# غذو (غ-ذ-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B0%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B0%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - ذ - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B0%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والذال و و ا ي ء معهما
غ ذ و مستعمل فقط غذو: الغِذاءُ: الطّعامُ والشَّرابُ واللبنُ، وقيل: اللَّلبَنُ غِذاء الصَّبِيِّ، وتُحْفةُ الكبير، وقد غذا يَغْذُو غذاءً.
والغَذَوانُ: النشيط من الخيل.
وغَذَّي البعير ببوله يُغَذِّي به تَغذيةً، إِذا رَمَى به متقطعا.
وغذا العَرّقُ يَغْذو، أي: سالَ.
والغِذاءُ: السِّخالُ الصِّغارُ ، الواحدة: غِذِيّ.

##### Türkçe

باب **الغين** و**الذال** و**و** **ا** **ي** **ء** معهما
**غ ذ و** kullanılmıştır; yalnızca **غذو**: **الغِذاءُ**: yiyecek ve içecek ve süt; ve denildi ki: süt, **الصَّبِيِّ**’nin **غِذاء**’ıdır ve büyüğün armağanıdır; ve (fiil olarak) **غذا** **يَغْذُو** **غذاءً**.

Ve **الغَذَوانُ**: atlardan çevik olan.

Ve **غَذَّي** deveye, idrarıyla; onunla **يُغَذِّي**; **تَغذيةً** (olarak); onu kesik kesik attığı zaman.

Ve **غذا** damar **يَغْذو**; yani: aktı.

Ve **الغِذاءُ**: küçük oğlaklar; teki: **غِذِيّ**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B0%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!كالغَذِيِّ ) ، كغَنِيَ ، ( *!والغَذَوِيِّ ) ، محرَّكةً ، ( في الكلِّ ) ممَّا ذُكِرَ من المَعانِي ، أَي من عِنْدَ قوْلِه والغَدَوِيّ كعَرَبيَ إلى آخِرِه .
وهنا ذَكَرَه الجَوْهرِي وغيرُهُ مِن الأئِمَّة .
قالَ ابنُ الأعرابي : *!الغَذَوِيُّ البَهْمُ الذي *!يُغْذَى ، قالَ : وأَخْبَرني أعرابيٌّ من بَلْهُجَيْم أنَّ الغَذَوِيَّ الحَمَلُ أَو

الجَدْيُ لا *!يُغَذَّى بلَبَنِ أُمِّه ، بل يُعاجَى بلَبَنِ غيرِها أَو بشيءٍ آخرٍ ؛ وروى بَيْت الفَرَزْدق بمعْجمةٍ .
وفي الصِّحاح : قالَ خَلَف الأَحْمر : *!غَذِيُّ المالِ *!وغَذَوِيُّه : صِغارُه كالسِّخالِ ونحْوِها . ويقالُ : *!الغَذَوِيُّ أن يُباعَ بنِتاج ما نَزَا به الكَبْشُ ذلكَ العامَ ، وأَنْشَدَ بَيْتَ الفَرَزْدق .
( *!والغَذِيُّ ، كغنِيَ : السَّخْلَةُ ، ج *!غِذاءٌ ) ، كفَصِيلٍ وفِصالٍ ، ومنه قولُ عُمَر ، رضِيَ اللّهُ عنه : ( احْتَسِبْ عليهم *!بالغِذاءِ ) ، كما في الصِّحاح ، أَي قالَهُ لعامِلِ الصَّدَقاتِ .
وقالَ ابنُ فارِسَ : *!غَذِيُّ المالِ صِغارُه كالسِّخالِ ونحْوها .
قالَ صاحِبُ المِصْباح : فعلى هذا يكونُ الغَذِيُّ مِن الإبِلِ والبَقَرِ والغَنَمِ ؛ قالَ : ويقالُ : غَذِيُّ المالِ *!وغَذَوِيُّه ، ثم نَقَلَ قولَ أَعْرابيَ مِن بَلْهُجَيم الذي ذَكَرَه الجَوْهري ، وقالَ : فعلى هذا الغَذَوِيُّ غَيْر *!الغَذِيِّ ، وعليه كَلام الأزْهرِي .
قالَ ابنُ فارِسَ : وقد يَتَوهَّمُ المُتَوَهِّم أنَّ الغَذَوِيَّ من الغَذِيِّ ، وهو السَّخْلَةُ . وكَلامُ العَرَبِ المَعْرُوف عِنْدهم أَوْلى مِن مَقايِيسِ المُولّدِين .
( *!والغِذاءُ ، ككِساءٍ : ما به نَماءُ الجِسْمِ وقِوامُه ) .
( وفي الصِّحاح والمِصْباح : ما *!يُغْتَذَى به مِن الطَّعامِ والشَّرابِ ، يقالُ : ( غَذاهُ ) ، أَي الصَّبيَّ ، باللَّبَنِ ( غَذْواً ) ، بالفَتْح ؛ رَبَّاهُ به ( *!وغَذَّاهُ ) *!تَغْذِيَةً ، مُبالغَةً ، واسْتَعْمل أَيُّوبُ بنُ عبايَةَ *!الغِذاءَ في سَقْي النَّخْل فقالَ :

