# غث (غ-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - ث
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الغين والثاء
ثغ ، غث : ( مستعملان ) .
غث : الليثُ : لحمٌ غثٌّ ، غَثِيْتٌ ، بَيِّنُ الغُثُوثَةِ ، وقَدْ أَغَثَّ الرَّجُلُ اللحْمَ ، أَيْ : اشْتَرَى غَثاً .
قالَ : والغَثِيثَةُ : المِدَّةُ ، وقد أَغَثَّ الجُرْحُ ، إذا أَمَدَّ ، يُغِثُّ إغثاثاً .
وقال غيرهُ : أَغَثَّ فُلانٌ في حَدِيثِهِ ، إذَا جَاء بكلامٍ غَثَ لا مَعْنى لَهُ .
وقال اللَّحْيانيُّ : رَجُلٌ غَثٌّ ، وَلَقَدْ غَثِثْتَ يا هذا في خُلُقِكَ وَحَالِكَ ، إذا ساء خلقُهُ وحالُه ، غُثوثَةً وغَثَاثَةً ، وإنكمْ لَقَومٌ غَثَثَةٌ .
ويقال : ما يَغِثُّ عَلَيه أَحَدٌ ، أيْ : ما يَدَعُ أحَداً إلاّ سَألَهُ .
أبو عُبيدٍ عن الأُمَويِّ : غَثَثَتِ الإبِلُ تَغْثِيثاً ومَلحَتْ تَمْلِيحاً ، إذا سَمِنَتْ قَليلاً قَليلاً .
قال أبو سعيد : أنا أتَغَثثُ ، وما أنا فيهِ ، حتى اسْتَسْمِنَ ، أي : أستَقِلّ عملي ؛ لأخذَ به الكثيرَ من الثوابِ .
اللحيانيُّ : اغتَفتِ الخَيلُ وأغتَثتْ : إذا أصابَتْ شيئاً من الرّبيعِ ، وهي الغُفةُ ، والغُثةُ ، جاء بهما في بابِ : ( الفاء والثاء ) . وغيرُهُ : يُجيز : الغُبَّةَ ، بهذا المعنى .
ثغ : قال الليثُ الثغْثَغَةُ : عضُّ الصّبيّ قَبْلَ أن يَشْقَأَ ويَثغِرَ ، وقال رؤبة :
وعضّ عضّ الأدردِ المُثَغْثَغِ

باب الغين والثاء
غث
غثمر : أبو عبيد عن الأموي : المُغثْمَرُ : الثوب الرديء النّسْج .
وقال أبو زيد : إنه لبيثٌ مُغَثْمَرٌ ومُغَذْمَرٌ ومغثومٌ : أي مخلَّطٌ ليس بجيِّد .
بغثر : قال والبَغْثَر من الرجال : الثَّقيل الوخمُ ، وأنشد :
ولم يجدني بَغْثَراً كهاما
ويقال : بَغْثَرَ متاعه وبعثره إذا قَلبه .
وقال الليث : البَغْثَرَةُ : خبثُ النفس ، تقول : أراك مُبَغْثِراً .
وقال أبو عبيد : تَبَغْثَرَت نفسه ، أي : خَبُثت .
غثمر : وقال ابن السكيت : طعامٌ مُغَثْمرٌ إذا كان بقشره لم ينق ولم يُنخل .
وقال الليث : المُغَثْمِرُ الذي يحطم الحقوق ويَتَهَضَّمُها ، وأنشد قول لبيد :
ومُغَثْمِر لحقوقها هَضَّامُها
رواه أبو عبيد : ومُغَذْمِرٍ لحقوقها .

##### Türkçe

باب **الغين** والثاء
**ثغ** ، **غث** : (ikisi de kullanılandır).
**غث** : el-Leys: **لحمٌ غثٌّ** (kötü/adi et), **غَثِيْتٌ** (kötü/adi), **بَيِّنُ الغُثُوثَةِ** (kötülüğü/adiliği açık). Ve adam eti **أَغَثَّ** etti; yani: **غَثاً** satın aldı.
Dedi ki: **الغَثِيثَةُ**: irin/akıntıdır; ve yara **أَغَثَّ** etti, yani irinlendiğinde; **يُغِثُّ إغثاثاً**.
Ve başkası dedi ki: Falan, konuşmasında **أَغَثَّ** etti; yani, kendisine mânâsı olmayan **غَثَ** söz getirdiğinde.
Ve el-Laḥyânî dedi ki: **رَجُلٌ غَثٌّ** (kötü/adi adam). Ve gerçekten sen, ey bu, ahlâkında ve hâlinde **غَثِثْتَ** ettin; ahlâkı ve hâli kötü olduğunda; **غُثوثَةً** ve **غَثَاثَةً** (kötülük/adilik olarak). Ve şüphesiz siz, **غَثَثَةٌ** bir kavimsiniz.
Ve denilir: Ona kimse **يَغِثُّ** etmez; yani: hiç kimseyi bırakmaz, mutlaka ona sorar.
Ebû ʿUbeyd, el-Umevî’den: Develer **غَثَثَتِ**; **تَغْثِيثاً** ve **مَلحَتْ**; **تَمْلِيحاً**; az az semirdiklerinde.
Ebû Saʿîd dedi ki: Ben, içinde bulunduğum şeyde **أتَغَثثُ** ederim; ta ki semirsin; yani: amelimi az görürüm; onunla sevaptan çoğunu almak için.
el-Laḥyânî: Atlar **اغتَفتِ** ve **أغتَثتْ**: bahardan bir şey isabet ettiklerinde; o da **الغُفةُ** ve **الغُثةُ**’dir; ikisini de **( الفاء والثاء )** babında getirdi. Ve başkası: bu mânâ ile **الغُبَّةَ**’yi câiz görür.

**ثغ** : el-Leys dedi ki: **الثغْثَغَةُ**: çocuğun, dişi çıkmadan ve **يَثغِرَ** etmeden önce ısırmasıdır. Ve Ruʾbe dedi ki:
وعضّ عضّ الأدردِ المُثَغْثَغِ

باب **الغين** والثاء
**غث**
**غثمر** : Ebû ʿUbeyd, el-Umevî’den: **المُغثْمَرُ**: dokuması kötü elbisedir.
Ebû Zeyd dedi ki: Şüphesiz o, **لبيثٌ مُغَثْمَرٌ** ve **مُغَذْمَرٌ** ve **مغثومٌ**’dur; yani: karışık, iyi olmayan.
**بغثر** : Dedi ki: Erkeklerden **البَغْثَر**: ağır, hantal olan kimsedir. Ve şu beyti şâhid getirdi:
ولم يجدني بَغْثَراً كهاما
Ve denilir: Eşyasını **بَغْثَرَ** etti ve **بعثره** etti; onu altüst ettiğinde.
Ve el-Leys dedi ki: **البَغْثَرَةُ**: nefsin kötülüğüdür; dersin ki: Seni **مُبَغْثِراً** görüyorum.
Ebû ʿUbeyd dedi ki: Nefsi **تَبَغْثَرَت**; yani: kötüleşti.
**غثمر** : Ve İbn es-Sikkît dedi ki: **طعامٌ مُغَثْمرٌ**; kabuğuyla olduğu, temizlenmediği ve elenmediği zaman.
Ve el-Leys dedi ki: **المُغَثْمِرُ**; hakları kırıp geçiren ve onları **يَتَهَضَّمُها** edendir. Ve Lebîd’in sözünü şâhid getirdi:
ومُغَثْمِر لحقوقها هَضَّامُها
Ebû ʿUbeyd onu şöyle rivayet etti: **ومُغَذْمِرٍ لحقوقها**.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين وما معها في المضاعف والمطابق([1]))
(غف) الغين والفاء كلمةٌ واحدةٌ لا تتفرّع، وهي البُلْغة، ويقال له غُفَّة من العَيش. قال:
* وغُفّةٌ من قِوَام العَيش تَكفِينِي([2]) *
واغتفَّتِ الخيلُ غُفَّة من الرَّبيع، إذا أصابت منه شِبَعاً ولم تستكثِرْ. قال:
وكنَّا إذا ما اغتفَّت الخيلُ غُفَّةً  *** تجرَّد طَلاَّبُ التِّراتِ مُطَلَّبُ([3])

