A fox's cub. (K.) ― -b3- And أَبُو مُعَاوِيَةَ is a surname of The فَهْد [or lynx]. (K, TA.) ― -b4- The dim. of مُعَاوِيَةٌ is مُعَيَّةٌ; (S, K, TA;) thus say the people of El-Basrah; for when three ى s occur together and the first of them is the characteristic of the dim., one of them is suppressed [by them]; (S, TA;) and مُعَيِّيَةٌ; (S, K, TA; [in the CK مُعَيْيَةٌ;]) thus say the people of El-Koofeh, not suppressing anything, after the manner of those who say أُسَيِّدٌ; (S, TA;) and مُعَيْوِيَةٌ, (S, K, TA, [in the CK مُعَيْوَةٌ,]) after the manner of those who say أُسَيْوِدٌ. (S, TA.)

### Türkçe

عَوَى
1 **عَوَى** ذ , muzâri‘i **يَعْوِى**, mastarı **عُوَآءٌ** (S, K, TA) ve **عَىٌّ** ve **عَوَّةٌ** (K, TA) ve **عَوْيَةٌ**, fetha sonra sükûn ile; böylece M’de; fakat K’nın nüshalarında **عَوِيَّةٌ**, (TA,) köpek hakkında söylenir, (S, CK, TA,) ve kurt hakkında, ve çakal hakkında, (S, TA,) O bağırdı, yahut yüksek sesle bağırdı: (S:) [mânâsı: uludu:] burnunu büktü, sonra bir çığlık çıkardı: yahut çığlığını uzattı, bunu açıklıkla yapmayarak: ve ↓ **اعتوى** aynı mânâya delâlet eder: (K, TA:) [Ham s. 693’te, birincisi **نَبَحَ** ve **صَاحَ** mânâsına diye açıklanmıştır; fakat] denilmiştir ki **عَوَّةٌ** uzatılmış bir bağırmayı ifade eder; ve **نَبْحٌ** ile aynı değildir [ki bu “havlama” demektir]. (TA.) Bir darb-ı meselde şöyle denilmiştir: **لَوْ لَكَ أَعْوِى مَا عَوَيْتُ** [Eğer sana uluyor olsaydım, ulumazdım]; (TA;) yahut **لَوْ لَكَ عَوَيْتُ لَمْ أَعْوِهْ**, bunda **ه** vakıf **ه**’si olabilir; yahut mastar yerine kinaye yoluyla konulmuş olabilir; böylece mânâ **لَمْ أَعْوِ العُوَآءَ** olur: (Meyd:) şu vakıadan doğmuştur ki bir adam, çölde geceleyince, köpekler—eğer yanında bulunmasıyla ferahlayacağı bir kimse yakınında ise—işitsin ve ona karşılık versin ve o da onların ulumasıyla yol bulsun diye, ulurdu: böylece bu adam uludu ve kurt ona geldi; bunun üzerine şöyle dedi: bu, kendisine yardım etmeyecek olandan yardım isteyen kimse hakkındadır. (Meyd, * TA.) Ve bir hadiste şöyle denilmiştir: **كَأَنِّى أَسْمَعُ عُوَآءَ أَهْلِ النَّارِ** yani (mecaz kabul edilerek:) [Sanki işitiyorum] ateş ehlinin [Cehennem’in] bağırmasını yahut yüksek sesle bağırmasını [yahut ulumasını]: (TA:) [çünkü] **عَوَىَ** mecazen “sıkıntı çekti ve şikâyet etti” mânâsında kullanılır; köpeğin **عُوَآء**’undan: (Har s. 634:) IAth’ın dediğine göre, daha ziyade kurt ve köpek hakkında kullanılır. (TA.) Ve zayıf sayılan yahut zayıf bulunan kimse hakkında şöyle denir: **مَا يَعْوِى وَمَا يَنْبَحُ** (mecaz kabul edilerek:) [Ne ulur ne de havlar]. (Ham s. 693.) ― -b2- Ve **عَوَى اـِلَى الفِتْنَةِ** demektir ki (mecaz kabul edilerek:) O çağırdı (K, TA) insanları yahut bir topluluğu, (TA,) [çatışmaya ve fırkalaşmaya yahut benzerine;] **عَوَى** bu mânâda, bunu yapan kimseyi köpeğe benzetme yoluyla yahut onu küçümseme yoluyla kullanılır. (Ham s. 693.) [Ayrıca 10’a bak.] ― -b3- **عُوَآءٌ** ayrıca zayıf bir deve yavrusunun homurtulu sesini (**رُغَآء**) ifade eder: bu mânâda bir şair tarafından kullanılmıştır. (TA.) ― -b4- **عُوَآءُ المُغْتَابِ**; ve ibare **عَوَى عَنِ الرَّجُلِ**; bir sonraki paragrafta bak.

