# غدف — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D9%81/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%AF%D9%81/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غدف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%AF%D9%81.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: غدف

غَدَفَ لَهُ فِى العَطَآءِ
1 غَدَفَ لَهُ فِى العَطَآءِ ذ , (aor. غَدُفَ , inf. n. غَدْفٌ, TK,) He was profuse to him in giving. (Ibn- 'Abbلd, O, K.)

اغدفت قِنَاعَهَا
4 اغدفت قِنَاعَهَا ذ She (a woman, S) let down, or let fall, her [head-covering called] قناع upon her face. (S, K.) 'Antarah says,
اـِنْ تُغْدِفِى دُونِى القِنَاعَ فَاـِنَّنِى
طَبٌّ بِأَخْذِ الفَارِسِ المُسْتَلْئِمِ
(S,) i. e. If, O my beloved, thou let down before me the head-covering, meaning if thou veil thyself from me, I am expert in capturing the mail-clad horseman: then how should I lack power to capture thee? (EM p. 236.) ― -b2- [Hence,] اغدف اللَّيْلُ (tropical:) The night let down its curtains [of darkness]. (S, K.) ― -b3- And الشَّبَكَةَ عَلَى الصَّيْدِ He (a sportsman, or fowler, or the like,) let fall the net upon the object, or objects, to be captured. (S, K.) Hence, (TA,) it is said in a trad., اـِنَّ قَلْبَ المُؤْمِنِ أَشَدُّ ارْتِكَاضًا مِنَ الذَّنْبِ يُصِيبُهُ مِنَ العُصْفُورِ حِينَ يُغْدَفُ بِهِ (S, TA,) i. e. [Verily the heart of the believer is more vehemently agitated in consequence of the offence that he purposes than the sparrow] when the net is made to cover it, whereupon it struggles to escape: (TA:) or مِنَ الخَطِيْئَةِ [i. e. in consequence of the sin that he is tempted to commit]. (So in the O, instead of مِن الذنب يصيبه.) ― -b4- اغدف بِهَا (assumed tropical:) He compressed her, (Ibn- 'Abbلd, O, K,) i. e., a woman: (Ibn-'Abbلd, O:) or, as in the A, he went in to her. (TA.) ― -b5- اغدف said of the sea [app. from the same verb said of the night] (tropical:) It became confusedly agitated in its waves; expl. by the words اِعْتَكَرَتْ أَمْوَاجُهُ. (TA.) ― -b6- And (assumed tropical:) He slept. (AA, TA in art. سدف.) ― -b7- And, accord. to Lh, (O,) اغدف said of the circumciser (O, K, TA) of a boy (O) means He cut off entirely the prepuce; (O, K, TA;) like أَسْحَتَ; (O, TA;) but ISd holds that the latter has this meaning, and the former means he left somewhat thereof: (TA:) one says to the circumciser, لَا تُغْدِفْ وَلَا تُسْحِتْ, (O, TA,) but this means Leave not thou much of the skin, nor cut off entirely. (TA.)

اغتدف مِنْهُ
8 اغتدف مِنْهُ ذ He (a man, O) took from him (another man, O) much. (Ibn-'Abbلd, O, K.) ― -b2- And اغتدف الثَّوْبَ He cut the garment, or piece of cloth. (Ibn-'Abbلd, O, K.)

اِغْدَوْدَفَ
12 اِغْدَوْدَفَ ذ It (the night) came with its darkness. (TA.)

غَدَفٌ
غَدَفٌ ذ A state of ease, and plentifulness, or ampleness: so in the saying, القَوْمُ فِى غَدَفٍ مِنْ عَيْشِهِمْ (O, K *) or مَعِيشَتِهِمْ (TA) [The people, or party, are in a state of ease, &c., in respect of their means of subsistence]: thus in the O and TS: but in the L, من معيشتهم ↓ فى غُدافٍ. (TA.)

غُدْفَةٌ
غُدْفَةٌ ذ A thing in the form of the [head-covering called] قِنَاع, worn by the women of the Arabs of the desert. (TA.)

غِدْفَةٌ
غِدْفَةٌ ذ The apparel of the king. (TA.)