(غق) الغين والقاف ليس بشيء، إنَّما يحكى به الصَّوْتُ يَغْلي، يقال غَقَّ.
(غل) الغين واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تخلل شيءٍ، وثباتِ شيء، كالشيء يُغْرَزُ. من ذلك قول العرب: غَلَلْتُ الشَّيء في الشّيء، إذا أثبتَّه فيه، كأنه غَرزْتَه. قال:
وعينٌ لها حَدْرةٌ بَدْرَةٌ  *** إلى حاجبٍ غُلّ فيه الشُّفُر([4])
والغُلّة والغَليل: العَطَش. وقيل ذلك لأنَّه كالشَّيء ينْغلُّ في الجَوف بحرارة. يقال بَعيرٌ غَلاَّنُ، أي ظَمْآن. والغَلَل: الماء الجاري بين الشَّجر.
ومنه الغُلول في الغُنم([5]) ، وهو أن يخفَى الشَّيء فلا يردَّ إلى القَسْم، كأنَّ صاحبَه قد غَلّه بين ثيابِه.
ومن الباب الغِلُّ، وهو الضِّغْن ينْغَلُّ في الصَّدر.
فأمَّا قول النبي عليه السلام "لا إغْلالَ ولا إسلال" فالإغلال: الخيانة، والقياس فيه واضحٌ. قال النَّمِر([6]) :
جزى الله عنا جمرة ابنةَ نوفلٍ  *** جزاءَ مُغِلٍّ بالأمانة كاذبِ([7])
وأمّا الحديث: "ثلاثٌ لا يُغِلُّ عليهنَّ قلبُ مُؤْمن" فمَنْ قال "لا يُغِلّ" فهو من الإغلال، وهو الخيانة. ومن قال "لا يَغِلّ" فهو من الغِلّ والضِّغن.
ومن الباب الغُلاَّنُ: الأوديةُ الغامضة، واحدها غَالٌّ، وذلك أنَّ سالكَها يَنْغَلُّ فيها. والغِلالَة: شِعارٌ يُلبَس تحت الثُّوب، وبطانةٌ تُلبَس تحت الدِّرع.
ومن الباب الغُلّة، وهو الفِدامُ يكونُ على رأس الإبريق، والجمع غُلَل. قال لَبيد:
لها غُلَلٌ من رازِقيٍّ وكُرْسُفٍ  *** بأيمانِ عُجْمٍ يَنْصُفُون المَقاولا([8])
والغَلغلة: سُرعة السَّير. ورسالةٌ مُغَلغَلة: محمولةٌ من بلدٍ إلى بلد. وهو القياس، لأنّها تتخلّل البلاد وتنغلُّ فيها. قال:
أبلِغْ أبا مالكٍ عنِّي مُغَلْغَلَةً  *** وفي العتابِ حياة بين أقوامِ([9])
ومن الباب الغَليل: النَّوَى يُغَلّ في القَتّ يُخلَطُ به ، تُعلَفُه الإبل. قال:
سُلاّءةٌ كعصا النَّهدِيِّ غُلَّ لها *** [ذو فيئةٍ] من نَوَى قُرَّانَ معجومُ([10])

(غم) الغين والميم أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على تغطية وإطباق. تقول: غَمَمت الشَّيءَ أغُمُّه، أي غطَّيته. والغَمَمُ: أن يُغطِّي الشَّعر القفا والجبهَة في بنائِه. يقال: رجلٌ أغمُّ وجبهةٌ غماء. قال:
فلا تَنكحِي إنْ فرَّقَ الدّهرُ بيننا *** أغمَّ القفا والوجهِ ليس بأنْزعا([11])
ومن الباب: الغمام: جمع غَمامةٍ. وقياسُه واضح. ومنه الغِمامةُ، وهي الخِرقة تُشَدُّ على أنف الناقة شدّاً كي لا تجدَ الرِّيح. قال قومٌ: كلُّ ما سدَّ الأنف فهو غِمامة. وغُمَّ الهلالُ، إذا لم يُرَ. وفي الحديث: "فإن غُمَّ عليكم فاقْدُرُوا له". أي غُطيَ الهلال. ويقال: يومٌ غَمٌّ وليلة غمّة، إذا كانا مظلِمَين. وغمَّهُ الأمرُ يغَمُّه غمَّاً، وهو شيء يَغْشى القلب، معروف. وأما الغَمغمة فهي أصواتُ الثِّيران عند الذُّعر، والأبطالِ *عند الوغى. وقد قلنا إنّ هذه الحكاياتِ لا تكاد يكون لها قياس.
(غن) الغين والنون أُصيلٌ صحيح، وهو يدلُّ على صوتٍ كأنه غير مفهوم، إمَّا لاختلاطِه، وإما لعلّةٍ تصاحبه. من ذلك قولُهم: قريةٌ غَنّاء، يراد بذلك تجمُّع أصواتهم واختلاطُ جَلبتهم. ووادٍ أغَنُّ: ملتَفُّ النَّبات، فتَرى الرِّيح تجري فيه ولها غُنَّة؛ ويكون ذلك من كَثرة ذُبابه. ومنه الغُنَّة في الرَّجُل الأغنِّ، وهو خروجُ كلامِهِ كأنّه بأنفه.
(غي) الغين والياء المشدّدة أو المضاعفة أصلٌ صحيح يدلُّ على إظلالِ الشَّيء لغيره([12]) . وفي الحديث: "تجيء البقرةُ وآلُ عمران يومَ القيامة كأنَّهما غمامتانِ -أو غيايَتان". والجمع غَيايات. قال لبيد:
فتَدلَّيتُ عليه قافلاً  *** وعلى الأرض غياياتُ الطَّفَلْ([13])
(غب) الغين والباء أصلٌ صحيح يدلُّ على زمانٍ وفَترةٍ فيه. من ذلك الغِبُّ، هو أن تَرِدَ الإِبلُ يوماً وتدعَ يوماً. والمغبَّبة: الشاة تُحلَب يوماً وتُتركُ يوماً. وأغبَبْتُ الزِّيارة من الغِبِّ أيضاً. ومنه أيضاً قولُهم: غبَّبَ في الأمر إذا لم يُبالِغْ فيه، كأنَّه زِيدَتْ([14]) فترة أوقعَهَا فيه.
ومن الباب قولهم: "رُوَيْدَ الشِّعْرِ يَغُبّ"، وذلك أن يُتركَ إنشادُه حتَّى يأتيَ عليه وقت. ويقولون: غَبَّ الأمرُ، إذا بلغ آخِرَه([15]). ولحمٌ غابٌّ، إذا لم يُؤكَلْ لوَقْتِه، بل تُرِك وقتاً وفَتْرةً.
(غت) الغين والتاء ليس بشيء، إنّما هو إبدال تاء من طاء. تقول: غَطَطْتُه وغَتَتُّه. ومنه شَيءٌ يجرِي مَجرى الحِكاية. يقال غَتَّ في الضَّحِك، إذا ضَحِك في خفاءٍ. وغَتَّ: أَتْبَعَ القولَ القولَ، أو الشُّربَ الشُّرب.
(غث) الغين والثاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على فَسادٍ في الشَّيء. من ذلك قولُهم: لبِسْتُ فلاناً على غَثيثةٍ فيه، أي فَسادِ عقلٍ ورأي. والغَثيثة: المِدَّة في الجُرح. ومن ذلك اللَّحم الغَثُّ: ليس بالسّمين. ويقولون: أغَثَّ الحَدِيثُ، أي صار غثَّاً فاسداً. قال:
خَوْد يُغِثُّ الحديثُ ما صَمَتَتْ  *** وهو بفيها ذو لَذةٍ طَرِفُ([16])
ويقال: فلانٌ لا يَغِثُّ عليه شيء، أي لا يمتنع من شيء، حتَّى الغثُّ عندَه سمين.
وأمّا الغَثغَثَة فتجري مَجرى الحكاية، يقال: غَثْغَثْتُ الثُّوبَ، إذا غسلتَه وردَّدْتَه في يديك. ويقال: إنَّ الغَثْغَثَة: القِتالُ الضَّعيف بلا سلاح، شُبِّه بغَثْغثة الثَّوب حين يُغْسَل.
(غد) الغين والدال كلمةٌ، وهي الغُدَّة في اللّحم، معروفة.
قال الرّاجز:
* فهَبْ له حليلةً مِغدَادَا([17]) *
قالوا: هي الدَّائمة الغَضَب، كأنَّ في حَلْقها غدّة.
(غذ) الغين والذال كلمةٌ، وهي إغذاذ السَّير. وذلك ألا يكونَ فيه ونْيَةٌ ولا فَتْرَة. ومنه: غَذَّ الجُرْحُ وأغذَّ، إذا بَرَأَ ولم يسكُنْ نَداه، فهو يَنْدَى أبداً.
(غر) الغين والراء أصولٌ ثلاثةٌ صحيحة: الأوّل المِثال، والثاني النقصان، والثالث العِتْق والبيَاضُ والكرَم.
فالأوّل: الغِرار: المِثال الذي يُطبَع عليه السِّهام. ويقال: وَلَدَتْ فلانة أولادَها على غرار واحد، أي جاءت بهم واحداً بعد واحدٍ على مِثال واحد. وأصل
هذا الغُرُّ، وهو الكَسْرُ في الثَّوب. يقال: اطوِ الثَّوْبَ على غَرِّهِ، أي كَسرهِ ومِثالِه الأوَّل. والغُرَّة: سُنَّة الإنسان، وهي وجهه، ثم يعبَّر عن الجسم كلِّه به. من ذلك: "في الجنين غُرَّةٌ: عبد أو أمةٌ"، أي عليه في دِيتَه نَسَمَةٌ: عبدٌ أو أمة. قال:
كلُّ قتيلٍ في كُليبٍ غرَّهْ  *** حتَّى يَنال القتلَُ آلُِ مُرَّهْ([18])

