# غثث (غ-ث-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%AB%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Süprüntü

- Harfler: غ - ث - ث
- Kur'an'da: 2 geçiş · 2 ayet · 1 sîga
- 9 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: غثو

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [غُثَاءً](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%AB/siga/%D8%BA%D9%8F%D8%AB%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8B.md) | فُعَالًا | Süprüntü | 2 | 2 | [23:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%AB/ayet/23:41.md) |

## Mücavir kökler — 8 mücavir (8 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [حوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · Haveye, hyy’den dönüşmüştür
2. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 12 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
3. [صيح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Sayha(sin) düzlüğe akıp yayılan sudur, bağırdığı zaman…
4. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Baid uzak demektir
5. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
6. [حقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
7. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Zalimler
8. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Hayvanların ön ayaklarına denir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غثث |
| Yapı | Üçlü (müzâaf) |
| Özel Durum | Ayn ve lâm harfi aynı olan katlamalı yapı |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [رثث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%AB.md), [هزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B2%D9%84.md), [سقط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%B7.md), [خبث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D8%AB.md) |
| Zıt Kök | [سمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%86.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Zayıflıktan eti koflaşmış ve besleyiciliği kalmamış hayvan; yaranın irin ve cerahat toplaması |
| Çekirdek Özet 2 | Varlığın özünü, diriliğini ve faydasını kaybederek hacmine rağmen posa ve süprüntüye dönüşmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Şekil ve nicelik varlığını korurken nitelik ve iç dinamizmin çökmesiyle oluşan fonksiyonel anlamsızlık |
| Kritik Hata Riski | Maddi çokluk veya dış kabarmayı hakiki değer sanmak; özünü yitirmiş kof yapıları diri ve besleyici kabul etmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غث | Cılızlık, kofluk, iç cevherin yitirilmesi ve atık hale gelme. Bu çekirdek, özün zayıflamasını ve dışarı atılan değersiz posayı anlatır; غثو (selin sürüklediği süprüntü, çerçöp) ve [غثي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D9%8A.md) (midenin bulanması, özün dışarı atılma tepkisi) kökleriyle derin anlamsal ortaklık taşır. | ث | İkinci bir ث harfinin katlanmasıyla cılızlık, zayıflık ve koflaşma hali süreklilik, içsel bozulma ve yaranın irin toplayıp cerahat bağlaması (غثيثة) gibi bünyevi bir dejenerasyona dönüşmüştür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Göz, kaynak; perdelenme, buğulanma, örtünme | Erken alfabede ikiz harfi olan ع (göz, kaynak) imgesinden türetilmiştir; sesin boğaz gerisinden buğulu çıkışıyla görme berraklığının bozulmasını, özün örtülmesini ve gizli bir kusurun belirmesini temsil eder (imge türetmedir). |
| ث | İşaret, sınır; çözülme, gevşeme, dökülme | Erken alfabede ikiz harfi olan ت (işaret, sınır) imgesinden türetilmiştir; sesin peltek ve gevşek çıkmasıyla yapının sınırlarını koruyamaması, dokunun gevşemesi ve döküntüye dönüşmesini ifade eder (imge türetmedir). |
| ث | İşaret, sınır; çözülme, gevşeme, dökülme | İkinci kez yinelenen dökülme hareketi; çözülüşün dokunun geneline yayılmasını, gevşemenin ve kofluğun kökleşmesini pekiştirir. |
| غثث | Özün perdelenerek dokunun gevşeyip dağılması | Berraklık ve özün buğulanıp kaybolması ile yapının sınırlarını yitirip gevşemesi birleşerek, cismin iç cevherini kaybedip kof, zayıf, cerahatli ve değersiz bir kalıntıya dönüşme hareketini oluşturur. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Zayıflıktan kemikleri sayılan, eti koflaşmış ve besleyiciliği kalmamış hayvan eti (لحم غث) ile yaranın irin toplayıp kokuşması (أغث الجرح). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye bedevi şiirinde cılız, besisiz ve kesildiğinde fayda vermeyen hayvan etinin değersizliğini nitelemek için kullanılmıştır; doğrulanmış beyit metni için: Veri bulunamadı. |
| Erken Arapça kullanım | İbnü'z-Zübeyr'in bedevilerin söz ve donanımındaki kofluğu yermek üzere söylediği hitapta geçer: والله إِن كلامَكم لَغَثٌّ، وإِن سلاحَكم لَرَثٌّ ("Vallahi sizin sözünüz koftur/boştur, silahınız ise eskimiştir"). |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

### Sami etimolojik katman

Arapça غثث kökü, Sami dil ailesinde gevşeme, zayıflama, iç cevherin çözülmesi ve atık maddeye dönüşme semantik dairesiyle ilişkilidir. Kökün Afro-Asyatik arka planda hafiflik, kofluk ve çürüme ifade eden biliteral bir temelden genişlediği kabul edilir. İbranice ve Süryanicede kökün doğrudan üçlü fonetik denkleri nadir olmakla birlikte, zayıflık, çürüme ve yaranın cerahat bağlaması kavramları etrafında semantik matris örtüşmesi mevcuttur. Kuzeybatı Sami dillerinde yaranın iltihaplanması ve dokunun bozulması tasvirlerinde kökün taşıdığı cerahat (غثيثة) ve kokuşma nüansı semantik paralellik arz eder. Arapçada kök, özellikle etin besleyicilikten yoksun cılızlığı, yaranın cerahati ve sözün anlamsız kofluğu üzerinden son derece karakteristik, bedensel ve nesnel bir bozulma tasvirine kavuşmuştur.

Güven: Güçlü

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | غثث ile غثو ve [غثي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D9%8A.md) semantik bağı | Cılız ve kof et, cerahatli yara ile selin sürüklediği süprüntü arasında özünü yitirmiş atık olma ortaklığı bulunur. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Kuzeybatı Sami gevşeme ve cerahat matrisi | Dokunun dağılması, kokuşma ve zayıflık ifade eden morfolojik tabakalarla anlamsal örtüşme taşır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik atık ve posa kökleri | Ailenin diğer kollarında doğrulanmış doğrudan ses denkliği bulunmamaktadır. | Veri bulunamadı |

