# غدف (غ-د-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%AF%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - د - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الغُدافُ: غراب القيظ، والجمع غِدْفانٌ. وربَّما سمُّوا النسر الكثير الريش غُدافاً، وكذلك الشعر الأسود الطويل، والجناح الأسود. قال الكميت يصف الظليم وبيضه:
يكسوه وَحْفاً غُدافاً من قَطِـيفَـتِـهِذاتِ الفضولِ من الإشفاقِ والحَدَبِ
وأغْدَفَتِ المرأة قناعها، أي أرسلته على وجهها. قال عنترة:
إن تُغْدِفي دوني القناعَ فإنَّنيطبٌّ بأخْذِ الفارس المُسْتَلْئِمِ
وأغْدف الليل، أي أرخى سدوله. وأغْدَفَ الصيادُ الشبكةَ على الصيد. وفي الحديث: "إنَّ قلب المؤمن أشدُّ ارتكاضاً من الذَنْبِ يصيبه، من العصفور حين يُغْدَفُ به".

##### Türkçe

**الغُدافُ**: yaz sıcağının kargası; çoğulu **غِدْفانٌ**. Ve belki çok tüylü akbabaya **غُدافاً** adını verdiler; yine uzun siyah saç(ı), ve siyah kanat(ı). Kümeyt, devekuşunu ve yumurtasını vasfederek dedi:
يكسوه وَحْفاً **غُدافاً** من قَطِـيفَـتِـهِذاتِ الفضولِ من الإشفاقِ والحَدَبِ
Ve kadın örtüsünü **أغْدَفَتِ**; yani onu yüzünün üzerine salıverdi. Antere dedi:
إن تُغْدِفي دوني القناعَ فإنَّنيطبٌّ بأخْذِ الفارس المُسْتَلْئِمِ
Ve gece **أغْدَفَ**; yani perdelerini saldı. Ve avcı, ağı avın üzerine **أغْدَفَ**. Ve hadiste: "Müminin kalbi, kendisine isabet eden **الذَنْبِ**’den daha şiddetli çırpınır; serçeden, onunla **يُغْدَفُ** olunduğu zaman."

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ د ف
غدف ، فدغ ، دفغ ، دغف : مستعملة .
غدف : قال الليثُ : الغُدْفَةُ لباسُ الفُولِ والدَّجْرِ وهو اللُّوبياءُ وأشباههما .
وقال أبو عبيد في حديثٍ رواه بإسنادٍ له أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أغْدَفَ عَلَى علِيّ وفاطمة سِتْراً .
قال أبو عبيد : أغْدَفَ عليه ستراً : أي : أرسله .
وقال عَنْتَرَةُ :
إِنْ تُغْدِفي دُوني القِناعَ فإنَّني
طَبٌّ بأخْذِ الفَارِسِ المستلئِمِ
وأغدفَ الليلُ سدوله ، إذا أرْسلَ سُتُورُ ظُلْمَتِهِ ، وأنشد :
حَتَّى إذا الليلُ البهيمُ أغْدَفا
وفي حديث آخر : ( لَقلب المؤمن أَشَدُّ ارتكاضاً على الخطيئة من العُصْور حين
يُغْدَفُ به ) ، أرادَ حين يُطْبَقُ عليه الشِّباكُ لِيُصادَ فيضْطَرِبُ ليُفْلِتَ .
وقال الليث : الغُدافُ : غُرابُ القَيْظِ الضخم الوافي الْجَناحَيْن ، قال : والشَّعرُ الطَّويلُ الأسودُ يسمَّى غُدافاً .
قال رؤبة :
رُكِّبَ في جَناحِكِ الغُدافِ
من القُدامَى ومن الخوافي
ويقال : أَسْوَدُ غُدافِيٌّ : إذا كان شديد السَّوَادِ .
وقال غيره : القومُ في غِدافٍ من عيشتهم : أي : نعمةٍ وخِصْبٍ وسعةٍ ، واغْتَدَفَ فلانٌ من فلانٍ اغْتِدافاً : إذا أخذَ منه شيئاً كثيراً .
وقال ابن دُريد : الغادِفُ : المَلاَّحُ ، والمِغْدَفُ والغادوف : المجدافُ ، لُغَةٌ يمانيةٌ .
فدغ : قال الليث وغيره : الفَدْغُ شَدْخُ شيءٍ أجوفَ مثل حَبَّةِ عنب ونحوه .
وفي بعض الأخبار في الذَّبْحِ بالحجرِ : ( إنْ لم يَفْدَغِ الحُلْقُوم فكل ) ، أَرادَ إِنْ لَّمْ يُثَرِّدْهُ .
وفي حديث آخر : ( إذاً تَفْدَغَ قريشٌ الرَّأَسَ ) : أي تَشْدَخَ ، يقال : فَدَغَ رأسه ، وثَدغَه : أي : رَضّه وشدخه .
دفغ : أهمله الليث .
وقال أبو مالك : الدَّفْغ : حطام الذُّرَةِ ونُسَافَتُها .
رواه ابن دريد له وهو صحيح .
دغف : أهمله الليث .
وقال ابن دريد : الدَّغْف : الأخذ الكثير ، دَغَفَ الشيءَ يَدْغَفُه دَغْفاً .

##### Türkçe

غ د ف
**غدف** ، **فدغ** ، **دفغ** ، **دغف** : kullanımdadır.

**غدف** : Leys dedi: **الغُدْفَةُ** baklanın ve **الدَّجْرِ**’in giysisidir; o **اللُّوبياءُ** ve benzerleridir.

Ebû Ubeyd, kendi isnadıyla rivayet ettiği bir hadiste: Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) Ali ve Fâtıma’nın üzerine bir örtü **أغْدَفَ** etti.

Ebû Ubeyd dedi: “Üzerine bir örtü **أغْدَفَ** etti”: yani onu salıverdi.

Antara dedi:
Eğer benim önümde örtüyü **تُغْدِفي** edersen, şüphesiz ben
Zırhlı süvariyi yakalamada mahirim.

Gece **أغدفَ** etti, perdelerini; karanlığının örtülerini salıverdiği zaman. Ve şu beyit okundu:
Nihayet kapkara gece **أغْدَفا** edince

Başka bir hadiste: “Müminin kalbi, günah üzerine, ağlar (balıklar) **العُصْور**’dan daha şiddetli çırpınır; onunla **يُغْدَفُ** edildiği zaman”; kastetti: onu avlamak için ağlar üzerine kapatıldığı zaman; böylece kurtulmak için çırpınır.

Leys dedi: **الغُدافُ**: kanatları iri, kanatları tam olan, yaz sıcağının iri kargasıdır. Dedi: uzun siyah saç **غُدافاً** diye adlandırılır.