-A2- **عَوَى**, (S, K, TA,) mastarı **عَىٌّ**, (S, TA,) O bir şeyi büktü; bunun gibi ↓ **اعتوى**; ve aynı şekilde bir yayı; bunun gibi ↓ **عوّى**, (K, TA,) mastarı **تَعْوِيَةٌ**: (TA:) ve (TA) o saç büktü ve bir ip; (S, TA;) bunun gibi ↓ **عوّى**, mastarı **تَعْوِيَةٌ**. (S.) Yine şöyle denir: **عَوَى العِمَامَةَ عَيَّةً** O sarığı tek bir büküşle büktü. (TA.) Ve **عَوَيْتُ رَأْسَ النَّاقَةِ** Ben dişi devenin başını burun yularıyla çevirdim. (S, TA.) Ve **القَوْمُ صُدُورَ رِكَابهِمْ** ↓ **عوّى** ve **عَوَوْهَا** Topluluk, bindikleri develerinin göğüslerini eğdi. (TA.) Ve **عَوَى البُرَةَ** O, dişi devenin burun halkasını büktü yahut eğdi. (K, * TA.) Ve **النَّاقَةُ تَعْوِى بُرَتَهَا فِى سَيْرِهَا** Dişi deve, yürüyüşünde **خِطَام**’ı [yahut yuları] ile burun halkasını büker. (S, TA.) Ve **عَوَاهُ عَنِ الشَّىْءِ** O, onu şeyden çevirdi. (TA.) Ve tedbir sahibi, basiretli ve ihtiyatlı yahut iyi hüküm sahibi, ve dayanıklı, güçlü yahut sağlam adam hakkında şöyle denir: **ما ينهى ولا يعوى** [yani **مَا يُنْهَى وَلَا يُعْوَى** O ne yasaklanır ne de çevrilir]. (TA.) ― -b2- Ve **عَوَى** ayrıca şu mânâya gelir: O (bir adam) otuz yaşına ulaştı; böylece kolu yahut eli güçlendi ve başkasının kolunu yahut elini şiddetle büktü. (ISd, K.)

عوّى عَنِ الرَّجُلِ
2 **عوّى عَنِ الرَّجُلِ** ذ , M’de böyle; **عوى**’da da açıklamadaki **كذب**’de de şedde ile; fakat K’da ↓ **عَوَى** [şeddesiz]; (TA;) (mecaz kabul edilerek:) O, adamdan savdı yahut onu savundu; eş anlamlısı **كَذَّبَ** ve **رَدَّ**: (M, K, TA:) S’de, M’de söylenenin benzeri söylenmiştir; S’de **عَوَّيْتُ عَنِ الرَّجُلِ** şu mânâda açıklanır: (mecaz kabul edilerek:) Ben adamdan savdım yahut onu savundum (**كذّبت عنه**), ve onun gıybetçisine yahut ayıplayıcısına karşı cevap verdim (**رَدَدْت عَلَى مُغْتَابِهِ**): ve A’da bu ibarenin mecaz olduğu söylenmiş ve şu mânâda açıklanmıştır: (mecaz:) Ben adamdan gıybetçinin yahut ayıplayıcının yaygarasını [yahut bizim dediğimiz gibi havlamasını] savdım (**المُغْتَابِ ↓ رَدَدْت عَنْهُ عُوَآءَ**): böylece bu üçünün hepsi şedde için açık otoritelerdir. (TA.) [Freytag, S’deki ibareyi K’daki okunuşla uyumlu göstermiş ve garip biçimde, ardından **عن** gelen fiili “Mendacii arguit et refellit” mânâsında açıklamıştır.] -A2- Ayrıca 1’in ikinci yarısında, üç yerde, bak.