ومن الباب: الغَرِير، وهو الضَّمين، يقال: أنا غريرُك من فلانٍ، أي كفيلُك. وإنما سمِّيَ غريراً لأنّه مِثَالُ المضمونِ عنه، يؤخذ بالمال مثلَ ما يؤخذ المضمون عنه. ومحتملٌ أن يكون غِرَارُ السَّيف، وهو حدُّه، من هذا. وكلُّ شيء له حَدٌّ فَحَدُّه غِرَارٌ؛ لأنه شيء إليه انتهى طَبْعُ السَّيف ومثالُه.
وأمَّا النقصان *فيقال: غارّت النّاقةُ تُغارُّ غِراراً، إذا نَقَصَ لبنُها. وفي الحديث: "لا غِرارَ في صلاةٍ ولا تسليم". فالغِرار في الصَّلاة: ألاَّ يتمَّ ركوعَها أو سجودَها. والغِرار في السَّلام: أن يقول السَّلام عليك، أو يرُدَّ فيقول: وعليك. ومنه الغِرار، وهو النَّوم القَليل. قال الشاعر([19]) :
إنَّ الرَّزِيَّةَ من ثقيفٍ هالكٌ  *** تَركَ العُيونَ فنومُهُنَّ غِرَارُ([20])
وقال جرير:
ما بالُ نومِك في الفِراش غِرارا  *** لو كان قلبُك يستطيع لطارا([21])
ومن الباب: بيع الغَرَر، وهو الخَطَر الذي لا يُدْرَى أيكون أم لا، كبيع العبدِ الآبِق، والطّائرِ في الهواء. فهذا ناقصٌ لا يتمُّ البيع فيه أبداً. وغَرَّ الطائرُ فرخَه، إذا زَقَّه، وذلك لقلّته ونُقصانِ ما معه.
والأصل الثالث: الغُرَّة. وغرَّة كلِّ شيءٍ: أكرمُه. والغُرّة: البياض. وكل أبيضَ أغرُّ. ويقال لثلاثِ ليالٍ من أوّل الشهر غُرّة.
ومن الباب: الغَرِير، وهو الخُلُق الحَسَن. يقولون للشيخ: أدبَرَ غَريرهُ وأقبَلَ هريرُه.
ومما يقارب هذا: الغَرارة، وهي كالغَفْلة، وذلك أنَّها من كَرَم الخلُق، قد تكون في كلِّ كريم. فأمَّا المذموم من ذلك فهو من الأصل الذي قَبلَ هذا؛ لأنّه من نقصان الفِطْنة.
ومما شذَّ عن هذه الأصول إن صحَّ، شيء ذكره الشَّيبانيُّ: أنّ الغِرْغِر: دَجاج الحَبَش، واحدتها غِرْغرة. وأنشد:
ألُفُّهمُ بالسَّيف من كلِّ جانبٍ  *** كما لفّتِ العِقبانُ حِجْلَى وغِرْغِرا([22])
(غز) الغين والزاء ليس فيها شيء. وغَزَّةُ: بلدٌ.
(غس) الغين والسين ليس فيه إلاّ قولُهم: رجل غُسٌّ، إذا كان ضعيفاً. ومنه قول أوس:
مُخَلَّفُونَ ويَقضِي الناسُ أمرَهُم  *** غُسُّو الأمانةِ صُنْبُورٌ فصنبورُ([23])
(غش) الغين والشين أصولٌ تدلُّ على ضّعفٍ في الشيء واستعجال([24]) فيه. من ذلك الغِشُّ. ويقولون: [الغِشُّ: أ] لاّ تمحَضَ النصيحة([25]) . وشُربٌ غِشاشٌ: قليل. وما نامَ إلاّ غِشاشاً، أي قليلاً، ولقيتُه غِشاشاً، وذلك عند مُغَيْربان الشَّمس.
(غص) الغين والصاد ليس فيه إلاَّ الغَصَص بالطَّعام، ويقال رجلٌ غَصَّانُ. قال:
لو بِغَيْرِ الماءِ حلقي شَرِقٌ  *** كنت كالغَصَّانِ بالماء اعتصارِي([26])
(غض) الغين والضاد أصلانِ صحيحانِ، يدلُّ أحدُهما على كفٍّ ونَقْص، والآخر على طراوة.
فالأوّل الغَضّ: غضُّ البصر. وكلُّ شيءٍ كففتَه فقد غَضَضْته. ومنه قولهم: تلحقُه في ذلك غَضَاضةٌ، أي أمر يَغُضُّ لـه بصرَه. والغَضْغَضة: النُّقْصان. وفي الحديث: "لقد مرَّ من الدُّنيا بِبطنته لم يُغَضْغَض([27]) ". ويقولون: هو بحرٌ لا يُغَضْغَض. وغَضْغَضْت السِّقَاءَ: نقصتُه. وكذلك الحقّ.
والأصل الآخر: الغَضُّ: الطريُّ من كلِّ شيء. ويقال للطَّلْع حين يطلُعُ: غَضيض.
(غط) الغين والطاء أُصيلٌ صحيح فيه معنيان: أحدُهما صوتٌ، والآخر وقتٌ من الأوقات.
فالأوّل: غطِيط الإنسانِ في نَومه. ومنه الغَطاط، وهي القَطا، سمِّيت لصوتها غَطاطاً. قال:
فأثار فارِطُهم غَطَاطاً جُثَّماً  *** أصواتُه كتَرَاطُنِ الفُرْسِ([28])
والأصل الآخر الغُطَاط، قال قومٌ: هو الصُّبح. وأنشدوا:
* قام إلى حمراءَ في الغطَاطِ([29]) *
وقال آخرون: هو سَدَف الظلام. وقالوا في بيتِ ابن أحمر([30]) :
* أُولَى الوَعَاوِعِ كالغُطاط المقْبلِ([31]) *
من فَتَحَ شبَّههم بالقَطَا، ومن ضمَّ فإنّه شبَّههم بسواد السّدَف كثرة. وأمَّا غَطَطْتُه في الماء فممكنٌ أن يكون ذلك الصَّوْت الذي يكون من الماء عندها، وممكنٌ أن يكون من سَدَف الظّلام، كأنّه سترتَه بالماء وغطّيته.
---------------------ـــ
([1]) في الأصل: "باب الغين والفاء وما يثلثهما"، وهي غفلة من الناسخ، وأثبت مألوف عبارة ابن فارس في مثل ذلك.
([2]) لثابت قطنة، كما في تهذيب إصلاح المنطق للتبريزي 50. وحماسة البحتري 202. وصدره كما في إصلاح المنطق 50 واللسان (غفف):
* لا خير في طمع يدني إلى طبع * وفي الحماسة: "يدنى لمنقصة".
([3]) لطفيل الغنوي في ديوانه 26 واللسان (غفف). وفي الأصل: "التراب"، صوابه فيهما.
([4]) لامرئ القيس في ديوانه 16. وعجزه في الديوان: "فشقت مآقيهما من أخر"، وتطابقه رواية اللسان (حدر، بدر)، لكن فيها (شقت) بالخرم.
([5]) في المجمل: "في المغنم".
([6]) في الأصل: "النمري"، تحريف. وهو النمر بن تولب بن أقيش بن عبد كعب بن عوف بن الحارث بن عوف بن وائل بن قيس بن عكل بن عبد مناف. الأغاني (19: 157). والبيت التالي منسوب إليه في الأغاني (159: 19) وإصلاح المنطق 295 واللسان (غلل) والحيوان (1: 15).
([7]) في اللسان والحيوان: "حمزة ابنة نوفل"، وصوابه بالجيم والراء، كما في سائر المصادر.
([8]) ديوان لبيد 22 طبع 1881 واللسان (غلل، رزق، نصف).
([9]) البيت لهمام الرقاشي في البيان (2: 316/ 4: 85). وأنشده في اللسان (غلل) بدون نسبة مطابقاً في الرواية. ورواية الجاحظ: "أبلغ أبا مسمع".
([10]) البيت لعلقمة بن عبدة الفحل في ديوانه 131 والحيوان (2: 236). والبيان (3: 120). والمفضليات (2: 204). واللسان (سلأ، غلل، فيأ، قرر، عجم). والتكملة موضعها بياض في الأصل. وقد أكملت هذا النقص على الرواية المشهورة في البيت. ويروى بدلها: "منظم".
([11]) البيت لهدبة بن الخشرم في اللسان (نزع، غمم) والبيان (4: 10).
([12]) في الأصل: "كالغيرة".
([13]) سبق البيت في (أيي، طفل)، وروي في الموضع الأول: "وتاتيت".
([14]) في الأصل: "أربدت".
([15]) في اللسان: "صار إلى آخره".
([16]) لقيس بن الخطيم في ديوانه 17 ليبسك.
([17]) سبق البيت وتخريجه مع قرينين له في (حد).
([18]) الرجز لمهلهل، كما في الأغاني (4: 144). وأنشده في اللسان (غرر) بدون نسبة.
([19]) هو الفردزق يرثي الحجاج ديوانه 365 واللسان (غرر).
([20]) في الأصل: "ونومهن غرارا"، صوابه من الديوان. وفي اللسان: "فنومهن غرار".
([21]) ديوان جرير 226 برواية: "بالفراش غراراً لو أن قلبك يستطيع".
([22]) أنشده ثعلب في مجالسه 567 والإسكافي في مبادئ اللغة 202 وابن منظور في اللسان (غرر).
([23]) ديوان أوس بن حجر 9 واللسان (صنبر، غشش) برواية: "غُشُّ الأمانة". وفي (غسس): "غُسّ" . ونبه في هذا الموضع الأخير على روايته بجمع المكسر: "غُشُّ" و "غُشَّ" بالنصب على الذم، وبجمع التصحيح "غُسّو الأمانة" بالرفع والإضافة، و "غُسِّي" بالنصب والإضافة لما بعده.
([24]) في الأصل: "واستفهام".
([25])في الأصل: "الضبحة"، وتصحيحه والتكملة قبله من المجمل.
([26]) لعدي بن زيد العبادي، في اللسان (عصر، غصص) والحيوان (5: 138، 593).
([27]) في اللسان: "ولما مات عبد الرحمن بن عوف قال عمرو بن العاص: هنيئاً لك يا ابن عوف، خرجت من الدنيا ببطنتك ولم يتغضغض منها شيء. قال الأزهري: ضرب البطنة مثلاً لوفور أجره الذي استوجبه بهجرته وجهاده مع النبي صلى الله عليه وسلم، وأنه لم يتلبس بشيء من ولاية ولا عمل ينقص أجوره التي وجبت له".
([28]) البيت لطرفة، كما في اللسان (غطط، رطن)، وليس في ديوانه. وقد مضى في (رطن).
([29]) أنشده في اللسان (غطط) برواية: "قام إلى أدماء". وبعده:
* يمشي بمثل قائم الفسطاط *
([30]) ومثل هذه النسبة أيضاً عند الجوهري. وخطأه ابن بري، قال: هو لأبي كبير الهذلي وانظر ديوان الهذليين (2: 91).
([31]) صدره في ديوان الهذليين واللسان (غطط، وعع):
* لا يجفلون عن المضاف إذا رأوا *