Rü’be dedi:
Senin **الغُدافِ** kanadına bindirildi
Ön teleklerden ve arka teleklerden

Ve denir: **أَسْوَدُ غُدافِيٌّ**: şiddetli siyahlıkta olduğu zaman.

Başkası dedi: Kavim, yaşayışlarının **غِدافٍ**’ı içindedir: yani nimet, bolluk ve genişlik. Ve falan, falandan **اغْتَدَفَ** eder, **اغْتِدافاً**: ondan çokça bir şey aldığı zaman.

İbn Düreyd dedi: **الغادِفُ**: gemici. **المِغْدَفُ** ve **الغادوف**: kürek; Yemenî bir lehçedir.

**فدغ** : Leys ve başkaları dedi: **الفَدْغُ** üzüm tanesi ve benzeri gibi içi boş bir şeyi ezip parçalamaktır.

Taşla boğazlama hakkında bazı haberlerde: “Eğer **يَفْدَغِ** etmezse **الحُلْقُوم**’u, ye”; kastetti: onu parçalayarak dağıtmazsa.

Başka bir hadiste: “O hâlde Kureyş başı **تَفْدَغَ** eder”: yani ezer, parçalar. Denir: başını **فَدَغَ** etti ve **ثَدغَه** etti: yani onu ezdi ve parçaladı.

**دفغ** : Leys onu ihmal etti.

Ebû Mâlik dedi: **الدَّفْغ** mısırın kırıntısı ve savruntusudur.

İbn Düreyd onu ondan rivayet etti ve o sahihtir.

**دغف** : Leys onu ihmal etti.

İbn Düreyd dedi: **الدَّغْف** çokça almaktır. Bir şeyi **دَغَفَ** eder; onu **يَدْغَفُه**; **دَغْفاً**.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D9%81/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الغين والدال وما يثلثهما)
(غدر) الغين والدال والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على تَرك الشيء. من ذلك الغَدْر: نَقْضُ العَهْد وتَرْك الوفاءِ به. يقال غَدَر يَغْدِرُ غَدْراً. ويقولون في الذَّمِّ: يا غُدَرُ، وفي الجمع: يالَغُدَرَ([1]) . ويقال: ليلةٌ غَدِرَةٌ: بيِّنَة الغَدَر، أي مُظْلمة. وقيل لها ذلك لأنّها تُغَادِرُ النَّاسَ في بيوتهم فلا يَخْرُجُون من شدَّة ظُلْمتها. والغَدير: مُستنقَع ماء المطر، وسمِّي بذلك لأنّ السَّيل غادَرَه، أي ترَكَه. ومن الباب: غَدِرَتِ الشَّاة، إذا تخلَّفَتْ عن الغَنم. فإِنْ تَرَكها الرَّاعي فهي غَدِيرة. والغَدَر: الموضِع الظَّلِفُ الكثير الحِجارة. وسمِّي بذلك لأنَّه لا يكاد يُسْلَك، فهو قد غودر([2]) ، أي تُرِك. ويقال: رجل ثَبْتُ الغَدَر، أي ثابتٌ في كلامٍ وقتال. هذا مشتقٌ من الكلمة التي قبله، أي إنّه لا يبالي أن يسلُكَ الموضعَ الصَّعبَ الذي غَادَرَهُ الناسُ من صُعوبته. والغَدائر: عقائصُ الشَّعر، لأنَّها تُعْقَص وتُغْدَر، أي تُتْرَك كذلك زماناً. قال:
غدائرُهُ مستَشْزِرَاتٌ إلى العُلى *** تَضِلُّ العِقَاصُ في مُثَنَّىً وَمُرْسَلِ([3])
(غدن) الغين والدال والنون أُصَيْلٌ صحيح يدلُّ على لِينٍ واسترسال وفَتْرَة. من ذلك المُغْدَوْدِن: الشَّعَْر الطَّويل الناعم المسترسل. قال حسان:
وقامت تُرائيكَ مُغْدَوْدناً  *** إذا ما تنوءُ به آدَها([4])
والشَّبابُ الغُدَانيُّ: الغَضُّ. قال:
* بعد غُدَانيِّ الشَّبَاب الأبْلَهِ([5]) *
وأصلُ ذلك كله من الغَدَن، وهو الاسترخاء والفَتْرَة.
(غدف) الغين والدال والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على سَتْرٍ وتغطية. يقال: أغدَفَتِ المرأة قِناعَها: أرسلَتْه. قال:
إن تُغْدِفي دوني القِناعَ فإنَّني  *** طَبٌّ بأَخْذِ الفارِس المستلئِمِ([6])
وأغْدَف اللَّيْلُ: أرْخَى سُدولَه. وأمّا الغُراب الضَّخم فإنَّه يُسمَّى غُدافاً، وهذا تشبيه بإغداف اللَّيل: إظْلامِه([7]) .
(غدق) الغين والدال والقاف أصلٌ صحيح يدلُّ على غُزْر وكثرةٍ ونَعْمَة. من ذلك الغَدَق، وهو الغَزير الكثير. قال الله تعالى: ﴿لأَسْقَيْنَاهُمْ مَاءً غَدَقاً﴾  [الجن 16]. والغَدَق([8]) والغَيْدَاق: النَّاعم من كلِّ شيء. ويقال غَدِقت عين الماء تَغْدَق غَدَقاً. والغَيْداق: الرَّجلُ الكريم الخُلُق. وزعَم ناسٌ أنَّ الضبَّ يسمَّى غَيداقاً، ولعلّ ذلك لا يكون إِلاَّ لسِمَن ونَعْمةٍ فيه.
(غدو) الغين والدال والحرف المعتلّ أصلٌ صحيح يدلُّ على زمانٍ. من ذلك الغُدُوّ، يقال غدا يغدو. والغُدْوة والغَدَاة، وجمع الغُدوة غُدَىً، وجمع الغَداة غَدَوات. والغادية: سحابةٌ تنشَأ صَباحاً. وأفعلُ ذلك غداً. والأصل غَدْواً. قال:
* بها حيث حَلُّوها وغَدْواً بَلاقِعُ([9]) *
والغَدَاء: الطّعام بعينه، سمِّي بذلك لأنَّه يؤكَل في ذلك الزمان.
---------------------
([1]) في الأصل: "غدور" في هذا الموضع وسابقه، صوابه في المجمل واللسان.
([2]) في الأصل: "فهي فقد غودر".
([3]) البيت لامرئ القيس في معلقته.
([4]) ديوان حسان 138 واللسان (غدن).
([5]) لرؤبة في ديوانه 165 واللسان (غدن).
([6]) البيت لعنترة في معلقته المشهورة.
([7]) في الأصل: "ظلامه".
([8]) وكذا ورد في المجمل. والمعروف في سائر المعاجم: "الغيدق".
([9]) للبيد في ديوانه 22 واللسان (غدا). وصدره:*وما الناس إلا كالديار وأهلها*

