# غربل (غ-ر-ب-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: غ - ر - ب - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الغين والراء
غربل: الغَرْبلةُ: الفِعْلُ بالغِرْبال.
غرمل: الغُرْمولُ: الذكر الضَّخْمُ الرِّخْوُ، قال:
وحِنذيذٍ ترى الغُرمُولَ مِنهُ		كطَيِّ الزِّقّ عَلَّقَهُ التِّجارُ
شبّه لطافةَ مَتاعهِ بزِقٍّ قد طُوِيَ، ويُسْتَحَبُّ أن يكون لطيف الغُرْمُول.

##### Türkçe

**الغين** ve **الراء**

**غربل**: **الغَرْبلةُ**: **الغِرْبال** ile yapılan fiildir.

**غرمل**: **الغُرْمولُ**: iri, yumuşak erkek; dedi ki:
وحِنذيذٍ ترى الغُرمُولَ مِنهُ		كطَيِّ الزِّقّ عَلَّقَهُ التِّجارُ
Onun eşyasının inceliğini, tüccarların astığı, dürülmüş bir tuluma benzetti; ve **الغُرْمُول**’ün ince olması müstehap görülür.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الغِرْبالُ معروف. وغَرْبَلت الدقيق وغيره. ويقال: غَرْبَلَهُ، إذا قطعه. أبو عبيد: المُغَرْبَلُ: المفتول المنتفخ. وأنشد:
ترى الملوكَ حوله مُغَرْبَلهْ
يقتل ذا الذنبِ ومن لا ذَنْبَ لَهْ

##### Türkçe

**الغِرْبالُ** bilinen(şey)dir. Ve ben **غَرْبَلت** unu ve başkasını. Ve denilir: **غَرْبَلَهُ**, onu parçaladı(kestiği zaman). Ebû Ubeyd: **المُغَرْبَلُ**: bükülmüş, şişkin olandır. Ve inşad etti:

Görürsün hükümdarları onun çevresinde **مُغَرْبَلهْ**
Günah sahibi olanı da, kendisi için günah olmayanı da öldürür.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

غَرْبَلَ الشيء: نَخَله. والغِرْبالُ: ما غُرْبِلَ به، معروف، غَرْبَلْت الدقيق وغيره. ويقال: غَرْبَلَه إِذا قطعه؛ وقوله: فلولا اللهُ والمُهْرُ المُفَدَّى،
لَرُحْتَ وأَنت غِرْبالُ الإِهاب
فإِنه وضع الغِرْبالَ مكان مُخَرَّق، ولولا ذلك لما جاز أَن يجعل الغِرْبال في موضع المُغَرْبَل. والمُغَرْبَلُ: المُنْتقى كأَنه نُقِّيَ بالغِرْبال. وفي الحديث: كيف بكم إِذا كنتم في زمان يُغَرْبَلُ الناسُ فيه غَرْبَلةً أَي يذهب خيارهُم ويبقى أَرْذالُهم؛ والمُغَرْبَلُ من الرجال: الدُّونُ كأَنه خرج من الغِربال، وقيل في تفسير الحديث: يذهب خيارهم بالموت والقتل وتبقى أَرذالُهم. الجعدي: غَرْبَلَ فلانٌ في الأَرض إِذا ذهب فيها. وفي الحديث: أَعْلِنُوا النكاح واضربوا عليه بالغِرْبال؛ عنى بالغِرْبال الدُّفَّ، شبّه الغربال به في استدارته. وغَرْبَلَهم: قَتَلَهم وطحَنَهم. والمُغَرْبَل: المقتول المنتفخ؛ قال:
أَحْيا أَباه هاشم بن حَرْمَله،
يومَ الهَباءَاتِ ويوم اليَعْمَله،
ترى الملوكَ حَوْلَه مُغَرْبَله،
ورُمْحَه للوالدات مَثْكَله،
يقتل ذا الذنبِ ومن لا ذنب له
وقيل: عنى بالمُغَرْبَلة أَنه يَنْتَقي السادة فيقتلهم فهو على هذا من الأَول. وقال شمر: المُغَرْبَلُ المُفَرَّق، غَرْبَلَه أَي فرّقه. وفي حديث مكحول: ثم أَتَيْتُ الشأْم فغَرْبَلْتُها أَي كشفت حالَ مَنْ بها وخَبَرْتُهم، كأَنه جعلهم في غِرْبالٍ ففرق بين الجيِّد والرديء. وفي حديث ابن الزبير: أَتَيْتُموني فاتِحي أَفواهِكم كأَنكم الغِرْبِيلُ؛ قيل: هو العصفور.