ـ

##### Türkçe

(باب **الغين** وما معها في المضاعف والمطابق([1]))
(**غف**) **الغين** ve **الفاء** tek bir kelimedir; dallanıp budaklanmaz; o, **البُلْغة**’dır; ve ona, geçimden **غُفَّة** denir. Dedi ki:
* Ve geçimin kıvamından bir **غُفّة** bana yeter([2]) *
Ve atlar bahardan bir **غُفَّة** **اغتفَّت**; ondan doyum elde ettiklerinde ve çoğaltmadıklarında. Dedi ki:
Ve biz, atlar bir **غُفَّة** **اغتفَّت** mi  *** **التِّراتِ** talipleri soyunur; aranan (şey) aranan([3])

(**غق**) **الغين** ve **القاف** bir şey değildir; ancak onunla kaynayan bir ses hikâye edilir; **غَقَّ** denir.
(**غل**) **الغين** ve **اللام** sahih bir asıldır; bir şeyin araya girip nüfuz etmesine ve bir şeyin sabit olmasına delâlet eder; tıpkı bir şeyin saplanması gibi. Bundan, Arapların sözü: **غَلَلْتُ الشَّيء في الشّيء**; onu onun içinde sabitlediğinde; sanki onu saplamışsın gibi. Dedi ki:
Ve bir göz; onun için bir çöküklük, bir dolgunluk vardır  *** bir kaşa (kadar); onda kirpikler **غُلّ** edilmiştir([4])
Ve **الغُلّة** ve **الغَليل**: susuzluktur. Ve bunun, sıcaklıkla bir şeyin iç boşlukta **ينْغلُّ** olması gibi olduğundan dolayı olduğu söylenmiştir. **بَعيرٌ غَلاَّنُ** denir; yani susuz. Ve **الغَلَل**: ağaçlar arasında akan sudur.
Ve ondan, koyunlarda **الغُلول**([5]) vardır; o, şeyin gizlenmesi ve paylaştırmaya geri verilmemesidir; sanki sahibi onu elbiseleri arasında **غَلّه** etmiştir.
Ve babdan **الغِلُّ** vardır; o, göğüste **ينْغَلُّ** olan kindir.
Nebi’nin (aleyhisselâm) “**لا إغْلالَ ولا إسلال**” sözüne gelince: **الإغلال** hıyanettir; ve onda kıyas açıktır. **النَّمِر**([6]) dedi ki:
Allah, bize **جمرة ابنةَ نوفلٍ**’den  *** emanete hıyanet eden yalancının cezası gibi bir ceza versin([7])
Ve hadise gelince: “**ثلاثٌ لا يُغِلُّ عليهنَّ قلبُ مُؤْمن**”; “**لا يُغِلّ**” diyen, **الإغلال**dandır; o da hıyanettir. “**لا يَغِلّ**” diyen ise **الغِلّ** ve kin’dendir.
Ve babdan **الغُلاَّنُ**: kapalı vadilerdir; tekili **غَالّ**’dır; bu, onun yolcusunun orada **يَنْغَلُّ** olmasındandır. Ve **الغِلالَة**: elbisenin altında giyilen bir içlik; ve zırhın altında giyilen bir astardır.
Ve babdan **الغُلّة** vardır; o, ibrikin başı üzerinde bulunan **الفِدام**’dır; çoğulu **غُلَل**. **لَبيد** dedi ki:
Onun için **رازِقيٍّ** ve pamuktan **غُلَل** vardır  *** sözleri yarılayan acemlerin sağ elleriyle([8])
Ve **الغَلغلة**: yürüyüşün süratidir. Ve **رسالةٌ مُغَلغَلة**: bir beldeden bir beldeye taşınmış (mektup). Ve bu kıyastır; çünkü o beldelerin arasına girer ve onların içinde **تنغلُّ** olur. Dedi ki:
Benden **أبا مالكٍ**’e **مُغَلْغَلَةً** ulaştır  *** ve azarlamada kavimler arasında bir hayat vardır([9])
Ve babdan **الغَليل**: **النَّوَى**’dır; **القَتّ** içine **يُغَلّ** edilir; onunla karıştırılır; develere yem yapılır. Dedi ki:
**سُلاّءةٌ**; **النَّهدِيِّ**’nin asası gibi; ona **غُلَّ** edilmiştir *** [**ذو فيئةٍ**] **قُرَّانَ** çekirdeklerinden; **معجومُ**([10])