غُدَافٌ
غُدَافٌ ذ The crow, (S, O, K, TA,) or, as some say, the large crow, (TA,) of the summer, or hot season: (S, O, K, TA:) or, accord. to some, in an absolute sense, the crow: (TA:) or the large crow that is full in the wings: (JK:) or the black crow: (MA:) pl. غِدْفَانٌ. (S, O.) ― -b2- And A vulture having abundant plumage (S, O, K) is sometimes thus called: (S, O:) pl. as above. (K.) ― -b3- And Long, (S, O, K, TA,) abundant, (TA,) black hair. (S, O, K, TA.) ― -b4- Also A black wing. (S, K, TA.) And Anything intensely black is termed غُدَافٌ, and ↓ أَسْوَدُ غُدَافِىٌّ. (TA.) -A2- See also غَدَفٌ.

غُدَافِىٌّ
غُدَافِىٌّ ذ : see the next preceding paragraph.

مغدف
مغدف ذ , [app. مُغْدِفٌ, or perhaps taken from a mistranscription for مُغْدِقٌ,] as an epithet applied to means of subsistence (عَيْشٌ), signifies Smooth and ample. (TA.) [Freytag mentions مُغَدَّفٌ and مُغَدَّقٌ, each having the fem. with ة, as signifying Copious, applied to rain: both from the “ Fلkihet el-Khulafà, ” p. 141, l. 3; where the word is مغدقة, evidently مُغْدِقَة, and rhyming with مُطْبِقَة.]

### Türkçe

**غَدَفَ لَهُ فِى العَطَآءِ**
1 **غَدَفَ لَهُ فِى العَطَآءِ** ذ , (muzâri‘ **غَدُفَ** , mastar ismi **غَدْفٌ**, TK,) ona vermede bol oldu. (Ibn- 'Abbād, O, K.)

**اغدفت قِنَاعَهَا**
4 **اغدفت قِنَاعَهَا** ذ O (bir kadın, S) yüzünün üzerine [**قناع** denilen] baş örtüsünü indirdi, yahut düşürdü. (S, K.) 'Antarah der ki,
اـِنْ تُغْدِفِى دُونِى القِنَاعَ فَاـِنَّنِى
طَبٌّ بِأَخْذِ الفَارِسِ المُسْتَلْئِمِ
(S,) yani: Ey sevgilim, eğer önümde baş örtüsünü indirirsen, yani eğer benden örtünürsen, ben zırh kuşanmış süvariyi yakalamada mahirim: öyleyse seni yakalamada nasıl güçsüz olayım? (EM s. 236.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **اغدف اللَّيْلُ** (mecazen:) Gece [karanlığın] perdelerini indirdi. (S, K.) ― -b3- Ve **الشَّبَكَةَ عَلَى الصَّيْدِ** O (avcı, yahut kuş avcısı, yahut benzeri,) ağı yakalanacak şeye yahut şeylere üzerine düşürdü. (S, K.) Bundan dolayı, (TA,) bir rivayette şöyle denir: **اـِنَّ قَلْبَ المُؤْمِنِ أَشَدُّ ارْتِكَاضًا مِنَ الذَّنْبِ يُصِيبُهُ مِنَ العُصْفُورِ حِينَ يُغْدَفُ بِهِ** (S, TA,) yani: Şüphesiz müminin kalbi, kastettiği suç sebebiyle, serçenin üzerine ağ örtüldüğü zaman—bunun üzerine kaçmak için çırpınır—[bundan] daha şiddetli çırpınır: (TA:) yahut **مِنَ الخَطِيْئَةِ** [yani işlemeye özendirildiği günah sebebiyle]. (O’da, **مِن الذنب يصيبه** yerine böyledir.) ― -b4- **اغدف بِهَا** (varsayılan mecazen:) onu sıktı, (Ibn- 'Abbād, O, K,) yani bir kadını: (Ibn-'Abbād, O:) yahut A’da olduğu üzere, onun yanına girdi. (TA.) ― -b5- Ve **اغدف** denize nispetle [görünüşe göre geceden söylenen aynı fiilden] (mecazen:) dalgalarında karışıkça çalkalandı; **اِعْتَكَرَتْ أَمْوَاجُهُ** sözleriyle açıklanır. (TA.) ― -b6- Ve (varsayılan mecazen:) uyudu. (AA, TA, madde **سدف**’te.) ― -b7- Ve, Lh’ye göre, (O,) **اغدف** sünnetçiye (O, K, TA) bir oğlan hakkında (O) nispetle: sünnet derisini bütünüyle kesti demektir; (O, K, TA;) **أَسْحَتَ** gibi; (O, TA;) fakat ISd, bu mananın ikincisine ait olduğunu, birincinin ise ondan biraz bıraktı demek olduğunu söyler: (TA:) sünnetçiye şöyle denir: **لَا تُغْدِفْ وَلَا تُسْحِتْ**, (O, TA,) fakat bunun manası: deriden çok bırakma ve bütünüyle de kesme. (TA.)