ـ

##### Türkçe

(غayn, **الدال** ve onları üçleyen şeyler bâbı)
(**غدر**) **الغين** ve **الدال** ve **الراء** sahih bir asıldır; bir şeyi terk etmeye delâlet eder. Bundan: **الغَدْر**: ahdi bozmak ve ona vefâyı terk etmektir. Denir: **غَدَر** **يَغْدِرُ** **غَدْراً**. Ve zemmde derler: **يا غُدَرُ**; cem‘de: **يالَغُدَرَ**([1]). Ve denir: **ليلةٌ غَدِرَةٌ**: **الغَدَر**ı açık (belli) olan; yani karanlık. Ve ona bu denildi; çünkü o, şiddetli karanlığından dolayı insanları evlerinde bırakır; böylece çıkmazlar. Ve **الغَدير**: yağmur suyunun birikintisi; buna böyle ad verildi, çünkü sel onu bıraktı; yani onu terk etti. Ve bâbdan: **غَدِرَتِ الشَّاة**; koyun sürüden geri kaldığı zaman. Şayet çoban onu bırakırsa o **غَدِيرة**dir. Ve **الغَدَر**: taşları çok olan kaygan yer. Ve buna böyle ad verildi; çünkü neredeyse geçilmez; o, **غودر**([2]) olmuştur; yani terk edilmiştir. Ve denir: **رجل ثَبْتُ الغَدَر**; yani sözde ve savaşta sabit (sağlam)dır. Bu, ondan önceki kelimeden türetilmiştir; yani insanlar zorluğundan dolayı terk ettikleri zor yeri katetmeye aldırmaz. Ve **الغَدائر**: saçın örgüleridir; çünkü onlar örülür ve **تُغْدَر**; yani bir müddet öylece bırakılır. Dedi ki:
غدائرُهُ مستَشْزِرَاتٌ إلى العُلى *** تَضِلُّ العِقَاصُ في مُثَنَّىً وَمُرْسَلِ([3])

(**غدن**) **الغين** ve **الدال** ve **النون** sahih bir küçük asıldır; yumuşaklığa, salınmaya ve gevşekliğe delâlet eder. Bundan: **المُغْدَوْدِن**: uzun, yumuşak, salınan saç. Hassân dedi ki:
وقامت تُرائيكَ مُغْدَوْدناً  *** إذا ما تنوءُ به آدَها([4])
Ve **الشَّبابُ الغُدَانيُّ**: taze (körpe)dir. Dedi ki:
* بعد غُدَانيِّ الشَّبَاب الأبْلَهِ([5]) *
Bütün bunun aslı **الغَدَن**dendir; o da gevşeme ve gevşekliktir.

(**غدف**) **الغين** ve **الدال** ve **الفاء** sahih bir asıldır; örtmeye ve kapatmaya delâlet eder. Denir: **أغدَفَتِ المرأة قِناعَها**: onu saldı. Dedi ki:
إن تُغْدِفي دوني القِناعَ فإنَّني  *** طَبٌّ بأَخْذِ الفارِس المستلئِمِ([6])
Ve **أغْدَف اللَّيْلُ**: örtülerini saldı. Ama iri karga, **غُدافاً** diye adlandırılır; bu, gecenin **إغداف**ına benzetmedir: onun kararması([7]).

(**غدق**) **الغين** ve **الدال** ve **القاف** sahih bir asıldır; bolluğa, çokluğa ve nimete delâlet eder. Bundan: **الغَدَق**; o, bol ve çok olandır. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿لأَسْقَيْنَاهُمْ مَاءً غَدَقاً﴾  [الجن 16]. Ve **الغَدَق**([8]) ve **الغَيْدَاق**: her şeyin yumuşağıdır. Ve denir: **غَدِقت** su gözü **تَغْدَق** **غَدَقاً**. Ve **الغَيْداق**: ahlâkı kerîm adamdır. Bir topluluk, kelerin **غَيداقاً** diye adlandırıldığını iddia etti; belki bu, onda bir semizlik ve nimet sebebiyle olur.

(**غدو**) **الغين** ve **الدال** ve illetli harf sahih bir asıldır; zamana delâlet eder. Bundan: **الغُدُوّ**; denir: **غدا** **يغدو**. Ve **الغُدْوة** ve **الغَدَاة**; **الغُدوة**nin cemi **غُدَىً**, **الغَداة**nin cemi **غَدَوات**tır. Ve **الغادية**: sabahleyin oluşan buluttur. Ve bunu yarın yaparım. Asıl: **غَدْواً**. Dedi ki:
* بها حيث حَلُّوها وغَدْواً بَلاقِعُ([9]) *
Ve **الغَدَاء**: bizzat yemektir; buna böyle ad verildi, çünkü o zamanda yenir.
---------------------
([1]) Asılda: bu yerde ve öncesinde “غدور”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**dadır.
([2]) Asılda: “فهي فقد غودر”.
([3]) Beyit, İmru’ul-Kays’ındır; muallakasındadır.
([4]) Hassân divanı 138 ve **اللسان** (**غدن**).
([5]) Ru’be’nindir; divanında 165 ve **اللسان** (**غدن**).
([6]) Beyit, meşhur muallakasında Antara’nındır.
([7]) Asılda: “ظلامه”.
([8]) **المجمل**de de böyle gelmiştir. Diğer sözlüklerin çoğunda bilinen: “الغيدق”.
([9]) Lebîd’indir; divanında 22 ve **اللسان** (**غدا**). Ve sadrı: *وما الناس إلا كالديار وأهلها*

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D9%81/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

غ د ف
أغدفَتْ دونْي قِناعَها وأغدفت سِتْرها إذا أرسلته‏.‏
وأغدف بالصيد إذا ألقيت عليه الشبكة فأحيط به‏.‏
وفي الحديث ‏"‏ إنّ قلب المؤمن أشدّ اضطراباً من الذّنب يصيبه من العصفور حين يغدف به ‏"‏ وأغدف بالمرأة‏:‏ دخل بها‏.‏
أنشد الجاحظ‏:‏ يبيت أبوك بها مغدفاً كما ساور الهرّة الثعلب ومن المجاز‏:‏ أغدف الليل إذا أرخى سدوله وأظلم ومنه‏:‏ الغداف‏:‏ للغراب الأسود وللشّعر يقال‏:‏ شعر غداف كأنه غداف‏.‏
وأغدف البحر‏:‏ اعتكرت أمواجه‏.‏
وتقول‏:‏ أتيته حين أسدف الليل وأسجف وأرخى قناعه وأغدف‏.‏

