# غثر — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%B1/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%AB%D8%B1/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D8%B1.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: غثر

(باب الغين والثاء وما يثلثهما)
(غثر) الغين والثاء والراء أُصيلٌ يدلُّ على تجمُّع من ناسٍ غير كرام. يقولون: الغَثْرَاء: سَفِلَة النّاس، وجماعتُهم* غَيْثَرة؛ وأصله من الأغثَر، وهو الطُّحْلُـَب المجتمع. والأغْثَر من الأكسية: ما كثُر صُوفُه.‏
(غثم) الغين والثاء والميم كلمتانِ متباينتانِ. فالأغثم من الشَّعَْر: ما غَلبَ بياضُه سوادَه. قال:‏
* إمّا تَرَيْ دهراً عَلاَني أغْثَمُهْ(1) *‏
والكلمة الأخرى: غَثَمْتُ له من مالي: أعطيتُه.‏
(غثي) الغين والثاء والحرف المعتل كلمةٌ تدلُّ على ارتفاعِ شيء دَنِيٍّ فوق شيء. من ذلك الغُثَاء: غُثَاء السَّيْل. يقال: غثا الوادِي(2) يغثو، وأغثى يُغْثِي أيضاً. قال:‏
من السَّيْل والإغْثَاءِ فَِلْكَةُ مِغْزَلِ(3) *** كأنَّ طَمِيَّةَ المُجَيْمِرِ غُدْوَةً‏
ويروى: "والغُثَّاء". ويقال لسَفِلة الناس: الغُثَاء، تشبيهاً بالذي ذكرناه. ومن الباب: غَثَتْ نَفسُه تَغْثِي، كأنَّهَا جاشت بشيء مؤذٍ.‏
--------------ـــ
(1) الرجز لرجل من فزارة كما في اللسان (غثم، لهزم) ونوادر أبي زيد 52. وانظر شروح سقط الزند 293.‏
(2) الفعل واوي يائي.‏
(3) البيت لامرئ القيس. والرواية المشهورة فيه: "كأن ذرى رأس المجيمر". وروايتنا هذه أنشدها في اللسان (طما)، وقال: "وطمية: جبل".

ـ

### Türkçe

(غayn ve **ثاء** ve onları üçleyen şeyler bâbı)
(**غثر**) **الغين** ve **الثاء** ve **الراء**; asıl bir (kök) olup, kerîm olmayan insanlardan bir topluluğun toplanmasına delâlet eder. Derler ki: **الغَثْرَاء**: insanların aşağı tabakasıdır; ve onların topluluğu **غَيْثَرة**’dir; aslı ise **الأغثَر**’dendir; o da toplanmış **الطُّحْلُـَب**’dır. Ve örtülerden **الأغْثَر**: yünü çok olan şeydir.‏
(**غثم**) **الغين** ve **الثاء** ve **الميم** iki ayrı kelimedir. Şu hâlde saçtan **الأغثم**: beyazı siyahına galip gelen şeydir. Dedi ki:‏
* Ya görürsen bir zamanı; onun **أغْثَم**’i bana üstün geldi(1) *‏
Diğer kelime: **غَثَمْتُ** ona malımdan: ona verdim.‏
(**غثي**) **الغين** ve **الثاء** ve illetli harf; bir şeyin, aşağı bir şeyin üstünde yükselmesine delâlet eden bir kelimedir. Bundan: **الغُثَاء**: selin **غُثَاء**’ı. Denir: **غثا** vadi(2) **يغثو**; ve **أغثى** da **يُغْثِي**. Dedi ki:‏
Selden ve **الإغْثَاءِ**’den; bir iğ’in eğirme parçası(3) *** sanki **طَمِيَّةَ المُجَيْمِرِ** bir sabahleyin‏
Şöyle rivayet olunur: “ve **الغُثَّاء**”. Ve insanların aşağı tabakasına: **الغُثَاء** denir; zikrettiğimize benzetme olarak. Ve bâbdan: **غَثَتْ** nefsi **تَغْثِي**; sanki eziyet verici bir şeyle kabarmış gibi.‏
--------------ـــ
(1) Recez, Lisân’da (**غثم**، **لهزم**) ve Ebû Zeyd’in Nevâdir’i 52’de olduğu üzere Fezâre’den bir adamındır. Ve bk. Şurûh Sakat az-Zand 293.‏
(2) Fiil vâvî yâîdir.‏
(3) Beyit İmru’ul-Kays’ındır. Onda meşhur rivayet: “sanki **ذرى رأس المجيمر**”. Bizim bu rivayetimizi Lisân’da (**طما**) inşâd etti ve dedi ki: “ve **طمية**: bir dağdır”.‏

ـ