فجاءَتْ يَداً مَعَ حُسْنِ الغِذَا
إذ غَرْسُ قوْمٍ طَوِيلٌ قَصِيرُ ( *!واغْتَذَى *!وتَغَذَّى ) ، مُطاوِعَانِ ، ( *!والغَذا ، مَقْصورَةٌ ) ؛ ) كذا هو في النُّسخِ بالألِفِ والصَّوابُ رَسْمه بالياءِ ؛ ( بَوْلُ الجَمَلِ ؛ و ) قد ( *!غَذاهُ و ) غَذَا ( به ) *!يَغْذُوه *!غَذْواً : ( قَطَعَهُ ؛ *!كغَذَّاهُ ) *!تَغْذِيَةً .
( و ) *!غَذَا البَوْلُ نَفْسُه : ( انْقَطَعَ ) ؛ ) كما في الصّحاح .
( و ) في المُحْكم : *!يَغْذُو غَذْواً *!وغَذَواناً : ( سَالَ ) ، فهو لازِمٌ متعدَ .
وقالَ ابنُ القطَّاع : هو مِن الأضْدادِ .
( و ) غَذَا الفَرَسُ يَغْذُو غَذْواً وغَذَواناً : ( أَسْرَعَ ) ؛ ) نقلَهُ الجَوْهرِي .
وفي المُحْكم : مَرَّ مَرًّا سَرِيعاً .
( و ) غَذَا ( العِرْقُ ) يَغْذُو غَذْواً : ( سَالَ دَماً ) ؛ ) وقيلَ : كلُّ ما سَالَ فقد غَذَا ماءً أَو دَماً أَو عَرَقاً ؛ ( *!كَغَذَّى تَغْذِيّةً ) في العِرْقِ ؛ عن الجَوْهرِي .
( *!والغَذَوانُ ، محرَّكةً : الفَرَسُ النَّشِيطُ المُسْرِعُ ) ، أَو الذي *!يغذي ببَوْله إذا جَرَى ؛ وبهما فُسِّر قولُ الشاعِرِ :
وصَخْر بن عَمْرِو بنِ الشَّريدِ كأَنَّه
أَخُو الحَرْبِ فَوْقَ القارِح *!الغَذَوان ِورُوي بيتُ امْرىءِ القَيْسِ :
كَتَيْسِ ظِباءِ الحُلَّبِ الغَذَوانِ وفُسِّرَ بالمُسْرِعِ .
( و ) الغَذَوانُ مِن الرِّجالِ : ( السَّلِيطُ الفاحِشُ ؛ وهي بهاءٍ ) .
( قالَ الفرَّاءُ : امرأَةٌ *!غَذَوانَةٌ فاحِشَةٌ .
( و ) الغَذَوانُ : اسمُ ( ماءٍ بينَ

البَصْرَةِ والمَدِينَةِ ) ، كأَنَّهُ مُثَنَّى غذا ، وضَبَطَه نَصْر بالفَتْح .
( *!واسْتَغْذاهُ : صَرَعَهُ فشَدَّ صَرْعَهُ .
( *!والغاذِيَةُ : عِرْقٌ ) سُمِّيَت به لأنَّها *!تَغْذو دَماً .
( وهو *!غاذِي مالٍ ) : ) أَي ( مُصْلِحُه وسائِسُه ) ، كأَنَّه *!يَغْذُوه أَي يُرَبِّيه .
( *!والتَّغْذِيَةُ : التَّرْبِيَةُ ) ، التَّثْقِيلُ للمُبالغَةِ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
غَذَا الجُرْحُ يَغْذُو : دَامَ سَيَلانُه .
*!وغَذَّى الكَلْبُ ببَوْلِه *!يُغَذِّي : أَلْقاهُ دَفْعَةً دَفْعَةً .
*!والغاذِي : الجُرْحُ لا يَرْقأُ .
وفلانٌ خَيْرُه *!يتَغَذَّى كلَّ يَوْمٍ : أَي يَنْمُو ويَزِيدُ .
والنارُ *!تُغَذَّى بالحَطَبِ .
*!وغذوا بلِبانِ الكرم ؛ والثلاثَةُ مِن المجازِ .
*!وغُذَيٌّ ، كسُمَيَ : تَصْغيرُ *!الغَذِيِّ للسَّخْلَةِ عن خَلَفِ الأحْمر وقيلَ *!غُذَيُّ بَهْمٍ لَقَبُ رجُلٍ ، عن شَمِرٍ وغُذَيُّ جد أبي هالَةَ زَوْج خَدِيجَة *!والغاذِيَةُ من الصَّبيِّ الرَّمَّاعَةُ ما دامَتْ رَطْبَةً ، فإذا صَلُبَتْ وصارَتْ عَظْماً فهي يافُوخٌ ، والجَمْعُ *!الغَواذِي ، عن أَبي زيْدٍ .
*!والمغذيةُ *!والمغذاةُ : من أَسْماءِ بئْرِ زَمْزَم .
*!والغَيْذَاءُ ؛ فَيْعَلٌ مِن غَذَا يَغْذُو إذا سَالَ ، اسْمٌ للسَّحابِ ؛ جاءَ ذِكْرُه في الحديثِ .
قالَ الزَّمَخْشري : ولم

أُسْمَعْ بفَيْعَلٍ في مُعْتَل اللامِ غَيْر هذا والكَيْهاء للناقَةِ الضَّخْمَةِ .

