# غذم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B0%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B0%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [غذم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B0%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: غذم

الغَذْمُ: أَكل الرَّطْب اللَّيِّن. والغَذْمُ أَيضاً: الأَكل السَّهْلُ. والغَذْمُ: الأَكل بِجَفَاءِ وشدّة نَهَمٍ. وقد غَذِمَه، بالكسر، وغَذِمَ وغَذَمَ يَغْذُمُ غَذْماً واغْتَذم: أَكَلَ بنَهْمةٍ، وقيل: أَكل بِجفاء. وفي حديث أَبي ذر: أَنه قال عليكم معاشر قريش بِدُنْياكُمْ فاغْذَمُوها؛ هو شدة الأَكل بِجَفاء وشدّة نَهَمٍ. ورجل غُذَمٌ: كثير الأَكل. وبِئْرٌ غُذَمةٌ: كثيرة الماء، وذاتُ غَذِيمةً مثله. وتَغَذَّمَ الشيءَ: مَضَغَه؛ قال أَبو ذؤيب يصف السحاب:
تَغَذَّمْنَ في جانِبَيْهِ الخَبيـ
ـرَ لَمَّا وَهَى مُزْنُهُ واسْتُبيحا
وهو يَتَغَذَّمُ كُلَّ شيء إذا كان كثير الأَكل. واغْتَذَمَ الفصيلُ ما في ضَرْع أُمه أَي شَرِبَ جميعَ ما فيه. ويقال للحُوَارِ إذا امْتَكَّ ما في الضَّرْع: قد غَذمه واغْتَذَمَه. وفي الحديث: كان رجل يرائي فلا يمر بقوم إلا غَذَموه أَي أَخذوه بأَلسنتهم، هكذا ذكره بعض المتأَخرين بالغين المعجمة، والصحيح أَنه بالعين المهملة، وأَصله العَضُّ، وقد تقدم، واتفق عليه أَرباب اللغة، والغريب ولا شك أَنه وَهَمٌ منه. وأَصابوا من معروفه غُذَماً: وهو شيء بعد شيء. والغُذْمَةُ: الجُرْعة؛ حكاه أَبو حنيفة. وغَذَم له من ماله شيئاً: أَعطاه منه شيئاً كثيراً مثل غَثَمَ؛ قال شُقْران مولى سَلامان من قُضَاعة:
ثِقَال الجِفَانِ والحُلُوم، رَحَاهُمُ
رَحَى الماء، يكْتالُونَ كَيلاً غَذَمْذما
يعني جُزَافاً، وتكريره يدل على التكثير. الأَصمعي: إذا أَكْثَرَ من العطية قيل غَذَمَ له وغَثَمَ له وقَذَمَ له. والغُذَم: الكثير من اللبن، واحدته غُذْمةٌ؛ وأَنشد أَبو عمرو الفقعسي:
قَدْ تَرَكَتْ فَصِيلَها مُكَرَّما
ممَّا غَذَتْهُ غُذَماً فَغُذَما
الجوهري: والغُذَامةُ، بالضم، شيء من اللبن. ووقعوا في غُذْمةٍ من الأَرض وغَذِيمَةٍ أي في واقعة مُنْكَرَة من البقل والعُشْب. وغَذَموا بها غُذْمةً وغَذيمةً: أَصابوها. وكُلُّ ما أَمْكَن من المَرْتَع فهو غَذِيمةٌ؛ وأَنشد:
وَجَعَلَتْ لا تَجِدُ الْغَذَائما
إلا لَوِيّاً وَدَوِيلاً قاشِمَا
قال النضر: هو سَيِّدٌ مُتَغَذِّمٌ
لا يُمْنَع من كل ما أَراد ولا يتعاظمه شيء. والغَذائمُ: البحور، الواحدة غَذِيمةٌ. والغذِيمة: أَوَّل سِمَنِ الإِبل في المَرْعَى. وأَلْقِ في غَذِيمةِ فلان ما شئت أَي في رُحْب صدره. وما سَمِعَ له غَذْمةً أي كلمة. وتَغَذَّم البعيرُ بزَبَده: تَلَمَّظَ به وأَلقاه من فيه. والغَذِيمةُ: كُلُّ كَلإٍ وكل شيء يَرْكَبُ بعضُه بعضاً؛ ويقال: هي بَقْلة تنبت بعد سير الناس من الدار. قال أَبو مالك: الغَذَائم كل متراكِبٍ بعضُه على بعض. والغَذَمُ، بالتحريك: نَبْت، واحدته غَذَمةٌ؛ قال القطامي: كأَنَّها بَيْضَةٌ غَرَّاءُ خُدَّ لَها
في عَثعَثٍ يُنْبتُ الحَوْذانَ والغَذَما
والغَذِيمةُ: الأَرض تُنْبِتُ الغَذَمَ. يقال: حَلُّوا في غَذيمةٍ مُنْكَرَة. والغُذَّامُ: ضرب من الحَمْض، واحدته غُذَّامة. ابن بري: الغُذَّامُ لغة في الغَذَمِ؛ قال رؤبة:
مِنْ زَغَف الغُذَّامِ والهَشِيما
والغُذَّامُ أَشهر من الغَذَم.

