# غبس — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D8%B3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%A8%D8%B3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غبس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D8%B3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: غبس

الغَبَس والغُبْسَة: لَوْن الرَّماد، وهو بياض فيه كُدْرة، وقد أَغْبَسَ. وذئب أَغْبَس إِذا كان ذلك لَونَه، وقيل: كل ذئب أَغبَس؛ وفي حديث الأَعشى:
كالذِّئْبَةِ الغَبْساء في ظِلِّ السَّرَبْ
أَي الغبراء؛ وقيل: الأَغْبَس من الذئاب الخَفِيف الحَريص، وأَصله من اللَّون. والوَرْدُ الأَغْبَس من الخَيْل: هو الذي تدعون الأَعاجم السَّمَنْد.
اللحياني: يقال غَبَس وغَبَش لوقت الغَلَس، وأَصله من الغُبْسة. وهو لوْن بين السواد والصُّفرة. وحمار أَغْبَس إِذا كان أَدْلَم. وغَبَسُ الليل: ظلامُه من أَوله، وغَبَشه من آخره. وقال يعقوب: الغَبَس والغَبَش سواء، حكاه في المُبْدَل؛ وأَنشد:
ونِعْمَ مَلْقى الرِّجالِ مَنْزِلُهم،
ونِعْمَ مأْوى الضَّريكِ في الغَبَسِ
تُصْدِرُ وُرَّادَهُمْ عِساسُهُمُ،
ويَنْحَرُون العِشار في المَلَسِ
يعني أَن لَبَنهم كثير يكفي الأَضياف حتى يُصدِرَهم، ويَنْحَرُون مع ذلك العِشارَ، وهي التي أَتى عليها من حَمْلِها عشرة أَشهر، فيقول: من سَخائهم يَنحرُون العِشار التي قد قرُب نَتاجُها.
وغَبَسَ الليل وأَغْبَس: أَظلم. وفي حديث أَبي بكر ابن عبد اللَّه: إِذا استقبلوك يوم الجُمُعَة فاستقْبِلهم حتى تَغْبِسَها حتى لا تَعُود أَن تَخَلَّفَ: يعني إِذا مَضَيْت إِلى الجمعة فلقِيت الناس وقد فَرَغُوا من الصَّلاة فاسْتقبِلْهم بوجهك حتى تُسَوِّده حَياء منهم كي لا تتأَخر بعد ذلك، والهاء في تَغْبِيسهَا ضمير الغُرَّة أَو الطَّلْعَة. والغُبْسَة: لَون الرَّماد. ولا أَفعله سَجِيسَ غُبَيْس الأَوْجَس أَي أَبد الدهر. وقولهم: لا آتيك ما غَبا غُبَيْس أَي ما بقي الدهر؛ قال ابن الأَعرابي: ما أَدري ما أَصله؛ وأَنشد الأُموي:
وفي بَني أُمِّ زُبَيْرٍ كَيْسُ،
على الطَّعام، ما غَبا غُبَيْسُ
أَي فيهم جُود. وما غَبا غُبَيْس: ظرف من الزمان. وقال بعضهم: أَصله الذئب. وغُبَيْس: تصغير أَغْبَس مُرَخَّماً. وغَبا: أَصله غَبَّ فأَبدل من أَحد حَرْفَي التضعيف الأَلِف مثل تَقَضَّى أَصله تَقَضَّض؛ يقول: لا أَتِيك ما دام الذئب يأْتي الغَنم غِبًّا.

### Türkçe

**الغَبَس** ve **الغُبْسَة**: kül rengi; o, içinde bulanıklık bulunan bir beyazlıktır; ve (kişi/şey) **أَغْبَسَ** olmuştur. Ve bir kurt **أَغْبَس** (olur), eğer bu onun rengi ise; ve denildi: her kurt **أَغْبَس**tır; ve **الأَعشى**’nın hadîsinde:
كالذِّئْبَةِ **الغَبْساء** في ظِلِّ السَّرَبْ
yani **الغبراء**; ve denildi: kurtlardan **الأَغْبَس**, hafif (çevik) ve hırslı olandır; ve onun aslı renktendir. Ve atlardan **الوَرْدُ الأَغْبَس**: o, Acemlerin **السَّمَنْد** diye adlandırdıklarıdır.

**اللحياني**: **غَبَس** ve **غَبَش**, **الغَلَس** vakti için söylenir; ve onun aslı **الغُبْسة**dendir. Ve o, siyahlık ile sarılık arasında bir renktir. Ve bir eşek **أَغْبَس** (olur), eğer **أَدْلَم** ise. Ve **غَبَسُ الليل**: onun başından itibaren karanlığıdır; ve **غَبَشه** onun sonundan itibaren olanıdır. Ve Ya‘kūb dedi: **الغَبَس** ve **الغَبَش** birdir; onu **المُبْدَل**’de nakletti; ve inşad etti:
ونِعْمَ مَلْقى الرِّجالِ مَنْزِلُهم،
ونِعْمَ مأْوى الضَّريكِ في **الغَبَسِ**
تُصْدِرُ وُرَّادَهُمْ عِساسُهُمُ،
ويَنْحَرُون العِشار في **المَلَسِ**
yani onların sütü çoktur; misafirleri, onları geri gönderinceye kadar yeter; ve bununla birlikte **العِشار**ı boğazlarlar; ve o, gebeliğinden on ay geçmiş olandır; böylece der ki: cömertliklerinden, doğumu yaklaşmış olan **العِشار**ı boğazlarlar.

Ve **غَبَسَ** gece ve **أَغْبَس**: karardı. Ve Ebû Bekir b. Abdullah hadîsinde: “Cuma günü seni karşıladıklarında, onu **تَغْبِسَها** edinceye kadar onları karşıla; ta ki geri dönüp geri kalmayasın”: yani cumaya gittiğinde insanlarla karşılaşırsan ve onlar namazı bitirmişlerse, onlardan haya ederek yüzünü karartıncaya kadar yüzünle onları karşıla; ki bundan sonra gecikmeyesin; ve **تَغْبِيسهَا**’daki **الهاء**, **الغُرَّة** yahut **الطَّلْعَة** zamiridir. Ve **الغُبْسَة**: kül rengi. “Onu yapmam, **سَجِيسَ غُبَيْس الأَوْجَس**” yani ebedî zaman boyunca. Ve onların sözü: “Sana gelmem, **ما غَبا غُبَيْس**” yani zaman kaldıkça; İbnü’l-A‘râbî dedi: onun aslını bilmiyorum; ve el-Ümevî inşad etti:
وفي بَني أُمِّ زُبَيْرٍ كَيْسُ،
على الطَّعام، **ما غَبا غُبَيْسُ**
yani onlarda cömertlik vardır. Ve **ما غَبا غُبَيْس**: zamandan bir zarf. Ve bazısı dedi: onun aslı kurttur. Ve **غُبَيْس**: **أَغْبَس**’ın küçültmesi, kısaltılmış olarak. Ve **غَبا**: aslı **غَبَّ** idi; sonra şeddeli iki harften birinin yerine **الأَلِف** bedel kılındı; **تَقَضَّى** gibi, aslı **تَقَضَّض**; der ki: kurt koyuna **غِبًّا** geldikçe sana gelmem.
