# غثر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%AB%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: غثر

الغَثَرة والغَثْراء: الجماعة المختلطة، وكذلك الغَيْثرة. أَبو زيد: الغَيْثَرة الجماعة من الناس المختلطون من الناس الغَوْغاء. والغَثْراء والغُثْر: سَفِلة الناس، الواحد أَغْثَر، مثل أَحْمَر وحُمْر وأَسْوَدَ وسُود. وفي الحديث: رَعاع غَثرة؛ هكذا يروى، قيل وأَصله غَيْثرة حذفت منه الياء، وقيل في حديث عثمان، رضي الله عنه، حين دخل عليه القومُ ليَقْتُلوه، فقال: إِن هؤلاء رَعْاعٌ غَثَرة أَي جُهَّال؛ قال ابن الأَثير: وهو من الأَغْثَر الأَغْبَر، وقيل للأَحمق الجاهل: أَغْثَر، استعارةً وتشبيهاً بالضبع الغَثْراء للونها، قال: والواحد غاثِر، وقال القتيبي: لم أَسمع غاثِراً، وإِنما يقال رجل أَغْثَر إِذا كان جاهلاً، قال: والأَجود في غَثَرة أَن يقال هو جمع غاثِرٍ مثل كافرٍ وكَفَرة، وقيل: هو جمع أَغْثَر فجُمِعَ جمْع فاعِل كما قالوا أَعْزَل وعُزَّل، فجاءَ مثل شاهدٍ وشُهَّد، وقياسه أَن يقال فيه أَعْزَل وعُزْل وأَغْثَر وغُثْر، فلولا حملهما على معنى فاعل لم يجمعا على غَثَرة وعُزَّل؛ قال: وشاهد عُزَّل قول الأَعشى: غيرِ مِيلٍ، ولا عَواوِير في الهَيـْ
ـجا، ولا عُزَّلٍ ولا أَكْفال
وفي حديث أَبي ذر: أُحِبُّ الإِسلامَ وأَهلَه وأُحِبّ الغَثْراءَ أَي عامّة الناس وجماعتهم، وأَراد بالمحبة المُناصَحةَ لهم والشفقة عليهم. وفي حديث أُويس: أَكون في غَثْراء الناس؛ هكذا جاء في رواية، أَي في العامّة المجهولين، وقيل: هم الجماعة المختلطة من قبائل شتى. وقولهم: كانت بين القوم غَيْثرة شديدة؛ قال ابن الأَعرابي: هي مُداوَسة القوم بعضهم بعضاً في القتال. قال الأَصمعي: تركت القوم في غَيْثَرة وغَيْثَمةٍ أَي في قتال واضطراب.
والأَغْثَر: الذي فيه غُبْرة. والأَغْثَر: قريب من الأَغْبَر؛ ويسمى الطُّحْلُبُ الأَغْثَرَ، والغُثْرةُ: غُبْرة إِلى خضرة، وقيل: الغُثْرة شبيهة بالغُبْشة يخلطها حمرة، وقيل: هي الغُبْرة، الذكر أَغْثَر والأُنثى غَثْراء؛ قال عمارة:
حتى اكْتَسَيْتُ مِنَ المَشيبِ عِمامةً
غَثْراء، أُعْفِرَ لَوْنُها بخِضاب
والغَثْراءُ وغَثَارِ معرفة: الضبع، كلتاهما لِلَوْنها. قال ابن الأَعرابي: الضبع فيها شُكْلة وغُثْرة أَي لونان من سواد وصفرة سَمْجة، وذئب أَغْثَر كذلك؛ ابن الأَعرابي: الذئب فيه غُبْرة وطُلْسة وغُثْرة. وكَبْش أَغْثَر: ليس بأَحْمر ولا أَسود ولا أَبيض. وفي حديث لقيامة: يُؤتى بالموت كأَنه كبش أَغْثَر؛ قال: هو الكَدِر اللون كالأَغْبَر والأَرْبَدِ والأَغْثَر. والغَثْراء من الأَكْسِية والقطائف ونحوهما: ما كثر صوفه وزِئْبِرُه، وبه شبِّه الغَلْفَق فوق الماء؛ قال الشاعر:
عَباءة غَثراء مِنْ أَجَن طالي
أَي من ماء ذي أَجَنٍ عليه طلوة عَلَتْه. والأَغْثَر: طائر ملتبس الريش طويل العنق في لونه غُبْرة، وهو من طير الماء. ورجل أَغْثَر: أَحمق. والغُنْثَر: الثقيل الوَخِم، نونه زائدة؛ ومنه قول أَبي بكر الصديق، رضي الله عنه، لابنه عبد الرحمن، رضي الله عنه: يا غُنْثَر. وأَصابَ القومُ من دُنياهم غَثَرة أَي كثرة. وعليه غَثَرةٌ من مال أَي قطعة. والمَغاثِيرُ: لغة في المَغافِير. والمُغثور: لغة في المُغْفور. وأَغْثَر الرِّمْثُ وأَغْفَرَ إِذا سال منه صمغ حلو، ويقال له المُغْثور والمِغْثَر، وجمعه المَغاثِير والمغافير، يؤكل وربما سال لثَاه على الثَّرى مثل الدِّبس، وله ريح كريهة، وقال يعقوب: هو شيء يَنْضَحُه الثُّمام والرِّمْثُ والعُرْفُط والعُشَر حُلْوٌ كالعسل، واحدها مُغٌثور ومِغْثار ومِغْثَر؛ الأَخيرة عن يعقوب وحده. وخرج الناس يَتَمَغْثَرُون، مثل يَتَمَغْفَرون أَي يَجْتَنُون المَغافِيرَ.

