# غبب (غ-ب-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%A8%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - ب - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والباء
غ ب، ب غ غب: غَبَّتِ الأمور أي: صارت إلى أواخرها، قال:
غِب الصَّباح تَحْمَدُ القومُ السُّرَي
والغِبُّ: ورد يومٍ وطمء يومٍ.
وقال: زر غِبّاً تَزْدَدْ حُبّاً.
ويقال: ما يَغُبُّهم لُطفي. ولهذا العطر مَغَبَّة طيبةٌ أي: عافية.
واللحم يَغُبُّ غُبوباً إذا تغير فهو غابٌّ، والثمارُ مثله.
والغَبَبُ للشاة والبقرة: ما تدلي عن النصيل. والغَبْغَبُ للديك والثور.
والغَبَبُ: نصب ذبح عليه في الجاهلية.
قال زائدة: الغبيبة شرابٌ يضرب بمجدحٍ ثم يجعل في سقاء ضارٍ يوماً وليلةً، فيخرج منه الزبد. وقال عرام: هو بالعين، وصحت معرفته.
بغ:
البَغْبَغَةُ: حكايةٌ صوتٍ من الهدير، قال:
برجس بَغْباغِ الهدير البهبة
البُغَيْبِغة: ضيعة جعفر ذي الجناحين بالمدينة.

##### Türkçe

باب **الغين** و**الباء**
غ ب، ب غ **غب**: **غَبَّتِ** الأمور yani: sonlarına vardı. Dedi ki:
غِب الصَّباح تَحْمَدُ القومُ السُّرَي
Ve **الغِبُّ**: bir gün varma ve bir gün geri durma.
Ve dedi ki: **زر غِبّاً تَزْدَدْ حُبّاً**.
Ve denilir: **ما يَغُبُّهم لُطفي**. Ve bu koku için hoş bir **مَغَبَّة** vardır, yani: afiyet.
Ve et **يَغُبُّ** **غُبوباً**; değiştiği zaman, o **غابٌّ**dur; meyveler de onun gibidir.
Ve **الغَبَبُ** koyun ve sığır için: **النصيل**den sarkan şeydir. Ve **الغَبْغَبُ** horoz ve boğa içindir.
Ve **الغَبَبُ**: cahiliye devrinde üzerinde kurban kesilen bir dikili taştır.
Zâide dedi: **الغبيبة** bir içecektir; bir **مجدح** ile çalkalanır, sonra bir gün ve bir gece kötü bir **سقاء** içine konur; böylece ondan köpük çıkar. Ve Arrâm dedi: o, **العين** iledir; ve onun bilgisi sahih oldu.
بغ:
**البَغْبَغَةُ**: uğultudan bir sesin taklididir. Dedi ki:
برجس بَغْباغِ الهدير البهبة
**البُغَيْبِغة**: Medine’de iki kanatlı Ca‘fer’in çiftliğidir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الغِبّ: أن ترد الإبلُ الماء يوماً وتدعه يوما، تقول: غَبَّت الإبل تَغِبُّ غَبَّا؛ وإبلُ بني فلانٍ غابَّةٌ وغَوابُّ؛ وكذلك الغِبُّ في الحمَّى. قال الكسائي: أَغْبَبْت القومَ، وغَبَبْتُ عنهم أيضاً، إذا جئت يوماً وتركت يوما. قال: فإن أردت أنَّك دفعت عنهم قلت: غَبَّبْت عنهم. والمَغَبَّبَة الشاة تُحلب يوماً وتترك يوما. وغَبَّبَ فلانٌ في الحاجة، إذا لم يُبالغ فيها. والغِبّ في الزيارة، قال الحسن: في كلِّ أسبوع، يقال: زر غِبَّا تزددْ حبَّا. وغِبُّ كل شيء أيضاً: عاقبته، وقد غَبّت الأمورُ، أي صارت إلى أواخرها. وغَبَّ اللحمُ أي أنتَنَ، وغبّ فلانٌ عندنا، أي بات، ومنه سمِّي اللحم البائت: الغابّ. ومنه قولهم: روَيد الشعرَ يَغِبَّ. وأغَبَّنا فلانٌ: أتانا غبَّا. وفي الحديث: "أغِبُّوا في عيادة المريض واربعوا"، يقول: عُدْ يوماً ودعْ يوما، أو دَعْ يومين وعُد اليوم الثالث. وتقول: أغَبَّت الإبل من غِبِّ الوِرد. وأغَبَّت الحمَّى وغَبَّتْ بمعنًى. وفلان لا يُغِبُّنا عطاؤه، أي لا يأتينا يوماً دون يوم، بل يأتينا كلَّ يوم. والغُبُّ: الغامض من الأرض، والجمع أغْباب وغُبوب. والغَبيبة من ألبان الغنم يُحلب غُدوةً ثم يُحلب عليه من الليل، ثم يُمخَض من الغد. والغَبَبُ للبقر والديك: ما تدلَّى تحت حنكهما، وكذلك الغَبْغَبُ.

##### Türkçe

**الغِبّ**: develerin suya bir gün gelip bir gün bırakmasıdır; dersin ki: **غَبَّت الإبل تَغِبُّ غَبَّا**; ve falan oğullarının develeri **غابَّةٌ** ve **غَوابُّ**(tur); ve aynı şekilde hummada da **الغِبّ** (vardır). **الكسائي** dedi: **أَغْبَبْت القومَ** ve **غَبَبْتُ عنهم** da, bir gün gelip bir gün bıraktığın zaman (denir). Dedi: eğer onlardan (bir şeyi) defettiğini kast edersen, **غَبَّبْت عنهم** dersin. Ve **المَغَبَّبَة**: bir gün sağılıp bir gün bırakılan koyundur. Ve falan kimse **غَبَّبَ** ihtiyaçta, onda mübalağa etmediği zaman (denir). Ve ziyarette **الغِبّ**; **الحسن** dedi: her hafta; denir ki: **زر غِبَّا تزددْ حبَّا**. Ve ayrıca her şeyin **غِبُّ**’u: onun akıbetidir; ve **غَبّت الأمورُ**; yani sonlarına vardı. Ve **غَبَّ اللحمُ** yani kokuştu; ve falan kimse yanımızda **غبّ**; yani geceledi; bundan dolayı geceleyen et adlandırıldı: **الغابّ**. Ve ondan onların sözü: **روَيد الشعرَ يَغِبَّ**. Ve falan kimse bizi **أغَبَّنا**: bize **غبَّا** geldi. Ve hadiste: “**أغِبُّوا في عيادة المريض واربعوا**”; der ki: bir gün ziyaret et ve bir gün bırak; yahut iki gün bırak ve üçüncü gün ziyaret et. Ve dersin ki: develer **أغَبَّت** **غِبِّ الوِرد**’den. Ve humma **أغَبَّت** ve **غَبَّتْ** anlamca (aynıdır). Ve falan kimsenin ihsanı bizi **لا يُغِبُّنا**; yani bize bir gün olup bir gün olmaksızın gelmez; bilakis bize her gün gelir. Ve **الغُبُّ**: yerin kapalı/örtülü olan kısmıdır; çoğulu **أغْباب** ve **غُبوب**. Ve **الغَبيبة** koyun sütlerindendir: sabah sağılır, sonra geceleyin onun üzerine sağılır, sonra ertesi gün yayıkta çalkalanır. Ve sığır ve horoz için **الغَبَبُ**: ikisinin çenesi altında sarkan şeydir; ve aynı şekilde **الغَبْغَبُ**.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ ب ب
لحم غاب‏:‏ بائت‏.‏
وإبل غابة وغواب‏:‏ واردة غباً وأغبها صاحبها و ‏"‏ رويد الشعر يغب ‏"‏‏.‏
وأغببته إغباباً‏:‏ زرته غباً‏.‏
قال حميد ابن ثور‏:‏ زور مغب ومأمول أخو ثقة وسائر من ثناء الصدق مشهور وبنو فلان مغبون إذا وردت إبلهم الغب‏.‏
وأغبّت الحلوبة‏:‏ درت غبّاً‏.‏
وتقول‏:‏ الحب يزيد مع الإغباب وينقص مع الإكباب‏.‏
وماء غب ومياه أغباب‏:‏ بعيدة لا يوصل إليها إلا بعد غب‏.‏
قال ابن هرمة‏:‏ يقول لا تسرفوا في أمر ربكم إن المياه بجهد الركب أغباب وسألته حاجة فغبّب فيها إذا لم يبالغ‏.‏