##### Türkçe

: ( **الغَذِيِّ** ) gibi, **غَنِيَ** gibi, ( **والغَذَوِيِّ** ) de; harekeli olarak, ( zikredilen mânâların hepsinde ), yani “**والغَدَوِيّ** كعَرَبيَ” sözünden sonuna kadar olan yerden itibaren.
Ve burada onu el-Cevherî ve imamlardan başkaları zikretti.
İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الغَذَوِيُّ** **البَهْمُ**dur ki **يُغْذَى**; dedi ki: Ve Belhüceym’den bir bedevî bana haber verdi ki **الغَذَوِيَّ** ananın sütüyle **يُغَذَّى** olmayan, bilakis başkasının sütüyle yahut başka bir şeyle acelece beslenen kuzu yahut oğlaktır; ve el-Ferezdak’ın beytini mu‘ceme ile rivayet etti.
Ve es-Sıhâh’ta: Halef el-Ahmer dedi ki: **غَذِيُّ المالِ** ve **غَذَوِيُّه**: onun küçükleridir; **السِّخالِ** ve benzerleri gibi. Ve denilir ki: **الغَذَوِيُّ** o yıl koçun üzerine sıçradığı doğum mahsulüyle satılmasıdır; ve el-Ferezdak’ın beytini inşâd etti.
( **والغَذِيُّ** , **غنِيَ** gibi: **السَّخْلَةُ**dır, çoğulu **غِذاءٌ** ), **فَصِيلٍ** ve **فِصالٍ** gibi; ve ondan Ömer’in, Allah ondan razı olsun, sözü: ( onların üzerine **بالغِذاءِ** ihtisab et ), es-Sıhâh’ta olduğu üzere; yani onu sadakalar âmiline söylemiştir.
İbn Fâris dedi ki: **غَذِيُّ المالِ** onun küçükleridir; **السِّخالِ** ve benzerleri gibi.
Misbâh’ın sahibi dedi ki: Buna göre **الغَذِيُّ** develerden, sığırlardan ve koyunlardandır; dedi ki: Ve denilir ki: **غَذِيُّ المالِ** ve **غَذَوِيُّه**; sonra el-Cevherî’nin zikrettiği Belhüceym’den bir bedevînin sözünü nakletti ve dedi ki: Buna göre **الغَذَوِيُّ** **الغَذِيِّ**den başkadır; ve Ezherî’nin sözü bunun üzerinedir.
İbn Fâris dedi ki: Vehmeden kimse, **الغَذَوِيَّ**nin **الغَذِيِّ**den olduğunu vehmedebilir; o da **السَّخْلَةُ**dır. Ve Arapların yanlarında bilinen sözü, müvelledlerin kıyaslarından daha evlâdır.
( **والغِذاءُ** , **كِساءٍ** gibi: onunla bedenin büyümesi ve ayakta durması olan şeydir ).
( Ve es-Sıhâh ve el-Misbâh’ta: yiyecek ve içecekten kendisiyle **يُغْتَذَى** olunan şey; denilir ki: ( **غَذاهُ** ), yani çocuğu, sütle ( **غَذْواً** ), fetih ile; onunla büyüttü; ( **وغَذَّاهُ** ) **تَغْذِيَةً**, mübalağa olarak; ve Eyyûb b. ‘Abâye **الغِذاءَ**ı hurma sulamasında kullandı da dedi ki:

فجاءَتْ يَداً مَعَ حُسْنِ الغِذَا
إذ غَرْسُ قوْمٍ طَوِيلٌ قَصِيرُ

( **واغْتَذَى** **وتَغَذَّى** ), ikisi de mutâvi‘dir; ( **والغَذا** , maksûre ): ) nüshalarda elif ile böyledir; doğrusu onun yâ ile yazılmasıdır; ( devenin idrarı; ve ) gerçekten ( **غَذاهُ** ve ) **غَذَا** ( onunla ) **يَغْذُوه** **غَذْواً**: ( onu kesti; **كغَذَّاهُ** ) **تَغْذِيَةً**.
( Ve ) **غَذَا** idrarın kendisi: ( kesildi ); ) es-Sıhâh’ta olduğu gibi.
( Ve ) el-Muhkem’de: **يَغْذُو** **غَذْواً** ve **غَذَواناً**: ( aktı ); o hâlde lâzım ve müteaddîdir.
İbnü’l-Kattâ‘ dedi ki: O, ezdâddandır.
( Ve ) at **غَذَا** eder; **يَغْذُو** **غَذْواً** ve **غَذَواناً**: ( hızlandı ); ) onu el-Cevherî nakletti.
El-Muhkem’de: hızlı bir geçişle geçti.
( Ve ) **غَذَا** ( damar ) **يَغْذُو** **غَذْواً**: ( kan aktı ); ) ve denildi ki: Her ne aktıysa, su yahut kan yahut ter olarak, muhakkak **غَذَا** etmiştir; ( **كَغَذَّى تَغْذِيّةً** ) damarda; el-Cevherî’den.
( **والغَذَوانُ** , harekeli olarak: çevik, hızlı at )dır; yahut koştuğunda idrarıyla **يغذي** eden; ve şairin sözü bunun ikisiyle tefsir edildi:
وصَخْر بن عَمْرِو بنِ الشَّريدِ كأَنَّه
أَخُو الحَرْبِ فَوْقَ القارِح **الغَذَوان**
Ve İmruü’l-Kays’ın beyti rivayet edildi:
كَتَيْسِ ظِباءِ الحُلَّبِ **الغَذَوانِ**
ve “hızlı” ile tefsir edildi.
( Ve ) erkeklerden **الغَذَوانُ**: ( keskin dilli, çirkin sözlü; ve o, **بهاءٍ** iledir ).
( Ferrâ dedi ki: **غَذَوانَةٌ** kadın: çirkin sözlüdür.
( Ve ) **الغَذَوانُ**: ( Basra ile Medine arasında bir suyun ) adıdır; sanki **غذا**nın tesniyesidir; ve Nasr onu fetih ile ضبط etti.
( **واسْتَغْذاهُ**: onu yere vurdu da yere vuruşunu şiddetlendirdi.
( **والغاذِيَةُ**: bir damardır ) ki onunla adlandırıldı; çünkü o, kanı **تَغْذو** eder.
( Ve o, **غاذِي مالٍ**dır ): ) yani ( onun ıslah edeni ve idare edeni ); sanki o, **يَغْذُوه** eder; yani onu büyütür.
( **والتَّغْذِيَةُ**: **التَّرْبِيَةُ**dir ), mübalağa için teşdîd.
Ve ona istidrâk olunanlardandır:
**غَذَا** yara **يَغْذُو**: onun akması devam etti.
**وغَذَّى** köpek idrarıyla **يُغَذِّي**: onu parça parça attı.
**والغاذِي**: kabuk bağlamayan yaradır.
Ve falanın hayrı her gün **يتَغَذَّى**: yani büyür ve artar.
Ve ateş odunla **تُغَذَّى** edilir.
**وغذوا** asmanın sütleriyle; ve üçü mecazdandır.
**وغُذَيٌّ** , **سُمَيَ** gibi: **الغَذِيِّ**nin, **السَّخْلَةُ** için küçültmesidir; Halef el-Ahmer’den; ve denildi ki: **غُذَيُّ بَهْمٍ** bir adamın lakabıdır; Şemir’den; ve **غُذَيُّ** Ebû Hâle’nin dedesidir, Hadîce’nin kocası; ve çocuktan **الغاذِيَةُ**: yaş kaldığı müddetçe yumuşak olan **الرَّمَّاعَةُ**dır; sertleşip kemik olunca o **يافُوخٌ**tur; çoğulu **الغَواذِي**dir; Ebû Zeyd’den.
**والمغذيةُ** **والمغذاةُ**: Zemzem kuyusunun adlarındandır.
**والغَيْذَاءُ**; **فَيْعَلٌ** veznidir; **غَذَا يَغْذُو**dan, aktığı zaman; bulut için bir isimdir; hadiste onun zikri geldi.
Zemahşerî dedi ki: Lâmı illetli olanda bundan başka bir **فَيْعَلٍ** işitmedim; ve iri deve için **الكَيْهاء**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B0%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَذَوْتُهُ
1 غَذَوْتُهُ ذ , (S, Msb, K, TA,) aor. أَغْذُوهُ, (Msb,) inf. n. غَذْوٌ, (K,) I fed him, or nourished him, (S, Msb, K, TA,) [for instance,] a child, (S, TA,) with milk; (S, Msb, TA;) and غَذَيْتُهُ signifies the same, unknown by J, and therefore disallowed by him, (K and TA in art. غذى,) but known by ISd: (TA in that art.;) and so ↓ غَذَّيْتُهُ, (S, * Msb, K, TA,) inf. n. تَغْذِيَةٌ, (S, TA,) [but, accord. to SM.] in an intensive sense. (TA.) And غَذَاهُ الطَّعَامُ, aor. and inf. n. as above, The food [nourished him, or] had an agreeable, a wholesome, or a beneficial, effect upon him, and sufficed him; namely, a child. (Msb.) ― -b2- And [hence,] غُذُو بِلِبَانِ الكَرَمِ (tropical:) [They were fed, or nourished, by sucking the milk of generosity; meaning they derived generosity from their parents]. (TA.) -A2- غَذَا بَوْلَهُ, and غَذَا بِهِ, (K,) aor. and inf. n. as above, (TA,) He (a camel) interrupted his urine; (K, TA;) as also ↓ غذّاهُ, (S, K, TA,) inf. n. تَغْذِيَةٌ. (S, TA.) And غَذَا الكَلْبُ بِغَذًى [or بِغَذًا] The dog emitted urine in repeated discharges. (TA.) -A3- غَذَا, said of urine, It became interrupted: (S, K, TA:) the verb being intrans. as well as trans. (TA.) ― -b2- And, (S, M, K, TA,) aor. يَغْذُو, inf. n. غَذْوٌ and غَذَوَانٌ, (M, TA,) It flowed; (S, M, K, TA;) said of water, (S,) or, as some say, of anything, [or] of water or blood or sweat. (TA.) [Thus,] as IKtt says, the verb has two contr. significations. (TA.) It flowed with blood; (S, K;) aor. as above, inf. n. غَذْوٌ; (S;) said of a vein; as also ↓ غذّى, inf. n. تَغْذِيَةٌ. (S, K.) And It flowed continually; aor. as above; said of a wound. (TA.) ― -b3- And (assumed tropical:) He went quickly. or swiftly; (S, M, K, TA,) aor. as above, inf. n. غَذْوٌ and غَذَوَانٌ; said of a horse. (TA.)