### Türkçe

**الغَثَرة** ve **الغَثْراء**: karışık topluluk; yine bunun gibi **الغَيْثرة**. Ebû Zeyd: **الغَيْثَرة**; halktan, halkın ayak takımından karışık olan insanlar topluluğu. Ve **الغَثْراء** ile **الغُثْر**: insanların aşağı tabakası; teki **أَغْثَر**; **أَحْمَر** ve **حُمْر** ve **أَسْوَدَ** ve **سُود** gibi. Ve hadiste: **رَعاع غَثرة**; böyle rivayet olunur; denildi ki aslı **غَيْثرة** idi, ondan **الياء** düşürüldü; ve denildi ki Osman hadîsinde, Allah ondan razı olsun, kavim onu öldürmek için yanına girdiği vakit, dedi ki: “Şüphesiz bunlar **رَعْاعٌ غَثَرة**” yani cahiller; İbnü’l-Esîr dedi ki: bu, **الأَغْثَر الأَغْبَر**’dendir; ve denildi ki ahmak cahile: **أَغْثَر**; istiare ve teşbih olarak, rengi sebebiyle **بالضبع الغَثْراء**’ya; dedi ki: teki **غاثِر**’dir. Kuteybî dedi ki: **غاثِراً** işitmedim; ancak “adam **أَغْثَر**” denir, cahil olduğu zaman. Dedi ki: **غَثَرة** hakkında daha iyi olan, onun **غاثِر**’in cemi’idir; **كافر** ve **كَفَرة** gibi. Ve denildi ki: o, **أَغْثَر**’in cemi’idir; sonra fâil cem’i olarak cem’ edildi; “**أَعْزَل** ve **عُزَّل**” dedikleri gibi; böylece **شاهد** ve **شُهَّد** gibi geldi. Kıyası, onda “**أَعْزَل** ve **عُزْل** ve **أَغْثَر** ve **غُثْر**” denilmesidir; ikisi fâil mânasına hamledilmeseydi **غَثَرة** ve **عُزَّل** üzere cem’ edilmezlerdi. Dedi ki: **عُزَّل**’in şâhidi A‘şâ’nın sözüdür:
غيرِ مِيلٍ، ولا عَواوِير في الهَيـْ
ـجا، ولا عُزَّلٍ ولا أَكْفال

Ebû Zer hadîsinde: “**الإِسلامَ**ı ve ehlini severim ve **الغَثْراءَ**ı severim” yani insanların geneli ve toplulukları; sevgi ile onlara nasihat etmeyi ve onlara şefkat etmeyi kastetti. Üveys hadîsinde: “İnsanların **غَثْراء**’sında olurum”; rivayette böyle geldi; yani bilinmeyen genel halk içinde. Ve denildi ki: onlar, çeşitli kabilelerden karışık topluluktur. Ve onların sözü: “Kavim arasında şiddetli bir **غَيْثرة** vardı”; İbnü’l-A‘râbî dedi ki: o, savaşta kavmin birbirini çiğnemesidir. Asma‘î dedi ki: kavmi **غَيْثَرة** ve **غَيْثَمةٍ** içinde bıraktım; yani savaş ve kargaşa içinde.