##### Türkçe

غ ب ب
**لحم غاب**: geceleyip kalmış.
Ve **إبل غابة** ve **غواب**: bir gün gelip bir gün gelmeyen; sahibi onu bir gün gelip bir gün gelmeyerek sulamaya getirir; ve “**رويد الشعر يغب**”.
Ve onu **أغببته إغباباً**: onu bir gün gelip bir gün gelmeyerek ziyaret ettim.
**حميد ابن ثور** dedi:
زور مغب ومأمول أخو ثقة
وسائر من ثناء الصدق مشهور
Ve فلان oğulları **مغبون**dur; develeri bir gün gelip bir gün gelmeyerek suya geldikleri zaman.
Ve **أغبّت الحلوبة**: bir gün sağılıp bir gün sağılmayarak süt verdi.
Ve dersin ki: sevgi **الإغباب** ile artar ve **الإكباب** ile azalır.
Ve **ماء غب** ve **مياه أغباب**: uzak; ona ancak bir gün gelip bir gün gelmeyişten sonra ulaşılır.
**ابن هرمة** dedi:
يقول لا تسرفوا في أمر ربكم
إن المياه بجهد الركب أغباب
Ve ondan bir ihtiyaç istedim; onda **غبّب** etti; eğer aşırıya gitmediyse.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

غِبُّ الأَمْرِ ومَغَبَّتُه: عاقبتُه وآخِرُه.
وغَبَّ الأَمرُ: صارَ إِلى آخره؛ وكذلك غَبَّتِ
\<ص:635>
الأُمورُ إِذا صارتْ إِلى أَواخرها؛ وأَنشد:
غِبَّ الصَّباحِ يَحمَدُ القومُ السُّرى
ويقال: إِن لهذا العِطرِ مَغَبَّةً طَيِّبَةً أَي عاقبةً. وغَبَّ: بمعنى بَعُدَ.
وغِبُّ كلِّ شيءٍ: عاقبتُه. وجئتُه غِبَّ الأَمر أَي بَعْدَه. والغِبُّ: وِرْدُ يوم، وظِمءُ آخرَ؛ وقيل: هو ليوم وليلتين؛ وقيل: هو أَن تَرعى يوماً، وتَرِدَ من الغَدِ. ومن كلامهم: لأَضرِبَنَّكَ غِبَّ الـحِمارِ وظاهرةَ الفَرس؛ فغِبُّ الحمار: أَن يَرعى يوماً ويَشرَبَ يوماً، وظاهرةُ الفرَس: أَن تَشرَبَ كلَّ يوم نصفَ النهار. وغَبَّتِ الماشيةُ تَغبُّ غَبّاً وغُبوباً: شَرِبَت غِـبّاً؛ وأَغَبَّها صاحبُها؛ وإيلُ بني فلان غابَّةٌ وغَوابُّ. الأَصمعي: الغِبُّ إِذا شَرِبَت الإِبلُ يوماً، وغَبَّتْ يوماً؛ يقال: شَرِبَتْ غِـبّاً؛ وكذلك الغِبُّ من الـحُمَّى. ويقال: بنو فلان مُغِبُّون إِذا كانت إِبلُهم تَرِدُ الغِبَّ ؛ وبعيرٌ غابٌّ ، وإِبلٌ غوابُّ إِذا كانت تَرِدُ الغِبَّ . وغَبَّتِ الإِبلُ، بغير أَلف، تَغِبُّ غِـبّاً إِذا شَرِبَتْ غِبّاً؛ ويقال للإِبل بعد العِشر: هي تَرْعى عِشْراً وغِـبّاً وعِشْراً ورِبْعاً، ثم كذلك إِلى العِشرين. والغِبُّ، من وِرْدِ الماءِ: فهو أَن تَشرَبَ يوماً، ويوماً لا. وأَغَبَّتِ الإِبلُ: مِنْ غِبِّ الوِرْدِ.
والغِبُّ من الـحُمَّى: أَن تأْخذ يوماً وتَدَعَ آخرَ؛ وهو مشتق من غِبِّ الوِرْدِ، لأَنها تأْخذ يوماً، وتُرَفِّه يوماً؛ وهي حُمَّى غِبٌّ: على الصفة للـحُمَّى. وأَغَبَّته الـحُمَّى، وأَغَبَّتْ عليه، وغَـِبَّتْ غِبّاً وغَبّاً. ورجل مُغِبٌّ: أَغَبَّتْهُ الـحُمَّى؛ كذلك رُوي عن أَبي زيد، على لفظ الفاعل. ويقال: زُرْ غِبّاً تَزْدَدْ حُبّاً. ويقال: ما يُغِـبُّهُم بِرِّي. وأَغبَّتِ الـحُمَّى وغَبَّتْ: بمعنًى.
وغَبَّ الطعامُ والتمرُ يَغِبُّ غَبّاً وغِـبّاً وغُبُوباً وغُبُوبَةً، فهو غابٌّ: باتَ ليلةً فَسَدَ أَو لم يَفْسُدْ؛ وخَصَّ بعضُهم به اللحمَ. وقيل: غَبَّ الطعامُ تغيرتْ رائحته؛ وقال جرير يهجو الأَخطل: والتَّغْلَبِـيَّةُ، حين غَبَّ غَبِـيبُها،  *  تَهْوي مَشافِرُها بشَرِّ مَشافِر أَراد بقوله: غَبَّ غَبِـيبُها، ما أَنْتَنَ من لُحوم مَيْتتها وخَنازيرها. ويسمى اللحم البائتُ غابّاً وغَبِـيباً. وغَبَّ فلانٌ عندنا غَبّاً وغِـبّاً، وأَغَبَّ: باتَ، ومنه سمي اللحمُ البائتُ: الغابَّ. ومنه قولهم: رُوَيْدَ الشِّعرِ يُغِبَّ ولا يكونُ يُغِبُّ؛ معناه: دَعْه يمكثْ يوماً أَو يومين؛ وقال نَهْشَل بنُ جُرَيٍّ: فلما رَأَى أَنْ غَبَّ أَمْرِي وأَمْرُه،  *  ووَلَّتْ، بأَعجازِ الأُمورِ، صُدُورُ التهذيب: أَغَبَّ اللحمُ، وغَبَّ إِذا أَنْتَن. وفي حديثِ الغِـيبةِ: فقاءَتْ لحماً غابّاً أَي مُنْتِناً. وغَبَّتِ الـحُمَّى: من الغِبِّ، بغير أَلف. وما يُغِـبُّهم لُطْفِـي أَي ما يتأَخر عنهم يوماً بل يأْتيهم كلَّ يوم؛ قال: على مُعْتَفِـيه ما تُغِبُّ فَواضلُه
وفلانٌ ما يُغِـبُّنا عَطاؤُه أَي لا يأْتينا يوماً دون يوم، بل يأْتينا كلَّ يوم؛ ومنه قول الراجز:
وحُمَّراتٌ شُرْبُهُنَّ غِبُّ
أَي كلَّ ساعةٍ.
والغِبُّ: الإِتيانُ في اليومين، ويكون أَكثر.
\<ص:636>
وأَغَبَّ القومَ، وَغَبَّ عنهم: جاءَ يوماً وترك يوماً. وأَغَبَّ عَطاؤُه إِذا لم يأْتنا كلَّ يوم. وأَغَبَّتِ الإِبلُ إِذا لم تأْتِ كلَّ يوم بلَبن. وأَغَبَّنا فلانٌ: أَتانا غِـبّاً. وفي الحديث: أَغِـبُّوا في عِـيادَة المريض وأَرْبِعُوا؛ يقول: عُدْ يوماً، ودَعْ يوماً، أَو دَعْ يومين، وعُدِ اليومَ الثالثَ أَي لا تَعُدْهُ في كل يوم، لِـما يجده من ثِقَل العُوَّاد. الكسائي: أَغْبَبْتُ القومَ وغَبَبْتُ عنهم، من الغِبِّ: جئْتُهم يوماً، وتركتهم يوماً، فإِذا أَردت الدَّفْعَ، قلت: غَبَّبْتُ عنهم، بالتشديد. أَبو عمرو: غَبَّ الرجلُ إِذا جاءَ زائراً يوماً بعد أَيام؛ ومنه قوله: زُرْ غِـبّاً تَزْدَدْ حُبّاً.
وقال ثعلب: غَبَّ الشيءُ في نفسه يَغِبُّ غَبّاً، وأَغَبَّني: وَقَعَ بي. وغَبَّبَ عن القوم: دَفَع عنهم. والغِبُّ في الزيارة، قال الحسن: في كل أُسبوع. يقال: زُرْ غِـبّاً تَزْدَدْ حُبّاً. قال ابن الأَثير: نُقِل الغِبُّ من أَوراد الإِبل إِلى الزيارة. قال: وإِن جاءَ بعد أَيام يقال: غَبَّ الرجلُ إِذا جاءَ زائراً بعد أَيام. وفي حديث هشام: كَتَبَ إِليه يُغَبِّب عن هَلاك المسلمين أَي لم يُخْبِرْه بكثرة من هَلَك منهم؛ مأْخوذ من الغِبِّ الوِرْدِ، فاستعاره لموضع التقصير في الإِعلام بكُنْه الأَمر. وقيل: هو من الغُبَّةِ، وهي البُلْغَةُ من العَيْش. قال: وسأَلتُ فلاناً حاجةً، فَغَبَّبَ فيها أَي لم يبالغ.
والـمُغَبَّبةُ: الشاةُ تُحْلَبُ يوماً، وتُتْرَك يوماً.
والغُبَبُ: أَطْعمة النُّفَساءِ؛ عن ابن الأَعرابي.
والغَبِـيبَةُ، من أَلبان الغنم: مثلُ الـمُرَوَّبِ؛ وقيل: هو صَبُوحُ الغنم غُدْوةً، يُتْركُ حتى يَحْلُبوا عليه من الليل، ثم يَمْخَضُوه من الغَدِ. ويقال للرائب من اللبن: الغَبِـيبةُ. الجوهري: الغَبِـيبةُ من أَلبان الإِبل، يُحْلَبُ غُدْوة، ثم يُحْلَبُ عليه من الليل، ثم يُمْخَضُ من الغد. ويقال: مياهٌ أَغْبابٌ إِذا كانت بعيدة؛ قال: يقول: لا تُسْرِفُوا في أَمْرِ رِيِّكُمُ!  *  إِنَّ الـمِياهَ، بجَهْدِ الرَّكْبِ، أَغْبابُ هؤُلاءِ قومٌ سَفْر، ومعهم من الماءِ ما يَعْجِزُ عن رِيِّهِم، فهم يَتَواصَوْن بترك السَّرَفِ في الماءِ.
والغَبِـيبُ: المسيلُ الصغير الضَّيِّقُ من مَتْنِ الجبل، ومَتْنِ الأَرض؛ وقيل: في مُسْتَواها.
والغُبُّ: الغامِضُ من الأَرض؛ قال:
كأَنـَّها، في الغُبِّ ذِي الغِـيطانِ،  *  ذِئابُ دَجْنٍ دائم التَّهْتانِ والجمع: أَغبابٌ وغُبوبٌ وغُبَّانٌ؛ ومن كلامهم: أَصابنا مطرٌ سال منه الـهُجَّانُ والغُبَّانُ. والـهُجَّانُ مذكور في موضعه. والغُبُّ: الضاربُ من البحر (1)
(1 قوله «والغب الضارب من البحر» قال الصاغاني هو من الأسماء التي لا تصريف لها.) حتى يُمْعِنَ في البَرِّ. وغَبَّبَ فلانٌ في الحاجة: لمْ يبالغ فيها. وغَبَّبَ الذئبُ على الغنم إِذا شَدَّ عليها ففَرَسَ. وغَبَّبَ الفَرَسُ: دَقَّ العُنُقَ؛ والتَّغْبِـيبُ أَن يَدَعَها وبها شيءٌ من الحياة. وفي حديث الزهري: لا تُقْبل شهادةُ ذي تَغِـبَّة؛ قال ابن الأَثير: هكذا جاءَ في رواية، وهي تَفْعِلَة، مِن غَبَّب الذِّئبُ في الغَنم إِذا عاثَ فيها، أَو مِنْ غَبَّبَ، مبالغة في غَبَّ الشيءُ إِذا فَسَد. والغُبَّةُ: البُلْغة من العَيْش، كالغُفَّة.
أَبو عمرو: غَبْغَبَ إِذا خان في شِرائه وبَيعِه.
\<ص:637>
الأَصمعي: الغَبَبُ والغَبْغَبُ الجِلْدُ الذي تحت الـحَنَك. وقال الليث: الغَبَبُ للبقر والشاءِ ما تَدَلَّى عند النَّصيل تحت حَنَكها، والغَبْغَبُ للدِّيكِ والثور. والغَبَبُ والغَبْغَبُ: ما تَغَضَّنَ من جلد مَنْبِتِ العُثْنُونِ الأَسْفَلِ؛ وخَصَّ بعضُهم به الدِّيَكة والشاءَ والبقر؛ واستعاره العجاج في الفَحل، فقال:
بذاتِ أَثناءٍ تَمَسُّ الغَبْغَبا
يعني شِقْشِقة البعير. واستعاره آخر للـحِرْباءِ؛ فقال:
إِذا جَعلَ الـحِرْباءُ يَبْيَضُّ رأْسُه،  *  وتَخْضَرُّ من شمسِ النهار غَباغِـبُهْ الفراءُ: يقال غَبَبٌ وغَبْغَبٌ. الكسائي: عجوز غَبْغَبُها شِـبْر، وهو الغَبَبُ. والنَّصِـيلُ: مَفْصِلُ ما بين العُنُقِ والرأْس من تحت اللِّحْيَـيْن.
والغَبْغَبُ: الـمَنْحَر بمنًى. وقيل: الغَبْغَبُ نُصُبٌ كانَ يُذْبَحُ عليه في الجاهلية. وقيل: كلُّ مَذْبَحٍ بمنًى غَبْغَبٌ. وقيل: الغَبغَبُ الـمَنْحَر بمنًى، وهو جَبَل فَخَصَّصَ؛ قال الشاعر:
والراقِصات إِلى مِنًى فالغَبْغَبِ
وفي الحديث ذكر غَبْغَبٍ، بفتح الغينين، وسكون الباءِ الأُولى: موضع المنحر بمنى؛ وقيل: الموضع الذي كان فيه اللاتُ بالطائف. التهذيب، أَبو طالب في قولهم: رُبَّ رَمْيةٍ من غير رامٍ؛ أَوَّلُ من قاله الـحَكَمُ بنُ عَبْدِيَغُوثَ، وكان أَرْمَى أَهلِ زمانه، فآلى لَيَذْبَحَنَّ على الغَبْغَب مَهاةً، فَحَمَل قوسَه وكنانتَه، فلم يَصْنَعْ شيئاً، فقال: لأَذْبَحَنَّ نَفْسِـي! فقال له أَخوه: اذْبَحْ مكانها عَشْراً من الإِبل، ولا تَقْتُلْ نَفْسَك! فقال: لا أَظلم عاترةً، وأَتْرُكُ النافرةَ. ثم خرجَ ابنُه معه، فرمَى بقرةً فأَصابها؛ فقال أَبوه: رُبَّ رَمْيةٍ من غَير رامٍ.وغُبَّةُ، بالضم: فَرْخُ عُقابٍ كان لبني يَشْكُر، وله حديث، واللّه تعالى أَعلم.

