# عيش — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D8%B4/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%8A%D8%B4/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عيش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D8%B4.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عيش

عَاشَ
1 عَاشَ ذ , (S, A, O, Msb, K,) aor. يَعِيشُ, inf. n. عَيْشٌ (S, O, Msb, K) and مَعَاشٌ and مَعِيشٌ (S, O, K.) and مَعِيشَةٌ and عِيشَةٌ and عَيْشُوشَةٌ (O, K) and in the dial. of El-Azd مَعُوشَةٌ, (K in art. عوش, and TA.) He lived; (S, A, * O, K;) [he passed life in a particular manner of state:] he became possessed of life. (Msb.) You say,. عَاشَ فُلَانٌ عِيشَةً رَاضِيَةً Such a one lived a pleasant [life (if we regard عِيشَة as a simple inf. n., as it is said to be above,) or] state [or sort] of life. (A.) [See also عِيشَةٌ, below.]

2 عَيَّشَ see 4

عايشهُ
3 عايشهُ ذ , inf. n. مُعَايَشَةٌ, He lived with him; like as you say عَاشَرَهُ. (TA.)

اعاشهُ
4 اعاشهُ ذ He (God, S, A) made him to live; (S, A, O, * K;) as also ↓ عيّشهُ, (O, * K,) inf. n. تَعْيِيشٌ. (TA.) You say, اعاشهُ اللّٰهُ عِيشَةً رَاضِيَةٌ [God made him to live a pleasant life, or state or sort of life]. (S.)

تعيّش
5 تعيّش ذ He constrained himself to obtain the means of life: (S;) or he had what was barely sufficient, of sustenance, nothing remaining over and above it. (TA.)

تعايشوا
6 تعايشوا ذ [They lived together: one with another]. You say, تعايشوا بِأُلْفَةٍ وَمَوَدَّةٍ [They lived together with sociableness and affection, (A, TA.)

عَيْشٌ
عَيْشٌ ذ [an inf. n. of 1. ― -b2- As a subst.,] Life: (S, O, K;) or particularly animal life. (Kull p. 262.) It is said in a prove., أَنْتَ مَرَّةٌ عَيْشٌ وَمَرَّةٌ جَيْشٌ. meaning, Thou act at one time in an easy state of life, and at one time in the state of life of warriors: (A 'Obeyd, as cited in the TA: [but for عَيْشِ غَزِىّ in my original, we should perhaps read عَيْشٍ عَزِيزٍ, i. e. a difficult state of life:) or thou benefitest at one time, and injurest at another (TA. And a man to whom IAar said “ How is such a one '” answered عَيْشٌ وَجَيْشٌ, meaning At one time with me, and at one time against me. (TA. [See also Freytag's Arab. Prov. i. 70 and ii. 699 ― -b3- Also I. q. مَعِيشَةٌ, in senses pointed out below (K.) see the latter, in four places. ― -b4- And [hence,] Wheat, or other food; syn. طَعَامٌ; (IDrd, A, O, K;) in the dial. of El-Hijلz, (A.) or of El-Yemen: (IDrd, O, TA:) and seed-produce; in the dial. of El-Hijلz: (A, TA:) and bread; (K:) in the dial. of Egypt. (TA.)

عِيشَةٌ
عِيشَةٌ ذ [see 1, in two places. ― -b2- ] A state, (A,) or sort. (TA,) of life. (A, TA.) You say, عَاشَ عِيشَةُ صِدْقٍ, and عِيشَةَ سَوْءٍ, He lived a good sort of life, and an evil sort of life. (TA.)

عَيَّاشٌ
عَيَّاشٌ ذ : see the paragraph here following.

عَائِشٌ
عَائِشٌ ذ [Living:] having life: and in like manner, but in an intensive sense, (app. meaning having much of the means of life or living well.) ↓ عَيَّاشٌ: fem. of the former with ة. (Msb.) ― -b2- A man in a good state or condition [of life] (Lth, A, O, K.)