##### Türkçe

**غَرْبَلَ** şeyi: onu eledi. Ve **الغِرْبالُ**: onunla elenen şeydir; bilinen (bir alet).
**غَرْبَلْت** unu ve başkasını. Ve denilir: **غَرْبَلَه**; onu parçaladığı zaman; ve onun sözü:
“Eğer Allah ve fidye verilen tay olmasaydı,
sen giderdin, hâlbuki sen derinin **غِرْبالُ**’ısın.”
Çünkü o, **الغِرْبالَ**’ı **مُخَرَّق**’ın yerine koymuştur; ve eğer bu olmasaydı, **الغِرْبال**’ı **المُغَرْبَل**’in yerinde kılması câiz olmazdı. Ve **المُغَرْبَلُ**: seçilmiş (olan)dır; sanki **الغِرْبال** ile arıtılmıştır. Ve hadiste: “Siz ne hâlde olursunuz, siz bir zamanda olduğunuzda ki onda insanlar **غَرْبَلةً** ile elenir?” yani onların hayırlısı gider ve onların rezilleri kalır; ve erkeklerden **المُغَرْبَلُ**: aşağı (kimse)dir; sanki **الغِربال**’dan çıkmıştır. Ve hadisin tefsirinde denildi: onların hayırlısı ölüm ve öldürülme ile gider, onların rezilleri kalır. **الجعدي**: “Falan, yerde **غَرْبَلَ** etti” (denilir); onda gittiği zaman. Ve hadiste: “Nikâhı ilan edin ve onun üzerine **الغِرْبال** ile vurun”; **الغِرْبال** ile **الدُّفَّ**’ü kastetti; yuvarlaklığında eleği ona benzetti. Ve **غَرْبَلَهم**: onları öldürdü ve onları öğüttü. Ve **المُغَرْبَل**: öldürülmüş, şişmiş (olan)dır; dedi ki:
“Haşim b. Harmala’nın babasını diriltti,
toz gününde ve **اليَعْمَله** gününde,
kralları onun çevresinde **مُغَرْبَله** görürsün,
mızrağı doğuranlar için ağır yük,
günah sahibi olanı da günahı olmayanı da öldürür.”
Ve denildi: **المُغَرْبَلة** ile, efendileri seçip öldürdüğünü kastetti; bu hâlde o, bu (anlam) üzere birincidendir. Ve Şemmer dedi: **المُغَرْبَلُ**: ayrılmış (olan)dır; **غَرْبَلَه** yani onu ayırdı. Ve Mekhûl hadîsinde: “Sonra Şam’a geldim de onu **غَرْبَلْتُها**”; yani onda bulunanın hâlini açığa çıkardım ve onları sınadım; sanki onları bir **غِرْبالٍ** içine koydu da iyi ile kötüyü ayırdı. Ve İbnü’z-Zübeyr hadîsinde: “Bana, ağızlarınızı açarak geldiniz; sanki siz **الغِرْبِيلُ**’siniz”; denildi: o, serçedir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%84/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* غ ر ب ل * * الغِرْبَالُ * معروف و * غَرْبَلَ * الدقيق وغيره

##### Türkçe

* غ ر ب ل * * **الغِرْبَالُ** * bilinen(şey)dir ve * **غَرْبَلَ** * unu ve başkasını eledi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