(**غم**) **الغين** ve **الميم** tek bir sahih asıldır; örtmeye ve kapatmaya delâlet eder. Dersin: **غَمَمت** şeyi **أغُمُّه**; yani onu örttüm. Ve **الغَمَمُ**: saçın, yapısında enseyi ve alnı örtmesidir. **رجلٌ أغمُّ** ve **جبهةٌ غماء** denir. Dedi ki:
Öyleyse nikâhlanma; eğer zaman bizi ayırırsa  *** ensesi **أغمَّ** olanı; ve yüzü **ليس بأنْزعا**([11])
Ve babdan: **الغمام**; **غَمامةٍ**’nin çoğuludur. Ve kıyası açıktır. Ve ondan **الغِمامةُ**; o, devenin burnu üzerine, rüzgârı bulmasın diye sıkıca bağlanan bez parçasıdır. Bir kavim dedi ki: Burnu tıkayan her şey **غِمامة**’dır. Ve **غُمَّ الهلالُ**, görülmediğinde. Hadiste: “**فإن غُمَّ عليكم فاقْدُرُوا له**”. Yani hilâl örtüldü. Ve **يومٌ غَمٌّ** ve **ليلة غمّة** denir; ikisi karanlık olduğunda. Ve iş onu **غمَّهُ**; onu **يغَمُّه غمَّاً**; o, kalbi kaplayan bir şeydir; bilinir. **الغَمغمة** ise, korku anında öküzlerin sesleridir; ve savaş anında yiğitlerin sesleridir. Ve biz, bu hikâye edilenlerin neredeyse kıyası olmayacağını söylemiştik.
(**غن**) **الغين** ve **النون** köklü sahih (bir asıl)dır; karışıklığından yahut ona eşlik eden bir arızadan dolayı, sanki anlaşılmayan bir sese delâlet eder. Bundan onların sözü: **قريةٌ غَنّاء**; bununla, seslerinin toplanması ve gürültülerinin karışması kastedilir. Ve **وادٍ أغَنُّ**: bitkisi dolaşık (sık) olan; böylece rüzgârın onda aktığını görürsün ve onun için bir **غُنَّة** vardır; ve bu, sineğinin çokluğundan olur. Ve ondan, **الرَّجُل الأغنِّ**’de **الغُنَّة**; o, sözünün çıkmasıdır; sanki burnundandır.
(**غي**) şeddeli yahut ikizlenmiş **الغين** ve **الياء** sahih bir asıldır; bir şeyin başkasına gölge etmesine delâlet eder([12]). Hadiste: “**تجيء البقرةُ وآلُ عمران يومَ القيامة كأنَّهما غمامتانِ -أو غيايَتان**”. Çoğulu **غَيايات**. **لبيد** dedi ki:
Ona dönerek sarktım  *** ve yer üzerinde çocuğun **غياياتُ**’ı vardı([13])
(**غب**) **الغين** ve **الباء** sahih bir asıldır; onda bir zaman ve bir fasıla bulunmasına delâlet eder. Bundan **الغِبُّ**: develerin bir gün suya gelip bir gün bırakmasıdır. Ve **المغبَّبة**: bir gün sağılıp bir gün bırakılan koyundur. Ve ziyareti de **الغِبِّ**’den **أغبَبْتُ**. Ve ondan da onların sözü: Bir işte **غبَّبَ**; onda aşırıya gitmediğinde; sanki ona bir fasıla([14]) eklenmiştir; onu onun içine düşürmüştür.
Ve babdan onların sözü: “**رُوَيْدَ الشِّعْرِ يَغُبّ**”; bu, onun inşadının, üzerinden bir vakit geçinceye kadar bırakılmasıdır. Ve derler: **غَبَّ الأمرُ**; sonuna ulaştığında([15]). Ve **لحمٌ غابٌّ**: vaktinde yenmediğinde; bilakis bir vakit ve bir fasıla bırakıldığında.
(**غت**) **الغين** ve **التاء** bir şey değildir; ancak **طاء**’dan **تاء**’nın بدل edilmesidir. Dersin: **غَطَطْتُه** ve **غَتَتُّه**. Ve ondan, hikâye yolunda cereyan eden bir şey vardır. Denir: Gülmede **غَتَّ**; gizlice güldüğünde. Ve **غَتَّ**: sözü söze, yahut içişi içişe tâbi kıldı.
(**غث**) **الغين** ve **الثاء** sahih bir asıldır; şeyde bir bozulmaya delâlet eder. Bundan onların sözü: **لبِسْتُ فلاناً على غَثيثةٍ فيه**; yani akıl ve görüş bozukluğu üzerine. Ve **الغَثيثة**: yarada irin. Ve bundan **اللَّحم الغَثُّ**: semiz değildir. Ve derler: **أغَثَّ الحَدِيثُ**; yani bozuk, **غثّ** oldu. Dedi ki:
Bir genç kız; sustuğunda söz **يُغِثُّ** olur  *** hâlbuki onun ağzında lezzetli, taze (bir şey) vardır([16])
Ve denir: Falanın üzerine hiçbir şey **يَغِثُّ** etmez; yani hiçbir şeyden çekinmez; hatta **الغثُّ** onun yanında semizdir.
Ve **الغَثغَثَة** ise hikâye yolunda cereyan eder; denir: **غَثْغَثْتُ الثُّوبَ**; onu yıkadığında ve onu ellerinde tekrar tekrar çevirdiğinde. Ve denir: **الغَثْغَثَة**: silahsız zayıf çarpışmadır; yıkanırken elbisenin **غَثْغثة**’sine benzetilmiştir.
(**غد**) **الغين** ve **الدال** bir kelimedir; o, etteki **الغُدَّة**’dir; bilinir.
**الرّاجز** dedi ki:
* Öyleyse ona **حليلةً مِغدَادَا** ver([17]) *
Dediler ki: O, sürekli öfkeli olandır; sanki boğazında bir **غدّة** vardır.
(**غذ**) **الغين** ve **الذال** bir kelimedir; o, yürüyüşün **إغذاذ**’ıdır. Bu, onda ne gevşeklik ne de fasıla bulunmamasıdır. Ve ondan: **غَذَّ الجُرْحُ** ve **أغذَّ**; iyileştiğinde ve ıslaklığı durulmadığında; o, daima ıslanır.
(**غر**) **الغين** ve **الراء** üç sahih asıldır: birincisi misal, ikincisi eksilme, üçüncüsü eskilik, beyazlık ve keremdir.
Birincisi: **الغِرار**: okların üzerine basıldığı misaldir. Ve denir: Falanca, çocuklarını tek bir **غرار** üzere doğurdu; yani onları bir misal üzere birbiri ardınca getirdi. Ve bunun aslı **الغُرُّ**’dur; o, elbisedeki kırıştır. Denir: Elbiseyi onun **غَرِّ**’i üzerine katla; yani onun kırığı ve ilk misali üzerine. Ve **الغُرَّة**: insanın **سُنَّة**’sidir; o da yüzüdür; sonra onunla bütün beden ifade edilir. Bundan: “**في الجنين غُرَّةٌ: عبد أو أمةٌ**”; yani onun diyeti içinde bir **نَسَمَةٌ** vardır: bir köle yahut bir cariye. Dedi ki:
**كُليبٍ**’de her öldürülenin **غرَّهْ**’si  *** ta ki öldürme **آلُِ مُرَّهْ**’ye erişsin([18])