عاوى الكِلَابَ
3 **عاوى الكِلَابَ** ذ O, köpeklere bağırdı yahut yüksek sesle bağırdı, [mânâsı: uludu,] onlar da ona böyle yaptı. (S, TA.) Ve [bundan] **عَاوَاهُمْ**, (K, TA,) mastarı **مُعَاوَاةٌ**, (TA,) O, onlara, [yani insanlara,] bağırdı yahut yüksek sesle bağırdı, onlar da ona böyle yaptı. (K, TA.)

تعاوت الكِلَابُ
6 **تعاوت الكِلَابُ** ذ Köpekler birbirine bağırdı yahut yüksek sesle bağırdı, [mânâsı: uludu]. (TA.) ― -b2- Ve **تَعَاوَوْا عَلَيْهِ**, (K, TA,) ve **تَغَاوَوْا**, (TA,) Onun aleyhine toplandılar, (K, TA,) yahut birbirlerine yardım ettiler, (TA,) onun aleyhine. (K, TA.)

انعوى
7 **انعوى** ذ O büküldü [yahut buruldu]. (S, K.)

اعتوى
8 **اعتوى** ذ : 1’in ilk cümlesine bak: -A2- ve aynı şekilde ikinci yarıda da.

استعوى كَلْبًا
10 **استعوى كَلْبًا** ذ [O, bir köpeği bağırmaya yahut yüksek sesle bağırmaya yahut ulumaya kışkırttı]. (Esh-Shلfi'ee, TA, md. **حمى**.) ― -b2- Ve **اِسْتَعْوَاهُمْ** O, onlardan yardım yahut imdat istedi yahut talep etti: (K, TA:) yahut S’ye göre, mânâsı **نَعَقَ بِهِمْ اـِلَى الفِتْنَةِ**’dir [onları yaygara yahut bağırışla fitneye, çatışmaya ve fırkalaşmaya yahut benzerine sevk etti]: (TA: [S’nin nüshalarımın birinde, **اـِذَا نَعَقَ بِهِمْ** yerine, JM ve PS’de ve TA’da da izlenen okunuş olan, **اذا يُغْوِيهِمْ** buluyorum; bu görünüşe göre bir yanlış yazımdır: ayrıca **عَوَى اـِلَى الفِتْنَةِ**’ye bak:]) Z’ye göre, mânâsı: onlardan, arkasından bağırmalarını yahut yüksek sesle bağırmalarını istemesidir. (TA.) -A2- **اِسْتَعْوَيْتُهُ** Ben ondan, saç yahut ip bükmesini istedim yahut talep ettim. (S.)

عَاعَى
R. Q. 1 **عَاعَى** ذ , [K’da bu maddede zikredilmiştir, ve ayrıca, fakat açıklamasız olarak, md. **عيع**’de,] muzâri‘i **يُعَاعِى**, mastarı **مُعَاعَاةٌ** (K, TA) ve **عَاعَاةٌ**; (TA;) ve **عَوْعَى**, [görünüşe göre asıl şekil,] muzâri‘i **يُعَوْعِى**, (K, TA,) mastarı **عَوْعَاةٌ**; (TA;) ve **عَيْعَى**, muzâri‘i **يُعَيْعِى**, mastarı **عَيْعَاةٌ** ve **عِيعَآءٌ** [K’nın bazı nüshalarında **عَيْعَآء**]; O, koyunları **عَا** yahut **عَوْ** yahut **عَاىْ** (K, TA) yahut **عَآءٌ** nidasıyla azarladı. (TA.)

عَا
**عَا** ذ ve **عَوْ** [CK’de **عُو**] ve **عَاىْ** (K, TA) ve **عَآءْ** (TA) koyunların azarlanması için olan nidâlardır. (K, TA.)