##### Türkçe

**غِبُّ الأَمْرِ** ve **مَغَبَّتُه**: onun âkıbeti ve sonudur.

Ve **غَبَّ الأَمرُ**: sonuna vardı; yine aynı şekilde **غَبَّتِ الأُمورُ** da sonlarına vardıkları zaman; ve (şu beyit) okunmuştur:
غِبَّ الصَّباحِ يَحمَدُ القومُ السُّرى

Ve denir: “Bu kokunun **مَغَبَّةً** طَيِّبَةً”si vardır”; yani âkıbeti. Ve **غَبَّ**: **بَعُدَ** (uzak oldu) mânâsınadır.

Ve **غِبُّ** her şeyin: âkıbetidir. Ve ona **غِبَّ الأَمر** geldim; yani ondan sonra.

Ve **الغِبُّ**: bir günün suya varışı, bir başka günün susuzluğu; ve denildi: o, bir gün ve iki gece içindir; ve denildi: o, bir gün otlayıp ertesi gün suya varmaktır. Onların sözünden: “Seni mutlaka **غِبَّ الـحِمارِ** ve **ظاهرةَ الفَرس** (vakti) döveceğim”; artık **غِبُّ الحمار**: bir gün otlayıp bir gün içmesidir; ve **ظاهرةُ الفرَس**: her gün günün yarısında içmesidir.

Ve **غَبَّتِ الماشيةُ** **تَغبُّ** **غَبّاً** ve **غُبوباً**: **غِـبّاً** içti; ve sahibi onu **أَغَبَّها** (gün aşırı içirtti); ve falan oğullarının develeri **غابَّةٌ** ve **غَوابُّ**tur.

