# غثي (غ-ث-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%AB%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - ث - ي
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D9%8A/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والثاء و و ا ي ء معهما
غ ث ي، غ و ث، غ ي ث، ث غ و مستعملات غثي: الغُثاءْ، والغَثَيانُ: خُبْث النَّفس.
وغَثَيْتُ نَفْسُهُ تَغْثَى غَثىً وغَثْياً وغَثَياناً، قال:
فإن يكُ هذا من نَـبـيذٍ شَـرِبْـتُـهُ		فإنيَ من شُرْب النَّبيذ لـتـائبُ ....
صداعٌ وتوصيمُ العـظـام وفَـتْـرة		وغَثْيٌ مع الأحشاء في الجوف لائب
والغُثاءُ: ما جاء به السيلُ من نباتٍ قد يبس.
ثغو: الثُغاءُ: من أصوات الغَنَم، والفِعْلُ: ثَغا يَثْغو ثُغاءً.
غيث: الغَيْثُ: المطر. يقال : غاثَهُمُ اللهُ، وأصابَهُمْ غَيْثٌ.
والغَيْثُ: الكلأُ يَنْبُتُ من المطرَ، ويُجمع على الغُيُوث.
والغِياثْ: ما أغَاثك الله به، ويقول المبتلى: أَغِثْني، أي: فرج عني.
غوث: يقال : ضرب فلان فغَوَّثَ تَغويثاً، أي: قال: واغَوْثاه، أي: من يُغْيثُني. والغَوْثُ: الاسم من ذلك.

##### Türkçe

باب **الغين** والثاء و و ا ي ء معهما
غ ث ي، غ و ث، غ ي ث، ث غ و kullanımdadır.

**غثي**: **الغُثاءْ** ve **الغَثَيانُ**: nefsin kötülüğü.
Ve “**غَثَيْتُ** nefsuhu **تَغْثَى** **غَثىً** ve **غَثْياً** ve **غَثَياناً**”; dedi ki:
“Eğer bu, içtiğim bir nebîzden ise, ben nebîz içmekten elbette tövbe edenim ....
Bir baş ağrısı ve kemiklerin sızlaması ve bir gevşeklik,
ve karın içlerinde, iç boşlukta yapışıp kalan bir **غَثْيٌ**”

Ve **الغُثاءُ**: selin getirdiği, kurumuş bir bitkiden olan şey.

**ثغو**: **الثُغاءُ**: koyunun seslerinden; fiil: **ثَغا** **يَثْغو** **ثُغاءً**.

**غيث**: **الغَيْثُ**: yağmur. Denilir: “**غاثَهُمُ اللهُ**”; ve “onlara bir **غَيْثٌ** isabet etti.”
Ve **الغَيْثُ**: yağmurdan biten ot; **الغُيُوث** üzere cem‘ olunur.
Ve **الغِياثْ**: Allah’ın seni onunla imdada eriştirdiği şey; ve belaya uğrayan der ki: “**أَغِثْني**”, yani: benden ferahlık ver.

**غوث**: denilir: “Falanca vurdu da **فغَوَّثَ** **تَغويثاً**”, yani: “**واغَوْثاه**” dedi; yani: “Bana kim imdat eder?” Ve **الغَوْثُ**: bunun ismidir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D9%8A/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين والثاء وما يثلثهما)
(غثر) الغين والثاء والراء أُصيلٌ يدلُّ على تجمُّع من ناسٍ غير كرام. يقولون: الغَثْرَاء: سَفِلَة النّاس، وجماعتُهم* غَيْثَرة؛ وأصله من الأغثَر، وهو الطُّحْلُـَب المجتمع. والأغْثَر من الأكسية: ما كثُر صُوفُه.‏
(غثم) الغين والثاء والميم كلمتانِ متباينتانِ. فالأغثم من الشَّعَْر: ما غَلبَ بياضُه سوادَه. قال:‏
* إمّا تَرَيْ دهراً عَلاَني أغْثَمُهْ(1) *‏
والكلمة الأخرى: غَثَمْتُ له من مالي: أعطيتُه.‏
(غثي) الغين والثاء والحرف المعتل كلمةٌ تدلُّ على ارتفاعِ شيء دَنِيٍّ فوق شيء. من ذلك الغُثَاء: غُثَاء السَّيْل. يقال: غثا الوادِي(2) يغثو، وأغثى يُغْثِي أيضاً. قال:‏
من السَّيْل والإغْثَاءِ فَِلْكَةُ مِغْزَلِ(3) *** كأنَّ طَمِيَّةَ المُجَيْمِرِ غُدْوَةً‏
ويروى: "والغُثَّاء". ويقال لسَفِلة الناس: الغُثَاء، تشبيهاً بالذي ذكرناه. ومن الباب: غَثَتْ نَفسُه تَغْثِي، كأنَّهَا جاشت بشيء مؤذٍ.‏
--------------ـــ
(1) الرجز لرجل من فزارة كما في اللسان (غثم، لهزم) ونوادر أبي زيد 52. وانظر شروح سقط الزند 293.‏
(2) الفعل واوي يائي.‏
(3) البيت لامرئ القيس. والرواية المشهورة فيه: "كأن ذرى رأس المجيمر". وروايتنا هذه أنشدها في اللسان (طما)، وقال: "وطمية: جبل".