Kaynak: David Cohen, Lisān al-ʿArab, Lane’s Lexicon.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غثث | Anlamlı | Zayıf, kof olma, irin toplama | Etin besleyiciliğini yitirmesi, değersiz ve kof kalıntıya dönüşmesi | Hedef kök. |
| ثغث | Anlamlı | Dişsiz çocuğun gevelemesi | Dişleri henüz çıkmamış çocuğun yiyeceği ezemeden gevelemesi hali (الثغثغة) | Klasik sözlüklerde kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez. Zayıflık ve yetersizlik ortak çekirdeğidir. |
| ثثغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arap dilinde bu harf dizilişinde kullanımda olan bir kök bulunmamaktadır. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غثث | Merkez | Nitelik ve içerik kaybı, kofluk | Bir şeyin özünü yitirerek cılız, bozuk ve değersiz kalması | Hem etteki cılızlık hem yaradaki cerahat hem de sözdeki anlamsızlık için kullanılır. |
| [رثث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%AB.md) | Komşu | Eskime, yıpranma | غثث özün koflaşması iken [رثث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%AB.md) dış yüzeyin, elbisenin ve aletin yıpranıp dökülmesidir | Klasik ifadede كلام غث وسلاح رث şeklinde birlikte anılır. |
| [هزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B2%D9%84.md) | Komşu | Zayıflık, bedensel erime | [هزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B2%D9%84.md) doğrudan hacim ve kilo kaybı iken غثث zayıflıkla birlikte gelen besinsizlik ve kofluktur | Her hezil olan şey mutlak anlamda bozulmuş ve cerahatli sayılmaz. |
| [سقط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%B7.md) | Komşu | Düşme, değersizleşme | [سقط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%B7.md) yüksekten düşme ve ıskartaya çıkma iken غثث içsel çözülmeyle posalaşmadır | Niteliksizleşme ve işe yaramama noktasında kesişirler. |
| [خبث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D8%AB.md) | Komşu | Murdarlık, maddi/manevi pislik | [خبث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D8%AB.md) bilfiil zararlı ve murdar olma iken غثث zarardan ziyade besleyici değerden yoksunluktur | Kalite düşüklüğü zemininde yakınlaşırlar. |
| [سمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%86.md) | Zıt | Semizlik, dolgunluk, besililik | غثث kofluk, cılızlık ve besinsizlik iken [سمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%86.md) etin, yağın ve gıdanın dolgun olmasıdır | Arapçada değerli ile değersizi ayırmada الغث والسمين ikilisi kullanılır. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غثث | Zayıf, kof, cerahatli, niteliksiz | Etin cılızlığı, yaranın irini ve sözün boşluğu | Kesin |
| Latince | macilentus, futilis, putridus | Cılız, kof/faydasız, çürümüş | Macilentus bedensel zayıflığı, futilis muhteva kofluğunu karşılar; yara cerahati boyutunu tam kapsamaz | Güçlü |
| İngilizce | emaciated, worthless, insipid, festering | Cılız, değersiz, yavşan, iltihaplanan | Emaciated etin zayıflığını, festering cerahati, insipid ve worthless sözün kofluğunu verir | Güçlü |
| Almanca | mager, gehaltlos, eiternd, wertlos | Cılız, muhtevasız, irinleyen, değersiz | Gehaltlos sözdeki kofluğu, mager etin zayıflığını, eiternd yara durumunu karşılar | Güçlü |
| Fransızca | émacié, insipide, purulent, futile | Cılız, tatsız/kof, irinli, nafile | Émacié bedensel zaafı, futile anlamsız sözü, purulent yaranın cerahatini karşılar | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| غُثَاء (isim - غثو / غثث semantik bağıyla) | Selin sürüklediği çerçöp, süprüntü, kuru posa | Helak edilen inkârcı toplumların helak sonrası posaya dönüşmesi ve bitkilerin kuruyup süprüntüleşmesi; Mü'minûn [23:41](https://lisan.digital/tr/ayet/23:41.md), A'lâ [87:5](https://lisan.digital/tr/ayet/87:5.md) |
| غَثّ / غَثِيثَة (üçlü kök doğrudan kullanımı) | Belirgin anlam ayrışması tespit edilmedi | Üçlü müzâaf form Mushaf metninde doğrudan fiil veya sıfat kalıbıyla geçmemekte, semantik ailesi Kur'an'da غُثَاء lafzı üzerinden temsil edilmektedir |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Delil ve itikad hiyerarşisi | Hakikate dayanmayan, içi boş ve delilsiz iddiaların kofluğu (kelâmün gas); hakikat ile zannın ayrışması | Niteliksiz, temelsiz ve akli doyuruculuğu olmayan sözlerin değersizliği. |
| Fıkıh | Kurban ve akit hükümleri | Kurban edilecek hayvanın iliği kurumuş ve eti cılız (lahmün gas) olması durumunda kurbanın sıhhati; ayıplı mal satışı | Etin gıda ve besleyicilik vasfını yitirecek ölçüde zayıf ve kof olması hali. |
| Tefsir | Helak ve tabiat tasvirleri | Mü'minûn [23:41](https://lisan.digital/tr/ayet/23:41.md) ve A'lâ [87:5](https://lisan.digital/tr/ayet/87:5.md) ayetlerinde geçen غُثَاء lafzının izahı; inkârcıların sel süprüntüsüne dönüşmesi | Dünyevi gücün hakikat karşısında süprüntüleşmesi, posa haline gelip dağılması. |
| Hadis | Toplumsal nitelik kaybı | Ümmetin sayıca çok olmasına rağmen selin sürüklediği çerçöp gibi (غثاء كغثاء السيل) olacağını bildiren nebevi ihtar | Niceliksel fazlalığın niteliksel ağırlıksızlık ve iradesizlikle birleştiği kofluk hali. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İhlas ve amel dengesi | Kof amel | Şekilsel çokluğun özden yoksun kalması | İhlas ve hakikatten yoksun ibadet ve iddiaların posa gibi değersizleşmesi. | Kesin |
| İlmi | Bilgi felsefesi ve yöntem | Kof söz ve safsata | Delilsiz ve faydasız malumatın tasfiyesi | Zihne besin vermeyen, laf kalabalığından ibaret kof malumatın ilmi değer taşımaması. | Güçlü |
| Siyasi | Güç ve toplum dinamizmi | Kof kitle | Birlik ve iradeden yoksun yığınların dağılması | Sayısal kalabalığa rağmen stratejik şuur ve ahlaki özü bulunmayan toplumların sürüklenmesi. | Güçlü |
| İktisadi | Üretim ve piyasa değeri | Kof emtia ve yapay şişkinlik | Reel karşılığı olmayan varlıkların elenmesi | Tüketiciye fayda sağlamayan, besleyiciliği ve içsel değeri bulunmayan balon varlıkların tasfiyesi. | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Entropik atık, sönümlenmiş sinyal veya cüruf | Termodinamikte iş yapma potansiyelini kaybetmiş enerjinin artık maddeye dönüşmesi; bilgi teorisinde gürültü altında kalan kof veri. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Yabancılaşma, anomi ve kitle pasivitesi | Sosyolojide ortak ideali ve ahlaki bağı çözülmüş, yönlendirilebilir ve tepkisizleşmiş atomize yığınlar (kof kalabalık). | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca fiziksel bir zayıflık veya basit bir süprüntü tasviri sanıp, varlığın içsel nitelik ve fonksiyon çöküşü boyutunu gözden kaçırmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an perspektifinde kök ailesi, hakikate ve ilahi ölçüye dayanmayan her türlü gücün, iddianın ve medeniyetin kaçınılmaz olarak kofluğa, süprüntüye ve posaya dönüşeceğini bildiren ontolojik yasayı temsil eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Sayısal çokluğu, fiziksel kabarmayı ve dış görünüşteki debdebeyi gerçek güç ve hakikat zannetmek; içsel niteliği ıskalayarak kof yapılara bel bağlamak. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın "hak ile batıl" ve "öz ile posa" ayrımını kavramada temel bir kavramsal zemin sunar; kalıcı olanın hacim değil, insana fayda veren öz olduğunu anlamayı sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Zalim toplumların helak sonrası durumunu anlatan ayetlerde (Mü'minûn [23:41](https://lisan.digital/tr/ayet/23:41.md)), tabiatın döngüsünü ve yeşilliğin kuruyuşunu tasvir eden vahiylerde (A'lâ [87:5](https://lisan.digital/tr/ayet/87:5.md)) ve batılın köpükleşip yok olmasını anlatan temsillerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Niceliği niteliğe üstün tutan materyalist zihniyeti tashih eder. Kof kalabalıkların ve temelsiz iddiaların içsel bir ağırlığı olmadığını, ilahi adaletin tecellisi karşısında sel süprüntüsü gibi yok olup gideceğini gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Besleyiciliğini yitirmiş cılız ve kof hayvan eti; yaranın irin ve cerahat toplaması; selin önüne kattığı kof posa ve çerçöp.
- Soyut anlam: Bir varlığın iç dinamizmini, ahlaki özünü ve fonksiyonel değerini kaybederek dış hacmine rağmen ağırlıksız, anlamsız ve değersiz bir atık haline gelmesi.
- Sistematik karşılık: Sistemin iç enerjisini yitirmesi sonucu oluşan fonksiyonel iflas; entropinin artışıyla özün tükenmesi ve geriye yalnızca kof bir kabuğun kalması.
- LaTeX modeli: $$\lim_{E \to 0} \frac{E \cdot N}{V} = 0 \implies \Omega \to \emptyset$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $E$ içsel özü, enerjiyi ve niteliksel besleyiciliği; $N$ niceliksel sayıyı veya kitle büyüklüğünü; $V$ ise dışsal hacmi temsil eder. $\Omega$ sistemin hakiki değer ve fonksiyon alanını simgeler. İçsel cevher sıfıra yaklaştığında ($E \to 0$), sayısal büyüklük ($N$) ne kadar yüksek olursa olsun birim hacimdeki değer sıfıra iner ve sistem ontolojik olarak bir hiçliğe, posaya ($\Omega \to \emptyset$) dönüşür.

## Geçtiği ayetler (2 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%AB%D8%AB/occurrences?meal=IK

### [Müminun 23:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%AB/ayet/23:41.md) — غُثَاءً

فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ بِالْحَقِّ فَجَعَلْنَاهُمْ غُثَاءً فَبُعْدًا لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Gerçekten onları müthiş bir çığlık yakaladı. Ve onları bir süprüntü yığını haline getirdik. Zulmeden kavim uzak olsun.

### [Ala 87:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%AB/ayet/87:5.md) — غُثَاءً

فَجَعَلَهُ غُثَاءً أَحْوَى

Meal (IK): Sonra da onu kupkuru, siyah bir çöpe çevirmiştir.

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%AB/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والثاء
غ ث، ث غ مستعملان غث: أغَثَّ الرجل إذا اشترى لحماً غَثّاً وغَثيثاً، وفيه غُثُوثةٌ.
وأَغَثَّ الجرح إذا أمد إِغثاثاً.
وغَثيثتهُ: مدته، وتجمع غِثاثاً. وهو بين الغُثوثَةِ والغَثاثَةِ.
ثغ: الثَّغْثَغةُ: عض الصبي قبل أن يشقأ ويَثَّغِرُ، قال رؤبة:
وعَضَّ عَضَّ الأدرد المُثَغْثَغِ

##### Türkçe

باب **الغين** و**الثاء**
**غ ث**، **ث غ** müstamel ikisidir. **غث**: Adamın **غَثّاً** ve **غَثيثاً** et satın aldığı vakit “**أغَثَّ**” denir; onda **غُثُوثةٌ** vardır.
Yarayı irinlendirdiği vakit “**أَغَثَّ**” denir; **إِغثاثاً** irinlendirme olarak.
**وغَثيثتهُ**: onun müddeti; **غِثاثاً** olarak cem‘ olunur. O, **الغُثوثَةِ** ile **الغَثاثَةِ** arasındadır.
**ثغ**: **الثَّغْثَغةُ**: çocuğun, dişleri yarıp çıkarmadan ve **يَثَّغِرُ** olmadan önce ısırmasıdır. Rü’be dedi ki:
وعَضَّ عَضَّ الأدرد المُثَغْثَغِ

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%AB/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

غَثَّتِ الشاة: هُزلت فهي غَثَّة. وغَثَّ اللحمُ يَغِثُّ ويَغَثُّ غَثاثَةً وغُثوثةَ، فهو غَثٌّ وغَثيثٌ، إذا كان مهزولاً. وكذلك غَثَّ حديث القوم وأغَثَّ، أي رَدُؤَ وفسد. تقول: أغَثَّ الرجل في منطقه. وأغَثَّتِ الشاةُ: هُزِلَتْ. وأغَثَّ الرجلُ اللحمَ، أي اشتراه غَثًّا. وغَثيثَهُ الجُرْحِ: ما كان فيه من مِدَّةٍ وقَيْحٍ ولحمٍ ميِّتٍ. وقد غَثَّ الجرح يَغَثُّ غَثًّا وغَثيثاً، إذا سال ذلك منه. واسْتغثه صاحبه، إذا أخرجه منه وداواه. وقال:
وكُنْتُ كآسي شَجَّةٍ يَسْتَغِثُّها
وأغَثَّ الجرحُ، أي أمدَّ. ويقال: لبستُه على غَثيثَةٍ فيه، أي على فساد عقل. وفلانٌ لا يَغِثُّ عليه شيء، أي لا يقول في شيء إنه رديء فيتركه.