**الأَصمعي**: **الغِبُّ**; develer bir gün içip bir gün **غَبَّتْ** (içmediği) zaman; “**شَرِبَتْ غِـبّاً**” denir; ve yine aynı şekilde hummadan olan **الغِبُّ**. Ve denir: falan oğulları **مُغِبُّون**dur; develeri **الغِبَّ**e suya varırsa; ve **بعيرٌ غابٌّ** ve **إِبلٌ غوابُّ**: **الغِبَّ**e suya varırsa. Ve **غَبَّتِ الإِبلُ** (elif olmaksızın) **تَغِبُّ** **غِـبّاً**: **غِبّاً** içtiği zaman; ve develere on (gün)den sonra denir: “O, on (gün) otlar ve **غِـبّاً** (gün aşırı), ve on (gün) ve **رِبْعاً** (dört günde bir), sonra yine böylece yirmiye kadar.”

Ve suya varıştan olan **الغِبُّ**: bir gün içip bir gün içmemendir.

Ve **أَغَبَّتِ الإِبلُ**: suya varışın **غِبِّ**inden (gün aşırılığından).

Ve hummadan olan **الغِبُّ**: bir gün tutup bir başka günü bırakmasıdır; ve o, suya varışın **غِبِّ**inden türemiştir; çünkü o, bir gün tutar, bir gün rahat bırakır; ve o, **حُمَّى غِبٌّ**dur: hummaya sıfat olarak. Ve humma onu **أَغَبَّته**; ve ona **أَغَبَّتْ**; ve **غَـِبَّتْ** **غِبّاً** ve **غَبّاً**. Ve **رجل مُغِبٌّ**: humma onu **أَغَبَّتْ**; Ebû Zeyd’den, fâil lafzı üzere, böyle rivayet edildi.

Ve denir: “**زُرْ غِبّاً تَزْدَدْ حُبّاً**.” Ve denir: “Benim iyiliğim onları **يُغِـبُّهُم** (gün aşırı kılar) değildir.”

Ve **أَغبَّتِ الـحُمَّى** ve **غَبَّتْ**: bir mânâdadır.

Ve **غَبَّ الطعامُ والتمرُ** **يَغِبُّ** **غَبّاً** ve **غِـبّاً** ve **غُبُوباً** ve **غُبُوبَةً**, artık o **غابٌّ**dur: bir gece kalmıştır; bozulmuş olsun yahut bozulmamış olsun; ve bazısı bunu özellikle et için tahsis etti.

Ve denildi: **غَبَّ الطعامُ**: kokusu değişti; ve Cerîr, Ahtal’ı hicvederek dedi:
والتَّغْلَبِـيَّةُ، حين غَبَّ غَبِـيبُها،  *  تَهْوي مَشافِرُها بشَرِّ مَشافِر

Şu sözüyle murad etti: “**غَبَّ غَبِـيبُها**”: onların ölülerinin etlerinden ve domuzlarından ne pis koktuğu. Ve gecelik kalan et **غابّاً** ve **غَبِـيباً** diye adlandırılır. Ve falan, yanımızda **غَبّاً** ve **غِـبّاً** **غَبَّ** etti; ve **أَغَبَّ**: geceledi; bundan dolayı gecelik kalan ete **الغابَّ** adı verildi. Ve onların sözünden: “**رُوَيْدَ الشِّعرِ يُغِبَّ ولا يكونُ يُغِبُّ**”; mânâsı: onu bırak, bir gün yahut iki gün kalsın; ve Nehşel b. Cürey dedi:
فلما رَأَى أَنْ غَبَّ أَمْرِي وأَمْرُه،  *  ووَلَّتْ، بأَعجازِ الأُمورِ، صُدُورُ

**التهذيب**: Et **أَغَبَّ** eder ve **غَبَّ** eder; pis koktuğu zaman. Ve gıybet hadîsinde: “Pis kokmuş et **لحماً غابّاً** kustu”; yani pis kokan.

Ve **غَبَّتِ الـحُمَّى**: **الغِبِّ**dendir; elif olmaksızın. Ve “Benim lütfum onları **يُغِـبُّهم** değildir”; yani onlardan bir gün gecikmez, bilakis onlara her gün gelir; (şu beyitte) dedi:
على مُعْتَفِـيه ما تُغِبُّ فَواضلُه

Ve falanın bağışı bizi **يُغِـبُّنا** değildir; yani bize bir gün gelip bir gün gelmemek değildir; bilakis bize her gün gelir; ve racizin sözünden:
وحُمَّراتٌ شُرْبُهُنَّ غِبُّ
yani her saat.

Ve **الغِبُّ**: iki günde bir gelmektir; ve daha çok da olur.

Ve **أَغَبَّ القومَ** ve onlardan **غَبَّ**: bir gün geldi, bir gün bıraktı. Ve onun bağışı **أَغَبَّ** etti; bize her gün gelmediği zaman. Ve develer **أَغَبَّتِ**; her gün sütle gelmediği zaman. Ve falan bizi **أَغَبَّنا**: bize **غِـبّاً** geldi. Ve hadîste: “Hastayı ziyaret etmede **أَغِـبُّوا** ve **أَرْبِعُوا**”; der ki: bir gün ziyaret et, bir gün bırak; yahut iki gün bırak, üçüncü gün ziyaret et; yani onu her gün ziyaret etme; çünkü ziyaretçilerin ağırlığını bulur.

**الكسائي**: **أَغْبَبْتُ القومَ** ve onlardan **غَبَبْتُ**; **الغِبِّ**den: onlara bir gün geldim, bir gün bıraktım; itme (defetme)yi murad edersen: “Onlardan **غَبَّبْتُ**” dersin; şeddeli.

**أَبو عمرو**: **غَبَّ الرجلُ**: birkaç günden sonra bir gün ziyaretçi olarak geldiği zaman; ve ondan (şu söz): “**زُرْ غِـبّاً تَزْدَدْ حُبّاً**.”

Ve **ثعلب** dedi: **غَبَّ الشيءُ** kendi içinde **يَغِبُّ** **غَبّاً**; ve “Bana **أَغَبَّني**”: bana vâki oldu. Ve “Kavimden **غَبَّبَ**”: onlardan defetti. Ve ziyarette **الغِبُّ**; Hasan dedi: her hafta. “**زُرْ غِـبّاً تَزْدَدْ حُبّاً**” denir. İbnü’l-Esîr dedi: **الغِبُّ**, develerin suya varışlarından ziyarete nakledildi. Dedi: Ve eğer birkaç günden sonra gelirse: “Adam **غَبَّ** etti” denir; birkaç günden sonra ziyaretçi olarak geldiği zaman. Ve Hişâm hadîsinde: “Ona yazdı; Müslümanların helâkinden **يُغَبِّب**”; yani onlardan helâk olanların çokluğunu ona haber vermedi; suya varışın **الغِبِّ**inden alınmıştır; artık onu, işin künhünü bildirmede kusur yerinde istiâre etti.

Ve denildi: o, **الغُبَّةِ**dendir; o da geçimden az bir yetinmeliktir. Dedi: Falana bir ihtiyaç sordum da onda **فَغَبَّبَ** etti; yani mübalağa etmedi.

Ve **الـمُغَبَّبةُ**: bir gün sağılıp bir gün bırakılan koyun.

Ve **الغُبَبُ**: lohusanın yiyecekleri; İbnü’l-A‘râbî’den.

Ve koyun sütlerinden **الغَبِـيبَةُ**: **الـمُرَوَّبِ** gibidir; ve denildi: o, koyunun sabahleyin içilen sütüdür; geceleyin onun üzerine sağıncaya kadar bırakılır; sonra ertesi gün onu yayıklarlar. Ve sütten kesilmiş (ekşimiş) süte **الغَبِـيبةُ** denir. **الجوهري**: **الغَبِـيبةُ** deve sütlerindendir; sabahleyin sağılır, sonra geceleyin onun üzerine sağılır, sonra ertesi gün yayıklanır. Ve denir: sular **مياهٌ أَغْبابٌ**; uzak oldukları zaman; (şu beyitte) dedi:
يقول: لا تُسْرِفُوا في أَمْرِ رِيِّكُمُ!  *  إِنَّ الـمِياهَ، بجَهْدِ الرَّكْبِ، أَغْبابُ

Bunlar sefer ehli bir kavimdir; yanlarında, onları sulamaktan âciz bırakan kadar su vardır; artık onlar, suda israfı terk etmeyi birbirlerine tavsiye ederler.

Ve **الغَبِـيبُ**: dağın sırtından ve yerin sırtından küçük dar akıntı yatağıdır; ve denildi: onun düzlüğünde.