ـ

##### Türkçe

(غayn ve ث ve bunların üçlendiği şeyler babı)
(غثر) **الغين** ve **الثاء** ve **الراء**; soylu bir asıldır; kerim olmayan insanlardan bir toplanmaya delâlet eder. Derler ki: **الغَثْرَاء**: insanların aşağı tabakası ve onların topluluğu **غَيْثَرة**’dir; aslı **الأغثَر**’dendir; o da toplanmış **الطُّحْلُـَب**’dır. Ve örtülerden **الأغْثَر**: yünü çok olan şeydir.‏
(غثم) **الغين** ve **الثاء** ve **الميم**; birbirinden ayrı iki kelimedir. Şu hâlde saçtan **الأغثم**: beyazı siyahına galip gelen şeydir. Dedi ki:‏
* Ya bir de görürsen, bir devir ki, onun **أغْثَمُهْ**’u bana üstün geldi(1) *‏
Diğer kelime: **غَثَمْتُ** ona malımdan: ona verdim.‏
(غثي) **الغين** ve **الثاء** ve illetli harf; aşağı bir şeyin bir şeyin üstüne yükselmesine delâlet eden bir kelimedir. Bundan: **الغُثَاء**: selin **غُثَاء**’ı. Denir: **غثا** vadi(2) **يغثو**; ve **أغثى** **يُغْثِي** de. Dedi ki:‏
Selden ve **الإغْثَاءِ**’dan: bir iğ parçası(3) *** sanki **طَمِيَّةَ المُجَيْمِرِ** bir sabahleyin‏
Ve “**والغُثَّاء**” diye rivayet olunur. Ve insanların aşağı tabakasına **الغُثَاء** denir; zikrettiğimiz şeye benzetme olarak. Ve babdandır: **غَثَتْ** nefsi **تَغْثِي**; sanki eziyet verici bir şeyle kabarmış gibidir.‏
--------------ـــ
(1) Recez, Lisân’da (غثم، لهزم) ve Ebû Zeyd’in Nevâdir’i 52’de olduğu üzere, Fezâre’den bir adamındır. Ve “Sakṭu’z-Zend” şerhlerine bak: 293.‏
(2) Fiil vâvî yâîdir.‏
(3) Beyit İmru’ul-Kays’ındır. İçinde meşhur rivayet: “sanki **ذرى رأس المجيمر**”. Bizim bu rivayetimiz, Lisân’da (طما) onu inşâd etti; ve dedi ki: “ve **طمية**: bir dağdır”.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D9%8A/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ ث ي
فلان ما له غثاء وعمله هباء وسعيه جفاء‏.‏

##### Türkçe

غ ث ي
Falânın **غثاء**’ı yoktur; ameli **هباء**’dır ve sa‘yi **جفاء**’dır.‏

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D9%8A/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ ث ي * * الغُثَاءُ * بالضم والمد ما يحمله السيل من القُماش وكذلك * الغُثَّاءُ * بالتشديد و * الغَثَيَانُ * خُبث النفس وقد * غَثَتْ * نفسه من باب رمى و * غَثَيانا * أيضا بفتح الثاء

##### Türkçe

* غ ث ي * * **الغُثَاءُ** * (ضمme ile ve med ile): selin taşıdığı **القُماش**; bunun gibi * **الغُثَّاءُ** * da (şeddeli olarak) ve * **الغَثَيَانُ** *: nefsin kötülüğü. Ve onun nefsi, باب **رمى**’den olarak * **غَثَتْ** *; ve ayrıca * **غَثَيانا** * (ثاء’nın fethasıyla).