##### Türkçe

**غَثَّتِ الشاة**: zayıfladı; artık o **غَثَّة**’dir. Ve **غَثَّ اللحمُ** **يَغِثُّ** ve **يَغَثُّ** **غَثاثَةً** ve **غُثوثةَ** (olur); o hâlde o **غَثٌّ** ve **غَثيثٌ**’tir; zayıf olduğunda. Aynı şekilde **غَثَّ حديث القوم** ve **أغَثَّ**; yani kötü oldu ve bozuldu. Dersin ki: adam konuşmasında **أغَثَّ** etti. Ve **أغَثَّتِ الشاةُ**: zayıfladı. Ve adam eti **أغَثَّ** etti; yani onu **غَثًّا** olarak satın aldı. Ve **غَثيثَهُ الجُرْحِ**: onda bulunan irin ve cerahat ve ölü ettir. Ve yara **غَثَّ** eder; **يَغَثُّ** **غَثًّا** ve **غَثيثاً** (olur); o ondan aktığında. Ve sahibi onu **اسْتغثه** eder; onu ondan çıkardığında ve onu tedavi ettiğinde. Ve dedi ki:
وكُنْتُ كآسي شَجَّةٍ يَسْتَغِثُّها
Ve yara **أغَثَّ** etti; yani irinlendirdi. Ve denir ki: onu, onda bulunan bir **غَثيثَةٍ** üzere giydim; yani aklın bozukluğu üzere. Ve falan kimse, üzerine hiçbir şey **يَغِثُّ** etmez; yani hiçbir şey hakkında “o kötüdür” demez de onu terk etmez.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%AB/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ ث ث
حديثكم غث وسلاحكم رثّ‏.‏
وإنكم لقومٌ غثثةٌ‏.‏
وأغثّ فلان في كلامه إذا تكلّم بما لا خير فيه‏.‏
وفلان لا يغثّ عليه شيء أي لا يمتنع‏.‏
وسمعت صبياً من هذيل يقول‏:‏ غثّت علينا مكة فلا بدّ لنا من الخروج‏.‏
ويقال للمستجدي الحريص‏:‏ ما يغث عليه أحد أي ما يدع أحداً إلا سأله‏.‏
وغثّ بعيري ثم غثّت أي أزال غثاثته ببعض السمن وهو من باب فزّع وجلّد‏.‏
وتقول‏:‏ لبسته على غثيثة ونفس خبيثة أي على فساد عقل من قولهم‏:‏ جمعت الجراحة غثيثتها وهي المدّة وقد أغثّت‏.‏
ويقال‏:‏ أنا أتغثّث ما أنا عليه وأستغثه حتى أستسمن يعني العمل الدون حتى آخذ الكبير‏.‏

##### Türkçe

غ ث ث
Sözünüz **غث** ve silahınız **رثّ**tir.‏
Ve siz elbette **غثثةٌ** bir kavimsiniz.‏
Ve falan, sözünde **أغثّ** eder; yani hayır olmayan şeyle konuştuğu zaman.‏
Ve falan, üzerine hiçbir şey **لا يغثّ**; yani engellenmez.‏
Ve Hüzeyl’den bir çocuğu işittim, diyordu ki: “Mekke bize **غثّت** etti; artık bize çıkmaktan başka çare yoktur.”‏
Ve çok isteyen hırslı kimseye denir: “Üzerine kimse **ما يغث عليه أحد**”; yani hiçbir kimseyi bırakmaz, mutlaka ondan ister.‏
Ve “Deve(mi) **غثّ** ettim, sonra **غثّت**”; yani onun **غثاثته**sini biraz içyağı ile giderdi; ve bu, **فزّع** ve **جلّد** babındandır.‏
Ve dersin ki: “Onu bir **غثيثة** ve kötü bir nefis üzere giydim”; yani “Onların ‘Yara **غثيثتها**sını topladı’ sözünden, aklın bozukluğu üzere”; ve o, irin olup **أغثّت** etmiştir.‏
Ve denir ki: “Ben, üzerinde bulunduğum şeyi **أتغثّث** ederim ve onu **أستغثه** ederim; ta ki semizleninceye kadar”; yani büyük olanı alana kadar düşük işi (yaparım).‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الغَثُّ: الرديءُ من كل شيء. ولَحْمٌ غَثٌّ وغَثيثٌ بَيِّنُ الغُثوثةِ: مَهْزولٌ.
غَثَّ يَغِثُّ ويَغَثُّ غَثاثة وغُثُوثةً، وغَثَّتِ الشاةُ: هُزِلَتْ، فهي غَثَّةٌ، وكذلك أَغَثَّتْ. وأَغَثَّ الرجلُ اللحمَ: اشتراه غَثّاً. وفي المحكم: أَغَثَّ اشترى لَحْماً غَثيثاً.
ورجل غَثٌّ وغُثٌّ: رديءٌ.
وقد غَثِثْتَ في خُلُقِك وحالك، غَثاثة وغُثُوثةً: وذلك إِذا ساءَ خُلُقه وحالُه. وقوم غَثَثَةٌ وغِثَثةٌ. وكلامٌ غَثٌّ: لا طَلاوةَ عليه. قال ابن الزبير للأَعراب: والله إِن كلامَكم لَغَثٌّ، وإِن سلاحَكم لَرَثٌّ، وإِنكم لَعِيالٌ في الجَدْب، أَعداء في الخِصْبِ وأَغَثَّ حديثُ القوم وغَثَّ: فَسَد ورَدُؤَ. وأَغَثَّ في مَنْطِقه. التهذيب: أَغَثَّ فلانٌ في حديثه إِذا جاء بكلام غَثٍّ، لا معنى له.
ابن سيده: والغُثَّة الشيءُ اليسيرُ من المَرْعى؛ وقيل: هي البُلْغةُ من العَيْش، كالغُفَّةِ. واغْتَثَّت الخيلُ: أَصابتْ شيئاً من الربيع، كاغْتَفَّتْ. وهي الغُفَّة والغُثَّة، جاء بهما بالفاء والثاء؛ قال: وغيره يُجِيز الغُبَّة بهذا المعنى.
الأُمويُّ: غَثَّثَت الإِبلُ تَغْثِيثاً، ومَلَّحَتْ تمليحاً إِذا سَمِنَتْ قليلاً قليلاً. وقال أَبو سعيد: أَنا أَتَغَثَّثُ ما أَنا فيه حتى أَسْتَسْمِنَ؛ أَي أَسْتَقِلُّ عَمَلي، لآخُذَ به الكثيرَ من النواب. وفي حديث أُم زرع: زَوجي لَحْمُ جملٍ غَثٍّ أَي مَهْزول؛ وفي حديثها أَيضاً: ولا تُغِثُّ طَعامَنا تَغْثِيثاً أَي لا تُفْسده.
وفي حديث ابن عباس قال لابْنه عليٍّ: الْحَقْ بابنِ عَمّك، يعني عبدَ الملك، فغَثُّكَ خيرٌ من سَمين غيرِك. وغَثِيثَةُ الجُرْح: مِدَّته، وقَيْحه، ولَحْمُه المَيِّتُ؛ وقد غَثَّ الجُرْحُ يَغَثُّ ويَغِثُّ غَثّاً وغَثِيثاً، وأَغَثَّ يُغِثُّ إِغْثاثاً إِذا سالَ ذلك منه. واسْتَغَثَّه صاحبُه إِذا أَخرجه منه وداواه؛ قال:
وكنتُ كآسِي شَجَّةٍ يَسْتَغِثُّها
وأَغَثَّ أَيضاً أَي أَمدّ. وما يَغِثُّ عليه أَحدٌ غَثاثَته أَي ما يُفْسِدُ، وما يَغِثُّ عليه أَحدٌ إِلاَّ سأَله أَي ما يَدَعُ. التهذيب: يقال ما يَغِثُّ عليه أَحدٌ أَي ما يَدَعُ أَحداً إِلاَّ سأَله. ويقال: لَبِسْتُه على غَثِيثَةٍ فيه أَي على فسادِ عَقْلٍ.
وفلانٌ لا يَغَِثُّ عليه شيءٌ أَي لا يقولُ في شيء إِنه رديء فيَتْرُكه. ورأَيتُ في حواشي بعض نسخ الصحاح بخط بعض الأَفاضل: الغَثْغثةُ القتال.

##### Türkçe

**الغَثُّ**: her şeyden kötü olan. Ve **لَحْمٌ غَثٌّ** ve **غَثيثٌ**; **الغُثوثةِ**si açık: zayıf.

**غَثَّ يَغِثُّ ويَغَثُّ**; **غَثاثة** ve **غُثُوثةً** (olarak). Ve **غَثَّتِ الشاةُ**: zayıfladı; artık o **غَثَّةٌ**dir; bunun gibi **أَغَثَّتْ** de. Ve **أَغَثَّ الرجلُ اللحمَ**: onu **غَثّاً** olarak satın aldı. Ve **المحكم**’de: **أَغَثَّ**; **لَحْماً غَثيثاً** satın aldı.

Ve **رجل غَثٌّ** ve **غُثٌّ**: kötü.

Ve sen ahlâkında ve hâlinde **غَثِثْتَ**; **غَثاثة** ve **غُثُوثةً** (olarak): bu, ahlâkı ve hâli kötü olduğunda (olur). Ve bir kavim **غَثَثَةٌ** ve **غِثَثةٌ**. Ve **كلامٌ غَثٌّ**: üzerinde tatlılık yoktur. İbn ez-Zübeyr bedevîlere dedi: Vallahi sizin sözünüz elbette **لَغَثٌّ**, ve sizin silahınız elbette **لَرَثٌّ**, ve siz kıtlıkta elbette yük (geçindirilen) kimselersiniz; bollukta düşmanlarsınız. Ve kavmin sözü **أَغَثَّ** ve **غَثَّ**: bozuldu ve kötüleşti. Ve konuşmasında **أَغَثَّ**. **التهذيب**: Falanca, sözünde **أَغَثَّ**; **غَثٍّ** bir sözle geldiğinde, onun için bir anlam yoktur.