عَوٌّ
**عَوٌّ** ذ : **العَوَّآءُ**’a bak, son cümle.

عَوَّةٌ
**عَوَّةٌ** ذ [bu maddede ilk cümlede mastar olarak zikredilmiştir] Bir bağırma, haykırma yahut yaygara; **ضَوَّةٌ** gibidir: şöyle denir: **سَمِعْتُ عَوَّةَ القَوْمِ** yani [Ben işittim] topluluğun yahut grubun bağırışlarını yahut haykırışlarını yahut yaygarasını: AZ böyle der, As da benzerini söyler. (S.) ― -b2- Ayrıca **العَوَّآءُ**’a bak, son cümle. ― -b3- Ayrıca taşlardan oluşan, dikilen bir yol işareti: IDrd tarafından zikredilmiştir; fakat damme ile olduğu şeklinde yanlış olarak. (TA.)

عُوَّةٌ
**عُوَّةٌ** ذ : bir sonraki paragrafa bak, son cümle.

العَوَّآءُ
**العَوَّآءُ** ذ (S, K) ve **العَوَّا** (K) Çokça uluyan (**يَعْوِى**) köpek. (S.) Bundan şu söz: **عَلَيْهِ العَفَأءُ وَالكَلْبُ العَوَّآءُ** [Üzerine toz ve uluyan köpek olsun]: bir beddua kalıbı. (TA.) ― -b2- Ve ikincisi ayrıca kurdu ifade eder. (TA.) ― -b3- Ayrıca, ikisi de, (S, K, TA,) fakat ikincisi daha yaygındır; ve onun **ا**’sı dişilik için olup **حُبْلَى**’daki gibidir [onda **ى** ile yazılır], kelime dişidir, (TA,) (mecaz:) Ayın menzillerinden biri, (S, K, TA,) yani on üçüncüsü; (Kzw, Ayın Menzillerinin Tasviri’nde;) beş yıldızdan oluşur, (S, K,) Aslanın kalçası olduğu söylenir [Arapların, yahut bazılarının, şekli (Akrep’inkini de yaptıkları gibi) bizim ona verdiğimiz sınırların çok ötesine uzattıkları: **ذِرَاعٌ**’a bak]: (S:) yahut dört yıldız [Başak’ın g, d, e ve h’si], (K, ve Kzw, adı geçen yerde,) **الصَّرْفَة**’nin [bk.] arkasında, (Kzw, orada,) bir elif’e benzer (K, Kzw) alt kısmı geri çevrilmiş olarak, Kûfî yazıda [onda Roma L’sine neredeyse benzer (bk. **زَاوِيَةٌ**, md. **زوى**)]; (Kzw, orada;) ayrıca **عُرْقُوبُ الأَسَدِ** diye de adlandırılır; (TA, S’den olarak; benim S nüshalarımda bunu bulmuyorum;) onu Aslanı takip eden köpekler sayarlar; ve bazıları onun Aslanın kalçaları olduğunu söyler; (Kzw, adı geçen yerde;) A’ya göre, soğuğun kuyruğunda yahut son kısmında yükseldiği [seherî batışı için bir hata, (bk. **مَنَازِلُ القَمَرِ**, md. **نزل,**)] için böyle adlandırılmıştır; sanki onun ardından uluyormuş (**كَأَنَّهُ يَعْوِى**) gibi, onu kovarak; bu yüzden ona **طَارُودَةُ البَرْدِ** derler: (TA:) yahut Arapların, Başak’ın sol omzunun kenarında olan yıldıza verdikleri addır; bu, Ayın on üçüncü menzilidir: yahut bazılarına göre, onun karnı üzerinde ve koltuk altının altında olan yıldızlar; sanki Aslanın arkasından uluyan (**تَعْوِى**) köpekler gibi; soğuğun şiddetinden dolayı böyle adlandırılmıştır; çünkü doğduklarında yahut battıklarında [seherî], soğuk getirirler. (Kzw, Başak’ın Tasviri’nde.) Ve (mecaz kabul edilerek:) [**Bootes** takımyıldızı;] kuzeyî bir takımyıldız, ayrıca **الصَّيَّاحُ** diye adlandırılır; şeklin içinde yirmi iki yıldızdan ve dışında bir yıldızdan oluşur; şekil, sağ elinde bir değnek bulunan bir adam şeklindedir; **الفَكَّةُ** ve **بَنَاتُ نَعْشٍ** yıldızları arasındadır: şeklin dışında olan, uylukları arasında, [yani Arcturus,] kırmızı, parlak bir yıldızdır; **السِّمَاكُ الرَّامِحُ** diye adlandırılır; ve Araplarca **حَارِسُ السَّمَآءِ** ve **حَارِسُ الشَّمَالِ** diye adlandırılır; çünkü gökte daima görülür, güneş ışınlarının altında gizlenir hâle gelmez. (Kzw, Kuzey Takımyıldızlarının Tasviri’nde.) ― -b4- Ayrıca, (K,) yahut birinci kelime, (TA,) [yaşlı dişi deve;] develerin **نَاب**’ı; (K, TA;) AA rivayetiyle. (TA.) ― -b5- Ayrıca, iki kelime de, (K,) birincisi ve bazen ikincisi, (S,) birincisinin daha yaygın olduğunu Az söylemiştir; fakat MF, ikincisinin daha fasih olduğunu söyler; çünkü birincisi AAF tarafından kesinlikle reddedilmişti, (TA,) insanın **سَافِلَة**’si, (S,) yahut **اِسْت**’i, (K,) [burada her biri görünüşe göre makat mânâsında,] bir insanın; (S;) görünüşe göre **عَوَى**, muzâri‘i **يَعْوِى**, “bağırdı” yahut “yüksek sesle bağırdı” mânâsından: (TA:) bunun gibi ↓ **عُوَّةٌ** (IDrd, K, TA) ve ↓ **عَوَّةٌ**, (Lth, K, TA,) bunun sonuncusunun çoğulu ↓ **عَوٌّ** [yahut daha doğrusu bu bir cins-isimdir] ve [asıl çoğul] **عَوَّاتٌ**: fakat IAar’ın **العَوَّآءُ**’u **الأَسْتَاهُ** [**سَتَهٌ**’nin çoğulu; bu da **اِسْتٌ**’ün aslıdır] mânâsında açıkladığı söylenmiştir. (TA.)