Ve **الغُبُّ**: yerin gizli/kapalı olan kısmıdır; (şu beyitte) dedi:
كأَنـَّها، في الغُبِّ ذِي الغِـيطانِ،  *  ذِئابُ دَجْنٍ دائم التَّهْتانِ

Ve cem‘i: **أَغبابٌ** ve **غُبوبٌ** ve **غُبَّانٌ**; ve onların sözünden: “Bize bir yağmur isabet etti; ondan **الـهُجَّانُ** ve **الغُبَّانُ** aktı.” **الـهُجَّانُ** kendi yerinde zikredilmiştir.

Ve **الغُبُّ**: denizden karaya iyice girinceye kadar vuran (dalga)dır. Ve falan, ihtiyaçta **غَبَّبَ** etti: onda mübalağa etmedi. Ve kurt, koyunlara **غَبَّبَ** etti; üzerine şiddetle saldırıp parçaladığı zaman. Ve at **غَبَّبَ** etti: boynu inceltti; ve **التَّغْبِـيبُ**: onda bir şey (hayat) kalmışken onu bırakmaktır. Ve Zührî hadîsinde: “**تَغِـبَّة** sahibi kimsenin şahitliği kabul edilmez”; İbnü’l-Esîr dedi: rivayette böyle geldi; o, **تَفْعِلَة**dir; “Kurt koyunlarda **غَبَّب** ettiği zaman”dan; yahut “**غَبَّبَ**”dan; “**غَبَّ الشيءُ** bozulduğu zaman”ın mübalağası olarak.

Ve **الغُبَّةُ**: geçimden az bir yetinmelik; **الغُفَّة** gibi.

**أَبو عمرو**: **غَبْغَبَ**: alışında ve satışında hıyanet ettiği zaman.

**الأَصمعي**: **الغَبَبُ** ve **الغَبْغَبُ**: çenenin altındaki deridir. Ve **الليث** dedi: **الغَبَبُ**, sığır ve koyun içindir; çenesinin altında **النَّصيل** yanında sarkan şeydir; ve **الغَبْغَبُ**, horoz ve boğa içindir. Ve **الغَبَبُ** ve **الغَبْغَبُ**: alt **العُثْنُونِ** bitiminin derisinden buruşan şeydir; bazısı bunu özellikle horozlara, koyuna ve sığıra tahsis etti; ve A‘câc bunu aygırda istiâre etti, şöyle dedi:
بذاتِ أَثناءٍ تَمَسُّ الغَبْغَبا
yani devenin **شِقْشِقة**sını. Ve bir başkası onu kertenkele için istiâre etti; şöyle dedi:
إِذا جَعلَ الـحِرْباءُ يَبْيَضُّ رأْسُه،  *  وتَخْضَرُّ من شمسِ النهار غَباغِـبُهْ

**الفراءُ**: **غَبَبٌ** ve **غَبْغَبٌ** denir. **الكسائي**: yaşlı kadın; onun **غَبْغَبُها**sı bir karıştır; o da **الغَبَبُ**dur. Ve **النَّصِـيلُ**: iki çenenin altından, boyun ile baş arasındaki eklemdir.

Ve **الغَبْغَبُ**: Minâ’da boğazlama yeridir. Ve denildi: **الغَبْغَبُ**, câhiliyede üzerinde kesim yapılan bir dikili taştır. Ve denildi: Minâ’da her boğazlama yeri **غَبْغَبٌ**dur. Ve denildi: **الغَبغَبُ**, Minâ’da boğazlama yeridir; o bir dağdır; böylece tahsis etti; şair dedi:
والراقِصات إِلى مِنًى فالغَبْغَبِ

Ve hadîste **غَبْغَبٍ** zikri geldi; iki **الغين**in fethiyle ve birinci **الباء**ın sükûnuyla: Minâ’da boğazlama yerinin mevkii; ve denildi: Tâif’te Lât’ın bulunduğu mevki. **التهذيب**: Ebû Tâlib, onların “**رُبَّ رَمْيةٍ من غير رامٍ**” sözünde: onu ilk söyleyen **الـحَكَمُ بنُ عَبْدِيَغُوثَ**tur; o, zamanının en iyi ok atanı idi; artık **الغَبْغَب** üzerinde bir yaban sığırı boğazlayacağına yemin etti; yayını ve sadakını taşıdı, hiçbir şey yapamadı; dedi ki: “Mutlaka kendimi boğazlayacağım!” Kardeşi ona dedi: “Onun yerine on deve boğazla; kendini öldürme!” Dedi ki: “Ben, bağlı (kurban)ı zulmedip kaçanı bırakmam.” Sonra oğlu onunla çıktı; bir ineğe ok attı da onu vurdu; babası dedi: “**رُبَّ رَمْيةٍ من غَير رامٍ**.”

Ve **غُبَّةُ**, zamme ile: Yeşkür oğullarına ait bir kartal yavrusu; onun bir hadîsi vardır; ve Allah Teâlâ daha iyi bilir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D8%A8/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ ب ب * * الغِبُّ * بالكسر في سقي الإبل وفي الحُمَّى يوم ويوم والغِبّ في الزيارة قال الحسن في كل أسبوع يُقال ﴿زُر غِبا تزدد حُبا﴾ قلت وهو حديث مروي عن رسول الله ]ص[ وغِبُ كل شيء بالكسر عاقبته و * أغَبَّنَا * فلان أتانا غِبَّا وفي الحديث ﴿أغِبوا في عيادة المريض وأربعوا﴾ يقول عُد يوما ودع يوما أو دع يومين وعُد اليوم الثالث

##### Türkçe

* غ ب ب * **الغِبُّ**: kesre ile; develeri sulamada ve hummada bir gün bir gün (olmak üzere). Ve **الغِبّ** ziyarette; Hasan dedi ki: her hafta (bir defa) denilir: ﴿**زُر غِبا تزدد حُبا**﴾ Dedim ki: ve o, Resûlullah’tan ]ص[ rivayet edilmiş bir hadistir. Ve **غِبُ** her şeyin, kesre ile, akıbetidir. Ve **أغَبَّنَا**: falan bize **غِبَّا** olarak geldi. Ve hadiste: ﴿**أغِبوا في عيادة المريض وأربعوا**﴾ der ki: bir gün ziyaret et ve bir gün bırak; yahut iki gün bırak ve üçüncü gün ziyaret et.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الغب بالكسر: عاقبة الشيء أي آخره. وغب الأمر: صار إلى آخره، وكذلك غبت الأمور، إذا صارت إلى أواخرها، وأنشد: غب الصباح يحمد القوم السرى كالمغبة بالفتح: ويقال: إن لهذا الأمر مغبة طيبة أي عاقبة. الغب: ورد يوم وظمء، بالكسر، آخر، وقيل: هو ليوم وليلتين، وقيل: هو أن ترعى يوما وترد من الغد. ومن كلامهم: لأضربنك غب الحمار وظاهرة الفرس؛ فغب الحمار أن يرعى يوما ويشرب يوما، وظاهرة الفرس أن يشرب كل يوم نصف النهار. الغب في الزيارة: أن تكون في كل أسبوع مرة. قاله الحسن. قال أبو عمرو: يقال: غب الرجل، إذا جاء زائرا بعد أيام. ومنه زر غبا تزدد حبا. قال ابن الأثير: نقل الغب في أوراد الإبل الزيارة، قال: وإن جاء بعد أيام، يقال: غب الرجل إذا جاء زائرا بعد أيام. الغب من الحمى: ما تأخذ يوما وتدع يوما، هكذا في النسخ، وفي أخرى وتدع آخر، وهو مشتق من غب الورد، لأنها تأخذ يوما وترفه يوما، وهي حمى غب على الصفة للحمى وقد أغبته الحمى وأغبت عليه وغبت غبا، ورجل مغب، روي عن أبي زيد على لفظ الفاعل. الغب بالفتح: مصدر غبت الماشية تغب بالكسر إذا شربت غبا، كالغبوب بالضم، وقد أغبها صاحبها، وإبل بني فلان غابة وغواب وذلك إذا شربت يوما وغبت يوما، قاله الأصمعي.
 قال ابن دريد: الغب بالضم: الضارب من البحر حتى يمعن في الأرض، ونص ابن دريد في البر، قال: وهو من الأسماء التي لا تصريف لها، وجمعه غبان كما يأتي، الغب: الغامض من الأرض. قال:
  كأنها في الغب ذي الغيطان
  ذئاب دجن دائم التهـتـان ج: أغباب وغبوب بالضم وغبان ومن كلامهم: أصابنا مطر سال منه الهجان والغبان. والهجان مذكور في محله. وأغب الزائر القوم بالنصب مفعول أغب أي جاءهم يوما وترك يوما، كغب عنهم، ثلاثيا، وهما من الغب بمعنى الإتيان في اليومين ويكون أكثر، وأغبت الإبل، إذا لم تأت كل يوم بلبن. وفي الحديث أغبوا في عيادة المريض وأربعوا. يقول: عد يوما ودع يوما أو دع يومين وعد اليوم الثالث، أي لا تعودوه في كل يوم لما يجده من ثقل العواد. وقال الكسائي: أغببت القوم وغببت عنهم من الغب: جئتهم يوما وتركتهم يوما فإذا أردت الدفع قلت: غببت عنه، بالتشديد، كما يأتي. في التهذيب: أغب اللحم إذا أنتن كغب ثلاثيا. وفي حديث الغيبة: فقاءت لحما غابا أي منتنا. وفي لسان العرب: يقال: غب الطعام والتمر يغب غبا وغبا وغبوبا وغبوبة فهو غاب: بات ليلة، فسد أو لم يفسد، وخص بعضهم اللحم. وقيل: غب الطعام: تغيرت رائحته، ثم قال: ويسمى اللحم البائت غابا وغبيبا. وقال جرير يهجو الأخطل:

  والتغلبية حين غب غبيبهـا                      تهوي مشافرها بشر مشافر أراد بقوله: غب غبيبها: ما أنتن من لحوم ميتتها وخنازيرها. ثم قال: وغب فلان عندنا غبا، وأغب: بات. منه سمي اللحم البائت غابا. ومنه قولهم: رويد الشعر يغب، ولا يكون يغب، معناه دعه يمكث يوما أو يومين. واالتغبيب في الحاجة ترك. وفي بعض الأمهات: عدم المبالغة فيها. و: أخذ الذئب بحلق الشاة. يقال: غبب الذئب، إذا شد على الغنم ففرس، وغبب الفرس: دق العنق. والتعبيب أيضا: أن يدعها وبها شيء من حياة، كذا في لسان العرب. والتغبيب عن القوم: الدفع عنهم قاله الكسائي وثعلب، وقد أشرنا له آنفا. والمغب، على صيغة اسم الفاعل من أسماء الأسد، نقله الصاغاني. والغبغب كجعفر: صنم كان يذبح عليه في الجاهلية، وقيل: هو حجر ينصب بين يدي الصنم كان لمناف مستقبل ركن الحجر الأسود وكانا اثنين. قال ابن دريد، وقال قوم: هو العبعب، بالمهملة، وقد تقدم ذكره. وفي التهذيب: قال أبو طالب في قولهم: رب رمية من غير رام أول من قاله الحكم بن عبد يغوث، وكان أرمى أهل زمانه، فآلى ليذبحن على الغبغب مهاة فحمل قوسه وكنانته فلم يصنع شيئا، فقال: لأذبحن نفسي فقاله له أخوه: اذبح مكانها عشرا من الإبل، ولا تقتل نفسك. فقال: لا أظلم عاترة، وأترك النافرة، ثم خرج ابنه معه فرمى بقرة فأصابها فقال أبوه رب رمية من غير رام غبغب، إذا خان في شرائه وبيعه، قاله أبو عمرو. وعن الأصمعي: الغبغب: هو اللحم المتدلي تحت الحنك، كالغبب محركة. وقال الليث: الغبب للبقر والشاء: ما تدلى عند النصيل تحت حنكها. والغبغب للديك والثور. والغبب والغبغب: ما تغضن من جلد منبت العثنون الأسفل. وخص بعضهم به الديكة والشاء والبقر. واستعاره العجاج في الفحل فقال يعني شقشقة البعير:
  بذات أثناء تمس الغبغبا واستعاره آخر للحرباء فقال:
  إذا جعل الحرباء يبـيض رأسـه                      وتخضر من شمس النهار غباغبه وعن الفراء: يقال: غبب وغبغب وعن الكسائي: عجوز غبغبها شبر، وهو الغبب. والنصيل: مفصل ما بين العنق والرأس من تحت اللحيين. قيل: الغبغب: المنحر، وهو جبيل بمنى فخصص. قال الشاعر:
  والراقصات إلى منى فالغبغب وقيل: هو الموضع الذي كان فيه اللات بالطائف، أو كانوا ينحرون للات فيه بها، وقيل: كل منخر بمنى غبغب. وأبو غباب بالفتح كسحاب: كنية جران بالكسر العود بالفتح، هو لقب شاعر إسلامي. غباب كغراب: لقب ثعلبة بن الحارث بن تيم الله بن ثعلبة بن عكابة، سمي بذلك لأنه قال في حرب كلب:
  أغدو إلى الحرب بقلب امرئ                      يضرب ضربا غير تغبـيب

  غبيب كزبير: ع بالمدينة المنورة، على ساكنها أفضل الضلاة والسلام. وناحية متسعة باليمامة نقله الصاغاني. والغبة بالضم: البلغة من العيش كالغفة، نقله الصاغاني. وبلا لام فرخ عقاب كان لبني يشكر وله حديث. الغبيبة كالحبيبة عن ابن الأعرابي: هو من ألبان الإبل مثل المروب، ويقال للرائب من اللبن: غبيبة. وقال الجوهري: هو من ألبان الإبل لبن الغدوة أي يحلب غدوة ثم يحلب عليه من الليل، ثم يمخض من الغد. وغب فلان عندنا: بات، كأغب قيل. ومنه سمي اللحم البائت الغاب. ومنه على ما قاله الميداني والزمخشري قولهم: رويد الشعر يغب بالنصب أي دعه حتى تأتي عليه أيام فتنظر كيف خاتمته أيحمد أم يذم، وقيل غير ذلك. انظره في مجمع الأمثال. والمغببة كمعظمة: الشاة تحلب يوما وتترك يوما، عن ابن الأعرابي. يقال: مياه أغباب إذا كانت بعيدة قال ابن هرمة:
  يقول لا تسرفوا في أمر ربكم                      إن المياه بجهد الركب أغباب هؤلاء قوم سفر ومعهم من الماء ما يعجز عن ريهم، فلم يتراضوا إلا بترك السرف في الماء. في حديث الزهري لا تقبل شهادة ذي تغبة. التغبة: شهادة الزور قال ابن الأثير: هكذا جاء في رواية وهي تفعلة من غبب الذئب في الغنم إذا عاث فيها أو من غبب مبالغة في غب الشيء إذا فسد. ما يغبهم لطفي، أي ما يتأخر عنهم يوما، بل يأتيهم كل يوم، قال:
  على معتفيه ما تغب فواضله وفلان لا يغبنا عطاؤه أي لا يأتينا يوما دون يوم، بل يأتينا كل يوم. ومما يستدرك به على المؤلف: قال ثعلب: غب الشيء في نفسه يغب غبا وأغبني: وقع بي. وفي حديث هشام كتب إليه يغبب عن هلاك المسلمين، أي لم يخبره بكثرة من هلك منهم, وفيه استعارة، كأنه قصر في الإعلام بكنه الأمر. والغبيب كأمير: المسيل الصغير الضيق من متن الجبل ومتن الأرض، وقيل: في مستواها. وغب بمعنى بعد قال:
  غب الصباح يحمد القوم السرى ومنه قولهم: غب الأذان، وغب السلام. وفي الأساس: نجم غاب أي ثابت وأغبت الحلوبة: درت غبا. وتقول: الحب يزيد مع الإغباب وينقص مع الإكباب. وماء غب: بعيد.

##### Türkçe

**الغب** (kesre ile): şeyin âkıbeti; yani onun sonu. Ve **غب الأمر**: onun sonuna vardı; ve yine **غبت الأمور**: sonlarına vardıkları zaman. Ve (şu beyit) okunmuştur:
غب الصباح يحمد القوم السرى
**كالمغبة** (fetha ile): ve denilir ki: “Şu işin **مغبة**si güzeldir”; yani âkıbet.

**الغب**: bir gün suya varma ve susuzluk; (kesre ile) “son”; ve denildi: o, bir gün ve iki gece içindir; ve denildi: o, bir gün otlayıp ertesi gün suya varmaktır. Ve onların sözlerindendir: “Seni mutlaka döveceğim **غب الحمار** ve **ظاهرة الفرس** (vaktinde)”; artık **غب الحمار**: bir gün otlayıp bir gün içmesidir; ve **ظاهرة الفرس**: her gün günün yarısında içmesidir.

Ziyarette **الغب**: her hafta bir kere olmasıdır. Bunu Hasan söylemiştir. Ebû Amr dedi: “**غب الرجل** denilir; günler sonra ziyaretçi olarak geldiği zaman.” Ve ondandır: “**زر غبا تزدد حبا**.” İbnü’l-Esîr dedi: develerin suya varma nöbetlerindeki **الغب**i ziyarete nakletti; dedi: “Ve eğer günler sonra gelirse, ‘**غب الرجل**’ denilir; günler sonra ziyaretçi olarak geldiği zaman.”