##### Türkçe

غ د ف
**أغدفَتْ**: **قِناعَها**’sını ve **سِتْرها**’sını, onu salıverdiği zaman, aşağı saldı.
Ve **أغدف**: av ile; onun üzerine ağı attığın zaman, böylece onunla kuşatıldığı (zaman).
Ve hadiste: “Şüphesiz müminin kalbi, **العصفور**’dan, onunla **يغدف** edildiği zaman, ona isabet eden **الذّنب**’den daha şiddetli bir çalkantıdır.” Ve **أغدف بالمرأة**: onunla (gerdeğe) girdi.
**الجاحظ** şöyle inşad etti:
“Baban onunla **مغدفاً** olarak geceler; tıpkı tilkinin kediye saldırması gibi.”
Ve mecazdan: **أغدف الليل**: perdelerini salıverdiği ve karardığı zaman. Ve ondan: **الغداف**: siyah karga için; ve saç için denilir: **شعر غداف**; sanki o, **غداف**’dır.
Ve **أغدف البحر**: dalgaları bulandı.
Ve dersin: **أسدف الليل** olduğu, ve **أسجف** olduğu, ve **قناعه**’nı aşağı saldığı, ve **أغدف** ettiği zaman ona geldim.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الغُداف: الغُراب، وخص بعضهم به غُراب القيظ الضخْمَ الوافِرَ الجناحين، والجمع غُدْفانٌ، وربما سُمّي النَّسْرُ الكثيرُ الريشِ غُدافاً، وكذلك الشعر الأَسود الطويل والجناح الأَسود. وشعرٌ غُداف: أَسود وافر؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
تَصَيَّدُ شُبَّانَ الرجال بفاحِم
غُدافٍ، وتَصْطادين عُثّاً وجُدْجُدا
(* قوله «عثاً» بالثاء المثلثة كما في مادة عثت فما وقع في هذا البيت في مادة جدد عشاً بالشين المعجمة تبعاً للاصل خطأ.)
وقال رؤبة:
رُكِّب في جناحِك الغُدافي
من القُدامى ومن الخَوافي
وجَناح غُداف: أَسود طويل؛ قال الكميت يصف الظَّليمَ وبَيْضَه: يَكْسُوه وحْفاً غُدافاً من قَطيفته
ذاتِ الفُضُولِ مع الإشفاق والحَدَب
ويقال: أَسود غُدافيٌّ إذا كان شديد السواد نُسبَ إلى الغُداف، وقيل: كل أَسْودَ حالِكٍ غُدافٌ.
واغدَوْدَفَ الليلُ وأَغْدَفَ: أَقْبَل وأَرخى سُدُولَه. وأَغْدَفَ الليلُ ستوره إذا أَرسل ستور ظُلَمه؛ وأَنشد:
حتى إذا الليلُ البَهِيمُ أَغْدَفا
وأَغْدَفَتِ المرأَة قِناعها: أَرسلته. وأَغْدَف قِناعَه: أَرسله على وجهه؛ قال عنترة:
إنْ تُغْدِفي دوني القِناعَ، فإنني
طَبٌّ بأَخْذِ الفارِسِ المُسْتَلْئِم
وأَغْدَفَ عليه سِتْراً: أَرْسله. وفي الحديث: أَنه أَغْدَفَ على عليّ وفاطِمة، عليهما السلام، سِتراً أَي أَرسله؛ روي أَنه حين قيل له هذا عليّ وفاطمة قائمينِ بالسُّدَّة فأَذِنَ لهما فدخلا، فأَغْدَفَ عليهما خَمِيصةً سوداء أَي أَرسلها. وأَغدف بالطائر وأَغدف عليه: أَرسل عليه الشبكة. وفي الحديث: إنَّ قلْب المؤمن أَشَدُّ اضْطِراباً من الخَطيئة يُصيبُها من الطائر حين يُغْدَفُ به؛ أَراد حين تُطْبَقُ الشِّباكُ عليه فيضطرب ليُفْلَتَ؛ وأَغدفَ الصيادُ الشبكة على الصيد.
والغِدْفَةُ: لِباسُ المَلِك. والغِدفةُ والغَدَفَةُ: لباس الفول (*
قوله «والغدفة لباس الفول» كذا ضبط في الأصل.) والدَّجْر ونحوهما. وعَيْش مُغْدِف: مُلْبس واسع. والقومُ في غِدافٍ من عيشتهم أَي في نَعْمة وخصْب وسعَة. وأَغْدَفَ في خِتان الصبيّ: استأْصَله؛ عن اللحياني، قال ابن سيده: وعندي أَن أَغْدَف ترك منه وأَسْحَتَ استأْصله. وقال اللحياني: أَغْدَف في خِتان الصبي إذا لم يُسْحِت، وأَسْحَت إذا استأْصل. ويقال: إذا خَتَنْت فلا تُسحت، ومعنى لم يُغْدف أَي لم يُبْق شيئاً كبيراً من الجلد، ولم يَطْحر: لم يَسْتأْصل. وأَغْدَف البحر اعْتَكرَت أَمْواجه. والغادِفُ: المَلاَّح، يمانية. والغادِفُ والمِغدَفةُ والغادوف والمِغْدَفُ: المِجْدافُ، يمانية.
واغْتَدفَ فلان من فلان اغْتِدافاً إذا أَخذ منه شيئاً كثيراً.

##### Türkçe

**الغُداف**: **الغُراب**; ve bazısı onu özellikle yazın kargası olan, iri, iki kanadı bol olana tahsis etti; çoğulu **غُدْفانٌ**’dır. Bazen çok tüylü **النَّسْرُ**’a **غُدافاً** adı verilmiştir; yine (böyledir) uzun siyah saç ve siyah kanat. Ve **شعرٌ غُداف**: bol siyah; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:

تَصَيَّدُ شُبَّانَ الرجال بفاحِم
غُدافٍ، وتَصْطادين عُثّاً وجُدْجُدا

(* Onun “**عثاً**” sözü, **الثاء** المثلثة iledir; **عثت** maddesinde olduğu gibi. Şu hâlde bu beyitte **جدد** maddesinde **عشاً** olarak, **الشين** المعجمة ile, asla tâbi olarak vâki olan şey hatadır.)

Ve Ru’be dedi:

رُكِّب في جناحِك الغُدافي
من القُدامى ومن الخَوافي

Ve **جَناح غُداف**: uzun siyah; el-Kumeyt, devekuşunu ve yumurtasını vasfederken dedi:

يَكْسُوه وحْفاً غُدافاً من قَطيفته
ذاتِ الفُضُولِ مع الإشفاق والحَدَب

Ve denilir: **أَسود غُدافيٌّ**; eğer şiddetli siyahlıkta ise, **الغُداف**’a nisbet edilir. Ve denildi: her kapkara siyah **غُدافٌ**’dır.