### Türkçe

**الغَذْمُ**: taze, yumuşak olanı yeme. Ve **الغَذْمُ** ayrıca: kolay yeme. Ve **الغَذْمُ**: kabalıkla ve şiddetli bir oburlukla yeme. Ve onu **غَذِمَه** (kesre ile), ve **غَذِمَ** ve **غَذَمَ يَغْذُمُ غَذْماً** ve **اغْتَذم**: oburlukla yedi; ve denildi ki: kabalıkla yedi. Ebû Zer hadîsinde: onun şöyle dediği (rivayet edilmiştir): “Ey Kureyş topluluğu, dünyanız size; onu **فاغْذَمُوها**”; o, kabalıkla ve şiddetli bir oburlukla yemenin şiddetidir. Ve **غُذَمٌ** adam: çok yiyen. Ve **غُذَمةٌ** kuyu: suyu çok olan; ve **ذاتُ غَذِيمةً** da onun gibidir. Ve **تَغَذَّمَ** şeyi: onu çiğnedi; Ebû Züeyb bulutu vasfederek dedi:
تَغَذَّمْنَ في جانِبَيْهِ الخَبيـ
ـرَ لَمَّا وَهَى مُزْنُهُ واسْتُبيحا
Ve o, çok yiyen olduğu zaman her şeyi **يَتَغَذَّمُ** eder. Ve **اغْتَذَمَ** sütten kesilmemiş yavru, annesinin memesindeki şeyi; yani içindeki her şeyi içti. Ve **الحُوَارِ** için, memedekini tamamen emdiği zaman denilir: onu **غَذمه** etti ve onu **اغْتَذَمَه** etti. Ve hadîste: bir adam gösteriş yapardı; bir kavme uğramazdı ki ancak onu **غَذَموه** ederlerdi; yani onu dilleriyle alırlardı; bazı sonrakiler onu **الغين المعجمة** ile böyle zikretti; doğru olan ise onun **بالعين المهملة** ile olmasıdır; aslı ısırmadır; ve (bu) daha önce geçti; dil erbabı bunun üzerinde ittifak etti; ve garip olan—şüphesiz—ondan bir vehimdir. Ve onun iyiliğinden **غُذَماً** isabet ettiler: o, bir şeyden sonra bir şeydir. Ve **الغُذْمَةُ**: yudum; Ebû Hanîfe onu nakletti. Ve malından ona bir şey **غَذَم** etti: ondan ona çokça bir şey verdi; **غَثَمَ** gibi; Şukrân, Kudâa’dan Selâmân’ın mevlâsı dedi:
ثِقَال الجِفَانِ والحُلُوم، رَحَاهُمُ
رَحَى الماء، يكْتالُونَ كَيلاً غَذَمْذما
Yani gelişigüzel; ve onun tekrarı çokluğu gösterir. el-Asmaî: bağışı çoğalttığı zaman “ona **غَذَمَ** etti” ve “ona **غَثَمَ** etti” ve “ona **قَذَمَ** etti” denilir. Ve **الغُذَم**: sütün çoğu; onun teki **غُذْمةٌ**’dir; Ebû Amr el-Fuka‘sî şu beyti okudu:
قَدْ تَرَكَتْ فَصِيلَها مُكَرَّما
ممَّا غَذَتْهُ غُذَماً فَغُذَما
el-Cevherî: ve **الغُذَامةُ** (damme ile), sütten bir şeydir. Ve yerden bir **غُذْمةٍ** ve bir **غَذِيمَةٍ** içine düştüler; yani ot ve çayırdan inkâr edilen bir vakıa içine. Ve onunla bir **غُذْمةً** ve bir **غَذيمةً** **غَذَموا** ettiler: ona isabet ettiler. Ve otlaktan mümkün olan her şey **غَذِيمةٌ**’dir; ve şu beyit okundu:
وَجَعَلَتْ لا تَجِدُ الْغَذَائما
إلا لَوِيّاً وَدَوِيلاً قاشِمَا
en-Nadr dedi: o, bir efendidir, **مُتَغَذِّمٌ**; istediği her şeyden men edilmez ve hiçbir şey ona büyük gelmez. Ve **الغَذائمُ**: denizlerdir; teki **غَذِيمةٌ**’dir. Ve **الغذِيمة**: merada develerin semirmesinin başlangıcıdır. Ve “falancanın **غَذِيمةِ**’sine dilediğini at” yani onun göğsünün genişliğine. Ve ona bir **غَذْمةً** işitilmedi; yani bir kelime. Ve deve, köpüğüyle **تَغَذَّم** etti: onunla dudaklarını oynattı ve onu ağzından attı. Ve **الغَذِيمةُ**: her ot ve her şey ki bir kısmı bir kısmının üzerine biner; ve denilir: o, insanların diyardan yürüyüşünden sonra biten bir ottur. Ebû Mâlik dedi: **الغَذَائم** birbirinin üzerine binmiş olan her şeydir. Ve **الغَذَمُ** (harekeli): bir bitkidir; onun teki **غَذَمةٌ**’dir; el-Katamî dedi:
كأَنَّها بَيْضَةٌ غَرَّاءُ خُدَّ لَها
في عَثعَثٍ يُنْبتُ الحَوْذانَ والغَذَما
Ve **الغَذِيمةُ**: **الغَذَمَ** bitiren toprak. Denilir: inkâr edilen bir **غَذيمةٍ** içinde konakladılar. Ve **الغُذَّامُ**: **الحَمْض**’dan bir türdür; onun teki **غُذَّامة**’dir. İbn Berrî: **الغُذَّامُ**, **الغَذَمِ**’de bir dildir (lehçedir); Ru’be dedi:
مِنْ زَغَف الغُذَّامِ والهَشِيما
Ve **الغُذَّامُ**, **الغَذَم**’den daha meşhurdur.