İbn Sîde: ve **الغُثَّة** otlaktan az şeydir; ve denildi ki: o, geçimden yetinilecek kadardır; **الغُفَّةِ** gibi. Ve atlar **اغْتَثَّت**: bahardan bir şey elde etti; **اغْتَفَّتْ** gibi. Ve o **الغُفَّة** ve **الغُثَّة**dir; ikisini de **الفاء** ve **الثاء** ile getirdi; dedi ki: başkası bu anlamla **الغُبَّة**yi câiz görür.

El-Ümevî: develer **غَثَّثَت**; **تَغْثِيثاً** (olarak) ve **مَلَّحَتْ**; **تمليحاً** (olarak), az az semirdiklerinde. Ebû Saîd dedi: Ben içinde bulunduğum şeyi **أَتَغَثَّثُ** ederim, ta ki **أَسْتَسْمِنَ** edeyim; yani amelimi az görürüm, çok olanı nevâb(lar)dan almak için. Ümmü Zer‘ hadîsinde: “Kocam **لَحْمُ جملٍ غَثٍّ**” yani zayıf; onun hadîsinde ayrıca: “ve bizim yemeğimizi **تُغِثُّ** etmez, **تَغْثِيثاً**” yani onu bozmaz.

İbn Abbâs hadîsinde, oğlu Ali’ye dedi: Amcaoğluna yetiş, yani Abdülmelik’e; çünkü senin **غَثُّكَ**, başkasının semizinden hayırlıdır. Ve **غَثِيثَةُ الجُرْح**: onun irin akıntısı, ve cerahati, ve ölü eti; ve gerçekten yara **غَثَّ**; **يَغَثُّ** ve **يَغِثُّ**; **غَثّاً** ve **غَثِيثاً** (olarak). Ve **أَغَثَّ يُغِثُّ إِغْثاثاً**: o (şey) ondan aktığında.

Ve sahibi onu **اسْتَغَثَّه**: onu ondan çıkardığında ve onu tedavi ettiğinde; dedi ki:
وكنتُ كآسِي شَجَّةٍ يَسْتَغِثُّها
Ve **أَغَثَّ** ayrıca: yani uzattı. Ve hiç kimse onun üzerine **غَثاثَته**yi **يَغِثُّ** etmez; yani bozmaz. Ve hiç kimse onun üzerine **يَغِثُّ** etmez, ancak ona sordu; yani bırakmaz. **التهذيب**: denir ki: hiç kimse onun üzerine **يَغِثُّ** etmez; yani hiç kimseyi bırakmaz, ancak ona sordu. Ve denir ki: Onu, onda bulunan **غَثِيثَةٍ** üzerine giydim; yani aklın bozukluğu üzerine.

Ve falanca, üzerine bir şey **يَغَِثُّ** etmez; yani bir şey hakkında “o kötüdür” demez de onu bırakır. Ve صحاح’ın bazı nüshalarının hâşiyelerinde, bazı faziletli kimselerin hattıyla (şunu) gördüm: **الغَثْغثةُ** savaşmaktır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%AB/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ ث ث * * الغَثِيثُ * و * الغَثُّ * بالفتح اللحم المهزول وهو أيضا الحديث الرديء الفاسد تقول منهما * غَثَّ * يغِثُّ بالكسر * غَثَاثَةً * و * غُثُوثة * فهو * غَثٌّ

##### Türkçe

* غ ث ث * * **الغَثِيثُ** * ve * **الغَثُّ** * (fetih ile): zayıf (cılız) et; o, ayrıca kötü, bozuk (fasit) söz/hadistir. İkisinden de şöyle dersin: * **غَثَّ** * (kesr ile) * **يغِثُّ** *; * **غَثَاثَةً** * ve * **غُثُوثة** * (olarak). O hâlde o, * **غَثٌّ** *dur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

#### Madde başı: غثو

: ( و ( *!الغُثاءُ ، كغُرابٍ وزُنَّارٍ : القَمشُ ، والزَّبَدُ ) والقَذَرُ ( والهالِكُ ، والبالِي ) ؛ ) وفي بعضِ النُّسخِ : والهالِكُ البالِي ، وهو نصُّ الزجَّاج ؛ ( من وَرَقِ الشجرِ المُخالِطِ زبَدِ السَّيْلِ ) إذا جَرَى .
وقالَ الجَوْهرِي : الغُثَاءُ *!والغُثَّاءُ : ما يَحْمِلُه السَّيْلُ من القُماشِ ، والجمْعُ *!الأَغْثاءُ ، اه .
وقولُه تعالى : ﴿فجعَلَه *!غُثَاءً أَحْوَى﴾ ، أَي جَفَّفَه حتى صَيَّره هَشِيماً جافًّا *!كالغُثاءِ الذي تَراهُ فوْقَ السَّيْل ؛ وقيلَ : مَعْناهُ أَخْرَج المَرْعَى أَحْوَى أَي أَخْضَر فجعَلَه غُثاءً أَي يابِساً بعدَ ذلكَ .
ويقالُ : ما لَهُ غُثاءٌ وعَمَلُه هَباءٌ وسَعْيُه جَفاءٌ .
وقد ( *!غَثَا الوادِي ) *!يَغْثُو ( *!غَثْواً ) : ) إذا كَثُرَ فيه البَعَرُ والوَرَقُ والقَصَبُ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
غَثا اللحْمُ غَثْواً : فَسَدَ من هُزالِهِ ؛ عن ابنِ القطَّاع .
(

##### Türkçe

: ( ve ( **الغُثاءُ** , **غُرابٍ** ve **زُنَّارٍ** gibi: kırpıntı, ve köpük ) ve pislik ( ve helâk olmuş, ve eskimiş ) ; ) ve bazı nüshalarda: ve helâk olmuş eskimiş; ve o, **الزجَّاج**’ın nassıdır; ( sel köpüğüne karışan ağaç yaprağından ) aktığı zaman.
Ve **الجَوْهرِي** dedi: **الغُثَاءُ** ve **الغُثَّاءُ**: selin kırpıntıdan taşıdığı şeydir; çoğulu **الأَغْثاءُ**’dır, bitti.
Ve O’nun (yüce) sözü: ﴿onu **غُثَاءً أَحْوَى** yaptı﴾ , yani onu kuruttu; ta ki onu, selin üstünde gördüğün **الغُثاءِ** gibi kuru bir çerçöp yaptı; ve denildi: mânâsı, otlağı **أَحْوَى** çıkardı, yani yeşil; sonra onu **غُثاءً** yaptı, yani bundan sonra kuru.
Ve denilir: onun **غُثاءٌ**’u yoktur; ve ameli **هَباءٌ**’dır; ve çabası **جَفاءٌ**’dır.
Ve ( **غَثَا الوادِي** ) **يَغْثُو** ( **غَثْواً** ) : ) onda tezek, yaprak ve kamış çoğaldığı zaman.
Ve ondan üzerine istidrâk olunan:
Et **غَثا** **غَثْواً**: zayıflığından bozuldu; İbnü’l-Kattâ‘dan.
(

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%AB/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: غثو

غثو and غثى

غَثَا الوَادِى
1 غَثَا الوَادِى ذ , (Msb, K,) aor. يَغْثُو, (Msb,) inf. n. غَثْوٌ; (Msb, K;) and غَثَى, aor. يَغْثِى, inf. n. غَثْيٌ; (K;) the latter mentioned by IJ, but the former is that which is [commonly] known to the lexicologists; (TA;) The valley, or water-course, was, or became, full of غُثَآء [q. v.]: (Msb: [and the like is indicated in the K:]) or had in a abundance of camels' or similar dung (بَعْر) and leaves and reeds or canes. (TA.) ― -b2- غَثَا اللَّحْمُ, inf. n. غَثْوٌ, The flesh-meat was bad by reason of its leanness. (IKtt, TA.) ― -b3- غَثَتِ النَّفْسُ, (S, Msb, K,) aor. تَغْثِى, (S, Msb,) inf. n. غَثْىٌ and غَثَيَانٌ; (S, Msb, K;) and, accord. to Lth, غَثِيَت, aor. تَغْثَى, inf. n. غَثًا, but Az says that this is post-classical; (TA;) i. q. خَبُثَت; (S, K, TA;) and جَاشَت; (TA;) i. e. [The soul, or stomach, heaved; or became agitated by a tendency to vomit; or] became agitated so that the person nearly vomited, by reason of a mixture pouring forth to the mouth of the stomach: (Msb, TA:) or, as some say, غَثَيَانٌ signifies a flowing of the mouth which sometimes, or often, occasions vomiting. (TA.) ― -b4- غَثَتِ السَّمَآءُ بِالسَّحَابِ, (K, TA,) aor. تَغْثِى, (TA,) The sky was, or became, clouded, or covered with clouds: (K, TA:) or began to be so. (TA.) -A2- غَثَا السَّيْلُ المَرْتَعَ, aor. يَغْثُوهُ, inf. n. غَثْوٌ; thus accord. to J, [in the S,] but accord. to the K and ISd, غَثَى, mentioned in art. غثى; and in [some of] the copies of the K, المَرْبَعَ is erroneously put for المَرْتَعَ; (TA;) The torrent drew [or washed] together the pasture, and deprived it of its sweetness; as also ↓ اغثاهُ. (S, K.) ― -b2- And hence, by way of comparison, (TA,) غَثَى الكَلَامَ, aor. يَغْثِيهِ; (K, TA;) and غَثِيَهُ, aor. يَغْثَاهُ; (K, * TA;) the former verb of the class of رَمَى, and the latter of the class of رَضِىَ; inf. n. غَثْىٌ; (TA;) (tropical:) He mixed, or put together confusedly, the speech, or language. (K, * TA.) ― -b3- And غَثَى المَالَ, and النَّاسَ, He beat the cattle, and the people, and dealt blows among them. (K, * TA.) ― -b4- غَثِيَتِ الأَرْضُ بِالنَّبَاتِ The land became abundant in herbage: (K, TA:) or began to be so. (TA.) ― -b5- And غَثِىَ شَعْرُهُ, inf. n. غَثًى, His hair became matted, or compacted together: mentioned in art. غثى by IKtt: perhaps a dial. var. of عَثِىَ, with the unpointed ع; mentioned before. (TA.)