2 غَذَّوَ see the preceding paragraph, first sentence. ― -b2- [Hence,] النَّارُ تُغَذَّى بِالحَطَبِ (tropical:) [The fire is fed with firewood]. (TA.) ― -b3- And التَّغْذِيَةُ signifies also التَّرْبِيَةُ [app. as meaning The rearing a child &c. though it also means “ the feeding, or nourishing ”]: (S, K:) or in an intensive sense. (TA.) -A2- See, again, 1, in two places.

تغذّى
5 تغذّى ذ quasi-pass. of 2: (Msb, K: *) see 8. ― -b2- [Hence,] one says of a man, خَيْرُهُ يَتَغَذَّى كُلَّ يَوْمٍ (tropical:) His goodness increases every day. (TA.)

اغتذى
8 اغتذى ذ He was, or became, fed, or nourished; (S, Msb, K;) as also ↓ تغذّى. (Msb, K.) You say, اغتذى بِهِ He was, or became, fed, or nourished, with it; (S, Msb;) namely, food, and beverage, (S,) or milk. (Msb.)

استغذاهُ
10 استغذاهُ ذ He threw him down on the ground with vehemence. (K.)

غَذًا
غَذًا ذ or غَذًى [accord. to different copies of the K, the former agreeable with a general rule, though the latter is said in the TA to be the right,] The urine of the camel, (K, TA,) and of the dog. (TA. [See 1.])

غَذَوَانٌ
غَذَوَانٌ ذ [an inf. n. of غَذَا said of water, and of a horse, and hence, app.,] (assumed tropical:) Swift: (TA:) or brisk, lively, or sprightly, and swift; applied to a horse: (S, K, TA: [see also غَذَوَانٌ:]) or that interrupts his urine, or emits it in repeated discharges, (يَغْذُو بِبَوْلِهِ,) when he runs. (TA.) ― -b2- And (applied to a man, TA) (assumed tropical:) Long-tongued, or clamorous and foul-tongued; foul, unseemly, or obscene [in speech]: fem. with ة: (K, TA:) the latter, applied to a woman, expl. by Fr as signifying فَاحِشَةٌ [i. e. foul, &c., as above]. (TA.)

غَذَوِىٌّ
غَذَوِىٌّ ذ : see غَذِيٌّ, in four places: ― -b2- and see also عَدَوِيَّةٌ, in art. عدو.

غِذَآءٌ
غِذَآءٌ ذ Aliment, or nutriment; consisting of food and of drink; (S, Msb;) the means of the growth, or increase, and of the sustenance, or support, of the body: (K:) pl. أَغْذِيَةٌ. (KL.) [One says رَجُلٌ حَسَنُ الغِذَآءِ A man good in respect of food: i. e., who feeds on good food: and سَيِّئُ الغِذَآءِ bad in respect of food: who feeds: a bad food.] ― -b2- It is also applied, by the poet Eiyoob Ibn-'Abلyeh. to (assumed tropical:) The water for irrigation of palm-trees. (TA.) -A2- Also pl. of غَذِىٌّ. (S, &c.)

غَذِىٌّ
غَذِىٌّ ذ A lamb, or kid; syn. سَخْلَةٌ; (S, Msb, K;) or, as some say, a lamb (حَمَل); (Msb:) and the pl. is غِذَآءٌ: (S, Msb, K:) and syn. with غَدَوِىٌّ in senses expl. in art. غدو: as also غَذَوِىٌّ: (K:) or غَذِىُّ المَالِ and ↓ غَذَوِيُّهُ signify the younglings of cattle, such as lambs or kids and the like; (S, Msb;) accord. to Khalaf El-Ahmar, (S,) or IF; so that they are of camels and of him and of sheep or goats: (Msb:) accord. to IAar, ↓ غَذَوِىٌّ is syn. with بهيم [an evident mistranscription for بَهْم, q. v.]: and signifies such as is fed: (TA:) and he was told, he says, by an Arab of the desert, of Belhujeym, that the ↓ غَذَوِىّ is the lamb (حَمَل), or the kid, that is (??) with the milk of its mother, but with another's milk; accord. to which explanation it is different from the غَذِيّ; and so it is accord. to A(??) as IF says, some imagine الغَذَوِىُّ to be from الغَذِىُّ, which signifies the سَخْلَة [as expl. in the beginning of this paragraph]. (Msb, TA.) The dim. of غَذِىٌّ is ↓ غُذَىٌّ. (S.) ― -b2- See also عَدَوِيَّةٌ, in art. عدو.

غُذَىٌّ
غُذَىٌّ ذ dim. of غَذِىٌّ, q. v. (S.)

غَاذِى مَالٍ
غَاذِى مَالٍ ذ (assumed tropical:) A good manager or tender [of cattle]: (K, TA:) as though he fed them. or reared them. (TA.) -A2- And الغَاذِى signifies also Teh wound that will not cease to bleed. (TA.)