Hummadan **الغب**: bir gün tutup bir gün bırakandır; nüshalarda böyle, bir başkasında “ve bir başkasını bırakır”; ve o, **غب الورد**’den türemiştir; çünkü bir gün tutar ve bir gün rahat bırakır. Ve o, sıfat olarak hummaya **حمى غب**’dır. Ve humma onu **أغبته**; ve ona karşı **أغبت عليه**; ve **غبت غبا**. Ve **رجل مغب**; Ebû Zeyd’den, fâil lafzı üzere rivayet edilmiştir.

**الغب** (fetha ile): **غبت الماشية تغب** (kesre ile) “**غبا** içtiği zaman”ın masdarıdır; (bu) **الغبوب** (damme ile) gibidir. Ve sahibi onu **أغبها**. Ve “Falan oğullarının develeri **غابة** ve **غواب**”dır; bu, bir gün içip bir gün **غبت** ettikleri zamandır. Bunu Asmaî söylemiştir.

İbn Düreyd dedi: **الغب** (damme ile): denizden karaya vurup toprağın içine kadar işleyen (şey)dir; İbn Düreyd’in nassı “karada”dır. Dedi: o, kendisi için tasrîfi olmayan isimlerdendir; cem‘i, geleceği üzere **غبان**’dır. **الغب**: yerin derin/kapalı (gizli) olanıdır. Dedi:
كأنها في الغب ذي الغيطان
ذئاب دجن دائم التهـتـان
Cem‘i: **أغباب** ve **غبوب** (damme ile) ve **غبان**. Ve onların sözlerindendir: “Bize bir yağmur isabet etti; ondan **الهجان** ve **الغبان** aktı.” **الهجان** kendi yerinde zikredilmiştir.

Ve **أغب الزائر القوم**: **أغب**’ın mef‘ûlü olarak nasb ile; yani onlara bir gün geldi ve bir gün bıraktı; **غب عنهم** gibi, sülâsîdir. Ve ikisi de, iki günde bir gelmek mânasındaki **الغب**dendir; daha çok da olur. Ve **أغبت الإبل**: her gün sütle gelmedikleri zaman.

Hadiste: “Hastayı ziyaret etmede **أغبوا** ve **أربعوا**.” Yani: bir gün ziyaret et, bir gün bırak; yahut iki gün bırak ve üçüncü gün ziyaret et; yani onu her gün ziyaret etmeyin; çünkü ziyaretçilerin ağırlığını bulur.

Kisâî dedi: “**أغببت القوم** ve **غببت عنهم** (mânası) **الغب**dendir: onlara bir gün geldim ve onları bir gün bıraktım. Eğer defetmeyi murad edersen ‘**غببت عنه**’ dersin; teşdîd ile; geleceği üzere.”

**التهذيب**’de: “**أغب اللحم**: kokuştu”; sülâsî **غب** gibi. Ve gıybet hadîsinde: “**فقاءت لحما غابا**”; yani kokmuş.

**لسان العرب**’da: denilir: **غب الطعام والتمر يغب غبا وغبا وغبوبا وغبوبة فهو غاب**: bir gece kaldı; bozuldu yahut bozulmadı; bazıları eti tahsis etti. Ve denildi: **غب الطعام**: kokusu değişti. Sonra dedi: bir gece kalmış ete **غاب** ve **غبيبا** denilir. Cerîr, Ahtal’ı hicvederek dedi:

  والتغلبية حين غب غبيبهـا                      تهوي مشافرها بشر مشافر

Sözüyle murad ettiği: **غب غبيبها**: ölü hayvanlarının ve domuzlarının etlerinden kokuşan şey. Sonra dedi: “Falan, yanımızda **غبا** etti; ve **أغب**: geceledi.” Ondan, bir gece kalmış ete **غابا** adı verildi. Ve ondandır onların sözü: “**رويد الشعر يغب**”; ve “**يغب** olmaz”; mânası: onu bir gün yahut iki gün kalsın diye bırak. Ve **التغبيب** ihtiyaçta: terk etmektir. Bazı “ümmehât”ta: onda mübalağa etmemektir. Ve: kurdun koyunun boğazına yapışmasıdır. Denilir: **غبب الذئب**; koyunlara yüklendiği ve parçaladığı zaman. Ve **غبب الفرس**: boynu inceldi. Ve **التعبيب** de: onda bir miktar hayat varken onu bırakmasıdır; **لسان العرب**’da böyle.

Ve kavimden uzaklaştırmada **التغبيب عن القوم**: onları defetmektir; bunu Kisâî ve Sa‘leb söylemiştir; az önce ona işaret ettik. Ve **المغب**: aslanın isimlerindendir; bunu Sâgânî nakletti.

Ve **الغبغب** (Ca‘fer vezninde): câhiliyede üzerinde kurban kesilen bir puttur. Ve denildi: o, putun önüne dikilen bir taştır; **مناف**’a aitti; **الحجر الأسود** köşesine karşı idi; ikisi iki taneydi. Bunu İbn Düreyd söyledi. Ve bir kavim dedi: o, **العبعب**’dır; mu‘ceme olmayan (harfle); onun zikri geçmişti.

**التهذيب**’de: Ebû Tâlib, onların “**رب رمية من غير رام**” sözünde dedi: bunu ilk söyleyen **الحكم بن عبد يغوث** idi; zamanının en iyi ok atanı idi. Derken **الغبغب** üzerinde bir **مهاة** boğazlayacağına yemin etti; yayını ve sadakını aldı; fakat bir şey yapmadı. Dedi: “Mutlaka kendimi boğazlayacağım.” Kardeşi ona dedi: “Onun yerine on deve boğazla; kendini öldürme.” Dedi: “Bir **عاترة**yi zulmetmem ve **النافرة**yi bırakmam.” Sonra oğlu onunla çıktı; bir ineğe ok attı da onu vurdu. Babası dedi: “**رب رمية من غير رام**.”

**غبغب**: alışverişinde hıyanet ettiği zaman (böyledir); bunu Ebû Amr söyledi. Asmaî’den: **الغبغب**: çenenin altından sarkan ettir; harekeli **الغبب** gibi. Leys dedi: sığır ve koyun için **الغبب**: **النصيل** yanında, çenesinin altında sarkan şeydir. Ve horoz ve boğa için **الغبغب**. Ve **الغبب** ve **الغبغب**: alt **العثنون** bitim yerinin derisinden buruşan şeydir. Bazıları onu horozlara, koyuna ve sığıra tahsis etti.

A‘câc onu aygırda istiâre etti; yani devenin **شقشقة**sını kastederek:
بذات أثناء تمس الغبغبا
Bir başkası onu bukalemun için istiâre etti; dedi:
إذا جعل الحرباء يبـيض رأسـه                      وتخضر من شمس النهار غباغبه

Ferrâ’dan: denilir: **غبب** ve **غبغب**. Kisâî’den: “Yaşlı kadın; **غبغبها** bir karıştır; o, **الغبب**’dir.” Ve **النصيل**: iki çenenin altından, boyun ile baş arasındaki mafsaldır.

Denildi: **الغبغب**: **المنحر**dır; ve o, Minâ’da bir tepeciktir; böylece tahsis edildi. Şair dedi:
والراقصات إلى منى فالغبغب
Ve denildi: o, Tâif’te **اللات**’ın bulunduğu yerdir; yahut orada **اللات** için boğazlarlardı. Ve denildi: Minâ’da her **منخر** bir **غبغب**dır.

Ve **أبو غباب** (fetha ile, **سحاب** gibi): **جران**’ın (kesre ile) künyesidir; **العود** (fetha ile); o, İslâmî bir şairin lakabıdır.

**غباب** (**غراب** gibi): **ثعلبة بن الحارث بن تيم الله بن ثعلبة بن عكابة**’ın lakabıdır; ona bu ad verildi; çünkü Kelb harbinde dedi:
أغدو إلى الحرب بقلب امرئ                      يضرب ضربا غير تغبـيب

**غبيب** (**زبير** gibi): Medîne-i Münevvere’de bir yer; üzerinde oturana en faziletli salât ve selâm. Ve Yemâme’de geniş bir nâhiye; bunu Sâgânî nakletti.

Ve **الغبة** (damme ile): geçimden yetip yetecek şey; **الغفة** gibi; bunu Sâgânî nakletti. Ve lamsız olarak: Benî Yeşkür’ün bir **عقاب** yavrusu; onun bir hadîsi vardır.