Ve **اغدَوْدَفَ الليلُ** ve **أَغْدَفَ**: geldi ve perdelerini saldı. Ve **أَغْدَفَ الليلُ ستوره**: karanlığının perdelerini gönderdiği zaman; ve inşâd etti:

حتى إذا الليلُ البَهِيمُ أَغْدَفا

Ve **أَغْدَفَتِ المرأَة قِناعها**: onu saldı. Ve **أَغْدَف قِناعَه**: onu yüzünün üzerine saldı; Antara dedi:

إنْ تُغْدِفي دوني القِناعَ، فإنني
طَبٌّ بأَخْذِ الفارِسِ المُسْتَلْئِم

Ve **أَغْدَفَ عليه سِتْراً**: onu saldı. Ve hadiste: onun Ali ve Fâtıma’nın, üzerlerine selâm, üzerine bir perde saldığı, yani onu saldığı (vardır); rivayet olundu ki ona “işte bu Ali ve Fâtıma, eşikte ayakta” denildiği vakit, onlara izin verdi de girdiler; bunun üzerine onların üzerine siyah bir **خَمِيصةً** saldı, yani onu saldı. Ve **أَغدف بالطائر** ve **أَغدف عليه**: onun üzerine ağı gönderdi. Ve hadiste: “Müminin kalbi, ona isabet eden hatadan, kuş hakkında **يُغْدَفُ به** olduğu zamankinden daha şiddetli çalkantılıdır”; muradı: ağlar onun üzerine kapatıldığı zaman, kurtulmak için çalkalanır; ve avcı, ağı avın üzerine **أَغدفَ** etti.

Ve **الغِدْفَةُ**: hükümdarın giysisi. Ve **الغِدفةُ** ve **الغَدَفَةُ**: **الفول** giysisi

(* Onun “**والغدفة لباس الفول**” sözü: asılda böyle ضبط edildi.)

ve **الدَّجْر** ve benzerleri.

Ve **عَيْش مُغْدِف**: geniş giydirilmiş (yaşam). Ve kavim, yaşayışlarından **غِدافٍ** içindedir; yani nimet, bolluk ve genişlik içindedir. Ve **أَغْدَفَ في خِتان الصبيّ**: onu kökünden kesti; el-Lihyânî’den. İbn Sîde dedi: ve benim yanımda **أَغْدَف** ondan bir şey bıraktı, **أَسْحَتَ** ise kökünden kesti demektir. El-Lihyânî dedi: **أَغْدَف في خِتان الصبي**; eğer **يُسْحِت** etmezse; ve **أَسْحَت**; eğer kökünden keserse. Ve denilir: “Sünnet ettiğin zaman **تُسحت** etme”; ve “**لم يُغْدف**”in manası: deriden büyük bir şey bırakmadı; ve **لم يَطْحر**: kökünden kesmedi. Ve **أَغْدَف البحر**: dalgaları bulanıklaştı.

Ve **الغادِفُ**: gemici; Yemenîdir. Ve **الغادِفُ** ve **المِغدَفةُ** ve **الغادوف** ve **المِغْدَفُ**: kürek; Yemenîdir.

Ve **اغْتَدفَ** falan, falandan **اغْتِدافاً**; ondan çokça bir şey aldığı zaman.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ د ف * * الغُدَافُ * غُراب القيظ و * أغْدَفَ * الصياد الشبكة على الصيد أرخاها وفي الحديث ﴿إن قلب المُؤمن أشد ارتكاضا من الذنب يُصيبه من العُصفور حين يُغدف به﴾

##### Türkçe

* غ د ف * * **الغُدَافُ** * yaz kargasıdır ve * **أغْدَفَ** * avcı ağı avın üzerine saldı; onu gevşetti. Ve hadiste: ﴿Müminin kalbi, **الذنب**’den daha şiddetli tekmeleyicidir; ona **العُصفور**’dan isabet eden (şey)den, ona **يُغدف** edildiği zaman﴾

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الغداف، كغراب: غراب القيظ نقله الجوهري ، زاد غيره: الضخم، وأطلقه بعضهم، فقال: هو الغراب مطلقا وربما سمي النسر الكثير الريش غدافا ج: غدفان بالكسر. والغداف: علم رجل. والغداف: الشعر الطويل الأسود الوافر، قال الكميت يصف الظليم وبيضه:
  يكسوه وحفا غدافا من قطـيفـتـه                      ذات الفضول مع الإشفاق والحدب وانشد ابن الأعرابي:
  تصيد شبان الرجال بـفـاحـم                      غداف وتصطادين عثا وجدجدا والغداف: الجناح الأسود قال رؤبة:
  ركب في جناحك الغدافي
  من القدامى ومن الخوافي ويقال: أسود غدافي: إذا كان شديد السواد، وقيل: كل أسود حالك غداف. وقال ابن دريد: الغادف: الملاح لغة يمانية. قال: والغادوف: المجداف بلغتهم كالمغدف كمنبر، وكذلك المغدفة بالهاء. ويقال: هم في غدف من معيشتهم محركة: أي نعمة وخصب وسعة كما في العباب والتكملة، ووقع في اللسان في غداف من عيشتهم. والغدف كهجف: الأسد نقله الصاغاني. وقال ابن عباد: غدف له في العطاء: أي أكثر ووسع. وأغدفت المرأة قناعها: أي أرسلته على وجهها قال عنترة:
  إن تغدفي دوني القناع فإنني                      طب بأخذ الفارس المستلئم ومن المجاز: أغدف الليل: إذا أقبل، وأرخى سدوله قال:
  حتى إذا الليل البهيم أغدفا

  وأغدف الصياد الشبكة على الصيد: إذا أسبلها عليه، ومنه الحديث:  فأغدف عليهما خميصة سوداء  أي على علي وفاطمة رضي الله عنهما. وأغدف الخاتن: استأصل الغرلة كأسحت، قال ابن سيده: وعندي أن أغدف: ترك منه، وأسحت: استأصله، ويقال: إذا ختنت فلا تسحت ولا تغدف، ومعنى لم يغدف. أي لم يبق شيئا كثيرا من الجلد، ولم يطحر: لم يستأصل. وأغدف الرجل بها أي بالمرأة: إذا جامعها نقله ابن عباد، وفي الأساس: دخل بها. واغتدف فلان منه اغتدافا: أخذ منه شيئا كثيرا كما في اللسان والمحيط. واغتدف الثوب: قطعه كما في المحيط.
 ومما يستدرك عليه: اغدودف الليل: أقبل بظلامه. وأغدف عليه: أرسل عليه الشبكة، ومنه الحديث:  إن قلب المؤمن أشد ارتكاضا من الذنب يصيبه من العصفور حين يغدف به  نقله الجوهري، أراد: حين تطبق الشباك عليه فيضطرب ليفلت منها. والغدفة بالكسر: لباس الملك. وبالضم: كهيئة القناع تلبسه نساء الأعراب. وعيش مغدف: ملبس واسع. وأغدف البحر: اعتكرت أمواجه، وهو مجاز.