4 أَ١ْ٢َ٣َ see the preceding paragraph, latter half.

غُثَآءٌ
غُثَآءٌ ذ (S, Msb, K) and غُثَّآءٌ (S, K) The rubbish, or small rubbish, or particles of things, or refuse, and scum, and rotten leaves mixed with the scum, (Zj, S, * Msb, * K, TA,) borne upon the surface (S, Msb, TA) of a torrent: (Zj, S, Msb, K, TA:) or dried-up [or decayed] and broken pieces [or leaves and stalks] of herbage, that are seen upon a torrent: so in the Kur lxxxvii. 5: [see أَحْوَى in art. حو:] (TA:) pl. أَغْثَآءٌ. (S, TA.) ― -b2- [Hence,] one says, مَالُهُ غُثَآءٌ وَعَمَلُهُ هَبَآءٌ وَسَعْيُهُ خَفَآءٌ (assumed tropical:) [His property is as rubbish borne by a torrent (see Kur xxiii. 43), and his work is as motes that are seen in the rays of the sun (see Kur xxv. 25), and his labour, or earning, is a thing that is unapparent]. (TA.) ― -b3- [Hence, also,] غُثَآءُ النَّاسِ (assumed tropical:) The low, or vile, and the refuse, of mankind. (TA.)

الأَغْثَى
الأَغْثَى ذ The lion. (K.)

##### Türkçe

غثو ve **غثى**

**غَثَا الوَادِى**
1 **غَثَا الوَادِى** ذ , (Msb, K,) muzâri‘i **يَغْثُو**, (Msb,) mastarı **غَثْوٌ**; (Msb, K;) ve **غَثَى**, muzâri‘i **يَغْثِى**, mastarı **غَثْيٌ**; (K;) ikincisi IJ tarafından zikredilmiştir; fakat birincisi lugatçılarca [yaygın olarak] bilinen olandır; (TA;) Vadi, yahut su yatağı, **غُثَآء** [bkz.] ile dolu idi, yahut dolu oldu: (Msb: [ve benzeri K’da işaret edilmiştir:]) yahut deve yahut benzeri hayvanların dışkısından (**بَعْر**) ve yapraklardan ve kamışlardan yahut sazlardan bol miktarda bulunduruyordu. (TA.) ― -b2- **غَثَا اللَّحْمُ**, mastarı **غَثْوٌ**, Et, zayıflığından dolayı kötü oldu. (IKtt, TA.) ― -b3- **غَثَتِ النَّفْسُ**, (S, Msb, K,) muzâri‘i **تَغْثِى**, (S, Msb,) mastarı **غَثْىٌ** ve **غَثَيَانٌ**; (S, Msb, K;) ve Lth’ye göre, **غَثِيَت**, muzâri‘i **تَغْثَى**, mastarı **غَثًا**, fakat Az bunun klasik-sonrası olduğunu söyler; (TA;) **خَبُثَت** ile aynı mânâdadır; (S, K, TA;) ve **جَاشَت**; (TA;) yani [nefs, yahut mide,] öğürür gibi kabardı; yahut kusma eğilimiyle çalkalandı; yahut ağız-mide birleşimine bir karışımın taşması sebebiyle kişi neredeyse kusacak şekilde çalkalandı: (Msb, TA:) yahut bazılarına göre, **غَثَيَانٌ** ağız suyunun akmasını ifade eder ki bu bazen, yahut çoğu kez, kusmaya sebep olur. (TA.) ― -b4- **غَثَتِ السَّمَآءُ بِالسَّحَابِ**, (K, TA,) muzâri‘i **تَغْثِى**, (TA,) Gök bulutlandı, yahut bulutlarla kaplandı: (K, TA:) yahut böyle olmaya başladı. (TA.) -A2- **غَثَا السَّيْلُ المَرْتَعَ**, muzâri‘i **يَغْثُوهُ**, mastarı **غَثْوٌ**; J’ye göre böyle [S’de]dir; fakat K ve ISd’ye göre, **غَثَى**, **غثى** maddesinde zikredilmiştir; ve K’nın [bazı] nüshalarında **المَرْبَعَ** yanlışlıkla **المَرْتَعَ** yerine konmuştur; (TA;) Sel, otlağı bir araya [çekip/sürükleyip] topladı ve onun tatlılığını giderdi; bunun gibi ↓ **اغثاهُ** da. (S, K.) ― -b2- Ve buradan, benzetme yoluyla, (TA,) **غَثَى الكَلَامَ**, muzâri‘i **يَغْثِيهِ**; (K, TA;) ve **غَثِيَهُ**, muzâri‘i **يَغْثَاهُ**; (K, * TA;) birinci fiil **رَمَى** babından, ikincisi **رَضِىَ** babındandır; mastarı **غَثْىٌ**; (TA;) (mecaz:) Sözü, yahut dili, karıştırdı, yahut karmakarışık bir araya getirdi. (K, * TA.) ― -b3- Ve **غَثَى المَالَ**, ve **النَّاسَ**, Sığırları ve insanları dövdü ve aralarında darbeler indirdi. (K, * TA.) ― -b4- **غَثِيَتِ الأَرْضُ بِالنَّبَاتِ** Arazi ot bakımından bol oldu: (K, TA:) yahut böyle olmaya başladı. (TA.) ― -b5- Ve **غَثِىَ شَعْرُهُ**, mastarı **غَثًى**, Saçı keçeleşti, yahut birbirine yapışıp sıklaştı: IKtt tarafından **غثى** maddesinde zikredilmiştir: belki noktasız **ع** ile **عَثِىَ**’nin lehçe varyantıdır; daha önce zikredildi. (TA.)

4 أَ١ْ٢َ٣ önceki paragrafın ikinci yarısına bak.

**غُثَآءٌ**
**غُثَآءٌ** ذ (S, Msb, K) ve **غُثَّآءٌ** (S, K) Selin yüzeyi üzerinde taşınan (S, Msb, TA) döküntü, yahut küçük döküntü, yahut şeylerin parçacıkları, yahut atık, ve köpük, ve köpüğe karışmış çürük yapraklar; (Zj, S, * Msb, * K, TA,) bir selin yüzeyi üzerinde taşınan: (Zj, S, Msb, K, TA:) yahut bir sel üzerinde görülen, kurumuş [yahut çürümüş] ve kırılmış ot parçaları [yahut yapraklar ve saplar]: Kur’ân lxxxvii. 5’te böyledir: [**حو** maddesinde **أَحْوَى**’ya bak:] (TA:) çoğulu **أَغْثَآءٌ**. (S, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] şöyle denir: **مَالُهُ غُثَآءٌ وَعَمَلُهُ هَبَآءٌ وَسَعْيُهُ خَفَآءٌ** (mecaz kabul edilir:) [Onun malı selin taşıdığı döküntü gibidir (Kur’ân xxiii. 43’e bak), ve ameli güneş ışınlarında görülen zerrecikler gibidir (Kur’ân xxv. 25’e bak), ve emeği yahut kazancı görünmez bir şeydir]. (TA.) ― -b3- [Yine bundan dolayı,] **غُثَآءُ النَّاسِ** (mecaz kabul edilir:) İnsanların aşağı, yahut bayağı, ve süprüntü kısmı. (TA.)

**الأَغْثَى**
**الأَغْثَى** ذ Aslan. (K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%AB/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: غثث

غَثَّ
غَثَّ A ,  I ( n. ac. غَثَاْثَة 22t ,  غُثُوْثَة 27t ),
a.  Was lean, thin, spare.

b.  Was false, spurious; was bad, corrupt.

c.  I ( n. ac. غَثّ 1 ,  غَثِيْث 25 ), Suppurated, discharged ( wound ).

d.  ( n. ac. غَثّ 1 ) [ 'Ala ] [ coll. ], Pained, hurt; was displeasing to.

أَغْثَثَ
أَغْثَثَ IV ,
a.  see I (a) , ( b ).

c.  [ Fī ], Was corrupt in ( his speech ).

اِسْتَغْثَثَ
اِسْتَغْثَثَ X ,
a.  Freed from pus, cleansed ( wound ).

غَثّ
غَثّ 1 , ( pl. غِثَاْث 23 ),
a.  Thin, lean, spare.

b.  Bad, worthless.

غَثَاْث
غَثَاْث 22 ,
a.  Thinness, leanness.

غَثِيْث
غَثِيْث 25 ,
a.  Pus, matter, sanies; dead flesh.

b.  see 1 &  25t ( b ).

غَثِيْثَة
غَثِيْثَة 25t ,
a.  see 25 (a) .

b.  Disordered state of mind, mental derangement.

لَا يَغِثُّ عَلَيْهِ شَيْء
لَا يَغِثُّ عَلَيْهِ شَيْء
a.  Nothing is bad in his opinion: he approves of everything.

لَا يَغِثُّ عَلَيْهِ أَحَد
لَا يَغِثُّ عَلَيْهِ أَحَد
a.  No one is to be disregarded: he leaves no one unasked.