**الأَغْثَر**: içinde toz bulunan. Ve **الأَغْثَر**: **الأَغْبَر**’e yakındır. Ve **الطُّحْلُبُ**a **الأَغْثَر** denir. Ve **الغُثْرةُ**: yeşilliğe doğru bir tozluluk. Ve denildi ki: **الغُثْرة** **الغُبْشة**’ye benzer; ona bir kızıllık karışır. Ve denildi ki: o, tozluluktur; erkek **أَغْثَر**, dişi **غَثْراء**. Umâre dedi ki:
حتى اكْتَسَيْتُ مِنَ المَشيبِ عِمامةً
غَثْراء، أُعْفِرَ لَوْنُها بخِضاب

**الغَثْراءُ** ve **غَثَارِ** (ma‘rife): sırtlan; ikisi de rengi sebebiyledir. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: sırtlanda **شُكْلة** ve **غُثْرة** vardır; yani çirkin bir siyahlık ve sarılıktan iki renk. Ve **ذئب أَغْثَر** da böyledir. İbnü’l-A‘râbî: kurtta **غُبْرة** ve **طُلْسة** ve **غُثْرة** vardır.

Ve **كَبْش أَغْثَر**: ne **أَحْمر**dir ne **أَسود** ne **أَبيض**. Ve kıyamete dair bir hadiste: “Ölüm getirilir; sanki o **كبش أَغْثَر** gibidir”; dedi ki: o, **الأَغْبَر** ve **الأَرْبَدِ** ve **الأَغْثَر** gibi bulanık renklidir. Ve elbiselerden, kadifelerden ve benzerlerinden **الغَثْراء**: yünü ve kabarık tüyü çok olan şeydir; bununla su üstündeki **الغَلْفَق** benzetildi. Şair dedi ki:
عَباءة غَثراء مِنْ أَجَن طالي
Yani üzerinde yükselmiş bir tabaka bulunan, kokmuş su sahibi bir sudan. Ve **الأَغْثَر**: tüyü karışık, boynu uzun, renginde tozluluk bulunan bir kuştur; su kuşlarındandır. Ve “adam **أَغْثَر**”: ahmak.

Ve **الغُنْثَر**: ağır, mide bulandırıcı; **النون**u ziyadedir. Ondandır: Ebû Bekir es-Sıddîk’ın, Allah ondan razı olsun, oğlu Abdurrahman’a, Allah ondan razı olsun, sözü: “Ey **غُنْثَر**.” Ve kavim dünyalarından **غَثَرة** isabet etti; yani çokluk. Ve onun üzerinde maldan bir **غَثَرةٌ** vardır; yani bir parça. Ve **المَغاثِيرُ**: **المَغافِير** hakkında bir lehçedir. Ve **المُغثور**: **المُغْفور** hakkında bir lehçedir. Ve **أَغْثَر الرِّمْثُ** ve **أَغْفَرَ**: ondan tatlı bir zamk aktığı zaman; ona **المُغْثور** ve **المِغْثَر** denir; cem’i **المَغاثِير** ve **المغافير**’dir; yenir ve bazen toprağa pekmez gibi akardı; kötü bir kokusu vardır. Yakub dedi ki: o, **الثُّمام**ın ve **الرِّمْثُ**un ve **العُرْفُط**un ve **العُشَر**in sızdırdığı bir şeydir; bal gibi tatlıdır; tekili **مُغٌثور** ve **مِغْثار** ve **مِغْثَر**’dir; sonuncusu yalnız Yakub’dandır. Ve insanlar **يَتَمَغْثَرُون** olarak çıktılar; **يَتَمَغْفَرون** gibi; yani **المَغافِيرَ** toplarlar.