**الغبيبة** (**الحبيبة** gibi), İbnü’l-A‘râbî’den: o, develerin sütlerinden, **المروب** gibi bir şeydir. Ve sütün ekşimişine **غبيبة** denilir. Cevherî dedi: o, develerin sütlerindendir; **لبن الغدوة**; yani sabah sağılır, sonra geceleyin onun üzerine sağılır; sonra ertesi gün yayık yapılır.

Ve “Falan, yanımızda **غب** etti”: geceledi; **أغب** gibi, denildi. Ondan, bir gece kalmış ete **الغاب** adı verildi. Ve ondan, Meydânî ve Zemahşerî’nin dediğine göre onların sözü: “**رويد الشعر يغب**” (nasb ile); yani onu bırak; ta ki onun üzerine günler gelsin de âkıbetinin nasıl olduğuna bakasın; övülür mü, yerilir mi. Ve başka da denildi. Onu **مجمع الأمثال**’de gör.

Ve **المغببة** (**معظمة** gibi): bir gün sağılıp bir gün bırakılan koyun; İbnü’l-A‘râbî’den. Denilir: **مياه أغباب**; uzak oldukları zaman. İbn Hırme dedi:
يقول لا تسرفوا في أمر ربكم                      إن المياه بجهد الركب أغباب
Bunlar yolcu bir kavimdir; yanlarında, onları sulamaktan âciz bırakacak kadar su vardır; artık suda israfı terk etmekten başka şeye razı olmadılar.

Zührî hadîsinde: “**لا تقبل شهادة ذي تغبة**.” **التغبة**: yalan şahitliktir. İbnü’l-Esîr dedi: rivayette böyle gelmiştir; ve o, koyunlarda kurdun **غبب** etmesinden, onlarda fesat çıkardığı zaman; yahut şeyin **غب**inde bozulduğu zaman **غبب**’den mübalağa olarak, **تفعلة** veznindedir.

“**ما يغبهم لطفي**”: yani onlardan bir gün geri kalmaz; bilakis onlara her gün gelir. Dedi:
على معتفيه ما تغب فواضله
Ve “Falanın bağışı bizi **لا يغبنا**”: yani bize bir gün gelip bir gün gelmez; bilakis bize her gün gelir.

Müellif üzerine istidrâk olunacak şeylerdendir: Sa‘leb dedi: “**غب الشيء في نفسه يغب غبا** ve **أغبني**: bana vâki oldu.” Ve Hişâm hadîsinde: ona yazdı; “**يغبب عن هلاك المسلمين**”; yani Müslümanlardan helâk olanların çokluğunu ona haber vermedi; ve onda istiâre vardır; sanki işin künhüyle bildirmede kusur etti.

Ve **الغبيب** (**أمير** gibi): dağın sırtından ve yerin sırtından küçük dar su yolu; ve denildi: onun düzlüğünde.

Ve **غب** “sonra” mânasında. Dedi:
غب الصباح يحمد القوم السرى
Ve ondandır onların sözü: “**غب الأذان**” ve “**غب السلام**.”

Ve **الأساس**’ta: “**نجم غاب**”: sabit. Ve “**أغبت الحلوبة**”: **غبا** süt verdi. Ve dersin: “Sevgi **الإغباب** ile artar, **الإكباب** ile azalır.” Ve “**ماء غب**”: uzak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غبَّ
غبَّ I ( n. ac. غَبّ 1 ,  غُبُوْب 27 ),
a.  Drank every second day ( camel ).

b.  U ( n. ac. غُبُوْب 27 ) [ acc. or Fī ], Visited every second day or at intervals.

c.  [ 'An ], Absented himself from periodically.

d.  ( n. ac. غِبّ 2 ) [ 'Ala ], Attacked every second day ( fever ).

e.  I ( n. ac. غَبّ 1 ) [ Fī ], Occurred to.

f.  عِنْد , Passed, spent, remained the night with.

g.  ( n. ac. غِبّ 2 ), Stank, was putrid.

h.  [ coll. ], Sipped.

غَبَّبَ
غَبَّبَ II
a.  [ Fī ], Was slack, remiss in.

b.  Seized by the throat.

c.  [ Fī ], Worried, made havoc amongst ( wolf ).

d.  [ 'An ], Defended.

أَغْبَبَ
أَغْبَبَ IV ,
a.  see I (b) , ( d ), ( f ), ( g ).

e.  Watered every second day.

تَغَبَّبَ
تَغَبَّبَ V ,
a.  see II (a) .

غِبّ
غِبّ 2 ,
a.  End, conclusion; issue, outcome, result.

غُبّ
غُبّ 3 , ( pl. غُبُوْب 27 ,  غُبَّاْن 35 ,  أَغْبَاْب 38 ),
a.  Depressed ground.

غُبَّة
غُبَّة 3t ,
a.  Sufficiency.

b.  Eaglet.

غَبَب
غَبَب 4 , ( pl. أَغْبَاْب 38 ),
a.  Dewlap ( of a bull ); wattle ( of a cock ).

مَغْبَبَة
مَغْبَبَة 17t ,  مِغْبَب 20 .
a.  see 2 . -  غَاْبِب 21 ,  غَاْبِبَة 21t , ( pl. غَوَاْبِبُ 41 ), Coming to the water on alternate days ( camel ).

b.  Putrid, stinking ( meat ).

غَبِيْب
غَبِيْب 25 ,
a.  see 21 (b) .

b.  Water-course.

c.  Affair.

غَبِيْبَة
غَبِيْبَة 25t ,
a.  Churned milk.

غِبّ
غِبّ
a.  [ coll. ], After.

غِبًّا
غِبًّا
a.  Rarely; at intervals, periodically; now & then.

حُمَّى الغِبّ
حُمَّى الغِبّ
a.  Tertian fever.

##### Türkçe

**غبَّ**
**غبَّ** I (n. ac. **غَبّ** 1, **غُبُوْب** 27),
a. İki günde bir içti (deve).

b. U (n. ac. **غُبُوْب** 27) [acc. veya Fī], İki günde bir yahut aralıklarla ziyaret etti.

c. ['An], Periyodik olarak kendini geri çekti, bulunmadı.

d. (n. ac. **غِبّ** 2) ['Ala], İki günde bir saldırdı (humma).

e. I (n. ac. **غَبّ** 1) [Fī], Vuku buldu, (bir şeye) rastladı.

f. **عِنْد**, Geceyi yanında geçirdi, geceyi onunla geçirdi, yanında kaldı.

g. (n. ac. **غِبّ** 2), Kokuştu, çürük oldu.

h. [coll.], Yudumladı.

**غَبَّبَ**
**غَبَّبَ** II
a. [Fī], (bir işte) gevşek oldu, ihmalkâr oldu.

b. Gırtlağından yakaladı.

c. [Fī], (kurt) arasında endişe verdi, ortalığı birbirine kattı.

d. ['An], Savundu.

**أَغْبَبَ**
**أَغْبَبَ** IV,
a. I (b), (d), (f), (g)’ye bak.

e. İki günde bir suladı.

**تَغَبَّبَ**
**تَغَبَّبَ** V,
a. II (a)’ya bak.

**غِبّ**
**غِبّ** 2,
a. Son, sonuç; akıbet, netice, sonuç.

**غُبّ**
**غُبّ** 3, (pl. **غُبُوْب** 27, **غُبَّاْن** 35, **أَغْبَاْب** 38),
a. Çökük yer.

**غُبَّة**
**غُبَّة** 3t,
a. Yeterlilik.

b. Kartal yavrusu.

**غَبَب**
**غَبَب** 4, (pl. **أَغْبَاْب** 38),
a. (Boğanın) gerdan sarkıntısı; (horozun) gerdan eti.

**مَغْبَبَة**
**مَغْبَبَة** 17t, **مِغْبَب** 20.
a. 2’ye bak. - **غَاْبِب** 21, **غَاْبِبَة** 21t, (pl. **غَوَاْبِبُ** 41), Suyu gün aşırı gelen (deve).

b. Kokuşmuş, pis kokulu (et).

**غَبِيْب**
**غَبِيْب** 25,
a. 21 (b)’ye bak.

b. Su yolu.

c. İş.

**غَبِيْبَة**
**غَبِيْبَة** 25t,
a. Yayık süt.

**غِبّ**
**غِبّ**
a. [coll.], Sonra.

**غِبًّا**
**غِبًّا**
a. Nadir olarak; aralıklarla, periyodik olarak; ara sıra.

**حُمَّى الغِبّ**
**حُمَّى الغِبّ**
a. Üçüncü gün humması.
