# غث — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%AB/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AB.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: غث

باب الغين والثاء
ثغ ، غث : ( مستعملان ) .
غث : الليثُ : لحمٌ غثٌّ ، غَثِيْتٌ ، بَيِّنُ الغُثُوثَةِ ، وقَدْ أَغَثَّ الرَّجُلُ اللحْمَ ، أَيْ : اشْتَرَى غَثاً .
قالَ : والغَثِيثَةُ : المِدَّةُ ، وقد أَغَثَّ الجُرْحُ ، إذا أَمَدَّ ، يُغِثُّ إغثاثاً .
وقال غيرهُ : أَغَثَّ فُلانٌ في حَدِيثِهِ ، إذَا جَاء بكلامٍ غَثَ لا مَعْنى لَهُ .
وقال اللَّحْيانيُّ : رَجُلٌ غَثٌّ ، وَلَقَدْ غَثِثْتَ يا هذا في خُلُقِكَ وَحَالِكَ ، إذا ساء خلقُهُ وحالُه ، غُثوثَةً وغَثَاثَةً ، وإنكمْ لَقَومٌ غَثَثَةٌ .
ويقال : ما يَغِثُّ عَلَيه أَحَدٌ ، أيْ : ما يَدَعُ أحَداً إلاّ سَألَهُ .
أبو عُبيدٍ عن الأُمَويِّ : غَثَثَتِ الإبِلُ تَغْثِيثاً ومَلحَتْ تَمْلِيحاً ، إذا سَمِنَتْ قَليلاً قَليلاً .
قال أبو سعيد : أنا أتَغَثثُ ، وما أنا فيهِ ، حتى اسْتَسْمِنَ ، أي : أستَقِلّ عملي ؛ لأخذَ به الكثيرَ من الثوابِ .
اللحيانيُّ : اغتَفتِ الخَيلُ وأغتَثتْ : إذا أصابَتْ شيئاً من الرّبيعِ ، وهي الغُفةُ ، والغُثةُ ، جاء بهما في بابِ : ( الفاء والثاء ) . وغيرُهُ : يُجيز : الغُبَّةَ ، بهذا المعنى .
ثغ : قال الليثُ الثغْثَغَةُ : عضُّ الصّبيّ قَبْلَ أن يَشْقَأَ ويَثغِرَ ، وقال رؤبة :
وعضّ عضّ الأدردِ المُثَغْثَغِ

باب الغين والثاء
غث
غثمر : أبو عبيد عن الأموي : المُغثْمَرُ : الثوب الرديء النّسْج .
وقال أبو زيد : إنه لبيثٌ مُغَثْمَرٌ ومُغَذْمَرٌ ومغثومٌ : أي مخلَّطٌ ليس بجيِّد .
بغثر : قال والبَغْثَر من الرجال : الثَّقيل الوخمُ ، وأنشد :
ولم يجدني بَغْثَراً كهاما
ويقال : بَغْثَرَ متاعه وبعثره إذا قَلبه .
وقال الليث : البَغْثَرَةُ : خبثُ النفس ، تقول : أراك مُبَغْثِراً .
وقال أبو عبيد : تَبَغْثَرَت نفسه ، أي : خَبُثت .
غثمر : وقال ابن السكيت : طعامٌ مُغَثْمرٌ إذا كان بقشره لم ينق ولم يُنخل .
وقال الليث : المُغَثْمِرُ الذي يحطم الحقوق ويَتَهَضَّمُها ، وأنشد قول لبيد :
ومُغَثْمِر لحقوقها هَضَّامُها
رواه أبو عبيد : ومُغَذْمِرٍ لحقوقها .