مَعَاشٌ
مَعَاشٌ ذ and ↓ مَعِيشٌ may be used as substantives as well as inf. ns., like مَعَابٌ and مَعِيبٌ; (S, O, TA;) and signify, like مَعِيشَةٌ, That whereby one lives: or that [place and time] in which one lives: (TA:) [or rather, they have both these significations; but معاش has generally the latter. whereas معيشة, q. v., and معيش, are generally used in the former sense, or one similar to it:] مَعَاشٌ also signifies the place of subsistence; or the known, or usual, place thereof: and the time wherein one seeks sustenance. (TA.) Thus, (TA,) الأَرْضُ مَعَاشُ الخَلْقِ [The earth is the place of subsistence of mankind, or of the created beings]. (A, O, TA.) And النَّهَارُ مَعَاشٌ The day is the time for seeking sustenance: as in the Kur, lxxviii. 11. (O, TA.) See also مَعِيشَةٌ, in two places.

مَعِيشٌ
مَعِيشٌ ذ : see مَعِيشَةٌ, in four places: and مَعَاشٌ.

مَعِيشَةٌ
مَعِيشَةٌ ذ inf. n. of عَاشَ [q. v.]. (K.) ― -b2- Also Victuals, living, sustenance, or food and drink by which one lives; (Lth, A, O, K;) as also ↓ عَيْشٌ; (A;) whence you say that dates are the عَيْش of such a family: (TA:) that whereby life subsists; the means of life or subsistence; (A, K;) as also ↓ عَيْشٌ: (A, TA:) that whereby one lives; as also ↓ عَيْشٌ (A, K, TA) and ↓ مَعَاشٌ and ↓ مَعِيشٌ; (TA;) or [the state] wherein one lives; (A, K, TA;) as also ↓ عَيْشٌ (A) and ↓ مَعَاشٌ and ↓ مَعِيشٌ: (TA:) the means of obtaining that whereby one lives: (Aboo-Is-hلk, TA:) the gain, or earnings, by means of which a man lives; (Mgh, Msb;) as also ↓ مَعِيشٌ: (Msb:) the pl. is مَعَايِشُ, (S, O, Msb,) accord. to general opinion, (Msb,) without ء, (S, O, Msb,) when formed from the original of the sing., which is مَعْيِشَةٌ, of the measure مَفْعِلَةٌ; (S, O;) or because it is from عَاشَ, so that the measure of the pl. is مَفَاعِلُ: (Msb:) but when it is formed from the secondary form of the sing., it is with ء, [مَعَائِشُ,] مَفْعِلَةٌ being in this case likened to فَعِيلَةٌ, like as مَصَائِبُ is with ء because the ى [in its sing.] is quiescent; but some of the grammarians hold this latter pl. to be incorrect: (S, O:) all the Basree grammarians hold it to be so: (TA:) or, accord. to some, ↓ مَعِيشٌ and مَعِيشَةٌ are from معش; and the pl. in question is therefore of the measure فَعَائِلُ, with ء. (Msb.) ― -b3- مَعِيشَةٌ ضَنْكٌ The punishment of the grave: (O, K:) so, accord. to most of the expositors, in the Kur xx. 123: or, as some say, [strait sustenance] in the fire of hell. (O, TA.)

مُتَعَيِّشٌ
مُتَعَيِّشٌ ذ One who constrains himself to obtain the means of life: (TA:) or who has what is barely sufficient, of sustenance, nothing remaining over and above it. (Lth, A, O, K.)

### Türkçe

**عَاشَ**
1 **عَاشَ** ذ , (S, A, O, Msb, K,) muzâri‘ **يَعِيشُ**, mastar ismi **عَيْشٌ** (S, O, Msb, K) ve **مَعَاشٌ** ve **مَعِيشٌ** (S, O, K.) ve **مَعِيشَةٌ** ve **عِيشَةٌ** ve **عَيْشُوشَةٌ** (O, K) ve El-Azd lehçesinde **مَعُوشَةٌ**, (K, **عوش** maddesinde, ve TA.) Yaşadı; (S, A, * O, K;) [hayatı belirli bir tarz veya hâl üzere geçirdi:] hayata sahip oldu. (Msb.) Şöyle dersin: **عَاشَ فُلَانٌ عِيشَةً رَاضِيَةً** Böyle biri hoş bir [hayat (eğer **عِيشَة**’yi yukarıda söylendiği üzere basit bir mastar ismi sayarsak,) yahut] hayat hâli [veya türü] yaşadı. (A.) [Aşağıda **عِيشَةٌ**’ye de bak.]