الغَاذِيَةُ
الغَاذِيَةُ ذ A certain vein; (K, TA;) so called because of its flowing with blood. (TA.) ― -b2- And The part that is in a state of commotion, [or that pulses,] of the top of the head of a [young] child. as long as it continues soft; for when it becomes hard, and becomes bone, it is termed يَأْفُوخ: pl. الغَوَاذِى: mentioned by AZ: (TA:) also called الغَاذَّةُ. (IAar, K in art. غذ.)

الغَيْذَا
الغَيْذَا ذ , of the measure فَيْعَلٌ [when indeterminate], from غَذَا “ it flowed, ” occurring in a trad. as meaning The clouds, is said by Z to be the only word of this measure having the final radical letter infirm except الكَيْهَا, [which I do not find in its proper art.,] meaning “ the large, or bulky, ” she-camel [like كَهَاةٌ and كَيْهَاةٌ]. (TA.)

##### Türkçe

**غَذَوْتُهُ**
1 **غَذَوْتُهُ** ذ , (S, Msb, K, TA,) muzâri‘ı **أَغْذُوهُ**, (Msb,) mastarı **غَذْوٌ**, (K,) onu besledim yahut gıdalandırdım, (S, Msb, K, TA,) [meselâ] bir çocuğu, (S, TA,) süt ile; (S, Msb, TA;) ve **غَذَيْتُهُ** aynı mânâya gelir, J tarafından bilinmeyen ve bu yüzden onunca caiz görülmeyen, (K ve TA, md. **غذى**’da,) fakat ISd tarafından bilinen: (TA, o maddede;) ve yine bunun gibi ↓ **غَذَّيْتُهُ**, (S, * Msb, K, TA,) mastarı **تَغْذِيَةٌ**, (S, TA,) [lâkin SM’ye göre] şiddetlendirme mânâsında. (TA.) Ve **غَذَاهُ الطَّعَامُ**, muzâri‘ı ve mastarı yukarıdaki gibi, Yiyecek onu [gıdalandırdı yahut] onda hoş, sıhhatli yahut faydalı bir tesir yaptı ve ona yetti; yani bir çocuk için. (Msb.) ― -b2- Ve [bundan dolayı] **غُذُو بِلِبَانِ الكَرَمِ** (mecaz:) [Onlar cömertliğin sütünü emmekle beslendiler; mânâsı: ebeveynlerinden cömertlik elde ettiler]. (TA.) -A2- **غَذَا بَوْلَهُ**, ve **غَذَا بِهِ**, (K,) muzâri‘ı ve mastarı yukarıdaki gibi, (TA,) o (bir deve) idrarını kesti; (K, TA;) bunun gibi ↓ **غذّاهُ**, (S, K, TA,) mastarı **تَغْذِيَةٌ**. (S, TA.) Ve **غَذَا الكَلْبُ بِغَذًى** [yahut **بِغَذًا**] Köpek idrarı ardışık boşalmalar hâlinde çıkardı. (TA.) -A3- **غَذَا**, idrar hakkında söylenir, Kesik kesik oldu: (S, K, TA:) fiil hem lâzım hem müteaddîdir. (TA.) ― -b2- Ve, (S, M, K, TA,) muzâri‘ı **يَغْذُو**, mastarı **غَذْوٌ** ve **غَذَوَانٌ**, (M, TA,) aktı; (S, M, K, TA;) su hakkında söylenir, (S,) yahut bazılarına göre her şey hakkında, [yahut] su yahut kan yahut ter hakkında. (TA.) [Böylece] IKtt’nin dediği gibi, fiilin iki zıt mânâsı vardır. (TA.) Kan ile aktı; (S, K;) muzâri‘ı yukarıdaki gibi, mastarı **غَذْوٌ**; (S;) damar hakkında söylenir; bunun gibi ↓ **غذّى**, mastarı **تَغْذِيَةٌ**. (S, K.) Ve sürekli aktı; muzâri‘ı yukarıdaki gibi; yara hakkında söylenir. (TA.) ― -b3- Ve (farz edilen mecaz:) çabuk yahut süratle gitti; (S, M, K, TA,) muzâri‘ı yukarıdaki gibi, mastarı **غَذْوٌ** ve **غَذَوَانٌ**; at hakkında söylenir. (TA.)

2 **غَذَّوَ**: önceki paragrafın ilk cümlesine bak. ― -b2- [Bundan dolayı] **النَّارُ تُغَذَّى بِالحَطَبِ** (mecaz:) [Ateş odunla beslenir]. (TA.) ― -b3- Ve **التَّغْذِيَةُ** ayrıca **التَّرْبِيَةُ** mânâsına da gelir: (S, K:) yahut şiddetlendirme mânâsında. (TA.) -A2- Yine 1’e, iki yerde, bak.

**تغذّى**
5 **تغذّى** ذ 2’nin şibh-meçhûlü: (Msb, K: *) 8’e bak. ― -b2- [Bundan dolayı] bir adam hakkında şöyle denir: **خَيْرُهُ يَتَغَذَّى كُلَّ يَوْمٍ** (mecaz:) Onun hayrı her gün artar. (TA.)

**اغتذى**
8 **اغتذى** ذ beslendi yahut gıdalandı; (S, Msb, K;) bunun gibi ↓ **تغذّى**. (Msb, K.) Dersin ki: **اغتذى بِهِ** onunla beslendi yahut gıdalandı; (S, Msb;) yani yiyecek ve içecek ile, (S,) yahut süt ile. (Msb.)