### Türkçe

باب **الغين** والثاء
**ثغ** ، **غث** : (ikisi de kullanılandır).
**غث** : el-Leys: **لحمٌ غثٌّ** (kötü/adi et), **غَثِيْتٌ** (kötü/adi), **بَيِّنُ الغُثُوثَةِ** (kötülüğü/adiliği açık). Ve adam eti **أَغَثَّ** etti; yani: **غَثاً** satın aldı.
Dedi ki: **الغَثِيثَةُ**: irin/akıntıdır; ve yara **أَغَثَّ** etti, yani irinlendiğinde; **يُغِثُّ إغثاثاً**.
Ve başkası dedi ki: Falan, konuşmasında **أَغَثَّ** etti; yani, kendisine mânâsı olmayan **غَثَ** söz getirdiğinde.
Ve el-Laḥyânî dedi ki: **رَجُلٌ غَثٌّ** (kötü/adi adam). Ve gerçekten sen, ey bu, ahlâkında ve hâlinde **غَثِثْتَ** ettin; ahlâkı ve hâli kötü olduğunda; **غُثوثَةً** ve **غَثَاثَةً** (kötülük/adilik olarak). Ve şüphesiz siz, **غَثَثَةٌ** bir kavimsiniz.
Ve denilir: Ona kimse **يَغِثُّ** etmez; yani: hiç kimseyi bırakmaz, mutlaka ona sorar.
Ebû ʿUbeyd, el-Umevî’den: Develer **غَثَثَتِ**; **تَغْثِيثاً** ve **مَلحَتْ**; **تَمْلِيحاً**; az az semirdiklerinde.
Ebû Saʿîd dedi ki: Ben, içinde bulunduğum şeyde **أتَغَثثُ** ederim; ta ki semirsin; yani: amelimi az görürüm; onunla sevaptan çoğunu almak için.
el-Laḥyânî: Atlar **اغتَفتِ** ve **أغتَثتْ**: bahardan bir şey isabet ettiklerinde; o da **الغُفةُ** ve **الغُثةُ**’dir; ikisini de **( الفاء والثاء )** babında getirdi. Ve başkası: bu mânâ ile **الغُبَّةَ**’yi câiz görür.

**ثغ** : el-Leys dedi ki: **الثغْثَغَةُ**: çocuğun, dişi çıkmadan ve **يَثغِرَ** etmeden önce ısırmasıdır. Ve Ruʾbe dedi ki:
وعضّ عضّ الأدردِ المُثَغْثَغِ

باب **الغين** والثاء
**غث**
**غثمر** : Ebû ʿUbeyd, el-Umevî’den: **المُغثْمَرُ**: dokuması kötü elbisedir.
Ebû Zeyd dedi ki: Şüphesiz o, **لبيثٌ مُغَثْمَرٌ** ve **مُغَذْمَرٌ** ve **مغثومٌ**’dur; yani: karışık, iyi olmayan.
**بغثر** : Dedi ki: Erkeklerden **البَغْثَر**: ağır, hantal olan kimsedir. Ve şu beyti şâhid getirdi:
ولم يجدني بَغْثَراً كهاما
Ve denilir: Eşyasını **بَغْثَرَ** etti ve **بعثره** etti; onu altüst ettiğinde.
Ve el-Leys dedi ki: **البَغْثَرَةُ**: nefsin kötülüğüdür; dersin ki: Seni **مُبَغْثِراً** görüyorum.
Ebû ʿUbeyd dedi ki: Nefsi **تَبَغْثَرَت**; yani: kötüleşti.
**غثمر** : Ve İbn es-Sikkît dedi ki: **طعامٌ مُغَثْمرٌ**; kabuğuyla olduğu, temizlenmediği ve elenmediği zaman.
Ve el-Leys dedi ki: **المُغَثْمِرُ**; hakları kırıp geçiren ve onları **يَتَهَضَّمُها** edendir. Ve Lebîd’in sözünü şâhid getirdi:
ومُغَثْمِر لحقوقها هَضَّامُها
Ebû ʿUbeyd onu şöyle rivayet etti: **ومُغَذْمِرٍ لحقوقها**.