##### Türkçe

**الغداف**; **كغراب**: yaz sıcağının kargası; bunu el-Cevherî nakletti. Başkası ekledi: iri. Bazıları onu mutlak olarak kullandı; şöyle dedi: o, karga mutlak olarak. Bazen çok tüylü akbaba da **غداف** diye adlandırılır. Çoğulu: **غدفان** (kesre ile).

Ve **الغداف**: bir adamın özel adıdır.

Ve **الغداف**: bol, uzun, siyah saç; el-Kumeyt, devekuşunu ve yumurtalarını vasfederken dedi:

  Onu, pelerininden bir **غداف** yünle giydirir,
                      fazlalıkları olan, sakınma ve kamburlukla birlikte.

İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:

  Erkeklerin gençlerini kapkara bir
                      **غداف** ile avlarsın; ve güveyi ve çekirgeyi avlarsın.

Ve **الغداف**: siyah kanat. Ru’be dedi:

  **الغدافي** kanadına bindi
  öndekilerden ve arkadakilerden.

Ve denir: **أسود غدافي**: eğer çok şiddetli siyahlıkta ise. Ve denildi: her koyu siyah **غداف**tır.

İbn Düreyd dedi: **الغادف**: denizci; Yemen lehçesi. Dedi: ve **الغادوف**: onların dilinde kürek; **المغدف** gibi, **منبر** vezninde. Ve yine **المغدفة** (ه ile) böyledir.

Ve denir: onların geçimlerinde **غدف** içindedirler (harekeli): yani nimet, bolluk ve genişlik; **العباب** ve **التكملة**’de olduğu gibi. **اللسان**’da “onların yaşayışlarında **غداف** içinde” vaki olmuştur.

Ve **الغدف**; **كهجف**: aslan; bunu es-Sâgânî nakletti.

İbn Abbâd dedi: ona bağışta **غدف**: yani çoğalttı ve genişletti.

Ve kadın örtüsünü **أغدفت**: yani onu yüzünün üzerine saldı. ‘Antere dedi:

  Eğer benden yana örtüyü **تغدفي** edersen, ben
                      zırhlı süvariyi yakalamada mahirim.

Mecazdan: geceyi **أغدف** etti: eğer geldi ve perdelerini saldı. Dedi:

  Nihayet kapkara gece **أغدفا** edince.

Ve avcı ağı **أغدف** etti avın üzerine: eğer onu onun üzerine saldı. Ondan hadis: “**فأغدف عليهما خميصة سوداء**” yani Ali ve Fâtıma’nın (Allah onlardan razı olsun) üzerine.

Ve sünnetçi **أغدف** etti: sünnet derisini kökünden kesti; **كأسحت** gibi. İbn Sîde dedi: bence **أغدف**: ondan bir şey bıraktı; **أسحت**: onu kökünden kesti. Ve denir: sünnet ettiğinde ne **تسحت** et ne de **تغدف** et; ve “**لم يغدف**”in manası: yani deriden çok bir şey bırakmadı; ve **لم يطحر**: kökünden kesmedi.

Ve adam onunla, yani kadınla, **أغدف** etti: eğer onunla cinsel birleşmede bulundu; bunu İbn Abbâd nakletti. **الأساس**’ta: onunla gerdeğe girdi.

Ve falan ondan **اغتدف** etti, **اغتدافا**: ondan çokça bir şey aldı; **اللسان** ve **المحيط**’ta olduğu gibi.

Ve elbiseyi **اغتدف** etti: onu kesti; **المحيط**’ta olduğu gibi.

Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: gece **اغدودف** etti: karanlığıyla geldi.

Ve onun üzerine **أغدف** etti: onun üzerine ağı saldı. Ondan hadis: “**إن قلب المؤمن أشد ارتكاضا من الذنب يصيبه من العصفور حين يغدف به**”; bunu el-Cevherî nakletti. Muradı: ağlar onun üzerine kapandığı zaman, ondan kurtulmak için çırpınır.

Ve **الغدفة** (kesre ile): hükümdarın giysisi.

Ve (damme ile): bir örtü biçimi; bedevî kadınları onu giyer.

Ve **عيش مغدف**: geniş elbise.

Ve deniz **أغدف** etti: dalgaları bulandı; bu mecazdır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَدَفَ لَهُ فِى العَطَآءِ
1 غَدَفَ لَهُ فِى العَطَآءِ ذ , (aor. غَدُفَ , inf. n. غَدْفٌ, TK,) He was profuse to him in giving. (Ibn- 'Abbلd, O, K.)

اغدفت قِنَاعَهَا
4 اغدفت قِنَاعَهَا ذ She (a woman, S) let down, or let fall, her [head-covering called] قناع upon her face. (S, K.) 'Antarah says,
اـِنْ تُغْدِفِى دُونِى القِنَاعَ فَاـِنَّنِى
طَبٌّ بِأَخْذِ الفَارِسِ المُسْتَلْئِمِ
(S,) i. e. If, O my beloved, thou let down before me the head-covering, meaning if thou veil thyself from me, I am expert in capturing the mail-clad horseman: then how should I lack power to capture thee? (EM p. 236.) ― -b2- [Hence,] اغدف اللَّيْلُ (tropical:) The night let down its curtains [of darkness]. (S, K.) ― -b3- And الشَّبَكَةَ عَلَى الصَّيْدِ He (a sportsman, or fowler, or the like,) let fall the net upon the object, or objects, to be captured. (S, K.) Hence, (TA,) it is said in a trad., اـِنَّ قَلْبَ المُؤْمِنِ أَشَدُّ ارْتِكَاضًا مِنَ الذَّنْبِ يُصِيبُهُ مِنَ العُصْفُورِ حِينَ يُغْدَفُ بِهِ (S, TA,) i. e. [Verily the heart of the believer is more vehemently agitated in consequence of the offence that he purposes than the sparrow] when the net is made to cover it, whereupon it struggles to escape: (TA:) or مِنَ الخَطِيْئَةِ [i. e. in consequence of the sin that he is tempted to commit]. (So in the O, instead of مِن الذنب يصيبه.) ― -b4- اغدف بِهَا (assumed tropical:) He compressed her, (Ibn- 'Abbلd, O, K,) i. e., a woman: (Ibn-'Abbلd, O:) or, as in the A, he went in to her. (TA.) ― -b5- اغدف said of the sea [app. from the same verb said of the night] (tropical:) It became confusedly agitated in its waves; expl. by the words اِعْتَكَرَتْ أَمْوَاجُهُ. (TA.) ― -b6- And (assumed tropical:) He slept. (AA, TA in art. سدف.) ― -b7- And, accord. to Lh, (O,) اغدف said of the circumciser (O, K, TA) of a boy (O) means He cut off entirely the prepuce; (O, K, TA;) like أَسْحَتَ; (O, TA;) but ISd holds that the latter has this meaning, and the former means he left somewhat thereof: (TA:) one says to the circumciser, لَا تُغْدِفْ وَلَا تُسْحِتْ, (O, TA,) but this means Leave not thou much of the skin, nor cut off entirely. (TA.)

