# عيف — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D9%81/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%8A%D9%81/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عيف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D9%81.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عيف

عَافَهُ
1 عَافَهُ ذ , aor. يَعَافَهُ, (S, Mgh, O, Msb, K,) and يَعِيفُهُ, (Fr, O, K,) inf. n. عِيَافٌ, (S, Mgh, O,) or عِيَافَةٌ, (Msb, [but probably a mistranscription for the former,]) or both, or the latter is a simple subst., and the former is an inf. n., also عَيْفٌ and عَيَفَانٌ, (ISd, K,) He (a man, S, O, Msb, [and any animal,]) disliked it, or loathed it, (S, Mgh, O, Msb, K,) namely, food, (S, O, Msb, K,) or water, (Mgh,) or beverage, (S, O, Msb, K,) and would not drink it, (S, O, K,) and sometimes it is said in relation to other things, (K,) but mostly in relation to food: (ISd, TA:) and ↓ اِعْتَافَهُ signifies the same as عَافَهُ. (TA.) A poet says, (namely, Anas Ibn-Mudrik, O, TA, and so in a copy of the S,)
اـِنِّى وَقَتْلِى سُلَيْكًا ثُمَّ أَعْقِلُهُ
كَالثَّوْرِ يُضْرَبُ لَمَّا عَافَتِ البَقَرُ
[Verily I, in the case of my slaying Suleyk and then giving the bloodwit for slaying him, am like the bull that is beaten when the cows loathe the water]: for when the cows hold back from entering into the water and drinking, they are not beaten, because they have milk, but only the bull is beaten, in order that they may be frightened, and therefore drink. (S, O, TA. [See also the Ham, p. 416; where the former hemistich is somewhat differently related.]) And hence the saying, هٰذَا مِمَّا يَعَافُهُالطَّبْعُ [This is of the things that the natural disposition dislikes, or loathes]. (Mgh.) -A2- عِفْتُ الطَّيْرَ, aor. أَعِيفُهَا, inf. n. عِيَافَةٌ, I augured from the birds, (S, O, K, TA,) good or evil, (O, K, TA,) taking warning, or the like, by considering their names, and their places of alighting (S, O, K, TA) and of passage, (TA,) and their cries: thus, correctly, as in the T and S and M and L, i. e. وَأَصْوَاتِهَا; for which the authors of the O and K have substituted وَأَنْوَائِهَا, deceived by the word مَسَاقِط in what goes before: and the verb is used in like manner in relation to gazelles or other animals passing with the right side, or the left side, turned towards the spectator: (TA:) العِيَافَةُ primarily signifies the man's throwing a pebble at a bird, or crying out at it; and, if it turn its right side towards him in flying, the auguring good from it; and if its left side, evil: (Har p. 308:) or, accord. to Az, it signifies the seeing a bird, (TA,) or a raven, or crow, (Msb, TA,) or the like, (Msb,) and auguring evil [or good] therefrom: (Msb, TA:) and also the saying [a thing] conjecturally, or surmising; without seeing anything: and it is said in a trad. to be مِنَ الجِبْتِ [expl. in art. جبت]: the verb in عِفْتُ الطَّيْرَ, as ISd says, is originally عَيِفْتُ. (TA.) -A3- عَافَتِ الطَّيْرُ, aor. تَعِيفُ, inf. n. عَيْفٌ, (S, O, K,) is like عافت having for its aor, تَعُوفُ and inf. n. عَوْفٌ, (K, TA,) i. e. (TA) The birds circled over the water, or over carcasses or corpses, and went to and fro, not going away, desiring to alight. (S, O, TA. [See also art. عوف.])

أَعَافُوا
4 أَعَافُوا ذ [They became in the condition of finding that] their beasts disliked, or loathed, the water, and would not drink it. (ISk, O, K.)

تعيّف
5 تعيّف ذ is probably used as signifying He practised عِيَافَة, i. e. auguration from birds, &c. see its part. n., below.]

