# غثم — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D9%85/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%AB%D9%85/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غثم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D9%85.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: غثم

(باب الغين والثاء وما يثلثهما)
(غثر) الغين والثاء والراء أُصيلٌ يدلُّ على تجمُّع من ناسٍ غير كرام. يقولون: الغَثْرَاء: سَفِلَة النّاس، وجماعتُهم* غَيْثَرة؛ وأصله من الأغثَر، وهو الطُّحْلُـَب المجتمع. والأغْثَر من الأكسية: ما كثُر صُوفُه.‏
(غثم) الغين والثاء والميم كلمتانِ متباينتانِ. فالأغثم من الشَّعَْر: ما غَلبَ بياضُه سوادَه. قال:‏
* إمّا تَرَيْ دهراً عَلاَني أغْثَمُهْ(1) *‏
والكلمة الأخرى: غَثَمْتُ له من مالي: أعطيتُه.‏
(غثي) الغين والثاء والحرف المعتل كلمةٌ تدلُّ على ارتفاعِ شيء دَنِيٍّ فوق شيء. من ذلك الغُثَاء: غُثَاء السَّيْل. يقال: غثا الوادِي(2) يغثو، وأغثى يُغْثِي أيضاً. قال:‏
من السَّيْل والإغْثَاءِ فَِلْكَةُ مِغْزَلِ(3) *** كأنَّ طَمِيَّةَ المُجَيْمِرِ غُدْوَةً‏
ويروى: "والغُثَّاء". ويقال لسَفِلة الناس: الغُثَاء، تشبيهاً بالذي ذكرناه. ومن الباب: غَثَتْ نَفسُه تَغْثِي، كأنَّهَا جاشت بشيء مؤذٍ.‏
--------------ـــ
(1) الرجز لرجل من فزارة كما في اللسان (غثم، لهزم) ونوادر أبي زيد 52. وانظر شروح سقط الزند 293.‏
(2) الفعل واوي يائي.‏
(3) البيت لامرئ القيس. والرواية المشهورة فيه: "كأن ذرى رأس المجيمر". وروايتنا هذه أنشدها في اللسان (طما)، وقال: "وطمية: جبل".

ـ

### Türkçe

(غayn ve **ثاء** ve onların üçüncüsü olan(lar) babı)
(**غثر**) **الغين** ve **الثاء** ve **الراء**; asıl bir köktür; kerim olmayan insanlardan bir topluluğun toplanmasına delâlet eder. Derler ki: **الغَثْرَاء**: insanların aşağı tabakasıdır; ve onların topluluğu **غَيْثَرة**’dir; aslı **الأغثَر**’dendir; o da toplanmış **الطُّحْلُـَب**’dır. Ve örtülerden **الأغْثَر**: yünü çok olan şeydir.‏
(**غثم**) **الغين** ve **الثاء** ve **الميم** iki kelimedir, birbirinden ayrı. Şu hâlde saçtan **الأغثم**: beyazı siyahına galip gelen şeydir. Dedi ki:‏
* Ya bir de görürsen bir zamanı; onun **أغْثَمُهْ**’u bana üstün geldi(1) *‏
Diğer kelime: **غَثَمْتُ** ona malımdan: ona verdim.‏
(**غثي**) **الغين** ve **الثاء** ve illetli harf; bir kelimedir; aşağı bir şeyin, bir şeyin üstünde yükselmesine delâlet eder. Bundan: **الغُثَاء**: selin **غُثَاء**’ı. Denir: **غثا** vadi(2) **يغثو**; ve **أغثى يُغْثِي** de. Dedi ki:‏
Selden ve **الإغْثَاءِ**’dan: bir iğ parçası(3) *** sanki **طَمِيَّةَ المُجَيْمِرِ** bir sabahleyin‏
Ve rivayet olunur: "**والغُثَّاء**". Ve insanların aşağı tabakasına: **الغُثَاء** denir; zikrettiğimiz şeye benzetme olarak. Ve babdan: **غَثَتْ** nefsi **تَغْثِي**; sanki o, eziyet verici bir şeyle kabarmıştır.‏
--------------ـــ
(1) Recez, Lisân’da (**غثم**، **لهزم**) ve Ebû Zeyd’in Nevâdir’i 52’de olduğu üzere Fezâre’den bir adamındır. Ve bk. Şerhleri: Sıkt ez-Zend 293.‏
(2) Fiil vâvî yâîdir.‏
(3) Beyit İmru’ul-Kays’ındır. Onda meşhur rivayet: "كأن ذرى رأس المجيمر". Bizim bu rivayetimizi Lisân’da (**طما**) inşâd etti ve dedi ki: "**وطمية**: bir dağdır".‏

ـ