##### Türkçe

**غَثَّ**
**غَثَّ** A , I ( n. ac. **غَثَاْثَة** 22t , **غُثُوْثَة** 27t ),
a. Zayıf, ince, cılız idi.

b. Yalan, sahte idi; kötü, bozuk idi.

c. I ( n. ac. **غَثّ** 1 , **غَثِيْث** 25 ), İrinlendi, akıntı yaptı (yara).

d. ( n. ac. **غَثّ** 1 ) [ 'Ala ] [ coll. ], Acı verdi, incitti; hoşnutsuz edici idi.

**أَغْثَثَ**
**أَغْثَثَ** IV ,
a. I (a), (b)’ye bak.

c. [ Fī ], (konuşmasında) bozuk idi.

**اِسْتَغْثَثَ**
**اِسْتَغْثَثَ** X ,
a. İrinden kurtuldu, temizlendi (yara).

**غَثّ**
**غَثّ** 1 , ( pl. **غِثَاْث** 23 ),
a. İnce, zayıf, cılız.

b. Kötü, değersiz.

**غَثَاْث**
**غَثَاْث** 22 ,
a. İncelik, zayıflık.

**غَثِيْث**
**غَثِيْث** 25 ,
a. İrin, cerahat, sanies; ölü et.

b. 1 ve 25t (b)’ye bak.

**غَثِيْثَة**
**غَثِيْثَة** 25t ,
a. 25 (a)’ya bak.

b. Zihnin düzensiz hâli, aklî bozukluk.

**لَا يَغِثُّ عَلَيْهِ شَيْء**
**لَا يَغِثُّ عَلَيْهِ شَيْء**
a. Onun kanaatinde hiçbir şey kötü değildir: her şeyi onaylar.

**لَا يَغِثُّ عَلَيْهِ أَحَد**
**لَا يَغِثُّ عَلَيْهِ أَحَد**
a. Hiç kimse göz ardı edilecek değildir: kimseyi sormadan bırakmaz.

#### Madde başı: غثو

غَثَا
غَثَا U ( n. ac. غَثْو 1 ,  غُثُوّ 27 ),
a.  Carried, washed away.

##### Türkçe

غَثَا
غَثَا U (isim mastar: **غَثْو** 1, **غُثُوّ** 27),
a. Taşındı, sürüklendi; yıkandı, götürüldü.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%AB/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

#### Madde başı: غثو

غثو
غَثَا - يَغْثُوْ - غُثَاء - غُثَاءً
غَثَا - يَغْثُوْ + الكائن أوالشيء أو النبت: ينتفخ ويتجوف وتتجمع فيه غازات بسبب التعفن والتفسخ: يصبح جافاً، فيفرغ ما بداخله، وتصبح فيه تجاويف، ويصبح سهل الكسر والتفتت والطفو فوق الماء، وذلك بتأثير الفساد أو الزمن عليه
غثيان المعدة: تتكون فقاعات هواء وتجاويف داخل طعامها فتنتفخ وتندفع نحو الخارج، وذلك بسبب فساد الطعام
غُثَاء: على وزن " فـُعال " اسم فعل مبالغة صفة مشبهة من  " غَثَا - يَغْثُوْ ": الفراغ من الداخل ذو التجاويف
غُثَاءً: حال من " غُثَاء":بشكل مجوف كالفقاقيع
غثاء السيل: الجزء الرغوي الذي فيه فراغات وأجواف منه، والذي يتكون من الماء ومن المواد العالقة
{﴿فجعله غثاء أحوى﴾: نبت غثاء أجوف ذو حوايا وأجواف
﴿فأخذتهم الصيحة بالحق فجعلناهم غثاء﴾: جعلهم خاوين فارغي الجوف: وهذا يشبه قوله تعاليى: ﴿تنزع الناس كأنهم أعجاز نخل منقعر﴾ ﴿سخرها عليهم سبع ليال وثمانية أيام حسوما فترى القوم فيها صرعى كأنهم أعجاز نخل خاوية﴾
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التخرب والاهتراء والفساد الذاتي للكائن بعد توقف الحياة فيه" وهي:
فَرُضَ - يَفْرُضُ، حَطَبَ - يَحْطِب، غَثَا - يَغْثُوْ، نَخِرَ - يَنْخَرُ، بَلِيَ - يَبْلَى، رَمَّ - يَرُمُّ
غثاء
 	﴿فأخذتهم الصيحة بالحق فجعلناهم غثاء فبعدا للقوم الظالمين(41)﴾ المؤمنون ﴿فجعله غثاء أحوى(5)﴾ الأعلى
مختار الصحاح
● [غثا] غ ث ا: الغُثَاءُ بالضم والمد ما يحمله السيل من القُماش وكذلك الغُثَّاءُ بالتشديد و الغَثَيَانُ خُبث النفس وقد غَثَتْ نفسه من باب رمى و غَثَيانا أيضا بفتح الثاء
الراغب
غثا
- الغثاء: غثاء السيل والقدر، وهو ما يطفح ويتفرق من النبات اليابس، وزبد القدر، ويضرب به المثل فيما يضيع ويذهب غير معتد به، ويقال: غثا الوادي غثوا، وغثت نفسه تغثي (قال أبو عثمان السرقسطي: غثت النفس تغثي غثيا وغثى وغثيانا: دارت للقيء.
وقال: قال صاحب العين: وغثيت أيضا، وأنكره الأصمعي. راجع: الأفعال 2/42) غثيانا: خبثت.
ملخص اللسان:
1.     غَثا الوادِي يَغْثْو غَثْواً فهو غاثٍ إذا كثر  غُثاؤُه، وهو ما عَلا الماءَ؛
2.     الغُثاءُ، بالمدّ والضم ، ما يجيءُ فوقَ  السيلِ مما يَحْمِلُه من الزَّبَدِ والوَسَخِ وغيره
3.     غَثَيان المعدَة لما يَعْلوها من الرُّطوبةِ ونحوها، فهو مُشَبّه بغُثاء  الوادي
لسان العرب
● - غثا: الغُثاءُ، بالضم والمدّ: ما يَحملِهُ السَّيلُ من القَمَشِ، وكذلك  الغُثَّاءُ، بالتشديد، وهو أَيضاً الزَّبَد والقَذَر، وحَدَّه الزجاج  فقال: الغُثاءُ الهالِكُ البا من ورق الشجر الذي إذا خَرَجَ السيلُ رأَيته  مخالِطاً زَبَدَه، والجمع الأَغْثاء. وفي حديث القيامة: كما تَنْبتُ  الحِبَّة في غُثاءِ السيلِ، قال: الغُثاءُ، بالمدّ والضم ، ما يجيءُ فوقَ  السيلِ مما يَحْمِلُه من الزَّبَدِ والوَسَخِ وغيره، وقد تكرر في الحديث.  وجاء في مسلم: كما تَنْبُت الغُثاءةُ؛ يريد ما احتمَله السيلُ من  البُزورات. وفي حديث الحسن: هذا الغُثاءُ الذي كنا نُحَدَّث عنه؛ يريد أَرْذال  الناسِ وسَقَطهم. وغَثا الوادِي يَغْثْو غَثْواً فهو غاثٍ إذا كثر  غُثاؤُه، وهو ما عَلا الماءَ؛ قال ابن سيده: هذه الكلمة يائِيَّة  وواوِيَّة.والغَثَيان: خُبْثُ النفس. غَثَتْ نَفْسَه تَغْثِي غَثْياً وغَثَياناً  وغَثِيَتْ غَثىً: جاشت وخَبُثَتْ. قال بعضهم: هو تحلُّب الفَمِ فربَّما  كان منه القَيءُ، وهو الغَثَيان. وغَثَت السماء بسَحاب تَغْثِي إذا بَدَأَت  تُغِيمُ. وغَثَا السيلُ المَرْتَعَ يَغْثوه غَثْواً إذا جمع بعضه إلى  بعض وأَذْهَب حلاوَتَه، وأَغْثاهُ مثلُه. وقال أَبو زيد: غَثا الماءُ  يَغْثُو غَثْواً وغَثاءً إذا كثر فيه البَعَرُ والوَرَق والقَصب. وقال الزجاج  في قوله تعالى: الذي أَخرج المَرْعَى فجعله غُثاءً أََحْوَى، قال :  جَعَله غُثاءً جَفَّفَه حتى صَيَّره هَشِيماً جافاً كالغُثاء الذي تراه فوق  السَّيل، وقيل: معناه أَخْرَج المَرْعَى أَحْوَى أَي أَخْضَر فجَعَله  غُثاءً بعدَ ذلك أَي يابساً. وحكى ابن جني: غَثَى الوادِي يَغْثِي، فهمزةُ  الغُثاءِ على هذا منقلبة عن ياء، وسَهّلَه ابن جني بأَن جَمَع بينه وبين  غَثَيان المعدَة لما يَعْلوها من الرُّطوبةِ ونحوها، فهو مُشَبّه بغُثاء  الوادي ، والمعروف عند أَهْلِ اللغة غَثَا الوادِي يَغْثُو غَثًا ، قال  الأَزهري: الذي رواه أَبو عبيد عن أَبي زيد وغيره غَثَتْ نَفسُه غَثْياً،  وأَما الليث فقال في كتابه: غَثِيَت نفسُه تَغْثَى غَثىً وغَثَيانًا.  قال الأَزهري: وكلام العرب على ما رواه أَبو عبيد، قال: وما رواه الليث فهو  مولَّد، وذكر ابن بري في ترجمة عَثَا: يقال للضَّبعُ عَثْواء لكَثْرةِ  شعرها، قال: ويقال غَثْواءُ، بالغين المعجمة؛ قال الشاعر:  لا تَسْتَوي ضَبُعٌ غَثْواءُ جَيْأَلَةٌ،  وعَلْجَمٌ من تُيوسِ الأُدْمِ قِنْعال  (* قوله «قنعال» هو هكذا في الأصل المعتمد بيدنا بالعين المهملة.)
مقاييس اللغة:
(غثي) الغين والثاء والحرف المعتل كلمةٌ تدلُّ على ارتفاعِ شيء دَنِيٍّ فوق شيء. من ذلك الغُثَاء: غُثَاء السَّيْل. يقال: غثا الوادِي(2) يغثو، وأغثى يُغْثِي أيضاً. قال:‏
من السَّيْل والإغْثَاءِ فَِلْكَةُ مِغْزَلِ(3) *** كأنَّ طَمِيَّةَ المُجَيْمِرِ غُدْوَةً‏
ويروى: "والغُثَّاء". ويقال لسَفِلة الناس: الغُثَاء، تشبيهاً بالذي ذكرناه. ومن الباب: غَثَتْ نَفسُه تَغْثِي، كأنَّهَا جاشت بشيء مؤذٍ.‏
القاموس المحيط:
و الغُثاءُ، كغُرابٍ وزُنَّارٍ القَمْشُ، والزَّبدُ، والهالِكُ، والبالِي من ورَقِ الشجرِ المُخالِطِ زَبَدِ السَّيْلِ. غَثَا الوادِي غَثْواً.
ي وغَثَى يَغْثِي غَثْياً، و السَّيْلُ المَرْتَعَ جَمَعَ بَعْضَهُ إلى بعضٍ، وأَذْهَبَ حَلاوَتَهُ، كأَغْثَى،
و الكلامَ يَغثِيهِ ويَغْثاهُ: خَلَطَه، و المالَ والناسَ: خَبَطَهُمْ، وضَرَبَ فيهم، و النَّفْسُ غَثْياً وغَثَياناً: خَبُثَتْ، و السماءُ بالسَّحابِ: غَيَّمَتْ. وغَثِيَتِ الأرضُ بالنَّباتِ، كَرَضِيَ: كَثُرَ فيها.
والْأَغْثَى: الْأَسَدُ.
تاج العروس:
( والغثاء كغراب وزنار القمش والزبد ) والقذر ( والهالك والبالى ) وفى بعض النسخ والهالك البالى وهو نص الزجاج ( من ورق الشجر المخالط زبد السيل ) إذا جرى وقال الجوهرى الغثاء والغثاء ما يحمله السيل من القماش والجمع الاغثاء اه وقوله تعالى فجعله غثاء أحوى أي جففه حتى صيره هشيما جافا كالغثاء الذى تراه فوق السيل وقيل معناه أخرج المرعى أحوى أي أخضر فجعله غثاء أي يابسا بعد ذلك ويقال ماله غثاء وعمله هباء وسعيه جفاء وقد ( غثا الوادي ) يغثو ( غثوا ) إذا كثر فيه البعر والورق والقصب * ومما يستدرك عليه غثا اللحم غثوا فسد من هزاله عن ابن القطاع ( ى وغثى يغثى غثيا ) أي غثا الوادي واوية يائية ولذا أتى بواو العطف ولكن
مقتضى اصطلاحه في هذا الكتاب أن يقول في مثل هذا الموضع كغثى غثيا وهذه اللغة ذكرها ابن جنى فهمزة الغثاء على هذا منقلبة عن ياء وسهله ابن جنى بأن جمع بينه وبين غثيان المعدة لما يعلوها من الرطوبة ونحوها فهو مشبه بغثاء الوادي والمعروف عند أهل اللغة غثا الوادي يغثو ( و ) غثى ( السيل المربع ) كذا في النسخ بالموحدة والصحيح المرتع بالفوقية كما هو نص الصحاح ( جمع بعضه الى بعض وأذهب حلاوته ) هناذ كره ابن سيده وأما الجوهرى فذكره بالواو فقال غثا السيل المرتع يغثوه غثوا ( كاغثى ) وفى الصحاح وأغثاه مثله ( و ) غثى ( الكلام بغثيه ) من حد رمى ( و ) غثيه ( يغثاه ) من حد رضى غثيا ( خلطه ) مع بعضه على التشبيه بغثى السيل ( و ) غثى ( المال والناس خبطهم ) مع بعض ( وضرب فيهم و ) غثت ( النفس ) تغثى ( غثيا ) بالفتح ( وغثيانا ) بالتحريك إذا ( خبثت ) وجاشت أو اضطربت حتى تكاد تتقيأ من خلط ينصب الى فم المعدة وقال بعضهم الغثيان هو تحلب الفم فربما كان منه القئ ( و ) غثت ( السماء بالسحاب ) تغثى ( غيمت ) أو بدأت تغيم ( وغثيت الارض بالنبات كرضى ) إذا ( كثر فيها ) أو بدأت به ( والاغثى الاسد ) * ومما يستدرك عليه غثيت النفس كرضى تغثى غثى لغة فيه غثت تغثى عن الليث قال الازهرى هذه مولدة وكلام العرب غثت نفسه تغثى وغثى شعره غثى تلبد هكذا ذكره ابن القطاع وقد مر هذا في عثى بالعين المهملة فلعلهما لغتان وغثاء الناس أرذالهم وسقطهم