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( ي ( *!وغَثَى *!يَغْثِي *!غَثْياً ) ، أَي غَثَا الوادِي ، واوِيَّةٌ يائِيَّةٌ ، ولذا أَتَى بواوِ العَطْفِ ، ولكنَّ مُقْتَضَى اصْطِلاحِه في هذا الكتابِ أَن يقولَ في مِثْل هذا المَوْضِع :

*!كغَثَى غَثْياً ؛ وهذه اللغَةُ ذَكَرَها ابنُ جنِّي ، فهَمْزَةُ *!الغُثاءِ على هذا مُنْقَلِبَة عن ياءٍ ، وسَهَّلَه ابنُ جنِّي بأَن جَمَعَ بَيْنه وبينَ *!غَثَيانِ المَعِدَةِ لمَا يَعْلُوها من الرُّطُوبَةِ ونحوِها ، فهو مُشَبَّه *!بغثاءِ الوادِي ، والمَعْروفُ عنْدَ أَهْلِ اللغَةِ غَثا الوادِي يَغْثُو .
( و ) غَثَى ( السَّيْلُ المَرْبَعَ ) ؛ ) كذا في النسخِ بالموحَّدَةِ والصَّحِيحُ المَرْتَعَ بالفَوْقِية كما هو نَصُّ الصِّحاح ؛ ( جَمَعَ بَعْضَهُ إلى بعضٍ ، وأَذْهَبَ حَلاوتَهُ ) . ) هنا ذَكَرَه ابنُ سِيدَه .
وأمَّا الجَوْهرِي فذَكَرَه بالواوِ فقالَ : غَثَا السَّيْلُ المَرْتَع يَغْثُوه غَثْواً ؛ ( *!كأَغْثَى ) ؛ ) وفي الصِّحاح : وأغْثاهُ مِثْلُه .
( و ) غَثَى ( الكَلامَ *!يَغْثِيهِ ) ؛ ) من حَدِّ رَمَى ، ( و ) *!غَيِثَه ( يَغْثَاهُ ) ، مِن حَدِّ رَضِيَ ، غَثْياً : ( خَلَطَهُ ) مع بَعْضِه على التَّشْبيهِ بغَثَى السَّيْل .
( و ) غَثَى ( المالَ والنَّاسَ : خَبَطَهُمْ ) مع بعضٍ ( وضَرَبَ فيهم .
( و ) *!غَثَتِ ( النَّفْسُ ) *!تَغْثِي ( غَثْياً ) ، بالفَتْحِ ، ( *!وغَثَياناً ) بالتحرِيكِ : إذا ( خَبُثَتْ ) وجاشَتْ أَو اضْطَرَبَتْ حتى تَكادَ تَتَقَيَّأ من خلطٍ يَنْصبُّ إلى فمِ المعِدَةِ وقالَ بعضُهم : *!الغَثَيان : هو تحلُّب الفمِ فرُبَّما كانَ منه القَيءُ .
( و ) غَثَتِ ( السَّماءُ بالسَّحابِ ) تَغْثِي : ( غَيَّمَتْ ) ، أَو بَدَأَتْ تغيِّمُ .
( *!وغَثِيَتِ الأرْضُ بالنَّباتِ ، كرَضِيَ ) : ) إذا ( كَثُرَ فيها ) ، أَو بَدَأَتْ به .
( *!والأَغْثَى : الأسَدُ ) .
( وممَّا يُسْتدركُ عليه :
( *!غَثِيَتِ النَّفْسُ ، كرَضِيَ ، *!تَغْثَى

*!غَثًى : لُغَةٌ في غَثَتْ *!تَغْثِي ، عن الليْثِ .
( قال الأزْهري : هذه مولَّدةٌ ، وكلامُ العَرَبِ غَثَتْ نَفْسُه تَغْثِي .
( *!وغَثِيَ شَعرُه غَثًى : تلبَّدَ ؛ هكذا ذَكَرَه ابنُ القطَّاع ، وقد مَرَّ هذا في عَثَى بالعَيْن المُهْمَلةِ فلعلَّهما لُغتانِ .
( *!وغُثَاءُ الناسِ : أَرْذالُهم وسقطُهم .
(

##### Türkçe

: ( **وغَثَى** **يَغْثِي** **غَثْياً** ) ، yani vadi **غَثَا** etti; vâvlı yâlıdır; bu yüzden atıf **واو**’su ile geldi; fakat bu kitaptaki ıstılahının gereği, bunun gibi bu yerde şöyle demesidir:

**كغَثَى** **غَثْياً**؛ ve bu lugatı İbn Cinnî zikretti; buna göre **الغُثاءِ**’nın hemzesi bir **ياء**’dan dönmüştür; İbn Cinnî onu, midenin üstüne çıkan rutubet ve benzeri şeylerden dolayı **غَثَيانِ المَعِدَةِ** ile onun arasını cem ederek kolaylaştırdı; o, vadi **غثاءِ**’sına benzetilmiştir; lugat ehli yanında bilinen: vadi **غَثا** eder, **يَغْثُو**.
( و ) **غَثَى** ( sel **السَّيْلُ** **المَرْبَعَ** )؛ nüshalarda **الموحَّدَة** ile böyle(ce)dir; doğru olan **المَرْتَعَ**’dır, **الفَوْقِية** ile; **الصِّحاح**’ın nassı olduğu üzere; ( onun bir kısmını bir kısmına topladı ve tatlılığını giderdi ). Burada onu İbn Sîde zikretti.
Cevherî ise onu **واو** ile zikretti ve dedi: sel **غَثَا** etti **المَرْتَع**’ı, **يَغْثُوه** **غَثْواً**; ( **كأَغْثَى** ); ve **الصِّحاح**’ta: ve **أغْثاهُ** onun benzeri.
( و ) **غَثَى** ( sözü **الكَلامَ** **يَغْثِيهِ** )؛ **رَمَى** babından; ( و ) **غَيِثَه** ( **يَغْثَاهُ** )، **رَضِيَ** babından; **غَثْياً**: ( onu karıştırdı ) bir kısmını bir kısmıyla, selin **غَثَى** etmesine benzetme üzere.
( و ) **غَثَى** ( malı ve insanları: onları çırptı ) birbiriyle ( ve onların içinde vurdu.
( و ) **غَثَتِ** ( nefis **النَّفْسُ** ) **تَغْثِي** ( **غَثْياً** )، fetih ile, ( **وغَثَياناً** ) hareke ile: ( kötüleştiği ) ve kabardığı yahut çalkalandığı zaman; öyle ki, midenin ağzına dökülen bir karışımdan dolayı neredeyse kusacak olur. Bazıları dedi: **الغَثَيان**: o, ağzın salya akıtmasıdır; bazen ondan kusma olur.
( و ) **غَثَتِ** ( gök **السَّماءُ** bulutla **بالسَّحابِ** ) **تَغْثِي**: ( bulutlandı ) yahut bulutlanmaya başladı.
( **وغَثِيَتِ الأرْضُ بالنَّباتِ ، كرَضِيَ** ): ( onda çoğaldığı ) zaman, yahut onunla başladı.
( **والأَغْثَى : الأسَدُ** ).
( Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
( **غَثِيَتِ النَّفْسُ ، كرَضِيَ ، تَغْثَى**

**غَثًى**: **غَثَتْ** **تَغْثِي**’de bir lugattır; Leys’ten.
( Ezherî dedi: bu, müvelleddir; Arapların kelâmı: nefsi **غَثَتْ** eder, **تَغْثِي**.
( **وغَثِيَ شَعرُه غَثًى**: keçeleşti; İbnü’l-Kattâ‘ onu böyle zikretti; bu, **عَثَى**’da **العَيْن المُهْمَلة** ile geçmişti; belki ikisi iki lugattır.
( **وغُثَاءُ الناسِ**: onların rezilleri ve döküntüleridir.
(

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَثَى
غَثَى I ( n. ac. غَثْي 1 ),
a.  see supra.

b.  Mixed together, threw into disorder.

c.  ( n. ac. غَثْي 1 ,  غَثَيَاْن 36 ), Heaved; was disturbed, agitated.

أَغْثَيَ
أَغْثَيَ IV ,
a.  Carried, washed away.

غُثَآء
غُثَآء [ 24A ] , ( pl. أَغْثَآء [ 38A ] ),
a.  Impurities, rubbish; drift; scum.

غُثَّآء
غُثَّآء [ 29A ],
a.  see 24 .

غَجَر
غَجَر
a.  A certain Arab tribe.

##### Türkçe

غَثَى
غَثَى I (isim-fiil: **غَثْي** 1),
a. yukarıda bakınız.

b. Birbirine karıştırdı, düzensizliğe attı.

c. (isim-fiil: **غَثْي** 1, **غَثَيَاْن** 36), kustu; rahatsız oldu, çalkalandı, ajite oldu.

أَغْثَيَ
أَغْثَيَ IV,
a. Taşıdı, sürükleyip götürdü.

غُثَآء
غُثَآء [24A], (çoğulu: **أَغْثَآء** [38A]),
a. Pislikler, süprüntü; sürüküntü; köpük.

غُثَّآء
غُثَّآء [29A],
a. 24’e bakınız.

غَجَر
غَجَر
a. Belli bir Arap kabilesi.