اغتدف مِنْهُ
8 اغتدف مِنْهُ ذ He (a man, O) took from him (another man, O) much. (Ibn-'Abbلd, O, K.) ― -b2- And اغتدف الثَّوْبَ He cut the garment, or piece of cloth. (Ibn-'Abbلd, O, K.)

اِغْدَوْدَفَ
12 اِغْدَوْدَفَ ذ It (the night) came with its darkness. (TA.)

غَدَفٌ
غَدَفٌ ذ A state of ease, and plentifulness, or ampleness: so in the saying, القَوْمُ فِى غَدَفٍ مِنْ عَيْشِهِمْ (O, K *) or مَعِيشَتِهِمْ (TA) [The people, or party, are in a state of ease, &c., in respect of their means of subsistence]: thus in the O and TS: but in the L, من معيشتهم ↓ فى غُدافٍ. (TA.)

غُدْفَةٌ
غُدْفَةٌ ذ A thing in the form of the [head-covering called] قِنَاع, worn by the women of the Arabs of the desert. (TA.)

غِدْفَةٌ
غِدْفَةٌ ذ The apparel of the king. (TA.)

غُدَافٌ
غُدَافٌ ذ The crow, (S, O, K, TA,) or, as some say, the large crow, (TA,) of the summer, or hot season: (S, O, K, TA:) or, accord. to some, in an absolute sense, the crow: (TA:) or the large crow that is full in the wings: (JK:) or the black crow: (MA:) pl. غِدْفَانٌ. (S, O.) ― -b2- And A vulture having abundant plumage (S, O, K) is sometimes thus called: (S, O:) pl. as above. (K.) ― -b3- And Long, (S, O, K, TA,) abundant, (TA,) black hair. (S, O, K, TA.) ― -b4- Also A black wing. (S, K, TA.) And Anything intensely black is termed غُدَافٌ, and ↓ أَسْوَدُ غُدَافِىٌّ. (TA.) -A2- See also غَدَفٌ.

غُدَافِىٌّ
غُدَافِىٌّ ذ : see the next preceding paragraph.

مغدف
مغدف ذ , [app. مُغْدِفٌ, or perhaps taken from a mistranscription for مُغْدِقٌ,] as an epithet applied to means of subsistence (عَيْشٌ), signifies Smooth and ample. (TA.) [Freytag mentions مُغَدَّفٌ and مُغَدَّقٌ, each having the fem. with ة, as signifying Copious, applied to rain: both from the “ Fلkihet el-Khulafà, ” p. 141, l. 3; where the word is مغدقة, evidently مُغْدِقَة, and rhyming with مُطْبِقَة.]

##### Türkçe

**غَدَفَ لَهُ فِى العَطَآءِ**
1 **غَدَفَ لَهُ فِى العَطَآءِ** ذ , (muzâri‘ **غَدُفَ** , mastar ismi **غَدْفٌ**, TK,) ona vermede bol oldu. (Ibn- 'Abbād, O, K.)

**اغدفت قِنَاعَهَا**
4 **اغدفت قِنَاعَهَا** ذ O (bir kadın, S) yüzünün üzerine [**قناع** denilen] baş örtüsünü indirdi, yahut düşürdü. (S, K.) 'Antarah der ki,
اـِنْ تُغْدِفِى دُونِى القِنَاعَ فَاـِنَّنِى
طَبٌّ بِأَخْذِ الفَارِسِ المُسْتَلْئِمِ
(S,) yani: Ey sevgilim, eğer önümde baş örtüsünü indirirsen, yani eğer benden örtünürsen, ben zırh kuşanmış süvariyi yakalamada mahirim: öyleyse seni yakalamada nasıl güçsüz olayım? (EM s. 236.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **اغدف اللَّيْلُ** (mecazen:) Gece [karanlığın] perdelerini indirdi. (S, K.) ― -b3- Ve **الشَّبَكَةَ عَلَى الصَّيْدِ** O (avcı, yahut kuş avcısı, yahut benzeri,) ağı yakalanacak şeye yahut şeylere üzerine düşürdü. (S, K.) Bundan dolayı, (TA,) bir rivayette şöyle denir: **اـِنَّ قَلْبَ المُؤْمِنِ أَشَدُّ ارْتِكَاضًا مِنَ الذَّنْبِ يُصِيبُهُ مِنَ العُصْفُورِ حِينَ يُغْدَفُ بِهِ** (S, TA,) yani: Şüphesiz müminin kalbi, kastettiği suç sebebiyle, serçenin üzerine ağ örtüldüğü zaman—bunun üzerine kaçmak için çırpınır—[bundan] daha şiddetli çırpınır: (TA:) yahut **مِنَ الخَطِيْئَةِ** [yani işlemeye özendirildiği günah sebebiyle]. (O’da, **مِن الذنب يصيبه** yerine böyledir.) ― -b4- **اغدف بِهَا** (varsayılan mecazen:) onu sıktı, (Ibn- 'Abbād, O, K,) yani bir kadını: (Ibn-'Abbād, O:) yahut A’da olduğu üzere, onun yanına girdi. (TA.) ― -b5- Ve **اغدف** denize nispetle [görünüşe göre geceden söylenen aynı fiilden] (mecazen:) dalgalarında karışıkça çalkalandı; **اِعْتَكَرَتْ أَمْوَاجُهُ** sözleriyle açıklanır. (TA.) ― -b6- Ve (varsayılan mecazen:) uyudu. (AA, TA, madde **سدف**’te.) ― -b7- Ve, Lh’ye göre, (O,) **اغدف** sünnetçiye (O, K, TA) bir oğlan hakkında (O) nispetle: sünnet derisini bütünüyle kesti demektir; (O, K, TA;) **أَسْحَتَ** gibi; (O, TA;) fakat ISd, bu mananın ikincisine ait olduğunu, birincinin ise ondan biraz bıraktı demek olduğunu söyler: (TA:) sünnetçiye şöyle denir: **لَا تُغْدِفْ وَلَا تُسْحِتْ**, (O, TA,) fakat bunun manası: deriden çok bırakma ve bütünüyle de kesme. (TA.)