**استغذاهُ**
10 **استغذاهُ** ذ onu şiddetle yere çaldı. (K.)

**غَذًا**
**غَذًا** ذ yahut **غَذًى** [K’nin farklı nüshalarına göre; birincisi genel bir kaideye uygun olmakla beraber ikincisinin TA’da doğru olduğu söylenir,] devenin idrarı, (K, TA,) ve köpeğin. (TA. [1’e bak.])

**غَذَوَانٌ**
**غَذَوَانٌ** ذ [su hakkında ve at hakkında söylenen **غَذَا**’nın bir mastarıdır; ve buradan, görünüşe göre,] (farz edilen mecaz:) süratli: (TA:) yahut çevik, canlı yahut atik, ve süratli; ata nispetle kullanılır: (S, K, TA: [ayrıca **غَذَوَانٌ**’a bak:]) yahut koştuğunda idrarını kesen, yahut onu ardışık boşalmalar hâlinde çıkaran, (**يَغْذُو بِبَوْلِهِ**). (TA.) ― -b2- Ve (bir adama nispetle, TA) (farz edilen mecaz:) dili uzun; yahut gürültücü ve dili kötü; sözde çirkin, yakışıksız yahut müstehcen: dişisi ة ile: (K, TA:) ikincisi, bir kadına nispetle, Fr tarafından **فَاحِشَةٌ** diye açıklanır [yani yukarıdaki gibi çirkin vb.]. (TA.)

**غَذَوِىٌّ**
**غَذَوِىٌّ** ذ : **غَذِيٌّ**’e, dört yerde, bak: ― -b2- ve ayrıca **عَدَوِيَّةٌ**’e, md. **عدو**’da, bak.

**غِذَآءٌ**
**غِذَآءٌ** ذ gıda; yahut besin; yiyecekten ve içecekten oluşan; (S, Msb;) bedenin büyümesinin yahut artmasının ve bedenin ayakta tutulmasının yahut desteklenmesinin vasıtası: (K:) çoğulu **أَغْذِيَةٌ**. (KL.) [Şöyle denir: **رَجُلٌ حَسَنُ الغِذَآءِ** yiyecek bakımından iyi bir adam: yani iyi yiyecek ile beslenen: ve **سَيِّئُ الغِذَآءِ** yiyecek bakımından kötü: kötü bir yiyecek ile beslenen.] ― -b2- Şair Eiyoob Ibn-‘Abلyeh tarafından (farz edilen mecaz:) hurma ağaçlarının sulanması için olan suya da uygulanır. (TA.) -A2- Ayrıca **غَذِىٌّ**’nin çoğuludur. (S, &c.)

**غَذِىٌّ**
**غَذِىٌّ** ذ bir kuzu yahut oğlak; eş anlamlısı **سَخْلَةٌ**; (S, Msb, K;) yahut bazılarına göre bir kuzu (**حَمَل**); (Msb:) ve çoğulu **غِذَآءٌ**’dur: (S, Msb, K:) ve md. **غدو**’da açıklanan mânâlarda **غَدَوِىٌّ** ile eş anlamlıdır: bunun gibi **غَذَوِىٌّ**: (K:) yahut **غَذِىُّ المَالِ** ve ↓ **غَذَوِيُّهُ** küçükbaşların yavruları, kuzu yahut oğlak ve benzerleri, mânâsına gelir; (S, Msb;) Khalaf El-Ahmar’a göre, (S,) yahut IF’ye göre; böylece onlar develerden ve sığırlardan ve koyun yahut keçilerdendir: (Msb:) IAar’a göre, ↓ **غَذَوِىٌّ** **بهيم** ile eş anlamlıdır [**بَهْم** yerine açık bir yanlış yazım]: ve “beslenen” mânâsına gelir: (TA:) ve o der ki, Belhujeym’den bir bedevî Arap tarafından kendisine bildirildiğine göre, ↓ **غَذَوِىّ** annenin sütüyle değil de başkasının sütüyle (??) olan kuzu (**حَمَل**) yahut oğlaktır; bu açıklamaya göre o, **غَذِيّ**’den farklıdır; ve IF’nin dediği gibi A(??)’ya göre de böyledir; bazıları **الغَذَوِىُّ**’nün **الغَذِىُّ**’den olduğunu zanneder; o da **سَخْلَة** mânâsına gelir [bu paragrafın başında açıklandığı üzere]. (Msb, TA.) **غَذِىٌّ**’nin tasğîri ↓ **غُذَىٌّ**’dır. (S.) ― -b2- Ayrıca **عَدَوِيَّةٌ**’e, md. **عدو**’da, bak.

**غُذَىٌّ**
**غُذَىٌّ** ذ **غَذِىٌّ**’nin tasğîridir; ona bak. (S.)

**غَاذِى مَالٍ**
**غَاذِى مَالٍ** ذ (farz edilen mecaz:) hayvanların iyi idare edicisi yahut iyi bakıcısı: (K, TA:) sanki onları beslemiş yahut büyütmüş gibi. (TA.) -A2- Ve **الغَاذِى** ayrıca kanaması kesilmeyecek yara mânâsına da gelir. (TA.)

