# غبر — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D8%B1/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%A8%D8%B1/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D8%B1.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: غبر

- الغابر: الماكث بعد مضي ما هو معه. قال: ﴿إلا عجوزا في الغابرين﴾ [الشعراء/171]، يعني: فيمن طال أعمارهم، وقيل: فيمن بقي ولم يسر مع لوط. وقيل: فيمن بقي بعد في العذاب، وفي آخر: ﴿إلا امرأتك كانت من الغابرين﴾ [العنكبوت/33]، وفي آخر: ﴿قدرنا إنها لمن الغابرين﴾ [الحجر/ 60]، ومنه: الغبرة: البقية في الضرع من اللبن، وجمعه: أغبار، وغبر الحيض، وغبر الليل. والغبار: ما يبقى من التراب المثار، وجعل على بناء الدخان والعثار ونحوهما من البقايا، وقد غبر الغبار، أي: ارتفع، وقيل: للماضي غابر، وللباقي غابر (قال ابن الأنباري: الغابر حرف من الأضداد. يقال: غابر للماضي، وغابر للباقي. انظر: الأضداد ص 129)، فإن يك ذلك صحيحا، فإنما قيل للماضي غابر تصورا بمضي الغبار عن الأرض، وقيل للباقي غابر تصورا بتخلف الغبار عن الذي يعدو فيخلفه، ومن الغبار اشتق الغبرة: وهو ما يعلق بالشيء من الغبار وما كان على لونه، قال: ﴿ووجوه يومئذ عليها غبرة﴾ [عبس/40]، كناية عن تغير الوجه للغم، كقوله: ﴿ظل وجهه مسودا﴾ [النحل/58]، يقال: غبر غبرة، واغبر واغبار، قال طرفة:
*- رأيت بني غبراء لا ينكرونني*
(شطر بيت من معلقته، وعجزه:
*ولا أهل هذاك الطرف الممدد*
وهو في ديوانه ص 31؛ وشرح القصائد المشهورات 1/79)
أي: بني المفازة المغبرة، وذلك كقولهم: بنو السبيل. وداهية غبراء؛ إما من قولهم: غبر الشيء. وقع في الغبار كأنها تغبر الإنسان، أو من الغبر، أي: البقية، والمعنى: داهية باقية لا تنقضي، أو من غبرة اللون فهو كقولهم: داهية زباء (يقال: داهية دهواء، وزباء، وشعراء، وغبراء) أو من غبرة اللبن فكلها الداهية التي إذا انقضت بقي لها أثر، أو من قولهم: عرق غبر، أي ينتفض مرة بعد أخرى، وقد غبر العرق، والغبيراء: نبت معروف، وثمر على هيئته ولونه.

### Türkçe

- **الغابر**: beraberinde olan şeyin geçip gitmesinden sonra kalan, duran. Dedi ki: ﴿إلا عجوزا في **الغابرين**﴾ [الشعراء/171]; yani: ömürleri uzun olanlar içinde. Ve denildi: Lût ile birlikte yürümeyip kalan kimse içinde. Ve denildi: azapta sonra kalan kimse içinde. Ve bir diğerinde: ﴿إلا امرأتك كانت من **الغابرين**﴾ [العنكبوت/33]. Ve bir diğerinde: ﴿قدرنا إنها لمن **الغابرين**﴾ [الحجر/ 60]. Bundan: **الغبرة**: memede sütten kalan bakiye; onun çoğulu: **أغبار**. Ve **غبر الحيض** ve **غبر الليل**. Ve **الغبار**: kaldırılmış topraktan kalan şey; ve dumanın, tozun ve benzerlerinin kalıntıları vezni üzerine getirildi. Ve **غبر الغبار**; yani: yükseldi. Ve denildi: geçmiş olana **غابر**; kalan olana **غابر**. (İbnü’l-Enbârî dedi ki: **الغابر** zıt anlamlılardan bir harftir. Geçmiş olana **غابر** denir, kalan olana **غابر** denir. Bak: **الأضداد** s. 129). Şayet bu sahih ise, geçmiş olana **غابر** denmesi ancak, tozun yerden geçip gitmesi tasavvur edilerek olmuştur; kalan olana **غابر** denmesi de, koşanın geride bıraktığı şeyden tozun geri kalması tasavvur edilerek olmuştur. Ve **الغبار**dan **الغبرة** türetildi: o, tozdan bir şeye yapışan şey ve onun renginde olan şeydir. Dedi ki: ﴿ووجوه يومئذ عليها **غبرة**﴾ [عبس/40]; kederden yüzün değişmesine kinayedir; şu sözü gibi: ﴿ظل وجهه مسودا﴾ [النحل/58]. Denir: **غبر غبرة** ve **اغبر** ve **اغبار**. Tarafe dedi ki:
*- رأيت بني غبراء لا ينكرونني*
yani: tozlu çölün oğulları; bu, onların “yolun oğulları” demeleri gibidir. Ve **داهية غبراء**; ya onların “**غبر** الشيء” sözündendir: tozun içine düştü; sanki o, insanı tozlandırır. Yahut **الغبر**dan; yani: bakiye. Mana: bitmeyen, tükenmeyen kalıcı bir musibet. Yahut rengin **غبرة**sından; o da onların “**داهية زباء**” demeleri gibidir (denir: **داهية دهواء** ve **زباء** ve **شعراء** ve **غبراء**). Yahut sütün **غبرة**sındandır; bunların hepsi, sona erdiğinde kendisine bir iz kalan musibettir. Yahut onların “**عرق غبر**” sözündendir; yani bir defadan sonra bir defa daha titrer. Ve **غبر العرق**. Ve **الغبيراء**: bilinen bir bitki; ve onun şekli ve rengi üzere bir meyve.
