# غدر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%AF%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غدر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: غدر

الغَدْرُ: ترك الوفاء، وقد غَدَرَ به فهو غادرٌ وغُدَرٌ أيضاً. وأكثر ما يستعمل هذا في النداء بالشتم يقال: يا غدَرُ: وفي الحديث: "يا غدَرُ، ألستَ أسعى في غدرتك". ويقال في الجمع: يالَ غُدَرَ. وغَدِرَتِ الليلة تَغْدَرُ غَدْراً، أي أظلمت، فهي غَدِرَةٌ. وأغْدَرَتْ فهي مُغْدِرَةٌ. وغَدَرَتِ الناقة أيضاً عن الإبل، والشاةُ عن الغنم، إذا تخلَّفت عنها. فإن تركها الراعي فهي غَديرَةٌ، وقد أَغْدَرَها. والغَدَرُ أيضاً: الموضع الظلفُ، الكثير الحجارة. ورجل ثَبْتُ الغَدَرِ، أي ثابتٌ في قتالٍ أو كلام. ابن السكيت: يقال ما أثبت غَدَرَهُ، أي ما أثبته في الغَدَرِ. والغَدَرُ: الجِحَرَةُ واللخاقيقُ من الأرض المتعادية. قال: يقال ذلك للفرس، وللرجل إذ كان لسانه يَثْبُتُ في موضع الزلَل والخصومة. والمُغادَرَةُ: التركُ. والغَديرُ: القطعة من الماء يغادرها السيل. وهو فَعيلٌ بمعنى مُفاعَل من غادَرَهُ، أو مُفْعَل من أغْدَرَهُ. ويقال هو فَعيلٌ بمعنى فاعلٍ، لأنه يَغْدِرُ بأهله، أي ينقطع عند شدَّة الحاجة إليه. قال الكميت:
ومن غَدْرِهِ نَبَـزَ الأوَّلـو		نَ إذ لقَّبوهُ الغَديرَ الغَديرا
والجمع غُدْرانٌ. والغَديرَةُ: واحدة الغَدائرِ، وهي الذوائب.

### Türkçe

**الغَدْرُ**: vefayı terk etmektir; ve onunla **غَدَرَ** etti; o hâlde o **غادرٌ**dur ve ayrıca **غُدَرٌ**dür. Ve bunun en çok kullanıldığı yer, sövme ile nida etmedir; denir ki: **يا غدَرُ**. Ve hadiste: “**يا غدَرُ، ألستَ أسعى في غدرتك**”. Ve cem‘de denir: **يالَ غُدَرَ**. Ve **غَدِرَتِ الليلة** **تَغْدَرُ** **غَدْراً**, yani karardı; o hâlde o **غَدِرَةٌ**dir. Ve **أغْدَرَتْ**; o hâlde o **مُغْدِرَةٌ**dir. Ve deve de ayrıca, develerden; ve koyun, koyun sürüsünden, onlardan geri kaldığı zaman **غَدَرَتِ**. Şayet çoban onu bırakırsa o **غَديرَةٌ**dir; ve onu **أَغْدَرَها** etmiştir. Ve **الغَدَرُ** ayrıca: tırnaklı (sert) yer, taşça çok olan (yer)dir. Ve **رجل ثَبْتُ الغَدَرِ**: yani savaşta veya sözde sabit olandır. İbnü’s-Sikkît: denir ki **ما أثبت غَدَرَهُ**; yani onu **الغَدَرِ**de ne kadar sabit kılan (şey)! Ve **الغَدَرُ**: **الجِحَرَةُ** ve birbirine uzak (parça parça) yerden olan **اللخاقيقُ**tir. Dedi: bu, ata da söylenir; ve erkeğe de, dili sürçme ve çekişme yerinde sabit olduğu zaman. Ve **المُغادَرَةُ**: terk etmektir. Ve **الغَديرُ**: selin terk ettiği su parçasıdır. Ve o, **فعيلٌ**dir; **غادَرَهُ**dan **مُفاعَل** manasında; yahut **أغْدَرَهُ**dan **مُفْعَل** manasında. Ve denir ki o, **فعيلٌ**dir **فاعلٍ** manasında; çünkü o, ehline **يَغْدِرُ**; yani ona şiddetli ihtiyaç anında kesilir. Kümeyt dedi:
ومن **غَدْرِهِ** نَبَـزَ الأوَّلـو		نَ إذ لقَّبوهُ **الغَديرَ** الغَديرا
Ve cem‘i **غُدْرانٌ**dur. Ve **الغَديرَةُ**: **الغَدائرِ**in bir tanesidir; ve onlar, zülüflerdir.