##### Türkçe

غثو
**غَثَا - يَغْثُوْ - غُثَاء - غُثَاءً**
**غَثَا - يَغْثُوْ** + canlı veya şey veya bitki: şişer ve içi boşalır; çürüme ve bozulma sebebiyle içinde gazlar toplanır: kuru olur; böylece içindekini boşaltır; onda boşluklar olur; kırılmaya, ufalanmaya ve su üstünde yüzmeye kolay olur; bu da onda fesadın veya zamanın etkisiyle olur.
midenin **غثيان**’ı: yiyeceğinin içinde hava kabarcıkları ve boşluklar oluşur; böylece şişer ve dışarı doğru itilir; bu, yiyeceğin bozulması sebebiyledir.
**غُثَاء**: “**فـُعال**” vezni üzere; **غَثَا - يَغْثُوْ**’dan mübalağa ism-i fiil; sıfat-ı müşebbehe: içten boş, oyuklu olan.
**غُثَاءً**: **غُثَاء**’dan hâl: kabarcıklar gibi oyuklu bir biçimde.
selin **غثاء**’ı: onda boşluklar ve oyuklar bulunan köpüklü kısım; sudan ve asılı maddelerden oluşan.
{﴿**فجعله غثاء أحوى**﴾: oyuklu, içi boş; iç boşlukları ve oyukları olan **غثاء** bitkisi.
﴿**فأخذتهم الصيحة بالحق فجعلناهم غثاء**﴾: onları içi boş, oyukları boş kıldı; bu, Yüce’nin şu sözüne benzer: ﴿**تنزع الناس كأنهم أعجاز نخل منقعر**﴾ ﴿**سخرها عليهم سبع ليال وثمانية أيام حسوما فترى القوم فيها صرعى كأنهم أعجاز نخل خاوية**﴾
lafız, “canlının içinde hayat durduktan sonra onun ‘harap oluşu, yıpranışı ve özsel bozulması’” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**فَرُضَ - يَفْرُضُ**، **حَطَبَ - يَحْطِب**، **غَثَا - يَغْثُوْ**، **نَخِرَ - يَنْخَرُ**، **بَلِيَ - يَبْلَى**، **رَمَّ - يَرُمُّ**

غثاء
 	﴿**فأخذتهم الصيحة بالحق فجعلناهم غثاء فبعدا للقوم الظالمين(41)**﴾ المؤمنون ﴿**فجعله غثاء أحوى(5)**﴾ الأعلى

مختار الصحاح
● [**غثا**] غ ث ا: **الغُثَاءُ** (damme ve med ile): selin taşıdığı **القُماش**; aynı şekilde şeddeli **الغُثَّاءُ**; ve **الغَثَيَانُ**: nefsin pisliği; ve “**غَثَتْ** nefsi” ( **رمى** bâbından); ve ayrıca **غَثَيانا** da (ثاء’nın fethiyle).

الراغب
غثا
- **الغثاء**: selin ve kazanın **غثاء**’ı; o, kuru bitkiden taşan ve dağılan şeydir; ve kazanın köpüğüdür; ve kendisine, itibar edilmeksizin zayi olup giden şey hakkında misal vurulur; ve denir: “**غثا الوادي غثوا**”; ve “**غثت نفسه تغثي**”. (Ebu Osman es-Serkustî dedi ki: “**غثت النفس تغثي غثيا وغثى وغثيانا**”: kusmak için döndü.
Ve dedi ki: **العين**’in sahibi dedi: “**وغثيت** de”; ve bunu Asmaî inkâr etti. Bak: **الأفعال** 2/42) **غثيانا**: pis oldu.

ملخص اللسان:
1.     **غَثا الوادِي يَغْثْو غَثْواً**; o hâlde o **غاثٍ**’dir; **غُثاؤُه** çoğaldığı zaman; o, suyun üstüne çıkan şeydir;
2.     **الغُثاءُ** (med ve damme ile): selin üstüne gelen; onun köpükten, pislikten ve başkasından taşıdığı şeylerden.
3.     midenin **غَثَيان**’ı: onun üzerine çıkan rutubet ve benzeri sebebiyle; o, vadinin **غُثاء**’ına benzetilmiştir.