Ve babdan: **الغَرِير**; o, **الضَّمين**’dir; denir: Ben falancadan senin **غريرُك**’um; yani kefilinim. Ancak **غرير** diye adlandırıldı; çünkü o, kendisinden teminat verilenin misalidir; teminat verilen kimse gibi mal ile tutulur. Ve muhtemeldir ki **غِرَارُ السَّيف**; yani onun keskin yanı, bundan olsun. Ve her sınırı olan şeyin sınırı **غِرَار**’dır; çünkü o, kılıcın tabiatının ve misalinin kendisine vardığı bir şeydir.
Eksilmeye gelince: denir: **غارّت النّاقةُ تُغارُّ غِراراً**; sütü eksildiğinde. Hadiste: “**لا غِرارَ في صلاةٍ ولا تسليم**”. Namazda **الغِرار**: rükûunu yahut secdesini tamamlamamaktır. Selâmda **الغِرار**: “**السَّلام عليك**” demesi; yahut karşılık verip “**وعليك**” demesidir. Ve ondan **الغِرار**: az uykudur. Şair([19]) dedi ki:
**ثقيفٍ**’den helâk olan (kimse) yüzünden musibet şudur  *** gözleri bıraktı; onların uykusu **غِرَارُ**’dur([20])
Ve **جرير** dedi ki:
Yatağında uykun neden **غِرارا**  *** eğer kalbin yapabilseydi uçardı([21])
Ve babdan: **بيع الغَرَر**; o, olup olmayacağı bilinmeyen tehlikedir; kaçak kölenin ve havadaki kuşun satımı gibi. Bu, eksiktir; onda satış asla tamam olmaz. Ve kuş yavrusunu **غَرَّ** etti; onu gagasıyla beslediğinde; bu, onun azlığından ve yanındaki şeyin eksikliğindendir.
Üçüncü asıl: **الغُرَّة**. Her şeyin **غرَّة**’si: onun en kerim olanıdır. Ve **الغُرّة**: beyazlıktır. Ve her beyaz **أغرُّ**’dur. Ve ayın başından üç geceye **غُرّة** denir.
Ve babdan: **الغَرِير**; o, güzel huydur. Yaşlıya derler: Onun **غَريرهُ**’si geri döndü ve onun **هريرُه**’si öne geldi.
Ve buna yakın olanlardan: **الغَرارة**; o, gaflet gibidir; bu, huy keremindendir; her kerimde bulunabilir. Ama bunun yerilen olanı, bundan önceki asıldandır; çünkü o, zekânın eksilmesindendir.
Bu asıllardan şâz olanlardan, sahih ise: **الشَّيبانيُّ**’nin zikrettiği bir şeydir: **الغِرْغِر** Habeş tavuğudur; tekili **غِرْغرة**. Ve şu beyti okudu:
Onları her yandan kılıçla sararım  *** tıpkı kartalların **حِجْلَى** ve **غِرْغِرا**’yı sarması gibi([22])
(**غز**) **الغين** ve **الزاء**’da bir şey yoktur. Ve **غَزَّةُ**: bir beldedir.
(**غس**) **الغين** ve **السين**’de, onların “**رجل غُسٌّ**” sözünden başka bir şey yoktur; zayıf olduğunda. Ve ondan **أوس**’un sözü:
Geri bırakılmışlardır; insanlar işlerini görür  *** emanetin **غُسُّو**’ları; **صُنْبُورٌ** da **صنبورُ**([23])
(**غش**) **الغين** ve **الشين** asıllardır; şeyde bir zayıflığa ve onda bir aceleciliğe([24]) delâlet eder. Bundan **الغِشُّ**. Ve derler: **[الغِشُّ: أ] لاّ تمحَضَ النصيحة**([25]). Ve **شُربٌ غِشاشٌ**: azdır. Ve ancak **غِشاشاً** uyudu; yani az. Ve onu **غِشاشاً** gördüm; bu, güneşin batıvermesi vaktindedir.
(**غص**) **الغين** ve **الصاد**’da, yemekte **الغَصَص**’tan başka bir şey yoktur; ve **رجلٌ غَصَّانُ** denir. Dedi ki:
Eğer su dışında boğazım **شَرِقٌ** olsaydı  *** su ile sıkışmada **الغَصَّانِ** gibi olurdum([26])
(**غض**) **الغين** ve **الضاد** iki sahih asıldır; birisi kısma ve eksilmeye, diğeri tazeliğe delâlet eder.
Birincisi **الغَضّ**: bakışı kısmaktır. Kıstığın her şeyi **غَضَضْته** etmiş olursun. Ve ondan onların sözü: Onda ona bir **غَضَاضةٌ** yetişir; yani onun için bakışını kısacağı bir iş. Ve **الغَضْغَضة**: eksilmedir. Hadiste: “**لقد مرَّ من الدُّنيا بِبطنته لم يُغَضْغَض**([27])”. Ve derler: O, **بحرٌ لا يُغَضْغَض**’dır. Ve **غَضْغَضْت السِّقَاءَ**: onu eksilttim. Hak da böyledir.
Diğer asıl: **الغَضُّ**: her şeyin tazesi. Ve **الطَّلْع** çıktığında ona **غَضيض** denir.
(**غط**) **الغين** ve **الطاء** köklü sahih (bir asıl)dır; onda iki mânâ vardır: birisi ses, diğeri vakitlerden bir vakittir.
Birincisi: insanın uykusundaki **غطِيط**. Ve ondan **الغَطاط**; o, **القَطا**’dır; sesinden dolayı **غَطاطاً** diye adlandırılmıştır. Dedi ki:
Onların öncüsü, çömelmiş **غَطَاطاً** kaldırdı  *** onun sesleri, Farsların gevezeliği gibidir([28])
Diğer asıl **الغُطَاط**’tır; bir kavim dedi ki: o, sabah vaktidir. Ve şu beyti okudular:
* **حمراءَ**’ya **الغطَاطِ**’ta kalktı([29]) *
Ve başkaları dedi ki: o, karanlığın **سَدَف**’idir. Ve **ابن أحمر**([30])’in beytinde dediler ki:
* **أُولَى الوَعَاوِعِ**; gelen **الغُطاط** gibi([31]) *
Açan (okuyan), onları **القَطَا**’ya benzetmiştir; ve damme ile okuyan ise, onları **السّدَف**’in karalığına çoklukça benzetmiştir. Ve onu suda **غَطَطْتُه**’a gelince: bu, onun yanında sudan meydana gelen o ses olabilir; ve karanlığın **سَدَف**’inden de olabilir; sanki onu su ile örtmüş ve kapatmışsın gibi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَثَّ
1 غَثَّ ذ , aor. غَثِ٣َ ; and غَثَّ, (originally غَثِثَ, TA) aor. غَثَ٣َ ; (S, O, K;) said of flesh-meat; (S, O;) and غَثَّت; said of a شَاة [i. e. sheep or goat]; (S, O, Msb;) inf. n. غَثَاثَةٌ and غُثُوثَةٌ, (S, O, K,) or غَثٌّ; (Msb;) and ↓ اغثّ, (K,) or اغثّت, (S, O,) or both; (TA;) It was, or became, lean, or meagre: (S, O, K:) or غَثَّت, said of a شاة, it was, or became, weak. (Msb.) ― -b2- [Hence the saying,] غَثَّ الحَدِيثُ (tropical:) The talk, or discourse, was, or became, [meagre, or] bad, or corrupt; (S, A, O, K;) as also ↓ اغثّ. (S, K.) [See غَثٌّ.] ― -b3- And لَا يَغِثُّ عَلَيْهِ شَئٌْ (assumed tropical:) [Nothing is bad in his opinion; so that] he does not say of anything that it is bad, and therefore leave it. (S, K.) And مَا يَغِثُّ عَلَيْهِ أَحَدٌ (assumed tropical:) [No one is to be disregarded in his opinion; so that] he does not leave any one unasked by him. (T, A, O, K.) And غَثَّتْ عَلَيْنَا مَكَّةُ فَلَا بُدَّ لَنَا مِنْ خُرُوجٍ (assumed tropical:) [Mekkeh has become unpleasing (as though insipid) to us, so that there is for us no avoiding going forth]. (A.) ― -b4- And غَثَّ, (S, O, K,) aor. غَثِ٣َ , inf. n. غَثٌّ and غَثِيثٌ, (S, O,) is said of a wound, meaning It flowed with thick purulent matter, as also ↓ اغثّ, (S, O, K,) and with dead flesh. (S and O in explanation of the former verb.)