8 اـِعْتَيَفَ see 1, first sentence. -A2- Accord. to Ibn- 'Abbلd, (O,) اعتاف signifies He furnished himself with provisions for journeying. (O, K.)

عَيْفَةٌ
عَيْفَةٌ ذ is a term employed in the case when a woman brings forth and her milk is suppressed in her breast, wherefore her fellow-wife, or female neighbour, draws it, by the single sucking and the two suckings: (Nh, O, L, K, * TA: but in the K, فَتَرْضِعُهَا is erroneously put for فَتَرْضِعُهُ; and المَرَّةَ and المَرَّتَيْنِ are put for المَرَّةَ and المَرَّتَيْنِ: TA:) thus in the saying of ElMugheereh, (O, K, TA,) as expl. by himself, (O, TA,) لَا تُحَرِّمُ العَيْفَةُ [i. e. The woman's sucking once and twice in drawing the breast of another woman whose milk is suppressed after child-birth will not render unlawful the marriage of either of them to a relation of the other, nor the marriage of a relation of either to a relation of the other; as the case of regular or continued suckling of a child does]: (O, K, TA: [but in the O and CK, تُحَرَّمُ is erroneously put for تُحَرِّمُ: see a similar saying voce مَزَّةٌ:]) the action is performed in order that the obstructed channels by which the milk issues may become opened: and it is thus termed because the woman loathes it: (Az, O, K:) A'Obeyd says, We know not العَيْفَة in sucking the breast, but think it to be العُفَّة: his saying thus, however, is disapproved by Az. (O, K, * TA.) -A2- عَيْفَةٌ is also the subst. from عَافَتِ الطَّيْرُ [q. v., app. signifying A circling of birds over the water, &c.]. (S, O, K.)

عِيفَةٌ
عِيفَةٌ ذ A good thing: (O:) or the choice, or best, or excellent, of camels or cattle or other property: (K:) like عِيمَةٌ. (O, K.)

العَيَافُ
العَيَافُ ذ and الطَّرِيدَةُ are Two games (Sh, O, K) of the boys of the Arabs of the desert: (Sh, O: [see the latter of these words:]) or the former is what is called لُعْبَةُ الغُمَيْصَآءِ, or, as in some of the copies of the K, الغُمَيْضَآءِ. (K, TA. [But I do not find elsewhere الغُمَيْصَآء as the name of a game, nor الغُمَيْضَآء in any sense.])

عَيُوفٌ
عَيُوفٌ ذ : see عَائِفٌ. Applied to a camel, it means That smells the water and then leaves it, though thirsty. (S, O, K.)

عَيْفانٌ
عَيْفانٌ ذ : see عَائِفٌ.

عَيَفَانٌ
عَيَفَانٌ ذ , like تَيَّهَانٌ, (O, K,) or عَيِّفَانٌ, like تَيِّهَانٌ, (so in the CK,) One whose natural disposition, (O, K,) and habit, or wont, (K,) it is to dislike, or loathe, a thing. (O, K.)

عَائِفٌ
عَائِفٌ ذ Disliking, or loathing, food or beverage: (S, TA:) and ↓ عَيُوفٌ and ↓ عَيْفَانٌ, applied to a man, signify the same as عَائِفٌ [app. in this sense: see an ex. of the former in a verse of Ibn-Mukbil cited voce سَوْفَ, last sentence]. (TA.) -A2- Auguring, or divining, (S, O, K,) from birds or other things. (O, K,) ― -b2- كَانَ عَائِفًا, said of Shureyh, in a trad, of Ibn-Seereen, means He was true in conjecture and opinion: like the saying, of him who is right in his opinion, مَا هُوَ اـِلَّا كَاهِنٌ; and of him who is eloquent in his speech, مَا هُوَ اـِلَّا سَاحِرٌ. (TA.) -A3- طَيْرٌ عَائِفَةٌ Birds circling over water, or over carcasses or corpses, and going to and fro, not going away, desiring to alight. (S, O.) And نُسُورٌ عَوَائِفُ [Vultures] circling over the slain, and going to and fro. (TA.)