2 **عَيَّشَ** 4’e bak

**عايشهُ**
3 **عايشهُ** ذ , mastar ismi **مُعَايَشَةٌ**, Onunla birlikte yaşadı; tıpkı **عَاشَرَهُ** dediğin gibi. (TA.)

**اعاشهُ**
4 **اعاشهُ** ذ O (Allah, S, A) onu yaşattı; (S, A, O, * K;) bunun gibi ↓ **عيّشهُ**, (O, * K,) mastar ismi **تَعْيِيشٌ**. (TA.) Şöyle dersin: **اعاشهُ اللّٰهُ عِيشَةً رَاضِيَةٌ** [Allah onu hoş bir hayat, yahut hayat hâli veya türü üzere yaşattı]. (S.)

**تعيّش**
5 **تعيّش** ذ Geçim vasıtalarını elde etmek için kendini zorladı: (S;) yahut, rızıktan ancak zar zor yeterli olana sahip oldu, ondan fazla hiçbir şey artmadı. (TA.)

**تعايشوا**
6 **تعايشوا** ذ [Birbirleriyle birlikte yaşadılar]. Şöyle dersin: **تعايشوا بِأُلْفَةٍ وَمَوَدَّةٍ** [Ülfet ve sevgi ile birlikte yaşadılar], (A, TA.)

**عَيْشٌ**
**عَيْشٌ** ذ [1’in mastar ismidir. ― -b2- İsim olarak,] Hayat: (S, O, K;) yahut özellikle hayvanî hayat. (Kull s. 262.) Bir darbımeselde şöyle denir: **أَنْتَ مَرَّةٌ عَيْشٌ وَمَرَّةٌ جَيْشٌ**; mânâsı: Sen bir vakit kolay bir hayat hâlinde davranırsın, bir vakit de savaşçıların hayat hâlinde: (A ‘Obeyd, TA’da nakledildiği üzere: [fakat aslî nüshamda **عَيْشِ غَزِىّ** yerine belki **عَيْشٍ عَزِيزٍ**, yani zor bir hayat hâli, okunmalıdır:) yahut sen bir vakit fayda verirsin, bir vakit de zarar verirsin. (TA.) Ve IAar’a “Falanca nasıldır?” denildiğinde, bir adam **عَيْشٌ وَجَيْشٌ** diye cevap verdi; mânâsı: Bir vakit benimle, bir vakit bana karşı. (TA. [Freytag’ın Arab. Prov. i. 70 ve ii. 699’una da bak.] ― -b3- Ayrıca I. q. **مَعِيشَةٌ**, aşağıda işaret edilen mânâlarda (K.) ikincisine bak, dört yerde. ― -b4- Ve [bundan dolayı,] Buğday, yahut başka yiyecek; eş anlamlısı **طَعَامٌ**; (IDrd, A, O, K;) El-Hijâz lehçesinde, (A.) yahut El-Yemen lehçesinde: (IDrd, O, TA:) ve tohum mahsulü; El-Hijâz lehçesinde: (A, TA:) ve ekmek; (K:) Mısır lehçesinde. (TA.)

**عِيشَةٌ**
**عِيشَةٌ** ذ [iki yerde 1’e bak. ― -b2- ] Hayatın bir hâli, (A,) yahut türü. (TA,) (A, TA.) Şöyle dersin: **عَاشَ عِيشَةُ صِدْقٍ**, ve **عِيشَةَ سَوْءٍ**, İyi bir hayat türü yaşadı, ve kötü bir hayat türü yaşadı. (TA.)

**عَيَّاشٌ**
**عَيَّاشٌ** ذ : Buradan sonraki paragrafa bak.

**عَائِشٌ**
**عَائِشٌ** ذ [Yaşayan:] hayata sahip olan: ve aynı şekilde, fakat mübalağa mânâsında, (görünüşe göre geçim vasıtası çok olan yahut iyi yaşayan mânâsında.) ↓ **عَيَّاشٌ**: birincinin müennesi ة iledir. (Msb.) ― -b2- Hayat [hâli] iyi olan bir adam. (Lth, A, O, K.)

