# غبي — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D9%8A/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%A8%D9%8A/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غبي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D9%8A.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: غبي

باب الغين والباء وو ا ي ء معهما
غ ب ي، ب غ ي، و غ ب، ب ي غ، و ب غ، ب و غ، غ ي ب مستعملات غبي: غَبِيَ فلانٌ غَباوةً فهو غَبِيٌ، إذا لم يَفْطُنْ للخِبِّ، وهو الجَرْبزةُ.
بغي: بَغَى بِغاءً، أي: فَجَر، وهو يَبْغي.
والبِغْيةُ: نقيض الرِّشْدة، في الولد، يقال: هو ابن بغيةٍ، قال:
لدى رشدةٍ من أُمِّهِ أو لبِـغـيْةٍ		فيَغْلِبُها فَحْلٌ على النَّسْلِ مُنْجِبُْ
وابن رِشْدة إذا كان من ماء صاف. والبِغْية من الزِّنَى.
والبُغيةُ: مصدر الابتغاء، تقول : هو بُغْيَتي، أي: طَلِبتي وطِيَّتي. وبَغَيْتُ الشّيء أَبغيه بُغاء، وابتغيته: طلبته.
وتقول: لا ينبغي لك أن تَفْعلَ كذا، وما انبغى لك، في الماضي، أي: ما ينبغي.
والبَغْيُ في عَدْوِ الفَرَس: اختيالٌ ومَرَحٌ، وإنّه ليَبَغْي في عَدْوه. ولا يقال: فرسٌ باغٍ.
والبَغْيُ: الظُّلْمُ. والباغي: الظالم.
والبغايا: الجواري.
والبغايا: الطلائع. الواحدة: بَغِيّةٌ أيضا.
ويقال: إنك عالم ألاّ تُباغَ، ولا تُباغا ولا تُباغوا، ولا تباغي وفي لغةٍ: ولا تُباغَوْا، وفي الأثنين: ولا تُباغيَا، وفي الواحد: ولا تُباغَ. يقال: معناها لا يباغيك أحد. وقال آخر: أي: لا تُصِبْك عين، على الدعاء.
وتقول: لا تبغّت بك عين، يعني: لا ينازعك أحدٌ فيبغي عليك، أي قد سلم لك فلا تنازع .
وغب: الوَغْبُ: الجمل الضَّخْمُ الشديد، قال: أَجَزْتُ حِضْنَيْهِ هِبَلاً وَغْبا وقد وَغُبَ وغُوبة و وَغابة .
وأَوْغابُ البيتِ: أَسْقاطُه.
بيغ: البَيْغُ: ثؤورُ الدّم وفَوْرته حتى يظهرَ في العروق، وقد تَبَيَّغ به الدَّم.
وبغ: الوَبَغُ: داءٌ يأخذُ الإِبل، فترى فساده في أدباردها.
بوغ: البَوْغاءُ: التُرابُ الهابي في الهواء. وطاشةُ الناس، وحَمْقاهم وسَفِلَتُهم هم البَوْغاء والغَوْغاء.
غيب: الغِيبةُ: من الاغْتيابِ، والغَيْبةُ من الغَيْبُوبة.
وأغابتِ المرأة فهي مُغيبةٌ، إذا غاب زوجها.
والغابةُ: الأَجَمة.
والغَيْبُ: الشّكُ.
وكلُّ شيء غَيَّب عنك شيئاً فهو غَيابةٌ.

### Türkçe

باب **الغين** و**الباء** و**و** و**ا** و**ي** و**ء** معهما
غ ب ي، ب غ ي، و غ ب، ب ي غ، و ب غ، ب و غ، غ ي ب مستعملات غبي: **غَبِيَ** falan **غَباوةً**; o **غَبِيٌ**’dir; **الخِبِّ**’e (hilekâra) karşı uyanık olmazsa; ve o, **الجَرْبزةُ**’dir.

بغي: **بَغَى** **بِغاءً**; yani: fuhuş yaptı; ve o **يَبْغي**’dir.
Ve **البِغْيةُ**: evlâtta **الرِّشْدة**’nin zıddıdır; denir ki: o, **ابن بغيةٍ**’dir. Dedi ki:
لدى **رشدةٍ** من أُمِّهِ أو ل**بِـغـيْةٍ**		فيَغْلِبُها فَحْلٌ على النَّسْلِ مُنْجِبُْ
Ve **ابن رِشْدة**: saf sudan olursa. Ve **البِغْية** zinadandır.

Ve **البُغيةُ**: **الابتغاء**’ın masdarıdır; dersin: o, **بُغْيَتي**’dir; yani: talebim ve niyetim. Ve **بَغَيْتُ** şeyi, onu **أَبغيه** **بُغاء** ile; ve **ابتغيته**: onu talep ettim.

Ve dersin: sana, şöyle şöyle yapman **ينبغي** değildir; ve geçmişte: sana **انبغى** olmadı; yani: **ينبغي** olmadı.

Ve atın koşuşunda **البَغْيُ**: salınma ve şenliktir; ve o, koşuşunda mutlaka **يَبَغْي** eder. Ve “**فرسٌ باغٍ**” denilmez.

Ve **البَغْيُ**: zulümdür. Ve **الباغي**: zalimdir.

Ve **البغايا**: câriyelerdir.

Ve **البغايا**: öncü birliklerdir. Bir tanesi: **بَغِيّةٌ** de.

Ve denir ki: sen bilensin ki: “**تُباغَ** etme”, “**تُباغا** etme”, “**تُباغوا** etme”, “**تباغي** etme”; ve bir dilde: “**تُباغَوْا** etme”; ve iki kişide: “**تُباغيَا** etme”; ve tek kişide: “**تُباغَ** etme”. Denir ki: manası: kimse sana **يباغيك** etmesin. Ve bir başkası dedi ki: yani: dua olarak, sana bir göz isabet etmesin.

Ve dersin: “**تبغّت** ile sana bir göz (isabet etmesin)”; yani: hiç kimse seninle çekişmesin de sana **يبغي** etsin; yani: sana teslim edilmiştir; öyleyse çekişme yoktur.

وغب: **الوَغْبُ**: iri, güçlü devedir. Dedi ki: **أَجَزْتُ** **حِضْنَيْهِ** **هِبَلاً** **وَغْبا** ve o **وَغُبَ**; ve **غُوبة** ve **وَغابة**.
Ve **أَوْغابُ البيتِ**: onun döküntüleridir.

بيغ: **البَيْغُ**: kanın kabarması ve coşmasıdır; ta ki damarlarda görününceye kadar; ve kan ile **تَبَيَّغ** etti.

وبغ: **الوَبَغُ**: develeri tutan bir hastalıktır; onun bozukluğunu onların artlarında görürsün.

بوغ: **البَوْغاءُ**: havada uçuşan topraktır. Ve insanların ayaktakımı; ve onların ahmakları ve aşağı tabakası: onlar **البَوْغاء** ve **الغَوْغاء**’dır.

غيب: **الغِيبةُ**: **الاغْتيابِ**’dandır; ve **الغَيْبةُ**: **الغَيْبُوبة**’dandır.
Ve kadın **أغابتِ**; o **مُغيبةٌ**’dir; kocası kaybolduğunda.
Ve **الغابةُ**: **الأَجَمة**’dir.
Ve **الغَيْبُ**: şüphedir.
Ve her şey, senden bir şeyi **غَيَّب** ederse, o **غَيابةٌ**’dır.