**اغتدف مِنْهُ**
8 **اغتدف مِنْهُ** ذ O (bir adam, O) ondan (başka bir adamdan, O) çok aldı. (Ibn-'Abbād, O, K.) ― -b2- Ve **اغتدف الثَّوْبَ** elbiseyi yahut kumaş parçasını kesti. (Ibn-'Abbād, O, K.)

**اِغْدَوْدَفَ**
12 **اِغْدَوْدَفَ** ذ O (gece) karanlığıyla geldi. (TA.)

**غَدَفٌ**
**غَدَفٌ** ذ Bir rahatlık hâli ve bolluk, yahut genişlik: şu sözde olduğu gibi, **القَوْمُ فِى غَدَفٍ مِنْ عَيْشِهِمْ** (O, K *) yahut **مَعِيشَتِهِمْ** (TA) [kavim yahut topluluk, geçim vasıtaları bakımından bir rahatlık hâlindedir, vb.]: O ve TS’de böyledir: fakat L’de, **من معيشتهم ↓ فى غُدافٍ**. (TA.)

**غُدْفَةٌ**
**غُدْفَةٌ** ذ Çöl Araplarının kadınlarının giydiği, [**قِنَاع** denilen] baş örtüsü biçiminde bir şey. (TA.)

**غِدْفَةٌ**
**غِدْفَةٌ** ذ Kralın giysisi. (TA.)

**غُدَافٌ**
**غُدَافٌ** ذ Karga, (S, O, K, TA,) yahut bazılarının dediğine göre büyük karga, (TA,) yazın yahut sıcak mevsimin: (S, O, K, TA:) yahut bazısına göre mutlak olarak karga: (TA:) yahut kanatları dolgun olan büyük karga: (JK:) yahut siyah karga: (MA:) çoğulu **غِدْفَانٌ**. (S, O.) ― -b2- Ve bol tüylü bir akbaba (S, O, K) bazen böyle adlandırılır: (S, O:) çoğulu yukarıdaki gibidir. (K.) ― -b3- Ve Uzun, (S, O, K, TA,) bol, (TA,) siyah saç. (S, O, K, TA.) ― -b4- Ayrıca Siyah bir kanat. (S, K, TA.) Ve şiddetle siyah olan her şeye **غُدَافٌ** denir, ve ↓ **أَسْوَدُ غُدَافِىٌّ**. (TA.) -A2- Ayrıca **غَدَفٌ**’e bak.

**غُدَافِىٌّ**
**غُدَافِىٌّ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**مغدف**
**مغدف** ذ , [görünüşe göre **مُغْدِفٌ**, yahut belki **مُغْدِقٌ** için bir yanlış yazımdan alınmış,] geçim vasıtalarına (**عَيْشٌ**) sıfat olarak uygulandığında, Düz ve geniş manasına gelir. (TA.) [Freytag, her birinin müennesi ة ile olmak üzere, yağmura uygulanarak Bol manasına gelen **مُغَدَّفٌ** ve **مُغَدَّقٌ**’u zikreder: ikisi de “Fākihet el-Khulafà,” s. 141, sat. 3’ten; orada kelime **مغدقة**, açıkça **مُغْدِقَة**, ve **مُطْبِقَة** ile kafiyelidir.]

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَدَفَ
غَدَفَ U ( n. ac. غَدْف 1 )
a.  [ La &  Fī ], Was profuse, liberal, generous to .... in ( giving ).

غَدَّفَ
غَدَّفَ II ,
a.  see I .

b.  [ coll. ], Cursed, swore at.

c.  [ coll. ], Blasphemed.

أَغْدَفَ
أَغْدَفَ IV
a.  [ acc. &  Ala ], Let fall, lowered over; threw over.

b.  Fell, covered the earth ( darkness ).

اِغْتَدَفَ
اِغْتَدَفَ VIII
a.  [ Min ], Received much from.

b.  Cut.

غِدْفَة
غِدْفَة 2t ,
a.  Royal apparel.

غَدَف
غَدَف 4 ,
a.  Ease, abundance, luxury.

مِغْدَف
مِغْدَف 20 , ( pl. مَغَاْدِفُ 44 ),
a.  Oar; paddle.

غَاْدِف
غَاْدِف 21 ,
a.  Rower, oarsman; sailor.

غُدَاْف
غُدَاْف 24 , ( pl. غِدْفَاْن 34 ),
a.  Crow; vulture.

b.  Black hair, raven locks.

غُدَاْفِيّ
غُدَاْفِيّ 24yi ,
a.  Black, raven-black.

غَاْدُوْف
غَاْدُوْف 40 ,
a.  see 20 .

اِغْدَوْدَف
اِغْدَوْدَف [ اِغْدَوْدَفَ XII ],
a.  see IV (b) .

##### Türkçe

**غَدَفَ**
**غَدَفَ** U ( i. ac. **غَدْف** 1 )
a. [ **لِ** ve **فِي** ], …e karşı …de (vermede) bol, cömert, eli açık oldu.

**غَدَّفَ**
**غَدَّفَ** II ,
a. I’e bak.

b. [ müşterek ], lânetledi, sövdü.

c. [ müşterek ], küfretti.

**أَغْدَفَ**
**أَغْدَفَ** IV
a. [ mef‘ûl ve **عَلَى** ], (üzerine) düşürdü, (üzerine) indirdi; (üzerine) attı.

b. Düştü; yeri (karanlık) kapladı.

**اِغْتَدَفَ**
**اِغْتَدَفَ** VIII
a. [ **مِنْ** ], …den çok aldı.

b. Kesti.

**غِدْفَة**
**غِدْفَة** 2t ,
a. Krallık elbisesi.

**غَدَف**
**غَدَف** 4 ,
a. Rahatlık, bolluk, lüks.

**مِغْدَف**
**مِغْدَف** 20 , ( çoğ. **مَغَاْدِفُ** 44 ),
a. Kürek; palet.

**غَاْدِف**
**غَاْدِف** 21 ,
a. Kürekçi, kürek çeken; denizci.

**غُدَاْف**
**غُدَاْف** 24 , ( çoğ. **غِدْفَاْن** 34 ),
a. Karga; akbaba.

b. Siyah saç, kuzgun bukleleri.

**غُدَاْفِيّ**
**غُدَاْفِيّ** 24yi ,
a. Siyah, kuzgun-siyah.

**غَاْدُوْف**
**غَاْدُوْف** 40 ,
a. 20’ye bak.

**اِغْدَوْدَف**
**اِغْدَوْدَف** [ **اِغْدَوْدَفَ** XII ],
a. IV (b)’ye bak.