غثّثت الاـِبِلُ
2 غثّثت الاـِبِلُ ذ , (El-Umawee, O, TA,) inf. n. تَغْثِيثٌ, (El-Umawee, O, K,) The camels became fat (El-Umawee, O, K, TA) by little and little: (O, K, TA:) [or became somewhat fat; for] one says, غَثَّ بَعِيرِى ثُمَّ غَثَّثَ My camel became lean; then he became somewhat fat. (A, TA.)

4 أَغْثَ٣َ see 1, in three places. ― -b2- You say also, اغثّ فِى مَنْطِقِهِ (tropical:) He [was meagre in his diction; or] spoke badly, or corruptly. (S, TA.) And اغثّ فِى كَلَامِهِ (assumed tropical:) He said that in which was no good. (A, Msb.) -A2- And اغثّ اللَّحْمَ He bought the flesh-meat lean. (S, O.)

أَتَغَثَّثُ مَا أَنَا عَلَيْهِ حَتَّى أَتَسَمَّنَ
5 أَتَغَثَّثُ مَا أَنَا عَلَيْهِ حَتَّى أَتَسَمَّنَ ذ means (assumed tropical:) I do what is of an inferior kind that I may find much; as also ↓ أَسْتَغِثُّهُ: (A, TA:) or أَتَغَثَّثُ حَتَّى أَسْتَسْمِنَ, meaning (assumed tropical:) I deem my doing to be little that I may obtain thereby much recompense. (O.)

اغتثّت الخَيْلُ
8 اغتثّت الخَيْلُ ذ (as also اغتفّت and اغتبّت, O) The horses found, or lighted upon, somewhat of the [herbage called] رَبِيع, (O, K, TA,) and became fat in consequence thereof after having been lean. (TA.)

استغثّ الجُرْحَ
10 استغثّ الجُرْحَ ذ He extracted from the wound the thick purulent matter therein, (S, K,) and the dead flesh, and treated it curatively. (S.) -A2- See also 5.

غَثْغَثَ
R. Q. 1 غَثْغَثَ ذ , (O,) inf. n. غَثْغَثَةٌ, (K,) He remained, stayed, dwelt, or abode, (O, K,) in a place. (O.) -A2- [And it seems to signify also He washed clothes without an implement of the kind called مِقْصَرَة (q. v.): for ― -b2- ] غَثْغَثَةٌ signifies also (assumed tropical:) Weak fighting, without a weapon: (O, K:) likened to the غَثْغَثَة of the garment, or piece of cloth, [which is] when it is washed with the hands [app. meaning with the hands only]. (O.)

غَثٌّ
غَثٌّ ذ Lean, or meagre; (S, A, O, K;) as also ↓ غَثِيثٌ; (S, O, K;) both applied to flesh-meat; and the former, with ة, to a شَاة [i. e. sheep or goat]: (S, O:) pl. غِثَاثٌ. (MA.) ― -b2- Hence, i. e. as being likened to flesh-meat thus termed, كَلَامٌ غَثٌّ (assumed tropical:) Speech, or language, that is [meagre,] without grace, or beauty. (Ham p. 757.) One says, فِى الكَلَامِ الغَثُّ وَالسَّمِينُ (assumed tropical:) [In speech, or the speech, is what is meagre and what is vigorous; or] what is good and what is bad [or rather what is bad and what is good]. (Msb.) And حَدِيثُكُمْ غَثٌّ وَسِلَاحُكُمْ رَثٌّ (assumed tropical:) [Your talk, or discourse, is meagre, or bad, and your weapons are old and worn out]. (A.) And قَوْمٌ غَثَثَةٌ (assumed tropical:) [A people, or party, meagre, or bad, in speech: غَثَثَةٌ being pl. of غَثٌّ, like as بَرَرَةٌ is of بَرٌّ]. (A. [The meaning that I have given is there indicated by the context.])

غُثَّةٌ
غُثَّةٌ ذ A lean, or meagre, شَاة [i. e. sheep or goat]. (TA.) [See also غَثٌّ.] -A2- And A sufficiency of the means of subsistence: (O, K:) like غُفَّةٌ and غُبَّةٌ. (O.)

الغَثِثُ
الغَثِثُ ذ and ↓ الغُثَاغِثُ The lion. (O, K.)

غَثَاثٌ
غَثَاثٌ ذ [if not a mistranscription for the inf. n. غَثَاثَةٌ] Leanness, or meagreness, of a camel [&c.]. (A, TA.)

غَثِيثٌ
غَثِيثٌ ذ : see غَثٌّ: -A2- and see what here follows.

غَثِيثَةٌ
غَثِيثَةٌ ذ , (S, O,) or ↓ غَثِيثٌ, (A, K,) The thick purulent matter, (S, A, O, K,) and dead flesh, (S, O,) of a wound. (S, A, O, K.) ― -b2- And [hence, probably,] the former word, (assumed tropical:) A corrupt, or disordered, state of mind. (S, A, O, K.) So in the saying, لَبِسْتُهُ عَلَى غَثِيثَةٍ فِيهِ [meaning (assumed tropical:) I consorted with him (see لَبِسَ) notwithstanding a corrupt, or disordered, state of mind in him]. (S, O, L, TA. [In a copy of the A, لَسْتُ عَلَى غَثِيثَةٍ, meaning (assumed tropical:) I am not in a corrupt, or disordered, state of mind: but the former, I doubt not, is the right reading.]) -A2- Also A palm-tree (نَخْلَةٌ) that produces ripe dates without sweetness. (O, K.) ― -b2- And Foolish, or stupid, in whom is no good: (O, K:) or foolish, or stupid: and also one who speaks that in which is no good. (TA.)

الغُثَاغِثُ
الغُثَاغِثُ ذ : see الغَثِثُ.

##### Türkçe

غَثَّ
1 **غَثَّ** ذ , muzâri‘ **غَثِ٣َ** ; ve **غَثَّ**, (aslında **غَثِثَ**, TA) muzâri‘ **غَثَ٣َ** ; (S, O, K;) et eti hakkında söylenir; (S, O;) ve **غَثَّت**; bir **شَاة** [yani koyun veya keçi] hakkında söylenir; (S, O, Msb;) mastarı **غَثَاثَةٌ** ve **غُثُوثَةٌ**, (S, O, K,) yahut **غَثٌّ**; (Msb;) ve ↓ **اغثّ**, (K,) yahut **اغثّت**, (S, O,) yahut ikisi; (TA;) Zayıf, yahut cılız idi, yahut oldu: (S, O, K:) yahut **غَثَّت**, bir **شاة** hakkında, zayıf idi, yahut oldu. (Msb.) ― -b2- [Bundan dolayı şu söz,] **غَثَّ الحَدِيثُ** (mecaz:) Söz, yahut konuşma, [cılız, yahut] kötü, yahut bozuk idi, yahut oldu; (S, A, O, K;) bunun gibi ↓ **اغثّ** da. (S, K.) [Bk. **غَثٌّ**.] ― -b3- Ve **لَا يَغِثُّ عَلَيْهِ شَئٌْ** (farzedilen mecaz:) [Onun kanaatinde hiçbir şey kötü değildir; öyle ki] hiçbir şey hakkında onun kötü olduğunu söylemez ve bu yüzden onu terk etmez. (S, K.) Ve **مَا يَغِثُّ عَلَيْهِ أَحَدٌ** (farzedilen mecaz:) [Onun kanaatinde hiç kimse göz ardı edilecek değildir; öyle ki] kendisi tarafından sorulmamış hiç kimseyi bırakmaz. (T, A, O, K.) Ve **غَثَّتْ عَلَيْنَا مَكَّةُ فَلَا بُدَّ لَنَا مِنْ خُرُوجٍ** (farzedilen mecaz:) [Mekke bize hoş olmayan (sanki tatsız) oldu; öyle ki bizim için dışarı çıkmaktan kaçınma yoktur]. (A.) ― -b4- Ve **غَثَّ**, (S, O, K,) muzâri‘ **غَثِ٣َ** , mastarı **غَثٌّ** ve **غَثِيثٌ**, (S, O,) bir yara hakkında söylenir; anlamı: İçindeki koyu irinli maddeyle aktı; bunun gibi ↓ **اغثّ** da, (S, O, K,) ve ölü etle. (S ve O, önceki fiilin açıklamasında.)