غربله أي الدقيق ونحوه غربلة: نخله، وقيل: غربله قطعه. غربل القوم: قتلهم وطحنهم، ومنه الحديث:  كيف بكم إذا كنتم في زمان يغربل الناس فيه غربلة  أي: يقتلون ويطحنون، وقيل: يذهب بخيارهم وتبقى أراذلهم، كما يفعل من يغربل الطعام بالغربال. والمغربل، بفتح الباء: الدون الخسيس من الرجال، كأنه خرج من الغربال. أيضا: المقتول المنتفخ، عن أبي عبيد، وقد غربل القتيل: انتفخ فأشال رجليه، وأنشد لعامر الخصفي، خصفة بن قيس عيلان:
  أحيا أباه هاشم بن حرمله
  يوم الهباءآت ويوم اليعمله
  ترى الملوك حوله مغربله
  ورمحه للوالدات مثكله يقتل ذا الذنب ومن لا ذنب له ويروى مرعبله، قيل: يريد أنه ينتقي السادة فيقتلهم، وقال السهيلي في الروض: والذي أراه أنه يريد بالغربله استقصاءهم وتتبعهم، كما قال مكحول الدمشقي: دخلت الشام فغربلتها غربلة حتى لم أدع علما إلا حويته. والملك المغربل: الذاهب، نقله الصاغاني. والغربال، بالكسر: ما ينخل به معروف، قال الحطيئة يهجو أمه:
  أغربالا إذا استودعت سرا                      وكانونا على المتحدثينـا والجمع الغرابيل، قال كعب بن زهير:
  وما تمسك بالعهد الذي زعمت                      إلا كما تمسك الماء الغرابيل الغربال: الدف الذي يضرب به، شبه بالغربال في استدارته، ومنه الحديث:  أعلنوا النكاح واضربوا عليه بالغربال  . يكنى بالغربال عن الرجل النمام. ومما يستدرك عليه: المغربل: المفرق، وقد غربله: إذا فرقه، رواه شمر. وفي حديث ابن الزبير: أتيتموني فاتحي أفواهكم كأنكم الغربيل. قيل: هو العصفور. وابن الغرابيلي: محدث مصري، وهو الحافظ تاج الدين محمد بن محمد بن محمد بن مسلم بن علي بن أبي الجود، عرف بابن الغرابيلي، سبط القاضي عماد الدين الكركي، ولد سنة 797 ولازم الحافظ ابن حجر، ومات سنة 835.

##### Türkçe

**غربله** yani un ve benzeri şeyi **غربلة** (ile): onu eledi; ve denildi ki: **غربله** onu parçaladı. **غربل القوم**: onları öldürdü ve öğüttü; ve ondandır hadis: “Sizin hâliniz nasıl olur, siz bir zamanda olsanız ki onda insanlar **غربلة** ile **يغربل** edilir?” yani: öldürülürler ve öğütülürler; ve denildi ki: onların seçkinleri gider, aşağılıkları kalır; tıpkı elekle yiyeceği **يغربل** edenin yaptığı gibi. Ve **المغربل**, **الباء**’nın fethiyle: erkeklerden aşağı, alçak olan; sanki elekten çıkmış gibidir. Yine: şişmiş öldürülmüş; Ebû Ubeyd’den. Ve **غربل القتيل**: şişti de iki ayağını kaldırdı. Ve Âmir el-Ḫaṣfî’ye, Ḫaṣfe b. Kays ʿAylân’a ait olarak inşad etti:

  “Babası Hâşim b. Ḥarmale’yi diriltti
  **يوم الهباءآت** günü ve **يوم اليعمله** günü
  Kralları onun etrafında **مغربله** görürsün
  Ve mızrağı anneleri evlatsız bırakan (bir mızrak)tır
  Günah sahibi olanı da öldürür, günahı olmayanı da.”

Ve **مرعبله** diye de rivayet edilir. Denildi ki: muradı, efendileri seçip onları öldürmesidir. Ve Süheylî **الروض**’da dedi: Benim gördüğüm, **الغربله** ile onların kökünü kazımayı ve peşlerine düşmeyi murad etmesidir; tıpkı Mekhûl ed-Dımaşkî’nin dediği gibi: “Şam’a girdim de onu **غربلة** ile **غربلتها** ettim; öyle ki, kuşatmadığım hiçbir ilim bırakmadım.” Ve **الملك المغربل**: giden; bunu Ṣâğânî nakletti. Ve **الغربال**, kesre ile: onunla elenen şey, bilinen (alet); Ḥuṭayʾe annesini hicvederek dedi:

  “Bir sır emanet edildiğinde (sen) **أغربالا** mısın,
  Ve konuşanlar üzerine bir **وكانونا** (mısın)?”

Çoğulu **الغرابيل**’dir. Kaʿb b. Zuhayr dedi:

  “İddia ettiği ahde tutunmaz,
  ancak suyun **الغرابيل**’e tutunması gibi tutunur.”

**الغربال**: onunla vurulan def; yuvarlaklığında **الغربال**’a benzetildi. Ve ondandır hadis: “Nikâhı ilan edin ve onun üzerine **بالغربال** ile vurun.” **الغربال** ile, laf taşıyan adamdan kinaye edilir. Ve ona ilave olarak (şu da) istidrâk edilir: **المغربل**: ayıran; ve **غربله**: onu ayırdı, yani onu parçalara ayırdı; Şemmer rivayet etti. Ve İbnü’z-Zübeyr hadîsinde: “Bana geldiniz, ağızlarınızı açarak; sanki siz **الغربيل**’siniz.” Denildi ki: o, serçedir. Ve **ابن الغرابيلي**: Mısırlı muhaddis; o, hâfız Tâcüddîn Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Müslim b. ʿAlî b. Ebî’l-Cûd’dur; **ابن الغرابيلي** diye tanındı; kadı ʿİmâdüddîn el-Kerkî’nin torunu; 797 yılında doğdu, hâfız İbn Ḥacer’e devam etti ve 835 yılında öldü.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