مَعِيفٌ
مَعِيفٌ ذ , applied to food [and beverage], Disliked, or loathed. (Msb.)

مُتَعَيِّفٌ
مُتَعَيِّفٌ ذ One who practises auguration from birds [&c.]. (Har p. 564.)

### Türkçe

**عَافَهُ**
1 **عَافَهُ** ذ, muzâri‘i **يَعَافَهُ**, (S, Mgh, O, Msb, K,) ve **يَعِيفُهُ**, (Fr, O, K,) mastarı **عِيَافٌ**, (S, Mgh, O,) yahut **عِيَافَةٌ**, (Msb, [fakat muhtemelen birincisi yerine yanlış yazımdır,]) yahut ikisi birden; yahut ikincisi basit bir isimdir ve birincisi mastardır; ayrıca **عَيْفٌ** ve **عَيَفَانٌ**, (ISd, K,) O (bir adam, S, O, Msb, [ve herhangi bir hayvan,]) onu sevmedi, yahut ondan tiksindi, (S, Mgh, O, Msb, K,) yani yiyecekten, (S, O, Msb, K,) yahut sudan, (Mgh,) yahut içecekten, (S, O, Msb, K,) ve onu içmezdi, (S, O, K,) ve bazen başka şeyler hakkında da söylenir, (K,) fakat çoğunlukla yiyecek hakkında: (ISd, TA:) ve ↓ **اِعْتَافَهُ** **عَافَهُ** ile aynı mânaya gelir. (TA.) Bir şair der ki, (yani Enes İbn-Mudrik, O, TA, ve S’nin bir nüshasında da böyledir,)
اـِنِّى وَقَتْلِى سُلَيْكًا ثُمَّ أَعْقِلُهُ
كَالثَّوْرِ يُضْرَبُ لَمَّا عَافَتِ البَقَرُ
[Şüphesiz ben, Süleyk’i öldürmem ve sonra onu öldürmenin diyetini vermem hususunda, inekler suyu tiksinince dövülen boğa gibiyim]: çünkü inekler suya girmekten ve içmekten geri durduklarında dövülmezler; zira onların sütü vardır; fakat yalnız boğa dövülür; ta ki korkutulsunlar ve bu sebeple içsinler. (S, O, TA. [Ham’a da bak, s. 416; orada ilk mısra biraz farklı rivayet edilmiştir.]) Ve buradan şu söz: **هٰذَا مِمَّا يَعَافُهُالطَّبْعُ** [Bu, tabiatın sevmediği yahut tiksindiği şeylerdendir]. (Mgh.)

-A2- **عِفْتُ الطَّيْرَ**, muzâri‘i **أَعِيفُهَا**, mastarı **عِيَافَةٌ**, Ben kuşlardan fal baktım, (S, O, K, TA,) hayır yahut şer, (O, K, TA,) uyarı almak yahut benzeri için, onların adlarını ve kondukları yerleri (S, O, K, TA) ve geçişlerini, (TA,) ve seslerini dikkate alarak: işte doğru olan budur; T ve S ve M ve L’de olduğu üzere, yani **وَأَصْوَاتِهَا**; bunun yerine O ve K müellifleri, önce geçen **مَسَاقِط** kelimesiyle aldanarak, **وَأَنْوَائِهَا** koymuşlardır: ve fiil, seyirciye sağ yanı yahut sol yanı dönük olarak geçen ceylanlar yahut başka hayvanlar hakkında da benzer şekilde kullanılır: (TA:) **العِيَافَةُ** aslında, adamın bir kuşa çakıl taşı atması yahut ona bağırmasıdır; eğer uçarken sağ yanını ona çevirirse ondan hayır falı çıkarması; eğer sol yanını çevirirse şer: (Har s. 308:) yahut Ez’e göre, bir kuşu görmek, (TA,) yahut bir kargayı yahut kara kargayı, (Msb, TA,) yahut benzerini, (Msb,) ve bundan şer [yahut hayır] falı çıkarmaktır: (Msb, TA:) ve ayrıca, hiçbir şey görmeden, zannî olarak söylemek yahut tahminde bulunmak; ve bir hadiste bunun **مِنَ الجِبْتِ** olduğu söylenmiştir [madde **جبت**’te açıklanmıştır]: **عِفْتُ الطَّيْرَ**’daki fiil, ISd’nin dediği gibi, aslında **عَيِفْتُ** idi. (TA.)