غثّثت الاـِبِلُ
2 **غثّثت الاـِبِلُ** ذ , (El-Umawee, O, TA,) mastarı **تَغْثِيثٌ**, (El-Umawee, O, K,) Develer azar azar semirdi (El-Umawee, O, K, TA): (O, K, TA:) [yahut biraz semirdi; çünkü] şöyle denir: **غَثَّ بَعِيرِى ثُمَّ غَثَّثَ** “Deve(m) zayıfladı; sonra biraz semirdi.” (A, TA.)

4 **أَغْثَ٣َ** bk. 1, üç yerde. ― -b2- Sen ayrıca şöyle dersin, **اغثّ فِى مَنْطِقِهِ** (mecaz:) O, [ifadesinde cılız idi; yahut] kötü, yahut bozuk konuştu. (S, TA.) Ve **اغثّ فِى كَلَامِهِ** (farzedilen mecaz:) İçinde hayır olmayan şeyi söyledi. (A, Msb.) -A2- Ve **اغثّ اللَّحْمَ** Et etini zayıf olarak satın aldı. (S, O.)

أَتَغَثَّثُ مَا أَنَا عَلَيْهِ حَتَّى أَتَسَمَّنَ
5 **أَتَغَثَّثُ مَا أَنَا عَلَيْهِ حَتَّى أَتَسَمَّنَ** ذ şu demektir (farzedilen mecaz:) Çok bulayım diye aşağı türden olanı yaparım; bunun gibi ↓ **أَسْتَغِثُّهُ** da: (A, TA:) yahut **أَتَغَثَّثُ حَتَّى أَسْتَسْمِنَ**, anlamı (farzedilen mecaz:) Bununla çok karşılık elde edeyim diye yaptığımı az sayarım. (O.)

اغتثّت الخَيْلُ
8 **اغتثّت الخَيْلُ** ذ (bunun gibi **اغتفّت** ve **اغتبّت**, O) Atlar **رَبِيع** denilen [otlak]tan biraz buldu, yahut ona rastladı, (O, K, TA,) ve zayıf olduktan sonra bunun sonucunda semirdi. (TA.)

استغثّ الجُرْحَ
10 **استغثّ الجُرْحَ** ذ Yaradan içindeki koyu irinli maddeyi çıkardı, (S, K,) ve ölü eti, ve onu tedavi edici biçimde işledi. (S.) -A2- Ayrıca bk. 5.

غَثْغَثَ
R. Q. 1 **غَثْغَثَ** ذ , (O,) mastarı **غَثْغَثَةٌ**, (K,) Bir yerde kaldı, durdu, ikamet etti, yahut barındı. (O, K,) (O.) -A2- [Ve ayrıca, **مِقْصَرَة** denilen türden bir alet olmaksızın elbise yıkadı anlamına da geldiği görülür (bk. o madde): çünkü ― -b2- ] **غَثْغَثَةٌ** ayrıca (farzedilen mecaz:) Silahsız, zayıf dövüşme demektir: (O, K:) elbisenin yahut kumaş parçasının **غَثْغَثَة**sine benzetilmiştir; [bu da] ellerle yıkandığı zamandır [görünüşe göre yalnız ellerle demek]. (O.)

غَثٌّ
**غَثٌّ** ذ Zayıf, yahut cılız; (S, A, O, K;) bunun gibi ↓ **غَثِيثٌ** de; (S, O, K;) ikisi de et etine uygulanır; ve birincisi, ة ile, bir **شَاة** [yani koyun veya keçi] için: (S, O:) çoğulu **غِثَاثٌ**. (MA.) ― -b2- Bundan dolayı, yani böyle adlandırılan et etine benzetilerek, **كَلَامٌ غَثٌّ** (farzedilen mecaz:) Zarafetsiz, yahut güzelliksiz [cılız] söz, yahut dil. (Ham p. 757.) Şöyle denir: **فِى الكَلَامِ الغَثُّ وَالسَّمِينُ** (farzedilen mecaz:) [Sözde, yahut sözün içinde, cılız olan ve güçlü olan vardır; yahut] iyi olan ve kötü olan [daha doğrusu kötü olan ve iyi olan] vardır. (Msb.) Ve **حَدِيثُكُمْ غَثٌّ وَسِلَاحُكُمْ رَثٌّ** (farzedilen mecaz:) [Sözünüz, yahut konuşmanız, cılız, yahut kötü; silahlarınız ise eski ve yıpranmış]. (A.) Ve **قَوْمٌ غَثَثَةٌ** (farzedilen mecaz:) [Sözde cılız, yahut kötü, bir kavim yahut topluluk: **غَثَثَةٌ**, **غَثٌّ**’ün çoğuludur; tıpkı **بَرَرَةٌ**’nin **بَرٌّ**’ün çoğulu olması gibi]. (A. [Verdiğim anlam, orada bağlam tarafından işaret edilmektedir.])

غُثَّةٌ
**غُثَّةٌ** ذ Zayıf, yahut cılız bir **شَاة** [yani koyun veya keçi]. (TA.) [Ayrıca bk. **غَثٌّ**.] -A2- Ve geçim vasıtalarından bir yeterlilik: (O, K:) **غُفَّةٌ** ve **غُبَّةٌ** gibi. (O.)

الغَثِثُ
**الغَثِثُ** ذ ve ↓ **الغُثَاغِثُ** Aslan. (O, K.)

غَثَاثٌ
**غَثَاثٌ** ذ [mastarı **غَثَاثَةٌ** için bir yanlış yazım değilse] Bir devenin [&c.] zayıflığı, yahut cılızlığı. (A, TA.)

غَثِيثٌ
**غَثِيثٌ** ذ : bk. **غَثٌّ**: -A2- ve burada ardından gelen şeye bk.

غَثِيثَةٌ
**غَثِيثَةٌ** ذ , (S, O,) yahut ↓ **غَثِيثٌ**, (A, K,) Bir yaranın koyu irinli maddesi, (S, A, O, K,) ve ölü eti. (S, A, O, K.) ― -b2- Ve [muhtemelen bundan dolayı,] önceki kelime, (farzedilen mecaz:) Bozuk, yahut düzensiz bir zihin hâli. (S, A, O, K.) Şu sözde böyledir: **لَبِسْتُهُ عَلَى غَثِيثَةٍ فِيهِ** [anlamı (farzedilen mecaz:) Ondaki bozuk, yahut düzensiz bir zihin hâline rağmen onunla düşüp kalktım (bk. **لَبِسَ**)]. (S, O, L, TA. [A’nın bir nüshasında, **لَسْتُ عَلَى غَثِيثَةٍ**, anlamı (farzedilen mecaz:) Bozuk, yahut düzensiz bir zihin hâlinde değilim: fakat birincisinin doğru okunuş olduğundan şüphem yoktur.]) -A2- Ayrıca, tatlılık olmaksızın olgun hurma veren bir hurma ağacı (**نَخْلَةٌ**). (O, K.) ― -b2- Ve içinde hayır olmayan ahmak, yahut budala: (O, K:) yahut ahmak, yahut budala: ve ayrıca içinde hayır olmayan şeyi söyleyen kimse. (TA.)

الغُثَاغِثُ
**الغُثَاغِثُ** ذ : bk. **الغَثِثُ**.