غَرْبَلَهُ
Q. 1 غَرْبَلَهُ ذ , (S, MA, O, K,) inf. n. غَرْبَلَةٌ, (TA,) He sifted it; (MA;) i. q. نَخَلَهُ; (K;) namely, flour, &c., (S, O,) or earth, or mould. (MA.) ― -b2- And [hence, app.,] He dispersed it, or scattered it. (Sh, TA.) ― -b3- And He cut it, or severed it; syn. قَطَعَهُ: (S, O, and so in the CK:) or he cut it in pieces; syn. قَطَّعَهُ. (So in several copies of the K and in the TA.) ― -b4- And غربل القَوْمَ He slew, and crushed [lit. ground], the people, or company of men. (K.) Hence the saying, in a trad., كَيْفَ بِكُمْ اـِذَا كُنْتُمْ فِى زَمَانٍ يُغَرْبَلُ النَّاسُ فِيهِ (O, * TA) i. e. [How will it be with you when ye shall be in a time when men] shall be slain, and crushed? (TA:) or the meaning is, when the best of them shall be taken away and the worst of them shall remain; like as is done by the sifter of wheat? (O, TA:) or, in the opinion of Suh, as he says in the R, when they shall be searched to the utmost, and pursued one after another? agreeably with the saying of Mek- hool Ed-Dimashkee, دَخَلْتُ الشَّأْمَ فَغَرْبَلْتُهَا غَرْبَلَةً حَتَّى لَمْ أَدَعْ عِلْمًا اـِلَّا حَوَيْتُهُ [I entered Syria, and searched it to the utmost in such a manner that I left not a science but I acquired it]. (TA.) ― -b5- And غُرْبِلَ القَتِيلُ The slain man became swollen, or inflated, and raised his legs. (TA.)

غَرْبَالٌ
غَرْبَالٌ ذ [A sieve;] a certain thing well known; (S, O;) the thing with which one sifts: (K:) pl. غَرَابِيلُ. (O.) ― -b2- And (O, K, TA) hence, as being likened thereto in respect of its circular shape, (TA,) A tambourine: (O, K, TA:) whence the trad., أَعْلِنُوا النِّكَاحَ وَاضْرِبُوا عَلَيْهِ بِالْغِرْبَالِ [Publish ye the marriage, and beat for it the tambourine]. (O, TA.) ― -b3- And (tropical:) One who makes known what has been told him, in a malicious, or mischievous, manner, so as to occasion discord, or dissension. (K, TA.)

غِرْبِيلٌ
غِرْبِيلٌ ذ a word said to signify A sparrow: occurring in the saying, in a trad. of Ibn-EzZubeyr, أَتَيْتُمُونِى فَاتِحِى أَفْوَاهِكُمْ كَأَنَّكُمُ الغِرْبِيلُ [Ye came, or have come, to me opening your mouths as though ye were the sparrow]. (TA.)

مُغَرْبَلٌ
مُغَرْبَلٌ ذ [Sifted. ― -b2- And hence, app.,] Dispersed, or scattered. (TA.) ― -b3- And The low, base, vile, or mean, (K, TA,) of men; as though he had come forth from the غِرْبَال [or sieve]. (TA.) ― -b4- And Slain and swollen or inflated. (A'Obeyd, S, O, K.) ― -b5- And مُلْكٌ مُغَرْبَلٌ Dominion passing away. (O, K.)