-A3- **عَافَتِ الطَّيْرُ**, muzâri‘i **تَعِيفُ**, mastarı **عَيْفٌ**, (S, O, K,) muzâri‘i **تَعُوفُ** ve mastarı **عَوْفٌ** olan **عافت** gibidir, (K, TA,) yani (TA) Kuşlar suyun üzerinde, yahut leşlerin yahut cesetlerin üzerinde döndüler; gidip geldiler; uzaklaşıp gitmediler; konmayı arzuladılar. (S, O, TA. [Ayrıca **عوف** maddesine bak.])

**أَعَافُوا**
4 **أَعَافُوا** ذ [Onların hayvanlarının] suyu sevmediği yahut ondan tiksindiği ve içmediği hâle girdiler. (ISk, O, K.)

**تعيّف**
5 **تعيّف** ذ muhtemelen, **عِيَافَة** yapmayı, yani kuşlardan vb. fal bakmayı ifade edecek şekilde kullanılır: aşağıda onun ism-i fâiline bak.]

8 **اـِعْتَيَفَ**: 1’in ilk cümlesine bak. -A2- İbn- ‘Abbâd’a göre, (O,) **اعتاف** yolculuk için azık edinmek demektir. (O, K.)

**عَيْفَةٌ**
**عَيْفَةٌ** ذ, bir kadın doğurup da sütü göğsünde tutulduğunda kullanılan bir terimdir; bu sebeple kumaşı yahut kadın komşusu onu, bir emiş ve iki emiş ile çeker: (Nh, O, L, K, * TA: fakat K’de **فَتَرْضِعُهَا** yanlışlıkla **فَتَرْضِعُهُ** yerine konmuştur; ve **المَرَّةَ** ile **المَرَّتَيْنِ**, **المَرَّةَ** ile **المَرَّتَيْنِ** yerine konmuştur: TA:) Muğîre’nin sözü böyledir, (O, K, TA,) kendisi tarafından açıklanmış olarak, (O, TA,) **لَا تُحَرِّمُ العَيْفَةُ** [yani: Doğumdan sonra sütü tutulmuş başka bir kadının göğsünü çekmek için bir ve iki defa emmesi, bunlardan herhangi birinin diğerinin bir yakınıyla evlenmesini, yahut bunlardan herhangi birinin bir yakınının diğerinin bir yakınıyla evlenmesini haram kılmaz; çocuğun düzenli yahut devamlı emzirilmesi hâli gibi değildir]: (O, K, TA: [fakat O ve CK’de **تُحَرَّمُ** yanlışlıkla **تُحَرِّمُ** yerine konmuştur: benzeri bir söze **مَزَّةٌ** maddesinde bak:]) bu fiil, sütün çıktığı tıkalı kanallar açılsın diye yapılır: ve böyle adlandırılmıştır; çünkü kadın ondan tiksinir: (Az, O, K:) A‘Obeyd der ki: Biz göğsü emmede **العَيْفَة**’yi bilmeyiz; fakat onun **العُفَّة** olduğunu zannederiz: ancak onun bu sözü Ez tarafından uygun görülmemiştir. (O, K, * TA.) -A2- **عَيْفَةٌ** ayrıca **عَافَتِ الطَّيْرُ**’dan türemiş isimdir [yani, su üzerinde vb. kuşların dönmesi mânasında]. (S, O, K.)

