# عيي — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D9%8A/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%8A%D9%8A/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D9%8A.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: عيى

العِيُّ: خِلاف البيان. وقد عَيَّ في منطقه وعَيِيَ أيضاً، فهو عَيِيٌّ وعَيٌّ أيضاً. وفي المثل: أعْيا من باقِلٍ. ويقال أيضاً: عَيَّ بأمره وعَيِيَ، إذا لم يهتدِ لوجهه. والإدغام أكثر. وتقول في الجمع: عَيوا مخفّفاً، ويقال أيضاً عَيُّوا بالتشديد. وقال:
عَيُّوا بأمرهـم كـمـا		عَيَّتْ ببيضتها الحَمامَهْ
وعَييتُ بأمري، إذا لم تهتد لوجهه. وأعياني هو. قال:
فإنَّ الكُثْرَ أعياني قديماً		ولم أُقْتِرْ لَدُنْ أني غُلامُ
يقول: كنت متوسّطاً لم أفتقر فقراً شديداً ولا أمكنني جمعُ المال الكثير. وأعيا الرجلُ في المشي فهو مُعْيٍ؛ ولا يقال: عَيَّانُ. وأعياهُ الله. وأعيا عليه الأمر وتَعَيَّا وتَعايا، بمعنًى. وداءٌ عياءٌ، أي صعبٌ لا دواء له، وكأنَّه أعْيا الأطباء. والمُعاياةُ: أن تأتي بشيء لا يُهتدى له. وجملٌ عَياياءُ، إذا عَيَّ بالأمر والمنطق.

### Türkçe

**العِيُّ**: beyanın zıddı. Ve onun konuşmasında **عَيَّ** oldu ve ayrıca **عَيِيَ** de; o hâlde o **عَيِيٌّ**dur ve ayrıca **عَيٌّ**dir. Ve meselde: **أعْيا من باقِلٍ**. Ve ayrıca denir: **عَيَّ بأمره** ve **عَيِيَ**; eğer onun yönüne hidayet bulmadıysa. Ve idğam daha çoktur. Ve cem‘de dersin: **عَيوا** (tahfifli); ve ayrıca **عَيُّوا** (teşdidli) de denir. Ve dedi ki:
**عَيُّوا بأمرهـم كـمـا		عَيَّتْ ببيضتها الحَمامَهْ**

Ve **عَييتُ بأمري**: eğer onun yönüne hidayet bulmadıysam. Ve o beni **أعياني** etti. Dedi ki:
**فإنَّ الكُثْرَ أعياني قديماً		ولم أُقْتِرْ لَدُنْ أني غُلامُ**

Der ki: orta hâlli idim; şiddetli bir fakirlik ile fakirleşmedim ve çok malı toplamam bana mümkün olmadı. Ve adam yürüyüşte **أعيا** oldu; o hâlde o **مُعْيٍ**dir; ve **عَيَّانُ** denilmez. Ve Allah onu **أعياهُ** etti. Ve iş ona **أعيا** oldu; ve **تَعَيَّا** ve **تَعايا** (da) aynı mânâdadır. Ve **داءٌ عياءٌ**: yani zor, ona ilaç yok; sanki o, tabipleri **أعْيا** etmiş. Ve **المُعاياةُ**: kendisine yol bulunmayan bir şey getirmen. Ve **جملٌ عَياياءُ**: eğer işte ve mantıkta **عَيَّ** olduysa.