**اغتدف مِنْهُ**
8 **اغتدف مِنْهُ** ذ O (bir adam, O) ondan (başka bir adamdan, O) çok aldı. (Ibn-'Abbād, O, K.) ― -b2- Ve **اغتدف الثَّوْبَ** elbiseyi yahut kumaş parçasını kesti. (Ibn-'Abbād, O, K.)

**اِغْدَوْدَفَ**
12 **اِغْدَوْدَفَ** ذ O (gece) karanlığıyla geldi. (TA.)

**غَدَفٌ**
**غَدَفٌ** ذ Bir rahatlık hâli ve bolluk, yahut genişlik: şu sözde olduğu gibi, **القَوْمُ فِى غَدَفٍ مِنْ عَيْشِهِمْ** (O, K *) yahut **مَعِيشَتِهِمْ** (TA) [kavim yahut topluluk, geçim vasıtaları bakımından bir rahatlık hâlindedir, vb.]: O ve TS’de böyledir: fakat L’de, **من معيشتهم ↓ فى غُدافٍ**. (TA.)

**غُدْفَةٌ**
**غُدْفَةٌ** ذ Çöl Araplarının kadınlarının giydiği, [**قِنَاع** denilen] baş örtüsü biçiminde bir şey. (TA.)

**غِدْفَةٌ**
**غِدْفَةٌ** ذ Kralın giysisi. (TA.)

**غُدَافٌ**
**غُدَافٌ** ذ Karga, (S, O, K, TA,) yahut bazılarının dediğine göre büyük karga, (TA,) yazın yahut sıcak mevsimin: (S, O, K, TA:) yahut bazısına göre mutlak olarak karga: (TA:) yahut kanatları dolgun olan büyük karga: (JK:) yahut siyah karga: (MA:) çoğulu **غِدْفَانٌ**. (S, O.) ― -b2- Ve bol tüylü bir akbaba (S, O, K) bazen böyle adlandırılır: (S, O:) çoğulu yukarıdaki gibidir. (K.) ― -b3- Ve Uzun, (S, O, K, TA,) bol, (TA,) siyah saç. (S, O, K, TA.) ― -b4- Ayrıca Siyah bir kanat. (S, K, TA.) Ve şiddetle siyah olan her şeye **غُدَافٌ** denir, ve ↓ **أَسْوَدُ غُدَافِىٌّ**. (TA.) -A2- Ayrıca **غَدَفٌ**’e bak.

**غُدَافِىٌّ**
**غُدَافِىٌّ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**مغدف**
**مغدف** ذ , [görünüşe göre **مُغْدِفٌ**, yahut belki **مُغْدِقٌ** için bir yanlış yazımdan alınmış,] geçim vasıtalarına (**عَيْشٌ**) sıfat olarak uygulandığında, Düz ve geniş manasına gelir. (TA.) [Freytag, her birinin müennesi ة ile olmak üzere, yağmura uygulanarak Bol manasına gelen **مُغَدَّفٌ** ve **مُغَدَّقٌ**’u zikreder: ikisi de “Fākihet el-Khulafà,” s. 141, sat. 3’ten; orada kelime **مغدقة**, açıkça **مُغْدِقَة**, ve **مُطْبِقَة** ile kafiyelidir.]