##### Türkçe

غَرْبَلَهُ
Q. 1 **غَرْبَلَهُ** ذ, (S, MA, O, K,) mastar ismi **غَرْبَلَةٌ**, (TA,) O onu eledi; (MA;) yani **نَخَلَهُ**; (K;) yani un vb.ni, (S, O,) yahut toprağı, yahut küfü. (MA.) ― -b2- Ve [bundan dolayı, görünüşe göre,] O onu dağıttı yahut saçtı. (Sh, TA.) ― -b3- Ve O onu kesti yahut ayırdı; eşanlamlısı **قَطَعَهُ**: (S, O, ve CK’de de böyledir:) yahut onu parça parça kesti; eşanlamlısı **قَطَّعَهُ**. (K’nın birkaç nüshasında ve TA’da böyledir.) ― -b4- Ve **غربل القَوْمَ**: O, kavmi yahut erkekler topluluğunu öldürdü ve ezdi [lafzen: öğüttü]. (K.) Bundan dolayı bir rivayetteki söz: **كَيْفَ بِكُمْ اـِذَا كُنْتُمْ فِى زَمَانٍ يُغَرْبَلُ النَّاسُ فِيهِ** (O, * TA) yani [siz bir zamanda olduğunuzda sizin hâliniz nasıl olur ki o zamanda insanlar] öldürülecek ve ezilecek? (TA:) yahut mânâ, onların en iyilerinin alınacağı ve en kötülerinin kalacağıdır; tıpkı buğday eleyenin yaptığı gibi? (O, TA:) yahut Suh’un görüşüne göre, R’de söylediği üzere, onların son haddine kadar araştırılacağı ve birbiri ardınca takip edileceği zamandır? Mek-hool Ed-Dimashkee’nin sözüne uygun olarak: **دَخَلْتُ الشَّأْمَ فَغَرْبَلْتُهَا غَرْبَلَةً حَتَّى لَمْ أَدَعْ عِلْمًا اـِلَّا حَوَيْتُهُ** [Ben Şam’a girdim de onu öyle bir eleme ile son haddine kadar araştırdım ki bir ilim bırakmadım, ancak onu kuşattım (elde ettim)]. (TA.) ― -b5- Ve **غُرْبِلَ القَتِيلُ**: Öldürülen kimse şişti yahut kabardı ve bacaklarını kaldırdı. (TA.)

غَرْبَالٌ
**غَرْبَالٌ** ذ [Bir elek;] iyi bilinen belirli bir şey; (S, O;) kişinin onunla elediği şey: (K:) çoğulu **غَرَابِيلُ**. (O.) ― -b2- Ve (O, K, TA) bundan dolayı, dairesel şekli bakımından ona benzetilerek, (TA,) bir tef: (O, K, TA:) buradan rivayet: **أَعْلِنُوا النِّكَاحَ وَاضْرِبُوا عَلَيْهِ بِالْغِرْبَالِ** [Nikâhı ilan ediniz ve onun için tefi çalınız]. (O, TA.) ― -b3- Ve (mecazen:) Kendisine söyleneni, kötücül yahut fesatçı bir tarzda, ayrılık yahut ihtilâf meydana getirecek şekilde açığa vuran kimse. (K, TA.)

غِرْبِيلٌ
**غِرْبِيلٌ** ذ serçe mânâsına geldiği söylenen bir kelime: İbn-EzZubeyr’in bir rivayetindeki sözde vârid olur: **أَتَيْتُمُونِى فَاتِحِى أَفْوَاهِكُمْ كَأَنَّكُمُ الغِرْبِيلُ** [Bana, ağızlarınızı açmış olarak, sanki siz serçe imişsiniz gibi geldiniz]. (TA.)

مُغَرْبَلٌ
**مُغَرْبَلٌ** ذ [Elenmiş. ― -b2- Ve bundan dolayı, görünüşe göre,] Dağılmış yahut saçılmış. (TA.) ― -b3- Ve insanların aşağı, bayağı, rezil yahut değersiz olanı; (K, TA,) sanki **غِرْبَال**dan [yahut elekten] çıkmış gibi. (TA.) ― -b4- Ve öldürülmüş ve şişmiş yahut kabarmış. (A'Obeyd, S, O, K.) ― -b5- Ve **مُلْكٌ مُغَرْبَلٌ**: Geçip giden hükümranlık. (O, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

غَرْبَلَ
غَرْبَلَ
a.  Sifted.

b.  Investigated, examined, scrutinized.

c.  Cut, severed.

d.  Destroyed; killed, slew.

غِرْبَاْل
غِرْبَاْل 49 , ( pl. غَرَاْبِيْلُ 67 ),
a.  Sieve; bolter.

غَرْبَل
غَرْبَل 51 ,
a.  Siftings.

##### Türkçe

غَرْبَلَ
غَرْبَلَ
a.  **غَرْبَلَ**: eledi.

b.  **غَرْبَلَ**: araştırdı, inceledi, didik didik etti.

c.  **غَرْبَلَ**: kesti, kopardı.

d.  **غَرْبَلَ**: yok etti; öldürdü, katletti.

غِرْبَاْل
**غِرْبَاْل** 49 , ( çoğ. **غَرَاْبِيْلُ** 67 ),
a.  **غِرْبَاْل**: elek; eleme aleti.

غَرْبَل
**غَرْبَل** 51 ,
a.  **غَرْبَل**: eleme artıkları.