**مَعَاشٌ**
**مَعَاشٌ** ذ ve ↓ **مَعِيشٌ** isim olarak da mastar ismi olarak da kullanılabilir; tıpkı **مَعَابٌ** ve **مَعِيبٌ** gibi; (S, O, TA;) ve **مَعِيشَةٌ** gibi şu mânâya gelir: Kişinin onunla yaşadığı şey: yahut kişinin içinde yaşadığı [yer ve zaman]: (TA:) [yahut daha doğrusu, ikisi de bu iki mânâyı taşır; fakat **مَعَاشٌ** genellikle ikincisini taşır; **مَعِيشَةٌ**, bkz., ve **مَعِيشٌ** ise genellikle birincide, yahut ona benzer bir mânâda kullanılır:] **مَعَاشٌ** ayrıca rızık yeri; yahut onun bilinen, yahut alışılmış, yeri; ve kişinin rızık aradığı zaman mânâsına gelir. (TA.) Böylece, (TA,) **الأَرْضُ مَعَاشُ الخَلْقِ** [Yeryüzü insanların, yahut yaratılmışların, rızık yeridir]. (A, O, TA.) Ve **النَّهَارُ مَعَاشٌ** Gündüz rızık arama zamanıdır: Kur’ân’da, lxxviii. 11’de olduğu gibi. (O, TA.) Ayrıca iki yerde **مَعِيشَةٌ**’ye bak.

**مَعِيشٌ**
**مَعِيشٌ** ذ : dört yerde **مَعِيشَةٌ**’ye bak: ve **مَعَاشٌ**’a.

**مَعِيشَةٌ**
**مَعِيشَةٌ** ذ **عَاشَ**’ın mastar ismidir [bkz.]. (K.) ― -b2- Ayrıca azık, geçim, rızık, yahut kişinin onunla yaşadığı yiyecek ve içecek; (Lth, A, O, K;) bunun gibi ↓ **عَيْشٌ**; (A;) buradan, hurmaların falanca ailenin **عَيْش**’i olduğunu söylersin: (TA:) hayatın onunla ayakta durduğu şey; geçim yahut rızık vasıtası; (A, K;) bunun gibi ↓ **عَيْشٌ**: (A, TA:) kişinin onunla yaşadığı şey; bunun gibi ↓ **عَيْشٌ** (A, K, TA) ve ↓ **مَعَاشٌ** ve ↓ **مَعِيشٌ**; (TA;) yahut kişinin içinde yaşadığı [hâl]; (A, K, TA;) bunun gibi ↓ **عَيْشٌ** (A) ve ↓ **مَعَاشٌ** ve ↓ **مَعِيشٌ**: (TA:) kişinin onunla yaşadığı şeyi elde etme vasıtaları: (Aboo-Is-hâk, TA:) bir adamın onunla yaşadığı kazanç yahut gelir; (Mgh, Msb;) bunun gibi ↓ **مَعِيشٌ**: (Msb:) çoğulu **مَعَايِشُ**’tur, (S, O, Msb,) genel görüşe göre, (Msb,) ء’siz, (S, O, Msb,) tekilin aslından yapıldığında; onun aslı **مَعْيِشَةٌ** olup **مَفْعِلَةٌ** veznindedir; (S, O;) yahut **عَاشَ**’tan olduğu için, böylece çoğulun vezni **مَفَاعِلُ** olur: (Msb:) fakat tekilin ikincil şekilden yapıldığında, ء iledir, [**مَعَائِشُ**], bu durumda **مَفْعِلَةٌ**, **فَعِيلَةٌ**’ye benzetilir; tıpkı **مَصَائِبُ**’un ء ile olması gibi; çünkü ى [tekilinde] sâkindir; fakat nahivcilerin bir kısmı bu son çoğulu yanlış sayar: (S, O:) bütün Basralı nahivciler onu böyle sayar: (TA:) yahut, bazılarına göre, ↓ **مَعِيشٌ** ve **مَعِيشَةٌ** **معش**’tandır; ve söz konusu çoğul bu sebeple **فَعَائِلُ** veznindedir, ء ile. (Msb.) ― -b3- **مَعِيشَةٌ ضَنْكٌ** Kabir azabı: (O, K:) Kur’ân xx. 123’te, müfessirlerin çoğuna göre böyledir: yahut bazılarına göre, cehennem ateşinde [dar rızık]. (O, TA.)

**مُتَعَيِّشٌ**
**مُتَعَيِّشٌ** ذ Geçim vasıtalarını elde etmek için kendini zorlayan kimse: (TA:) yahut, rızıktan ancak zar zor yeterli olana sahip olan, ondan fazla hiçbir şey artmayan kimse. (Lth, A, O, K.)