**عِيفَةٌ**
**عِيفَةٌ** ذ İyi bir şey: (O:) yahut develerin yahut sığırların yahut başka malın seçkini, yahut en iyisi, yahut mükemmeli: (K:) **عِيمَةٌ** gibidir. (O, K.)

**العَيَافُ**
**العَيَافُ** ذ ve **الطَّرِيدَةُ**, çöl Araplarının çocuklarının iki oyunudur. (Sh, O, K) (Sh, O: [ikincisine bak:]) yahut birincisi, **لُعْبَةُ الغُمَيْصَآءِ** diye adlandırılan şeydir; yahut K’nin bazı nüshalarında olduğu üzere, **الغُمَيْضَآءِ**. (K, TA. [Fakat ben başka yerde **الغُمَيْصَآء**’ı bir oyunun adı olarak bulmuyorum; ne de **الغُمَيْضَآء**’ı herhangi bir mânada.])

**عَيُوفٌ**
**عَيُوفٌ** ذ: **عَائِفٌ**’e bak. Deveye uygulandığında, Susuz olduğu hâlde suyu koklayıp sonra onu bırakan demektir. (S, O, K.)

**عَيْفانٌ**
**عَيْفانٌ** ذ: **عَائِفٌ**’e bak.

**عَيَفَانٌ**
**عَيَفَانٌ** ذ, **تَيَّهَانٌ** gibi, (O, K,) yahut **عَيِّفَانٌ**, **تَيِّهَانٌ** gibi, (CK’de böyledir,) Tabiatı, (O, K,) ve huyu yahut âdeti, (K,) bir şeyi sevmemek yahut ondan tiksinmek olan kimse. (O, K.)

**عَائِفٌ**
**عَائِفٌ** ذ Yiyeceği yahut içeceği sevmeyen, yahut ondan tiksinen: (S, TA:) ve ↓ **عَيُوفٌ** ve ↓ **عَيْفَانٌ**, bir adama uygulandığında, **عَائِفٌ** ile aynı mânaya gelir [görünüşe göre bu mânada: birincinin örneğine, **سَوْفَ** maddesinde, son cümlede zikredilen İbn-Mukbil’in bir beytinde bak]. (TA.) -A2- Kuşlardan yahut başka şeylerden fal bakan, yahut kehanette bulunan. (S, O, K,) (O, K,) ― -b2- **كَانَ عَائِفًا**, İbn-Sîrîn’in bir rivayetinde Şureyh hakkında söylenmiştir; mânası: Zannında ve görüşünde doğru idi: görüşünde isabetli olan kimse hakkında söylenen **مَا هُوَ اـِلَّا كَاهِنٌ** sözü gibi; ve sözünde beliğ olan kimse hakkında söylenen **مَا هُوَ اـِلَّا سَاحِرٌ** sözü gibi. (TA.) -A3- **طَيْرٌ عَائِفَةٌ** Su üzerinde yahut leşler yahut cesetler üzerinde dönen; gidip gelen; uzaklaşıp gitmeyen; konmayı arzulayan kuşlar. (S, O.) Ve **نُسُورٌ عَوَائِفُ** [Akbabalar], öldürülenlerin üzerinde dönen ve gidip gelen. (TA.)

**مَعِيفٌ**
**مَعِيفٌ** ذ, yiyeceğe [ve içeceğe] uygulandığında, Sevilmeyen, yahut tiksinilen. (Msb.)

**مُتَعَيِّفٌ**
**مُتَعَيِّفٌ** ذ Kuşlardan [vb.den] fal bakan kimse. (Har s. 564.)