لسان العرب
● - **غثا**: **الغُثاءُ** (damme ve med ile): selin **القَمَش**’ten taşıdığı şey; aynı şekilde şeddeli **الغُثَّاءُ**; o ayrıca köpük ve pisliktir. Zecâc onu sınırlandırdı da dedi ki: **الغُثاءُ**; sel çıktığında onun köpüğüne karışmış olarak gördüğün, ağaç yaprağından helâk olmuş, eskimiş olandır; çoğulu **الأَغْثاء**. Kıyamet hadîsinde: “selin **غُثاء**’ında tanenin bitmesi gibi”; dedi ki: **الغُثاءُ** (med ve damme ile): selin üstüne gelen; onun köpükten, pislikten ve başkasından taşıdığı şeylerden; hadîste tekrar etmiştir. Müslim’de geldi: “**كما تَنْبُت الغُثاءةُ**”; selin taşıdığı tohumları kasteder. Hasan hadîsinde: “işte bu, bize hakkında haber verilen **الغُثاءُ**’dır”; insanların rezillerini ve döküntülerini kasteder. Ve “**غَثا الوادِي يَغْثْو غَثْواً**”; o hâlde o **غاثٍ**’dir; **غُثاؤُه** çoğaldığı zaman; o, suyun üstüne çıkan şeydir. İbn Sîde dedi ki: bu kelime hem yâ’lı hem vâv’lıdır. Ve **الغَثَيان**: nefsin pisliği. “**غَثَتْ نَفْسَه تَغْثِي غَثْياً وغَثَياناً وغَثِيَتْ غَثىً**”: kabardı ve pis oldu. Bazıları dedi ki: o, ağzın salya toplanmasıdır; bazen ondan kusma olur; o da **الغَثَيان**’dır. Ve “**غَثَت السماء بسَحاب تَغْثِي**”: bulutlanmaya başladığı zaman. Ve “**غَثَا السيلُ المَرْتَعَ يَغْثوه غَثْواً**”: bir kısmını bir kısmına topladığı ve tatlılığını giderdiği zaman; ve “**أَغْثاهُ**” da onun gibidir. Ebu Zeyd dedi ki: “**غَثا الماءُ يَغْثُو غَثْواً وغَثاءً**”: onda dışkı, yaprak ve kamış çoğaldığı zaman. Zecâc, Yüce’nin şu sözü hakkında: **الذي أَخرج المَرْعَى فجعله غُثاءً أََحْوَى** dedi ki: onu **غُثاءً** kıldı; onu kuruttu; nihayet onu, selin üstünde gördüğün **غُثاء** gibi kuru bir kırıntı yaptı. Ve denildi ki: manası, **المَرْعَى**’yı **أَحْوَى** olarak çıkardı; yani yeşil; sonra onu **غُثاءً** kıldı; yani bundan sonra kuru. İbn Cinnî nakletti: “**غَثَى الوادِي يَغْثِي**”; bu durumda **الغُثاءِ**’ın hemzesi yâ’dan dönmüştür. İbn Cinnî bunu, midenin **غَثَيان**’ı ile birleştirerek kolaylaştırdı; onun üzerine çıkan rutubet ve benzeri sebebiyle; o, vadinin **غُثاء**’ına benzetilmiştir. Dil ehli yanında bilinen: “**غَثَا الوادِي يَغْثُو غَثًا**”dır. Ezherî dedi ki: Ebu Ubeyd’in Ebu Zeyd ve başkasından rivayet ettiği: “**غَثَتْ نَفسُه غَثْياً**”; ama Leys kitabında dedi ki: “**غَثِيَت نفسُه تَغْثَى غَثىً وغَثَيانًا**”. Ezherî dedi ki: Arapların sözü, Ebu Ubeyd’in rivayet ettiği üzeredir; Leys’in rivayet ettiği ise müvelleddir. İbn Berrî, **عَثَا** maddesinde zikretti: sırtlan için, tüyünün çokluğundan dolayı **عَثْواء** denir; dedi ki: ve **غَثْواءُ** da denir, mu‘ceme **غين** ile; şair dedi ki:
لا تَسْتَوي ضَبُعٌ غَثْواءُ جَيْأَلَةٌ،
وعَلْجَمٌ من تُيوسِ الأُدْمِ قِنْعال
(* “**قنعال**” sözü, elimizdeki muteber asılda böylece, muhmela **عين** ile.)

مقاييس اللغة:
(**غثي**) **الغين** ve **الثاء** ve illetli harf: bir kelime; aşağı bir şeyin, bir şeyin üstünde yükselmesine delâlet eder. Bundan: **الغُثَاء**: selin **غُثَاء**’ı. Denir: “**غثا الوادِي**(2) **يغثو**”; ve “**أغثى يُغْثِي**” de. Dedi ki:
من السَّيْل والإغْثَاءِ فَِلْكَةُ مِغْزَلِ(3) *** كأنَّ طَمِيَّةَ المُجَيْمِرِ غُدْوَةً‏
Ve “**والغُثَّاء**” diye rivayet olunur. Ve aşağı tabaka insanlara: **الغُثَاء** denir; zikrettiğimize benzetme olarak. Babdan: “**غَثَتْ نَفسُه تَغْثِي**”; sanki ona eziyet verici bir şeyle kabarmış gibidir.

القاموس المحيط:
ve **الغُثاءُ** ( **غُرابٍ** ve **زُنَّارٍ** gibi): **القَمْشُ**; ve köpük; ve helâk olmuş; ve ağaç yaprağından eskimiş olan; selin köpüğüne karışan. “**غَثَا الوادِي غَثْواً**”.
ve “**غَثَى يَغْثِي غَثْياً**”; ve “**السَّيْلُ المَرْتَعَ**”: bir kısmını bir kısmına topladı ve tatlılığını giderdi; “**كأَغْثَى**” gibi.
ve “**الكلامَ يَغثِيهِ ويَغْثاهُ**”: onu karıştırdı; ve malı ve insanları: onları karmakarışık etti; ve onlara vurdu; ve nefs: **غَثْياً** ve **غَثَياناً**: pis oldu; ve gök, bulut ile: bulutlandı. Ve “**غَثِيَتِ الأرضُ بالنَّباتِ**” ( **رَضِيَ** gibi): onda çoğaldı.
ve **الْأَغْثَى**: aslan.

تاج العروس:
(ve **الغثاء**; **كغراب وزنار**: **القمش والزبد**) ve pislik; (ve helâk olmuş ve eskimiş) ve bazı nüshalarda “helâk olmuş, eskimiş”tir; bu, Zecâc’ın nassıdır; (selin köpüğüne karışan ağaç yaprağından) sel aktığı zaman. Cevherî dedi ki: **الغثاء** ve **الغثاء**: selin **القماش**’tan taşıdığı şeydir; çoğulu **الاغثاء**. Yüce’nin sözü: **فجعله غثاء أحوى**; yani onu kuruttu; nihayet onu, selin üstünde gördüğün **الغثاء** gibi kuru bir kırıntı yaptı. Ve denildi ki: manası, **المرعى**’yı **أحوى** olarak çıkardı; yani yeşil; sonra onu **غثاء** kıldı; yani bundan sonra kuru. Ve denir: onun malı **غثاء**’dır; ameli **هباء**’dır; çabası **جفاء**’dır. Ve “**غثا الوادي**” **يغثو** (**غثوا**) : onda dışkı, yaprak ve kamış çoğaldığı zaman. * Ve buna ek olarak: “**غثا اللحم غثوا**”: zayıflığından dolayı bozuldu; İbnü’l-Kattâ‘dan. (ve “**غثى يغثى غثيا**”): yani “**غثا الوادي**”; vâv’lı yâ’lıdır; bu yüzden atıf vâv’ı ile geldi; fakat bu kitapta onun ıstılahının gereği, böyle bir yerde “**كغثى غثيا**” demesidir. Bu dili İbn Cinnî zikretti; bu durumda **الغثاء**’ın hemzesi yâ’dan dönmüştür. İbn Cinnî bunu, midenin **غثيان**’ı ile birleştirerek kolaylaştırdı; onun üzerine çıkan rutubet ve benzeri sebebiyle; o, vadinin **غثاء**’ına benzetilmiştir. Dil ehli yanında bilinen: “**غثا الوادي يغثو**”dur. (ve) “**غثى**” ( **السيل المربع** ): nüshalarda böyle, **ب** ile; doğrusu, **المرتع** ( **ف** ile)dir; **الصحاح**’ın nassı böyledir. (bir kısmını bir kısmına topladı ve tatlılığını giderdi): bunu İbn Sîde zikretti; Cevherî ise onu vâv ile zikretti de dedi ki: “**غثا السيل المرتع يغثوه غثوا**” ( **كاغثى** ) ve **الصحاح**’ta: “**وأغثاه مثله**”. (ve) “**غثى**” (sözü: “**بغثيه**”) **رمى** haddinden; (ve) “**غثيه**” ( “**يغثاه**”) **رضى** haddinden; **غثيا**: (onu karıştırdı) bir kısmını bir kısmıyla; selin **غثى**’sına benzetme üzere. (ve) “**غثى**” (malı ve insanları: onları karmakarışık etti) birbiriyle; (ve onlara vurdu). (ve) “**غثت**” (nefs) “**تغثى**” (**غثيا** fetha ile) ve (**غثيانا** hareke ile): (pis olduğu zaman) ve kabardığı veya karışık bir şeyden dolayı çalkalandığı zaman; o, midenin ağzına inen bir karışımdan dolayı neredeyse kusacak olur. Bazıları dedi ki: **الغثيان** ağız salyasının toplanmasıdır; bazen ondan kusma olur. (ve) “**غثت**” (gök, bulut ile) “**تغثى**”: (bulutlandı) veya bulutlanmaya başladı. (ve) “**غثيت الارض بالنبات كرضى**”: (onda çoğaldığı zaman) veya onunla başladığı zaman. (ve **الاغثى**: aslan). * Ve buna ek olarak: “**غثيت النفس كرضى تغثى غثى**”: onda bir dildir; “**غثت تغثى**” yerine; Leys’ten. Ezherî dedi ki: bu müvelleddir; Arapların sözü: “**غثت نفسه تغثى**”dır. Ve “**غثى شعره غثى**”: keçeleşti; İbnü’l-Kattâ‘ böyle zikretti; bu, **عثى**’da, muhmela **عين** ile geçti; belki ikisi iki dildir. Ve insanların **غثاء**’ı: onların rezilleri ve döküntüleridir.