**الغَاذِيَةُ**
**الغَاذِيَةُ** ذ belli bir damar; (K, TA;) kan ile akmasından dolayı böyle adlandırılmıştır. (TA.) ― -b2- Ve [genç] bir çocuğun başının tepesinin, yumuşak kaldığı müddetçe, çalkantı hâlinde olan [yahut nabız atan] kısmı; sertleşip kemik olunca ona **يَأْفُوخ** denir: çoğulu **الغَوَاذِى**: AZ tarafından zikredilmiştir: (TA:) ayrıca **الغَاذَّةُ** diye de adlandırılır. (IAar, K, md. **غذ**’de.)

**الغَيْذَا**
**الغَيْذَا** ذ , belirsizken vezni **فَيْعَلٌ** olan, **غَذَا** “aktı”dan, bir rivayette “bulutlar” mânâsında vârid olmuştur; Z tarafından, son kök harfi illetli olup bu vezinde bulunan tek kelimenin bu olduğu söylenir; **الكَيْهَا** müstesna, [onu kendi maddesinde bulmuyorum,] “iri yahut hacimli” dişi deve mânâsında [**كَهَاةٌ** ve **كَيْهَاةٌ** gibi]. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B0%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَذَا
غَذَا U ( n. ac. غَذْو 1 ),
a.  Nourished, fed; strengthened, invigorated.

b.  ( n. ac. غَذْو 1 ,  غَذَوَاْن 36 ), Flowed, ran.

c.  Went quickly, swiftly.

d.  Was interrupted.

e.  see II (b) .

غَذَّوَ
غَذَّوَ II ,
a.  Nourished, fed; brought up, reared, educated.

b.  Interrupted.

تَغَذَّوَ
تَغَذَّوَ V ,
a.  Was fed, nourished; ate.

اِغْتَذَوَ
اِغْتَذَوَ VIII ,
a.  see V .

اِسْتَغْذَوَ
اِسْتَغْذَوَ X ,
a.  Threw, knocked down.

غَاذٍ
غَاذٍ [ 21 ],
a.  Feeding; nourishing, nutritious; alimentary; feeder, nourisher; fosterer.

غَاذِيَة
غَاذِيَة [ 21t ] , ( pl. غَوَاذٍ [ 41 ] ),
a.  fem. of غَاْذِو 21 .

غِذَآء
غِذَآء [ 23A ] , ( pl. أَغْذِيَة [ 15t ] ),
a.  Food, nourishment; aliment; sustenance, nutriment.

غَذِيّ
غَذِيّ [ 25I ] , ( pl. غِذَاْو 23A ),
a.  Young one: lamb; kid.

غَذَوَان
غَذَوَان [ 36 ],
a.  Swift, fleet.

b.  Shameless; impudent, impertinent, forward, pert.

مُغَذٍّ
مُغَذٍّ [ N. Ag.
a.  II],  see 21 .

غَاذِي مَالٍ
غَاذِي مَالٍ
a.  Feeder, tender of cattle: shepherd; herdsman.

القُوَّة الغَاذِيَة
القُوَّة الغَاذِيَة
a.  The digestive powers, the digestion.

##### Türkçe

**غَذَا**
**غَذَا** U ( mastar-ı aslî: **غَذْو** 1 ),
a. Besledi, gıdalandırdı; güçlendirdi, kuvvetlendirdi.

b. ( mastar-ı aslî: **غَذْو** 1 , **غَذَوَاْن** 36 ), aktı, koştu.

c. Çabuk gitti, süratle gitti.

d. Kesildi.

e. II (b)’ye bak.

**غَذَّوَ**
**غَذَّوَ** II ,
a. Besledi, gıdalandırdı; büyüttü, yetiştirdi, terbiye etti.

b. Kesti.

**تَغَذَّوَ**
**تَغَذَّوَ** V ,
a. Beslendi, gıdalandı; yedi.

**اِغْتَذَوَ**
**اِغْتَذَوَ** VIII ,
a. V’ye bak.

**اِسْتَغْذَوَ**
**اِسْتَغْذَوَ** X ,
a. Attı, devirdi.

**غَاذٍ**
**غَاذٍ** [ 21 ],
a. Besleyen; besleyici, gıdalı; gıdaya dair; besleyen, gıdalandıran; yetiştiren.

**غَاذِيَة**
**غَاذِيَة** [ 21t ] , ( çoğulu **غَوَاذٍ** [ 41 ] ),
a. **غَاْذِو** 21’in müennesi.

**غِذَآء**
**غِذَآء** [ 23A ] , ( çoğulu **أَغْذِيَة** [ 15t ] ),
a. Yiyecek, gıda; azık; rızık, besin.

**غَذِيّ**
**غَذِيّ** [ 25I ] , ( çoğulu **غِذَاْو** 23A ),
a. Yavru: kuzu; oğlak.

**غَذَوَان**
**غَذَوَان** [ 36 ],
a. Süratli, çevik.

b. Hayâsız; küstah, saygısız, ileri, arsız.

**مُغَذٍّ**
**مُغَذٍّ** [ İsm-i fâil
a. II],  21’e bak.

**غَاذِي مَالٍ**
**غَاذِي مَالٍ**
a. Sığır besleyeni, hayvan bakıcısı: çoban; sürücü.

**القُوَّة الغَاذِيَة**
**القُوَّة الغَاذِيَة**
a. Hazmedici kuvvetler, hazım.