عَاوٍ
**عَاوٍ** ذ [**عَوَى**’nın ism-i fâili]. Şöyle denir: **مَا لَهُ عَاوٍ وَلَا نَابِحٌ** yani Onda, kendisine ait olarak, [ne bir uluyan ne de bir havlayan vardır; yani koyun yahut keçi; onların arasında kurt ulur ve onlara giden yolda köpek havlar [onları savunmak için]. (TA.)

مُعَاوِيَةٌ
**مُعَاوِيَةٌ** ذ Şehvetle kışkırtılmış bir dişi köpek, (Lth, A, K, TA,) o hâlde iken köpeklere uluyan (**تَعْوِى**), ve onların da kendisine uluduğu. (Lth, A, * TA.) ― -b2- Ve bir tilki yavrusu. (K.) ― -b3- Ve **أَبُو مُعَاوِيَةَ** **فَهْد**’in [yahut vaşağın] bir lakabıdır. (K, TA.) ― -b4- **مُعَاوِيَةٌ**’nin tasğîri **مُعَيَّةٌ**’dir; (S, K, TA;) Basra ehli böyle der; çünkü üç **ى** bir araya geldiğinde ve onların ilki tasğîrin alâmeti olduğunda, onlardan biri düşürülür [onlarca]; (S, TA;) ve **مُعَيِّيَةٌ**; (S, K, TA; [CK’de **مُعَيْيَةٌ**;]) Kûfe ehli böyle der; **أُسَيِّدٌ** diyenlerin yolu üzere, hiçbir şeyi düşürmeyerek; (S, TA;) ve **مُعَيْوِيَةٌ**, (S, K, TA, [CK’de **مُعَيْوَةٌ**,]) **أُسَيْوِدٌ** diyenlerin yolu üzere. (S, TA.)
